Anasayasa Mahkemesi - Norm Denetimi - E.2003/108, K.2006/107 Sayılı Karar - 23/11/2006

ANAYASAMAHKEMESİ KARARI

Esas Sayısı : 2003/108

Karar Sayısı : 2006/107

Karar Günü : 23.11.2006

Resmi Gazete Tarih-Sayısı : 28.03.2007-26476

İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: Danıştay OnbirinciDaire

İTİRAZIN KONUSU: 4.1.1961 günlü, 209 sayılıSağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığına Bağlı Sağlık Kurumları ile Esenlendirme(Rehabilitasyon) Tesislerine Verilecek Döner Sermaye Hakkında Kanun'un 5.maddesinin, 4618 sayılı Yasa'nın 1. maddesiyle değiştirilen üçüncü fıkrasının(b) bendinde yer alan “... (tabipler hariç ...)” ibaresinin, Anayasa'nın 10. ve128. maddelerine aykırılığı savıyla iptali istemidir.

I- OLAY

Davacılara döner sermayeden ek ödeme yapılmaması nedeniyle SağlıkBakanlığına Bağlı Döner Sermayeli Kurum ve Kuruluşlarda Görevli Personele DönerSermayeden Yapılacak Ek Ödeme Hakkında Yönerge'nin 4/a maddesinde yer alan “… (tabiplerhariç …)” ibaresinin iptali istemiyle açılan davada, yönergenin dayanağı olanitiraz konusu kuralın Anayasa'ya aykırı olduğu kanısına varan DanıştayOnbirinci Daire iptali için başvurmuştur.

III- YASA METİNLERİ

1. İtiraz Konusu Yasa Kuralı

209 sayılı Yasa'nın 5. maddesinin 4618 sayılı Yasa'nın 1.maddesiyle değiştirilen itiraz konusu sözcükleri de içeren üçüncü fıkrasışöyledir:

“Personelin katkısıyla elde edilen döner sermaye gelirlerinden; obirimde görevli yardımcı hizmetler ve yardımcı sağlık hizmetleri sınıfına dahilpersonele bunların bir yılda alacakları aylık (ek gösterge dahil), yan ödeme veher türlü tazminat (makam ve temsil tazminatı hariç) tutarının % 80'ini, diğerpersonele ise % 100'ünü aşmamak üzere ek ödeme yapılabilir.

Ancak uygulanacak oranlar,

a) Vardiyalı çalışma sistemi uygulanan hastanelerde normal günlükçalışma saatleri dışında ikinci vardiyada yürütülen hizmetler kapsamında fiilençalışılan günler için % 30'una,

b) Yoğun bakım, doğumhane, yeni doğan, süt çocuğu, yanık, diyaliz,ameliyathane ve acil serviste çalışan sağlık personeline (tabipler hariç,anestezi uzmanı ve asistanları dahil) % 50'sine,

c) Muayenehane açmayan hastane başhekimlerine % 200'üne,

Kadar fazlasıyla tespit edilebilir. Bu şekilde yapılacak eködemelerin oranı, esas ve usulleri Sağlık Bakanlığınca belirlenir.”

B- Dayanılan Anayasa Kuralları

Başvuru kararında itiraz konusu kuralın Anayasa'nın 10. ve 128.maddelerine aykırılığı ileri sürülmüştür.

IV- İLK İNCELEME

Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi uyarınca, Mustafa BUMİN,Haşim KILIÇ, Samia AKBULUT, Sacit ADALI, Ali HÜNER, Fulya KANTARCIOĞLU,Ertuğrul ERSOY, Tülay TUĞCU, Ahmet AKYALÇIN, Mehmet ERTEN ve Fazıl SAĞLAM'ınkatılımlarıyla 7.1.2004 gününde yapılan ilk inceleme toplantısında, dosyadaeksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine oybirliğiyle kararverilmiştir.

V- ESASIN İNCELENMESİ

Başvuru kararı ve ekleri, itiraz konusu Yasa kuralı, dayanılanAnayasa kuralları ve bunların gerekçeleri ile diğer yasama belgeleri okunupincelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

Başvuru kararında kuralla, yoğun bakım, doğumhane, yenidoğan, süt çocuğu, yanık, diyaliz, ameliyathane ve acil serviste çalışan sağlıkpersoneli ile anestezi uzmanları ve asistanları döner sermayeden % 50oranında fazla yararlandırılırken, aynı serviste, aynı koşullarda hizmet verenve hastaların iyileşmesinden doğrudan sorumlu olması nedeniyle daha fazla riskaltına giren tabiplerin bu haktan mahrum edilmesinin eşitlik ilkesine aykırıolduğu, bu nedenle iptali gerektiği ileri sürülmüştür.

