ANAYASAMAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı : 2002/8
Karar Sayısı : 2003/47
Karar Günü : 4.6.2003
Resmi Gazete tarih/sayı: 19.12.2003/25321
İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: Diyarbakır İdare Mahkemesi
İTİRAZIN KONUSU: 19.3.1969 günlü, 1136sayılı Avukatlık Kanunu'nun 2178 sayılı Yasa ile değiştirilen 3. maddesinin (b)bendinin Anayasa'nın 10. ve 70. maddelerine aykırılığı savıyla iptaliistemidir.
I- OLAY
Siyasal Bilgiler Fakültesi'nden mezun ve idari yargı hakimi olarakgörev yapan davacının, avukatlık mesleğine kabul için Diyarbakır BarosuBaşkanlığı'na yaptığı başvuruya süresinde cevap verilmeyerek zımnen reddedilmesineilişkin işlemin iptali istemi ile açtığı davada, Mahkeme, 1136 sayılı AvukatlıkKanunu'nun 3. maddesinin (b) bendinde yer alan avukatlığa kabul edilebilmekiçin hukuk fakültesinden mezun olma şartını arayan hükmün, Anayasa'yaaykırılığı savını ciddî bularak iptali için başvurmuştur.
III- YASA METİNLERİ
A- İtiraz Konusu Yasa Kuralı
1136 sayılı Avukatlık Kanunu'nun "Avukatlığa KabulŞartları" başlığını taşıyan 3. maddesinin iptali istenen (b) bendişöyledir:
"b- Türk hukuk fakültelerinden birinden mezun olmak veyayabancı memleket hukuk fakültesinden mezun olup da Türkiye hukuk fakülteleriprogramlarına göre noksan kalan derslerden başarılı sınav vermişbulunmak,"
B- Dayanılan Anayasa Kuralları
Başvuru kararında Anayasa'nın 10. ve 70. maddelerinedayanılmıştır.
IV- İLK İNCELEME
Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi uyarınca Mustafa BUMİN,Haşim KILIÇ, Samia AKBULUT, Yalçın ACARGÜN, Sacit ADALI, Ali HÜNER, FulyaKANTARCIOĞLU, Rüştü SÖNMEZ, Ertuğrul ERSOY, Tülay TUĞCU ve Enis TUNGA'nınkatılımlarıyla 15.1.2002 günü yapılan ilk inceleme toplantısında, dosyadaeksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine, oybirliğiyle kararverildi.
V- ESASIN İNCELENMESİ
Başvuru kararı ve ekleri, işin esasına ilişkin rapor, iptaliistenilen itiraz konusu Yasa kuralı, dayanılan Anayasa kuralları ve bunlarıngerekçeleriyle diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereğigörüşülüp düşünüldü :
Başvuru kararında adli, idari ve askeri yargı hakimlikleri,Anayasa Mahkemesi raportörlüğü ve Danıştay üyeliklerinde görev yapan hukukfakültesi mezunu hakimlerin dört yıllık hizmet süresi sonunda avukatlık stajıyapmadan ve avukatlık sınavına girmeden avukatlık mesleğine kabul edilmelerineolanak sağlanmasına rağmen, aynı görevi yapan Siyasal Bilgiler, İktisadi veİdari Bilimler Fakültelerinden mezun olan hakimlerin avukatlık yapmalarınıengelleyen 1136 sayılı Yasa'nın 3. maddesinin (b) bendinin, Anayasa'nın 10.maddesinde yer alan eşitlik ilkesine ve 70. maddesinde yer alan kamu hizmetinegirme hakkına aykırı olduğu ileri sürülmektedir.
1136 sayılı Avukatlık Kanunu'nun "Avukatlığa KabulŞartları" başlığını taşıyan 3. maddesinin iptali istenen (b) bendindeavukatlık mesleğine kabul edilebilmek için "Türk hukuk fakültelerindenbirinden mezun olmak veya yabancı memleket hukuk fakültesinden mezun olup daTürkiye hukuk fakülteleri programlarına göre noksan kalan derslerden başarılısınav vermiş bulunmak," şartı aranmaktadır.
