ANAYASAMAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı : 2003/23
Karar Sayısı : 2006/26
Karar Günü : 22.2.2006
Resmi Gazete Tarih-Sayısı : 2.11.2006-26334
İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: Konya İdare Mahkemesi
İTİRAZIN KONUSU: 4.6.1937 günlü, 3201sayılı Emniyet Teşkilatı Kanunu'nun 6.4.2001 günlü, 4638 sayılı Yasa iledeğiştirilen 55. maddesinin ikinci fıkrasında yer alan “… liyakata …” sözcüğüile yedinci fıkrasının birinci tümcesinde yer alan “… liyakat koşullarınıbelirlemek …” ibaresinin Anayasa'nın 2., 7., 8., 9., 10., 70. ve 124.maddelerine aykırılığı savıyla iptali istemidir.
I- OLAY
Davacının, terfi ettirilmemesine ilişkin işlemin iptali istemiyleaçtığı davada itiraz konusu sözcük ile ibarenin Anayasa'ya aykırı olduğukanısına varan Mahkeme iptali için başvurmuştur.
III- YASA METİNLERİ
A- İptali İstenilen Yasa Kuralları
3201 sayılı Emniyet Teşkilatı Kanunu'nun 55. maddesinin itirazkonusu sözcük ile ibareyi içeren ikinci ve yedinci fıkraları şöyledir:
“…
Bu rütbelere terfiler, bu maddede öngörülen sınav ve eğitim şartısaklı kalmak üzere, kıdem ve liyakata göre yapılır.
…
Üst rütbeye yükselmek için, kıdem şartlarını yerine getirmişEmniyet Amirleri ile 4 üncü, 3 üncü ve 2 nci Sınıf Emniyet Müdürlerinin liyakatkoşullarını belirlemek, üst rütbedeki boş kadro miktarına göre sıralayarakterfilerini ve ikinci meslek derecesindeki görev unvanlarına ataması yapılacakpersoneli değerlendirmek ve öneride bulunmak üzere Genel Müdürlük YüksekDeğerlendirme Kurulu oluşturulur. Bu Kurul, Emniyet Genel Müdürününbaşkanlığında, Genel Müdür Yardımcıları, Teftiş Kurulu Başkanı, Polis AkademisiBaşkanı ve Emniyet Müdürü APK uzmanlarınca seçilecek birinci meslekderecesindeki üç Emniyet Müdürü APK uzmanından teşekkül eder.”
B- Dayanılan Anayasa Kuralları
Başvuruda Anayasa'nın 2., 7., 8., 9., 10., 70. ve 124. maddelerinedayanılmış, 128. maddesi ise ilgili görülmüştür.
IV- İLK İNCELEME
Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi uyarınca Mustafa BUMİN,Haşim KILIÇ, Yalçın ACARGÜN, Sacit ADALI, Ali HÜNER, Fulya KANTARCIOĞLU,Ertuğrul ERSOY, Tülay TUĞCU, Ahmet AKYALÇIN, Enis TUNGA ve Mehmet ERTEN'inkatılımlarıyla 16.4.2003 gününde yapılan ilk inceleme toplantısında, dosyadaeksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine oybirliğiyle kararverilmiştir.
V- ESASIN İNCELENMESİ
Başvuru kararı ve ekleri, itiraz konusu Yasa kuralı, dayanılan veilgili görülen Anayasa kuralları, bunların gerekçeleri ile diğer yasamabelgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
A- Maddenin İkinci Fıkrasında Yer Alan “… liyakata …” Sözcüğününİncelenmesi
Başvuru kararında, itiraz konusu kuralın yer aldığı düzenlemedepolis amirliğine yapılacak terfilerin “liyakat”a göre yapılacağınınbelirtilmesine rağmen “liyakat”ın tespiti bakımından somut ve objektif hiçbirölçüte yer verilmediği, bu durumun belirsizliğe ve keyfiliğe yol açacaknitelikte olması nedeniyle söz konusu sözcüğün Anayasa'nın 2., 7., 8., 9., 10.,70. ve 124. maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmektedir.
2949 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama UsulleriHakkında Kanun'un 29. maddesine göre Anayasa Mahkemesi kanunların, kanunhükmünde kararnamelerin ve Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğü'nün Anayasa'yaaykırılığı hususunda ilgililer tarafından ileri sürülen gerekçelere dayanmayamecbur değildir. Anayasa Mahkemesi taleple bağlı kalmak kaydıyla başka gerekçeile de Anayasa'ya aykırılık kararı verebilir. Bu nedenle, itiraz konusu kuralilgisi nedeniyle Anayasa'nın 128. maddesi yönünden de incelenmiştir.
Polis amirliği rütbelerine yapılacak terfilere ilişkin usul veesaslar, Emniyet Teşkilatı Kanunu'nun 55. maddesinde düzenlenerek belirtilenrütbelere terfilerde “bu maddede öngörülen sınav ve eğitim şartı saklı kalmaküzere”, kıdem ve liyakatın esas alınması öngörülmüştür.
