ANAYASAMAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı : 2003/103
Karar Sayısı : 2008/139
Karar Günü : 18.9.2008
R.G. Tarih-Sayı :25.12.2008-27091
İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN : Mersin 1. Sulh CezaMahkemesi
İTİRAZIN KONUSU : 1.3.1926 günlü, 765sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 9.7.1953 günlü, 6123 sayılı Yasa'nın 1. maddesiyledeğiştirilen 491. maddesinin son fıkrasında yer alan "Bu maddede yazılısuçlar ikiden fazla kimseler tarafından yapılır..." ibaresinin,Anayasa'nın 2. ve 10. maddelerine aykırılığı savıyla iptali istemidir.
I- OLAY
Hırsızlık suçundan sanık hakkında açılan kamu davasında itirazkonusu kuralın Anayasa'ya aykırı olduğu kanısına varan Mahkeme, iptali içinbaşvurmuştur.
III- YASA METİNLERİ
A- İtiraz Konusu Yasa Kuralı
1.3.1926 günlü, 765 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 9.7.1953 günlü,6123 sayılı Yasa'nın 1. maddesiyle değiştirilen 491. maddesi şöyledir:
"Her kim, diğerinin taşınabilir malını rızası olmaksızınfaydalanmak için bulunduğu yerden alırsa altı aydan üç seneye kadar hapsolunur.
Ekonomik bir değer taşıyan her türlü enerji de taşınabilir malsayılır.
Hırsızlık:
1. Resmi dairelerde ve evrak mahzenlerinde bulunan, Devlete aitmal ve evrak veya umumi müesseselerde muhafaza olunan yahut diğer mahallerdebulunup menafii umuma ait olan eşya hakkında vuku bulursa;
2. Adet muktezası olarak yahut tahsis ve istimalleri itibariyleumumun tekafülü altında bulunan eşya hakkında işlenirse;
3. Hırsızla malı çalınan arasında hizmet veya bir iş yapmak veyabir yerde muvakkat olsun birlikte oturmak yahut karşılıklı nezaket icaplarındanileri gelen itimadı suiistimal neticesi olarak sıyanetine terk ve tevdi olunmuşeşya hakkında işlenirse;
4. Gündüzün bir bina içinde veya duvarla çevrilen müştemilatınagirilerek işlenirse;
5. Mandıra, ağıl gibi hayvanata mahsus yerlerde bulunan yahutlüzumuna göre açık yerlerde veya kırlarda bırakılan ve haklarında 492 ncimaddenin 9 uncu fıkrasının tatbiki mümkün olmayan hayvanları bu yerden almaksuretiyle işlenirse; cezası bir seneden beş seneye kadar hapistir.
Bu maddede yazılı suçlar ikiden fazla kimseler tarafından birlikteyapılır yahut suçun işlemesinde yukarda yazılı hallerden iki veyadaha fazlası birleşirse cezanın aşağı haddi iki sene hapistir".
B- Dayanılan Anayasa Kuralları
Başvuru kararında Anayasa'nın 2. ve 10. maddelerine dayanılmıştır.
IV- İLK İNCELEME
Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi gereğince, MustafaBUMİN, Haşim KILIÇ, Yalçın ACARGÜN, Sacit ADALI, Ali HÜNER, Fulya KANTARCIOĞLU,Ertuğrul ERSOY, Tülay TUĞCU, Ahmet AKYALÇIN, Mehmet ERTEN ve Fazıl SAĞLAM'ınkatılımlarıyla 16.12.2003 gününde yapılan ilk inceleme toplantısında dosyadaeksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir.
V- ESASIN İNCELENMESİ
Başvuru kararı ve ekleri, işin esasına ilişkin rapor, itirazkonusu Yasa kuralı, dayanılan Anayasa kuralı ve bunların gerekçeleri ile diğeryasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
A- Önsorun
İtiraz konusu ibareyi içeren 1.3.1926 günlü 765 sayılı Türk CezaKanunu, 1 Haziran 2005 tarihinde yürürlüğe giren 5252 sayılı Türk CezaKanununun Yürürlük ve Uygulama Şekli Hakkında Kanun'un 12. maddesi uyarıncayürürlükten kalkmış olduğundan, esas incelemeye devam edilip edilmeyeceğisorunu üzerinde durulmuştur.
Bu durumda 765 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 491. maddesinin birincifıkrasında yer alan basit hırsızlık suçu, 1 Haziran 2005 tarihinde yürürlüğegiren 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 141. maddesinde düzenlenmiş, 491.maddenin üçüncü fıkrasında yer alan suçun nitelikli hallerine 141. maddede yerverilmemiş, bunlar Kanun'un 142. maddesinde düzenlenmiştir. 765 sayılı TürkCeza Kanunu'nun 2. maddesi ile 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 7. ve 5252sayılı Türk Ceza Kanununun Yürürlük ve Uygulama Şekli Hakkındaki Kanun'un 9.maddeleri uyarınca, itiraz konusu kuralın uygulanabileceği gözetilerek esasınincelenmesinin sürdürülmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
B- Anayasa'ya Aykırılık Sorunu
Başvuru kararında, 765 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 491. maddesininson fıkrasında yer alan "Bu maddede yazılı suçlar ikiden fazla kimselertarafından birlikte yapılır ..." ibaresinin, aynı maddede düzenlenen vecezaları farklı olan basit ve nitelikli hırsızlık suçları arasında bir ayırımyapmadan, bu suçların ikiden fazla kimseler tarafından birlikte işlenmesihalinde verilecek cezanın alt sınırını iki yıl olarak belirlemesinin, hukukaaykırı ve adaletsiz sonuçlar doğurduğu ve aynı konumda olmayan suçlulara aynıkuralın uygulanmasına yol açtığı, bu nedenle itiraz konusu ibarenin Anayasa'nın2. ve 10. maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür.