Anayasa'nın 10. maddesinde "Herkes, dil, ırk, renk, cinsiyet,siyasî düşünce, felsefî inanç, din, mezhep ve benzeri sebeplerle ayırımgözetilmeksizin kanun önünde eşittir. Hiçbir kişiye, aileye, zümreye veyasınıfa imtiyaz tanınamaz. Devlet organları ve idare makamları bütünişlemlerinde kanun önünde eşitlik ilkesine uygun olarak hareket etmek zorundadırlar."denilmektedir. Bu mutlak yasak, birbirinin aynı durumunda olanlara ayrıkuralların uygulanmasını ve ayrıcalıklı kişi ve toplulukların yaratılmasınıengellemektedir. Aynı durumda olanlar için farklı düzenleme, eşitliğe aykırılıkoluşturur. Ancak, farklılık, haklı bir nedene dayanıyorsa bu kuralın eşitlikilkesini zedelediğinden söz edilemez. Anayasa'nın amaçladığı eşitlik, mutlak veeylemli eşitlik değil hukuksal eşitliktir. Aynı hukuksal durumlar aynı, ayrıhukuksal durumlar ayrı kurallara bağlı tutulursa Anayasa'nın öngördüğü eşitlikçiğnenmiş olmaz. Başka bir anlatımla, kişisel nitelikleri ve durumları özdeşolanlar arasında, yasalara konulan kurallarla değişik uygulamalar yapılamaz.Durum ve hukuki statüdeki özellikler, kimi kişiler ya da topluluklar içindeğişik kuralları ve değişik uygulamaları gerekli kılabilir.
Kuruluş nedeni, okutulan dersler ve konular ile yetiştirmeamaçları gözönünde tutulduğunda, Siyasal Bilgiler Fakültesi mezunlarıyla HukukFakültesi mezunları eşit durumda değildirler. Siyasal Bilgiler Fakültesimezunlarının idari yargı hakimi olarak görev yapmaları, Hukuk Fakültesimezunlarının elde ettiği bütün hakları elde edecekleri anlamına gelmez. İdariyargıda görev yapan Siyasal Bilgiler Fakültesi mezunları avukatlık mesleğine girişyönünden Hukuk Fakültesi mezunu olan hakim meslektaşlarıyla başvuru anında aynıhukuksal statüde bulunmadıklarından 1136 sayılı Yasa önünde eşit durumdadeğildirler. Bu nedenle değerlendirmenin aynı statüde olan hakimlerin avukatlıkyapması yönünden değil, hukuk fakültesi mezunu olup olmamaları bakımındanyapılması gerekir.
Bu durumda 1136 sayılı Yasa'nın 3. maddesinin (b) bendiAnayasa'nın 10. maddesine aykırı değildir.
Anayasa'nın 70. maddesinde, "Her Türk, kamu hizmetlerinegirme hakkına sahiptir. Hizmete alınmada, görevin gerektirdiği niteliklerdenbaşka hiçbir ayırım gözetilemez." denilmektedir.
Bu madde ile güvence altına alınan kamu hizmetine girme hakkıidare hukuku esaslarına göre devlet memuriyetine girme hakkını ifadeetmektedir. Serbest meslek olan avukatlık bu anlamda bir kamu hizmeti değildir.Her ne kadar Avukatlık Yasası'nın 1. maddesi, avukatlığın kamu hizmeti olduğunaişaret ediyor ise de, yasakoyucunun herhangi bir serbest meslek faaliyetinikamu hizmeti olarak tanımlaması onun Anayasa'nın 70. maddesi anlamında bir kamuhizmeti olduğunu göstermez.
Bu nedenle, iptali istenilen kural Anayasa'nın 70. maddesineaykırı değildir.
İstemin reddi gerekir.
VI- SONUÇ
19.3.1969 günlü, 1136 sayılı "Avukatlık Kanunu"nun 2178sayılı Yasa ile değiştirilen 3. maddesinin (b) bendinin, Anayasa'ya aykırıolmadığına ve itirazın REDDİNE, 4.6.2003 gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Başkan
Mustafa BUMİN
Başkanvekili
Haşim KILIÇ
Üye
Yalçın ACARGÜN
Üye
Sacit ADALI
Üye
Ali HÜNER
Üye
Fulya KANTARCIOĞLU
Üye
Ertuğrul ERSOY
Üye
Tülay TUĞCU
Üye
Ahmet AKYALÇIN
Üye
Enis TUNGA
Üye
Mehmet ERTEN