Anasayasa Mahkemesi - Norm Denetimi - E.2003/1, K.2006/98 Sayılı Karar - 04/10/2006

ANAYASAMAHKEMESİ KARARI

Esas Sayısı : 2003/1

Karar Sayısı : 2006/98

Karar Günü : 4.10.2006

Resmi Gazete Tarih-Sayısı : 9.12.2006-26371

İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: Ankara İkinci İdare Mahkemesi

İTİRAZIN KONUSU: 15.11.2000 günlü, 4603sayılı Türkiye Cumhuriyeti Ziraat Bankası, Türkiye Halk Bankası Anonim Şirketive Türkiye Emlak Bankası Anonim Şirketi Hakkında Kanun'a 20.6.2001 günlü, 4684sayılı Yasa ile eklenen geçici 2. maddenin dördüncü fıkrasının ikincitümcesinin Anayasa'nın 10. maddesine aykırılığı savıyla iptali istemidir.

I- OLAY

Kıdem tazminatının, emsal personel için hesaplanan emekliikramiyesi tutarında tahakkuk ettirilerek ödenmesi işlemine karşı, sınırlamayapılmaksızın faiziyle birlikte ödenmesi istemiyle açılan davada, itiraz konusukuralın Anayasa'ya aykırılığı savını ciddi bulan Mahkeme iptaliiçin başvurmuştur.

III- YASA METİNLERİ

1. İtiraz Konusu Yasa Kuralı

4603 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Ziraat Bankası, Türkiye HalkBankası Anonim Şirketi ve Türkiye Emlak Bankası Anonim Şirketi HakkındaKanun'un 4684 sayılı Yasa ile eklenen ve itiraz konusu kuralı da içeren geçici2. maddesi şöyledir:

“GEÇİCİ MADDE 2 – Geçici 1 inci maddenin (2) numaralı fıkrasındabelirtilen süreler içinde emeklilik hakkını kullanmayanlara, bu maddenin yayımıtarihinden itibaren iki ay içinde emeklilik başvurusunda bulunmaları halinde,emekli ikramiyeleri %25 fazlasıyla ödenir.

506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanununun geçici 20 nci maddesinegöre kurulmuş T.Emlak Bankası A.Ş. Mensupları Emekli ve Yardım Sandığı Vakfınatabi personel için de geçici 1 inci maddenin (2) numaralı fıkrası ve bu maddehükümleri uygulanır. Ancak, söz konusu personel için geçici 1 inci maddedeöngörülen süreler bu maddenin yayımı tarihinden itibaren başlar.

Bu madde kapsamında emekli olan personel, emekli olduklarıtarihten itibaren üç yıl içinde bu bankalarda yeniden istihdam edilemez.

T.Emlak Bankası A.Ş. Mensupları Emekli ve Yardım Sandığı Vakfıüyesi personele, emekli olduklarında, bu Sandığa tabi olarak çalıştıkları ve“emekli ikramiyesi” veya “kıdem tazminatı” veya “iş sonu tazminatı”alamadıkları yıllar için, Bankadaki emsali T.C. Emekli Sandığına tabi personeleher bir hizmet yılı için ödenmesi gereken “emekli ikramiyesi” tutarı kadarkıdem tazminatı Türkiye Emlak Bankası A.Ş. tarafından ödenir. Bumaddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce emekli olan, söz konusu Vakıf üyesipersonel için de, her hizmet yılı için kendi hizmet dönemlerinde geçerli olanemekli ikramiyesi tutarları dikkate alınarak kıdem tazminatı hesaplamak üzereve geçmişe yönelik herhangi bir gecikme zammı, faiz veya fer'i diğer bir haködenmemek kaydıyla bu fıkra hükmü uygulanır.