Hırsızlık suçu, başkasının taşınabilir malının, rızası olmaksızınfaydalanmak maksadıyla bulunduğu yerden alınmasıyla oluşur. 765 sayılı TürkCeza Kanunu'nun 491. maddesinin son fıkrası uyarınca, 491. maddede sayılansuçların ikiden fazla kimseler tarafından birlikte işlenmesi halinde verilecekcezanın aşağı haddinin artırılması öngörülmektedir.
Anayasa'nın 2. maddesinde düzenlenen hukuk devleti, insanhaklarına dayanan, hak ve özgürlükleri koruyup güçlendiren, eylem ve işlemlerihukuka uygun olan, her alanda adaletli bir hukuk düzeni kurup bunu geliştirereksürdüren, Anayasa'ya aykırı tutum ve durumlardan kaçınan, hukuku tüm devletorganlarına egemen kılan, Anayasa ve hukukun üstün kurallarıyla kendini bağlısayan, yargı denetimine açık olan devlettir.
Hukuk devletinde, Anayasa'nın ve ceza hukukunun temel ilkelerinebağlı kalmak koşuluyla, suçlara verilecek cezaların artırım ve indirimnedenleri ile oranlarının belirlenmesi ceza siyaseti gereği yasa koyucununtakdirindedir. İtiraza konu ibare de yasa koyucunun takdir yetkisi ve cezasiyaseti kapsamında görülmesi gereken bir düzenleme niteliğindedir.
Anayasa'nın 10. maddesinin birinci fıkrasında herkesin, dil, ırk,renk, cinsiyet, siyasî düşünce, felsefî inanç, din, mezhep ve benzerisebeplerle ayırım gözetilmeksizin kanun önünde eşit olduğu belirtilmiştir.Anayasa'nın 10. maddesinde belirtilen yasa önünde eşitlik ilkesi, hukuksaldurumları aynı olanlar için söz konusudur. Bu ilke ile eylemli değil, hukuksaleşitlik öngörülmüştür. Eşitlik ilkesinin amacı, aynı durumda bulunan kişilerinyasalar karşısında aynı işleme bağlı tutulmalarını sağlamak, ayırım yapılmasınıve ayrıcalık tanınmasını önlemektir. Bu ilkeyle, aynı durumda bulunan kişi vetopluluklara ayrı kurallar uygulanarak yasa karşısında eşitliğin çiğnenmesiyasaklanmıştır. Yasa önünde eşitlik, herkesin her yönden aynı kurallara bağlıtutulacağı anlamına gelmez. Durumlarındaki özellikler, kimi kişiler ya datopluluklar için değişik kuralları ve uygulamaları gerektirebilir. Aynıhukuksal durumlar aynı, ayrı hukuksal durumlar farklı kurallara bağlı tutulursaAnayasa'da öngörülen eşitlik ilkesi zedelenmez.
765 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 491. maddesinin son fıkrasındakidüzenleme ile aynı maddede düzenlenen suçların ikiden fazla kimseler tarafındabirlikte işlenmesi halinde verilecek cezanın aşağı haddinin artırılmasıöngörülmektedir. İtiraz konusu kuralın, 491. maddede yer alan hırsızlıksuçlarının ikiden fazla kimseler tarafından işlenmesinin suçun işlenişinikolaylaştıracağı; toplumsal barışı, kamu düzenini, bireylerin güven ve huzurunudaha fazla bozacağı düşüncesiyle düzenlendiği anlaşılmaktadır. Yasa koyucu,burada basit ve nitelikli hırsızlık suçları arasında ayırım yapmadan, busuçların ikiden fazla kimseler tarafından işlenmesini cezanın alt sınırıaçısından aynı ağırlıkta görerek iki tür suça verilecek cezanın alt sınırını daiki yıl olarak belirlemiştir. Buna göre 491. maddede düzenlenen basit ya danitelikli hırsızlık suçlarını işleyen ikiden fazla kimseler, itiraz konusukural karşısında aynı konumda olduklarından, bu kişilerin alacakları cezanın aynıkurala bağlı kılınması eşitlik ilkesine de aykırı değildir.
Bu nedenlerle, itiraz konusu kural Anayasa'nın 2. ve 10.maddelerine aykırı değildir. İptal isteminin reddi gerekir.
VI- SONUÇ
1.3.1926 günlü, 765 sayılıTürk Ceza Kanunu'nun 9.7.1953 günlü, 6123 sayılı Yasa'nın 1. maddesiyledeğiştirilen 491. maddesinin son fıkrasında yer alan "Bu maddede yazılısuçlar ikiden fazla kimseler tarafından yapılır..." ibaresinin Anayasa'yaaykırı olmadığına ve itirazın REDDİNE, 18.9.2008 günündeOYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Başkan
Haşim KILIÇ
Başkanvekili
Osman Alifeyyaz PAKSÜT
Üye
Sacit ADALI
Üye
Fulya KANTARCIOĞLU
Üye
Cafer ŞAT
Üye
A. Necmi ÖZLER
Üye
Ali GÜZEL
Üye
Fettah OTO
Üye
Serdar ÖZGÜLDÜR
Üye
Serruh KALELİ
Üye
Zehra Ayla PERKTAŞ