ANAYASAMAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı: 2002/95
Karar Sayısı : 2002/49
Karar Günü : 28.5.2002
R.G. Tarih-Sayı :18.07.2002'de tebliğ edildi.
İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN :İzmir 3. Asliye HukukMahkemesi
İTİRAZIN KONUSU :3.12.2001 günlü, 4722 sayılı"Türk Medenî Kanununun Yürürlüğü ve Uygulama Şekli Hakkında Kanun"un10. maddesinin, Anayasa'nın 2. ve 10. maddelerine aykırılığı savıylaiptaliistemidir.
I- OLAY
Taraflar arasındaki boşanma, maddî ve manevî tazminat alacağınailişkin davada, davalı vekilinin 4722 sayılı Yasa'nın 10. maddesinin Anayasa'yaaykırılığı savını ciddi bulan Mahkeme, iptali için başvurmuştur.
II-İTİRAZ KONUSU KURAL
4722 sayılı Türk Medenî Kanununun Yürürlüğü ve Uygulama ŞekliHakkında Kanun'un itiraz konusu 10. maddesi şöyledir:
"MADDE 10.-Türk Medenî Kanunununyürürlüğe girdiği tarihten önce evlenmiş olan eşler arasında bu tarihe kadartâbi oldukları mal rejimi devam eder. Eşler Kanunun yürürlüğe girdiği tarihtenbaşlayarak bir yıl içinde başka bir mal rejimi seçmedikleri takdirde, butarihten geçerli olmak üzere yasal mal rejimini seçmiş sayılırlar.
Türk Medenî Kanununun yürürlüğe girmesinden önce açılmış olanboşanma veya iptal davaları sonuçlanıncaya kadar eşler arasında tâbi olduklarımal rejimi devam eder. Dava boşanma veya iptal kararıyla sonuçlanırsa, bu malrejiminin sona ermesine ilişkin hükümleruygulanır. Davanın redle sonuçlanmasıhâlinde eşler, kararın kesinleşmesini izleyen bir yıliçinde başka bir malrejimi seçmedikleri takdirde, Kanunun yürürlük tarihinden geçerli olmaküzereyasal mal rejimini seçmiş sayılırlar.
Şu kadar ki eşler, yukarıdaki fıkralarda öngörülen bir yıllık süreiçinde mal rejimi sözleşmesiyle yasal mal rejiminin evlenme tarihinden geçerliolacağını kabul edebilirler.
Yukarıdaki hükümler uyarınca mal birliği veya mal ortaklığırejiminin yasal mal rejimine dönüşmesi hâlinde, Türk Kanunu Medenîsinin ilgilimal rejiminin sona ermesine ilişkin hükümleri uygulanır."
III- İLK İNCELEME
Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi uyarınca yapılan ilkinceleme toplantısında başvuru kararı ve ekleri, ilk inceleme raporu, itirazkonusu yasa kuralı, dayanılan Anayasa kuralları ve bunların gerekçeleri ilediğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
Anayasa'nın 152. ve 2949 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu veYargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 28. maddesine göre mahkemeler bakmaktaoldukları davalarda uygulayacakları yasa ya da kanun hükmünde kararnamekurallarını Anayasa'ya aykırı görürler veya taraflardan birinin ileri sürdüğüaykırılık savının ciddi olduğu kanısına varırlarsa o hükmün iptali için AnayasaMahkemesi'ne başvurmaya yetkilidirler. Ancak, bu kurallar uyarınca birmahkemenin Anayasa Mahkemesi'ne başvurabilmesi için elinde yöntemince açılmışve görevine giren bir dava bulunması ve iptali istenen kuralların da o davadauygulanacak olması gerekmektedir. Uygulanacak yasa kuralları, davanın değişikevrelerinde ortaya çıkan sorunların çözümünde veya davayı sonuçlandırmadaolumlu ya da olumsuz yönde etki yapacak nitelikte bulunan kurallardır.
3.12.2001 günlü, 4722 sayılı Yasa'nın 10. maddesiyle, 4721 sayılıTürk Medeni Kanunu'nun yürürlüğünden önce açılmış boşanma davalarısonuçlanıncaya kadar eşler arasında, 743 sayılı Kanuna göre tâbi oldukları malrejiminin (evlenme mukavelesiyle "mal birliği" veya "malortaklığı" rejimlerinden biri seçilmemişse yasal malrejimi olarak kabuledilen "mal ayrılığı" rejiminin) devam edeceği, davanın boşanma veyaiptal kararıyla sonuçlanması halinde ise 743 sayılı Kanun uyarınca tabioldukları malrejiminin sona ermesine ilişkin hükümlerin uygulanacağıöngörülmektedir.
İtiraz yoluna başvuran mahkemenin bakmakta olduğu dava, 743 sayılıMedeni Yasa'nın 134. maddesine göre eylemli ayrılık nedenine dayanılarak26.10.1999'da açılmış, davalı vekilinin 22.11.1999'da verdiği cevap dilekçesiile de, boşanma davasının her aşamasında istenebilen ve bu davanın devamısırasında istendiğinde harca bağlı olmayan 743 sayılı Yasa'nın 143. maddesininbir ve ikinci fıkraları uyarınca maddi ve manevi tazminat istemindebulunulmuştur. Bu istemle ilgili 19.4.2002 tarihinde harç ödemesi yapılmış isede bu işlemin manevi tazminat davasını, "katılma alacağı" davasınadönüştürmeyeceğiaçıktır.
Açıklanan nedenlerle, manevî tazminat isteminin kararabağlanmasında, 4722 sayılı Yasa'nın itiraz konusu 10. maddesinin olumluveyaolumsuz uygulanma olanağı bulunmadığından istemin başvuran Mahkeme'ninyetkisizliği nedeniyle reddi gerekir.
IV- SONUÇ
3.12.2001 günlü, 4722 sayılı "Türk Medenî Kanununun Yürürlüğüve Uygulama Şekli Hakkında Kanun"un 10. maddesi, itiraz başvurusundabulunan Mahkeme'nin davada uygulayacağı kural olmadığından, bu maddeye ilişkinitiraz başvurusunun Mahkeme'nin yetkisizliği nedeniyle REDDİNE,28.5.2002gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Başkan
Mustafa BUMİN
Başkanvekili
Haşim KILIÇ
Üye
Samia AKBULUT
Üye
Yalçın ACARGÜN
Üye
Sacit ADALI
Üye
Nurettin TURAN
Üye
Fulya KANTARCIOĞLU
Üye
Ertuğrul ERSOY
Üye
Tülay TUĞCU
Üye
Ahmet AKYALÇIN
Üye
Enis TUNGA