Türkiye Cumhuriyeti Ziraat Bankası, Türkiye Halk Bankası A.Ş. veTürkiye Emlak Bankası A.Ş.'nde 5434 sayılı Kanuna tabi olarak çalışmakta olanpersonelden, emeklilik hakkını elde etmeden, bu Kanundan faydalanmak amacıyla31/12/2001 tarihine kadar bu görevlerinden istifaen ayrılanlara, 5434 sayılıKanun hükümlerine göre hesaplanacak emeklilik ikramiyesi miktarını aşmamak veemekli olma şartı aranmamak üzere hesaplanacak miktar, ilgili bankalarcaikramiye olarak ödenir. Bunlardan, bilahare T.C. Emekli Sandığından emekliaylığı bağlanmasına hak kazananlara, Sandıkça ödenecek emeklilik ikramiyesininhesabında, ikramiye ödenen bu süreler dikkate alınmaz. T.Emlak Bankası A.Ş.Mensupları Emekli ve Yardım Sandığı Vakfına tabi olarak çalışan personelden, aynısürede istifa ederek ayrılanlara da, Vakfa tabi süreler için, emekli olma şartıaranmaksızın yukarıdaki fıkra hükümlerine göre hesaplanacak kıdem tazminatıilgili bankaca ödenir.”

B-Dayanılan Anayasa Kuralı

Başvuru kararında, Anayasa'nın 10. maddesine dayanılmıştır.

IV- İLK İNCELEME

Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi uyarınca, Mustafa BUMİN,Haşim KILIÇ, Yalçın ACARGÜN, Sacit ADALI, Ali HÜNER, Fulya KANTARCIOĞLU,Ertuğrul ERSOY, Tülay TUĞCU, Ahmet AKYALÇIN, Enis TUNGA ve Mehmet ERTEN'in katılmalarıyla14.1.2003 günü yapılan ilk inceleme toplantısında, dosyada eksiklikbulunmadığından işin esasının incelenmesine oybirliğiyle karar verilmiştir.

V- ESASIN İNCELENMESİ

Başvuru kararı ve ekleri, işin esasına ilişkin rapor, itirazkonusu Yasa kuralı, dayanılan Anayasa kuralı ve bunların gerekçeleri ile diğeryasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

Başvuru kararında, itiraz konusu Kural'ın yürürlük tarihinden önceemekliye ayrılan Türkiye Emlak Bankası A.Ş. Mensupları Emekli ve Yardım SandığıVakfı üyesi personele ödenecek kıdem tazminatının, emekli oldukları tarihtegeçerli olan emekli ikramiyesi tutarları dikkate alınarak hesaplanmasınailişkin düzenlemenin, maddenin yürürlük tarihinden sonra emekliye ayrılanlarile önceden emekli olanlar bakımından eşitlik ilkesine aykırılık oluşturacağınedeniyle itiraz konusu Kural'ın Anayasa'nın 10. maddesine aykırı olduğu ilerisürülmüştür.

Anayasa'nın 10. maddesinde belirtilen yasa önünde eşitlik ilkesi,hukuksal durumları aynı olanlar için söz konusudur. Bu ilke ile eylemli değil,hukuksal eşitlik öngörülmüştür. Eşitlik ilkesinin amacı, aynı durumda bulunankişilerin yasalar karşısında aynı işleme bağlı tutulmalarını sağlamak, ayırımyapılmasını ve ayrıcalık tanınmasını önlemektir. Bu ilkeyle, aynı durumdabulunan kimi kişi ve topluluklara ayrı kurallar uygulanarak yasa karşısındaeşitliğin çiğnenmesi yasaklanmıştır. Yasa önünde eşitlik, herkesin her yöndenaynı kurallara bağlı tutulacağı anlamına gelmez. Durumlarındaki özellikler,kimi kişiler ya da topluluklar için değişik kuralları ve uygulamalarıgerektirebilir. Aynı hukuksal durumlar aynı, ayrı hukuksal durumlar farklıkurallara bağlı tutulursa Anayasa'da öngörülen eşitlik ilkesi zedelenmez.