Anayasa'nın 10. maddesinde, “Herkes, dil, ırk, renk, cinsiyet,siyasi düşünce, felsefi inanç, din, mezhep ve benzeri sebeplerle ayırımgözetilmeksizin kanun önünde eşittir. Hiçbir kişiye, aileye, zümreye veyasınıfa imtiyaz tanınamaz. Devlet organları ve idare makamları bütünişlemlerinde kanun önünde eşitlik ilkesine uygun olarak hareket etmekzorundadırlar.” denilmektedir. Bu yasak, birbirinin aynı durumunda olanlaraayrı kuralların uygulanmasını, ayrıcalıklı kişi ve toplulukların yaratılmasınıengellemektedir. Aynı durumda olanlar için farklı düzenleme eşitliğe aykırılıkoluşturur. Anayasa'nın amaçladığı eşitlik, mutlak ve eylemli eşitlik değilhukuksal eşitliktir. Aynı hukuksal durumlar aynı, ayrı hukuksal durumlar ayrıkurallara bağlı tutulursa Anayasa'nın öngördüğü eşitlik çiğnenmiş olmaz. Başkabir anlatımla, kişisel nitelikleri ve durumları özdeş olanlar arasında değişikuygulamalar yapılamaz.

11.1.2001 günlü, 4618 sayılı Yasanın 1. maddesi ile 209 sayılıYasanın 5. maddesinin üçüncü fıkrası değiştirilmiş ve personelin katkısı ileelde edilen döner sermaye gelirlerinden, yardımcı hizmetler ve yardımcı sağlıkhizmetleri sınıfına dâhil personele bir yılda alacakları aylık, yan ödeme veher türlü tazminat tutarının yüzde seksenini, diğer personele ise yüzde yüzünüaşmamak üzere ek ödeme yapılabileceği kurala bağlanmıştır. Fıkranın (b) bendinegöre, yoğun bakım, doğumhane, yeni doğan, süt çocuğu, yanık, diyaliz,ameliyathane ve acil serviste çalışan sağlık personeline yukarıda belirtilenoranlar yüzde elli oranında artırılarak uygulanabilecektir. Söz konusu yerlerdeçalışan hekimler döner sermayenin yüzde elli artırımlı olarak ödenmesindenyararlanamayacak, ancak anestezi uzmanı ve asistanları yararlanabilecektir.

İptal isteminde bulunan Danıştay Dairesi, yoğun bakım,doğumhane, yeni doğan, süt çocuğu, yanık, diyaliz, ameliyathane ve acilserviste çalışan tabiplerin diğer sağlık personeli ile aynı koşullardahizmet verdiklerini, tabiplerin hastaların iyileştirilmesinden doğrudan doğruyasorumlu olduklarını ve daha çok sorumluluk yüklendiklerini belirtmektedir.Gerçekten de tabipler, yardımcı sağlık personeline göre daha fazla sorumlulukyüklenmektedirler. Tabiplerin daha fazla sorumluluk yüklenmeleri ve diğersağlık personeli ile aynı yasal durumda bulunmamaları nedeniyle, yasa koyucu209 sayılı Kanunun 5. maddesine 4618 sayılı Yasa ile eklenen üçüncü fıkrasında,yardımcı hizmetler ve yardımcı sağlık hizmetleri sınıfına dahil personelebunların bir yılda alacakları aylık yan ödeme ve her türlü tazminat tutarının %80'ini, içinde tabiplerin de bulunduğu diğer personele ise % 100'ünü aşmamaküzere ek ödeme yapılabileceğini hükme bağlamakta, böylece tabiplere, yardımcıhizmetler ve yardımcı sağlık personeline sağlanan ödemeden daha fazla oranda eködeme yapılması öngörülmektedir.

Yardımcı sağlık personeli ile hekimlerin, eğitim ve öğretimaşamasında farklı süreçlerden geçmek suretiyle göreve gelmeleri, üstlendiklerisorumluluk, yerine getirdikleri görev ve hizmetlerin farklı olması nedeniyleitiraza konu olan yasa kuralı da dâhil olmak üzere farklı kurallara tabitutulmuşlardır. Hekimler ile yardımcı sağlık personelinin aynı durumdabulunmamaları nedeniyle eşitlik ilkesi gereğince aynı ödemelerdenyararlandırılmaları gerektiği ileri sürülemez.

Öte yandan, anestezi uzman ve asistanları ile diğer uzman veyauzman olmayan tabipler arasında tabip olarak her hangi bir fark bulunmamaktaise de, anestezi uzman ve asistanlarının yaptıkları görevin niteliğigözetilerek farklı kurallara bağlı tutuldukları anlaşılmaktadır.