Anayasa'nın kamu hizmetine girme hakkını düzenleyen 70. maddesininikinci fıkrasında, “Hizmete alınmada görevin gerektirdiği niteliklerdenbaşka hiçbir ayrım gözetilemez.”; 128. maddesinin ikinci fıkrasındaise “Memurların diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları,görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğerözlük işleri kanunla düzenlenir.” denilmektedir.
Bu kurala koşut olarak, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun109. maddesinde, her memur için bir özlük dosyası tutulacağı, 110. maddesinde,her Devlet memurunun bir sicil dosyasının bulunacağı, sicil amirleri tarafındandüzenlenecek sicil raporları ile varsa müfettişler tarafından verilen denetlemeraporları ve memurların mal beyannamelerinin sicil dosyalarına konulacağı, 111.maddesinde, Devlet memurlarının ehliyetlerinin tespitinde, kademeilerlemelerinde, derece yükselmelerinde, emekliye çıkarma veya hizmetleilişkilerinin kesilmesinde özlük ve sicil dosyalarının başlıca dayanak olduğu,122. maddesinde, verilen takdirnamelerin sicile geçeceği, 133. maddesinde de,disiplin cezalarının memurun siciline işleneceği öngörülmüştür. Bu kurallarla,ilgililerin sicil ve özlük dosyalarında yer alan bilgiler temel ölçüt kabuledilerek liyakatin belirlenmesi bakımından genel çerçeve çizilmiştir. 3201sayılı Yasa'nın 55. maddesinin ikinci fıkrasında yer alan “liyakata” sözcüğününde bu çerçevede değerlendirileceği açıktır.
Belirtilen nedenlerle, polis amiri rütbelerine terfilerin liyakatagöre yapılmasının Anayasa'nın 7., 70. ve 128. maddelerine aykırılığından sözedilemez. İptal isteminin reddi gerekir.
Konunun Anayasa'nın 2., 8., 9., 10., 70. ve 124. maddeleriyle iseilgisi görülmemiştir.
B- Maddenin Yedinci Fıkrasının Birinci Tümcesinde Yer Alan “…liyakat koşullarını belirlemek …” İbaresinin İncelenmesi
Anayasa'nın 152. maddesi ile 2949 sayılı Anayasa MahkemesininKuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 28. maddesinde, AnayasaMahkemesi'nin işin esasına girerek verdiği red kararının Resmî Gazete'deyayımlanmasından sonra on yıl geçmedikçe aynı yasa hükmünün Anayasa'yaaykırılığı iddiasıyla tekrar Anayasa Mahkemesi'ne başvurulamayacağı hükmebağlanmıştır.
İtiraz yoluna başvuran Mahkemenin iptalini istediği, EmniyetTeşkilatı Kanunu'nun 4638 sayılı Yasa ile değiştirilen 55. maddesinin yedincifıkrasının birinci tümcesinde yer alan “… liyakat koşullarını belirlemek …”ibaresi hakkında, Mahkememizin 11.6.2003 günlü, E:2001/346; K:2003/63 sayılıkararıyla iptal isteminin reddine karar verilerek söz konusu karar 8.11.2003günlü, 25283 sayılı Resmi Gazetede yayımlanmış, bu tarihten itibaren aynıkonuya ilişkin yeni bir başvurunun yapılabilmesi için geçmesi gereken on yıllıksüre ise henüz tamamlanmamıştır.
Bu nedenle itirazın, Anayasa'nın 152. ve 2949 sayılı Yasa'nın 28.maddelerinin son fıkraları uyarınca reddi gerekir.
VI- SONUÇ
4.6.1937 günlü, 3201 sayılı “Emniyet Teşkilatı Kanunu”nun 6.4.2001günlü, 4638 sayılı Yasa ile değiştirilen 55. maddesinin;
1- İkinci fıkrasında yer alan “... liyakata ...” sözcüğününAnayasa'ya aykırı olmadığına ve itirazın REDDİNE,
2- Yedinci fıkrasının birinci tümcesinde yer alan “... liyakatkoşullarını belirlemek, ...” ibaresinin, Anayasa'nın 152. ve 2949 sayılıYasa'nın 28. maddelerinin son fıkraları gereğince REDDİNE,
22.2.2006 gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Başkan
Tülay TUĞCU
Başkanvekili
Haşim KILIÇ
Üye
Sacit ADALI
Üye
Fulya KANTARCIOĞLU
Üye
Ahmet AKYALÇIN
Üye
Mehmet ERTEN
Üye
A. Necmi ÖZLER
Üye
Serdar ÖZGÜLDÜR
Üye
Şevket APALAK
Üye
Serruh KALELİ
Üye
Osman Alifeyyaz PAKSÜT