Türkiye Cumhuriyeti Ziraat Bankası, Türkiye Halk Bankası AnonimŞirketi ve Türkiye Emlak Bankası Anonim Şirketi'nin çağdaş bankacılığın veuluslararası rekabetin gereklerine göre çalışmasını ve özelleştirmeyehazırlanmasını sağlayacak şekilde yeniden yapılandırılmasını amaçlayan 4603sayılı Yasa'ya 4684 sayılı Yasa'yla eklenen geçici 2. madde ile söz konusubankaların personel sayısının azaltılması için teşvikli emeklilik uygulamasıgetirilmiştir. İtiraz konusu kuralın yer aldığı geçici 2. maddede, 4603 sayılıYasa'da yer verilmeyen ve 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu'nun 20. maddesinegöre kurulmuş bulunan Türkiye Emlak Bankası A.Ş. Mensupları Emekli ve YardımSandığı Vakfı üyesi personele de yer verilmiş ve bunlar hakkında da teşvikliikramiye sisteminin uygulanacağı belirtilmiştir. Bu personele, Sandığa tabiolarak çalıştıkları ve “emekli ikramiyesi”, “kıdem tazminatı” veya “iş sonutazminatı” alamadıkları yıllar için, Bankadaki emsali T.C. Emekli Sandığınatabi personele her bir hizmet yılı için ödenmesi gereken “emekli ikramiyesi”tutarı kadar kıdem tazminatının ödenmesi öngörülmüştür. Aynı hüküm, itirazkonusu Kural'la geçici 2. maddenin yürürlüğe girdiği 3.7.2001 tarihinden önceemekli olan Vakıf üyesi personel için de uygulanacaktır.

İtiraz konusu Kural'ın gerekçesinde, 4603 sayılı Yasa'nın “yürürlüğegirdiği tarihte görevde bulunan Banka personelinden 5434 sayılı TürkiyeCumhuriyeti Emekli Sandığı Kanunu hükümlerine göre emeklilik hakkını kazanmışolanlara tanınan söz konusu hak T. Emlak Bankası A.Ş. Mensupları Emekli veYardım Sandığı Vakfı üyesi olan personelini kapsamamaktadır. Bu husus daeşitlik ilkesine aykırı sonuç doğurmaktadır. Diğer taraftan, işçi statüsündensözleşmeli statüye geçirilen Türkiye Emlak Bankası Anonim Şirketi personeline sözleşmelidönem için 5.1.1988 tarihli ve 308 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile ihdasedilen iş sonu tazminatı 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun HükmündeKararnamenin geçici 8. maddesi ile kaldırılmış olduğundan sözleşmeli dönem ve657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tabi dönem için ne şekilde bir emekliikramiyesi ödeneceği belirlenmemiş olup kanuni bir boşluk doğmuştur. Bu nedenleT. Emlak Bankası A.Ş. Mensupları Emekli ve Yardım Sandığı Vakfı üyesipersonelden sözleşmeli veya 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tabi memurstatüsünde olanlara emekli olduklarında emeğinin karşılığı olan kıdem tazminatıveya emekli ikramiyesi ödenememiştir. Bu durum aynı Bankada çalışan personelarasında haksız bir uygulamaya neden olmuştur” denilerek eşitsizliğingiderilmesi için düzenleme yapıldığı anlaşılmaktadır.

İtiraz konusu Kural'ın yürürlük tarihinden önce emekliye ayrılanve tazminat alamayan Vakıf üyesi personel ile bu tarihten sonra emekliyeayrılan Vakıf üyesi personel aynı hukuksal durumda bulunmadıklarından, bunlararasında eşitlik karşılaştırması yapılamaz. Kural'ın yürürlük tarihinden önceemekli olanlar arasında ise bir ayırım yapılmamış, her hizmet yılı için kendihizmet dönemlerinde geçerli olan emekli ikramiyesi tutarları dikkate alınarakkıdem tazminatı hesaplanmak suretiyle, kendi dönemleri içinde Yasa'nınöngördüğü haklardan aynı esaslara göre yararlandırılmaları sağlanmıştır.

Açıklanan nedenlerle, itiraz konusu Kural Anayasa'nın 10.maddesine aykırı değildir. İtirazın reddi gerekir.

VI- SONUÇ

15.11.2000 günlü, 4603 sayılı “Türkiye Cumhuriyeti Ziraat Bankası,Türkiye Halk Bankası Anonim Şirketi ve Türkiye Emlak Bankası Anonim ŞirketiHakkında Kanun”a 20.6.2001 günlü, 4684 sayılı Yasa ile eklenen geçici 2.maddenin dördüncü fıkrasının ikinci tümcesinin Anayasa'ya aykırı olmadığına veitirazın REDDİNE, 4.10.2006 gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Full & Egal Universal Law Academy