Açıklanan nedenlerle, yoğun bakım, doğumhane, yeni doğan, sütçocuğu, yanık, diyaliz, ameliyathane ve acil serviste çalışan sağlıkpersonelinin anestezi uzman ve asistanlarına, diğer tabipler hariç olmak üzere% 50 fazlasıyla döner sermayeden pay ödenmesi Anayasa'nın eşitlik ilkesineaykırı değildir. İptal isteminin reddi gerekir.

Tülay TUĞCU, Fulya KANTARCIOĞLU, Mehmet ERTEN ve Mustafa YILDIRIMbu görüşe katılmamışlardır.

İtiraz konusu kuralın, Anayasa'nın 128. maddesi ile ilgisigörülmemiştir.

VI- SONUÇ

4.1.1961 günlü, 209 sayılı “Sağlık ve Sosyal Yardım BakanlığınaBağlı Sağlık Kurumları ile Esenlendirme (Rehabilitasyon) Tesislerine VerilecekDöner Sermaye Hakkında Kanun”un 5. maddesinin, 4618 sayılı Yasa'nın 1.maddesiyle değiştirilen üçüncü fıkrasının (b) bendinde yer alan “... (tabiplerhariç, ...” ibaresinin, Anayasa'ya aykırı olmadığına ve itirazın REDDİNE, TülayTUĞCU, Fulya KANTARCIOĞLU, Mehmet ERTEN ile Mustafa YILDIRIM'ın karşıoyları veOYÇOKLUĞUYLA, 23.11.2006 gününde karar verildi.

KARŞIOY

4.1.1961 günlü, 209 sayılı Sağlık ve Sosyal Yardım BakanlığınaBağlı Sağlık Kurumları ile Esenlendirme Tesislerine Verilecek Döner SermayeHakkında Kanun'un 5. maddesinin 4618 sayılı Yasa'nın 1. maddesiyle değiştirilenüçüncü fıkrasının (b) bendinde yer alan “…(tabipler hariç…)…” sözcüklerinintabipler yönünden Anayasa'nın eşitlik ilkesine aykırılığı ileri sürülmüştür.

Yasa'nın söz konusu maddesiyle değiştirilen üçüncü fıkrasının (b)bendinde, personelin katkısı ile elde edilen döner sermaye gelirlerindenyapılacak ek ödemenin, “yoğun bakım, doğumhane, yeni doğan, süt çocuğu, yanık,diyaliz, ameliyathane ve acil serviste çalışan sağlık personeline (tabiplerhariç, anestezi uzmanı ve asistanlar dahil) %50'sine” kadar fazlasıyla tespitedilebileceği öngörülmüştür.

Anayasa'nın 10. maddesinde öngörülen eşitlik ilkesiyle hukuksaldurumları aynı olanların yasalar önünde aynı işlemlere tabi tutulmasınıamaçlamaktadır.

Aynı tabiplik eğitimini görüp aynı süre uzmanlık çalışması yapmışanestezi uzmanı veya asistanının diğer uzman tabip veya asistanından yetki vesorumlulukları bakımından hiçbir fark bulunmadığından, bunların eşit konumdaolmadıkları düşünülemez.

Açıklanan nedenlerle, aynı konumda olan tabiplere farklıuygulamalar yapılmasına ve böylece hak kaybına neden olan itiraz konusudüzenleme Anayasa'nın 10. maddesine aykırıdır, iptali gerekir.

Bu düşüncelerle çoğunluk kararına katılmıyorum.

KARŞIOYGEREKÇESİ

4.1.1961 günlü, 209 sayılı Sağlık ve Sosyal Yardım BakanlığınaBağlı Sağlık Kurumları ile Esenlendirme (Rehabilitasyon) Tesislerine VerilecekDöner Sermaye Hakkında Kanun'un 5. maddesinin 11.1.2001 günlü, 4618 sayılıYasa'nın 1. maddesiyle değiştirilen üçüncü fıkrasının (b) bendinde, personelinkatkısı ile elde edilen döner sermaye gelirlerinden yapılacak ek ödemenin,“yoğun bakım, doğumhane, yeni doğan, süt çocuğu, yanık, diyaliz, ameliyathaneve acil serviste çalışan sağlık personeline (tabipler hariç, anestezi uzmanı veasistanları dahil) %50'sine” kadar fazlasıyla tespit edilebileceğiöngörülmüştür. İtiraz başvurusunda bulunan Danıştay Onbirinci Daire, bu Bent'deyer alan “tabipler hariç” sözcüklerinin aynı yerlerde çalışan tabipler yönündeneşitlik ilkesine aykırılık oluşturduğunu ileri sürerek iptalini istemiştir.

Anayasa'nın 10. maddesinde yer verilen eşitlik ilkesiyle hukuksaldurumları aynı olanların yasalar önünde aynı işleme bağlı tutulmalarınınsağlanması, aralarında ayırım yapılmasının ve kimilerine ayrıcalık tanınmasınınönlenmesi amaçlanmıştır.

İtiraz konusu sözcüklerin yer aldığı (b) Bendi'nde sayılanyerlerde çalışan anestezi uzmanı ve asistanları ile diğer hekimler aynıhukuksal konumda olup, bunlar arasında hizmetin niteliğinden kaynaklananzorlukları ve sorumlulukları paylaşma yönünden bir fark bulunmamaktadır.

Bu durumda, aynı hukuksal konumdaki hekimler arasında ayırımyapılarak kimilerinin döner sermaye gelirlerinden yapılacak ek ödeme kapsamıdışında bırakılması sonucunu doğuran itiraz konusu sözcükler, eşitlik ilkesineaykırıdır.

Açıklanan nedenlerle itirazın reddi yolundaki çoğunluk görüşünekatılmıyorum.

KARŞI OY

4.1.1961 günlü, 209 sayılı Sağlık ve Sosyal Yardım BakanlığınaBağlı Sağlık Kurumları ile Esenlendirme Tesislerine Verilecek Döner SermayeHakkında Kanun'un 5. maddesinin 4618 sayılı Yasa'nın 1. maddesiyle değiştirilenüçüncü fıkrasının (b) bendinde yer alan “…(tabipler hariç…)…” sözcüklerinin,Anayasa'ya aykırılığı ileri sürülmüştür.

Sağlık Bakanlığına bağlı döner sermayeli kurum ve kuruluşlardagörevli personele döner sermayeden yapılacak ek ödemenin esas ve oranlarınıtespit etmek amacıyla Sağlık Bakanlığına bağlı Döner Sermayeli Kurum veKuruluşlarda Görevli Personele Döner Sermayeden Yapılacak Ek Ödeme HakkındaYönergenin 4. maddesinde personelin unvan ve sınıfları itibariyle yapılacak eködeme tavan yüzdeleri gösterildikten sonra, bu oranlara yoğun bakım, doğumhane,yeni doğan, süt çocuğu, yanık, diyaliz, ameliyathane ve acil serviste çalışansağlık personeline (tabipler hariç anestezi uzmanı ve asistanlar dahil) % 50eklenir şeklinde düzenleme yapılmıştır.

Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığına Bağlı Sağlık Kurumları ileEsenlendirme Tesislerine Verilecek Döner Sermaye Hakkında Kanun'un 5.maddesinin üçüncü fıkrasının (b) bendinde yer alan “tabipler hariç” sözcükleri,belirtilen sağlık ünitelerinde çalışan anestezi uzman ve asistanlarına % 50daha fazla döner sermaye payı ödenebilmesi olanağını sağlarken, tabipleri böylebir olanaktan yoksun bırakmaktadır. Diğer sağlık çalışanlarıyla tabi olduklarıyasa kuralları, eğitimleri, üstlendikleri görev bakımından aynı durumdaolmadıkları, bu nedenle de aynı yasa hükümlerine tabi tutulmamalarının eşitlikilkesine aykırılık oluşturmadığı kabul edilebilir ise de anestezi uzman veasistanları ile diğer uzman veya uzman olmayan tabipler (pratisyen hekimler)arasında, tabip olarak haklarında uygulanan yasa kuralları, eğitimleri,üstlendikleri görevler bakımından herhangi bir fark bulunmamaktadır. Aynıkonumda olan, aynı servislerde, aynı koşullarda sağlık hizmeti veren,hastaların iyileşmesinden birlikte sorumlu tutulabilen ve döner sermayeoluşumuna diğerleri gibi katkıda bulunan tabiplerin, aynı konumdaki anesteziuzman ve asistanlarına tanınan bu haktan yoksun bırakılacak biçimde ayırımatabi tutulmaları, Anayasa'nın öngördüğü kanun önünde eşitlik ilkesine aykırılıkoluşturur.

Açıklanan nedenlerle Sağlık Sosyal ve Yardım Bakanlığına BağlıSağlık Kurumları ile Esenlendirme Tesislerine Verilecek Döner Sermaye HakkındaKanun'un 5. maddesinin 4618 sayılı Yasa'nın 1. maddesiyle değiştirilen üçüncüfıkrasının (b) bendinde yer alan “…(tabipler hariç…)…” sözcüklerinin, Anayasa'nın10. maddesine aykırılığı nedeniyle iptaline karar verilmesi gerektiğinden reddeilişkin çoğunluk kararına katılmadık.

Full & Egal Universal Law Academy