Anasayasa Mahkemesi - Norm Denetimi - E.2003/4, K.2003/1 Sayılı Karar - 14/01/2003

ANAYASAMAHKEMESİ KARARI

Esas Sayısı : 2003/4

Karar Sayısı : 2003/1

Karar Günü : 14.1.2003

Resmi Gazete tarih/sayı: Tebliğ edildi.

İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN : Avanos Sulh HukukMahkemesi

İTİRAZIN KONUSU :18.6.1927 günlü, 1086 sayılı"Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu"nun 8. maddesinin II. fıkrasının 5.bendinde yer alan "... ve evlât edinmeye ..." sözcüklerininAnayasa'nın 10. ve 142. maddelerine aykırı olduğu savıyla iptali istemidir.

I- OLAY

Davacının vesayet altındaki küçüğü evlât edinmek istemiyle vasiyekarşı açtığı davada, 1086 sayılı "Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu"nun8. maddesinin II. fıkrasının 5. bendinde yer alan "... ve evlât edinmeye..." sözcüklerinin Anayasa'ya aykırı olduğu kanısına varan Mahkeme iptaliiçin başvurmuştur.

1086 sayılı "Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu"nun itirazkonusu sözcükleri de içeren 8. maddesinin II. fıkrasının 5. bendi şöyledir:

"Madde 8-(Değişik: 26.2.1985 - 3156/2 md )

Sulh Mahkemesi:

...

II- Dava konusu olan şeyin değerine bakılmaksızın:

...

5. Evlenmeye ve evlât edinmeye izin verilmesi isteklerini,

...

Görür."

II- İLK İNCELEME

Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi uyarınca yapılan ilkinceleme toplantısında, dava dosyası ve ekleri, ilk inceleme raporu, itiraz konusuyasa kuralı ve dayanılan Anayasa kuralları ve bunların gerekçeleri ile diğeryasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

Başvuru kararında, vesayet altındaki kişinin evlat edinilmesidurumunda sulh hukuk mahkemesince iki kez izin verilmesi gerektiği, bununvelayet altındaki kişinin evlat edinilmesine göre eşitsizlik yarattığı ilerisürülerek sulh mahkemesinin görevlerini belirleyen Hukuk Usulü MuhakemeleriKanunu'nun 8. maddesinde yer alan "...ve evlatedinmeye..." sözcüklerinin iptali istenilmiştir.

Anayasa'nın 152. ve 2949 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu veYargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 28. maddesine göre mahkemeler, bakmaktaoldukları davalarda uygulayacakları yasa ya da kanun hükmünde kararnamekurallarını Anayasa'ya aykırı görürler veya taraflardan birinin ileri sürdüğüaykırılık savının ciddi olduğu kanısına varırlarsa o hükmün iptali için AnayasaMahkemesi'ne başvurmaya yetkilidirler. Ancak, bu kurallar uyarınca birmahkemenin Anayasa Mahkemesi'ne başvurabilmesi için elinde yöntemince açılmışve görevine giren bir davanın bulunması ve iptali istenilen kuralların da odavada uygulanacak olması gerekir. Uygulanacak yasa kuralları, davanın değişikevrelerinde ortaya çıkan sorunların çözümünde veya davayı sonuçlandırmadaolumlu ya da olumsuz yönde etki yapacak nitelikteki kurallardır.

1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 8. maddesininikinci fıkrasının 5. bendinde "evlat edinmeye izin verilmesiisteklerini"n karara bağlanması sulh hukuk mahkemesinin görevleriarasında sayılmıştır.

4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 463. maddesinin birincifıkrasında, vesayet altındaki kişinin evlat edinilmesi için vesayet makamınınizninden sonra denetim makamının da izninin gerekli olduğu öngörülmüş, 397.maddesinde ise vesayet makamının, sulh hukuk mahkemesi; denetim makamının,asliye hukuk mahkemesi olduğu belirtilmiştir.

Buna göre, Mahkemede bakılmakta olan dava Medeni Kanun'un vesayetaltındaki kişinin evlat edinilmesine ilişkin kurallarına göre çözümlenecektir.

Bu durumda, 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 8.maddesinin II. fıkrasının 5. bendinde yer alan itiraz konusu sözcükler sadecesulh hukuk mahkemelerinin görevlerine ilişkin genel bir düzenleme olupuyuşmazlığın çözümünde veya davayı sonuçlandırmada olumlu ya da olumsuz yöndeetki yapacak nitelikte değildir. Bu nedenle, itiraz konusu sözcüklerin davadauygulanma olanağı bulunmadığından, başvurunun mahkemenin yetkisizliği nedeniylereddi gerekir.

III- SONUÇ

18.6.1927 günlü, 1086 sayılı "Hukuk Usulü MuhakemeleriKanunu"nun 3156 sayılı Yasa ile değiştirilen 8. maddesinin II. fıkrasının5. bendinde yer alan "... ve evlat edinmeye..." sözcüklerinin, itirazbaşvurusunda bulunan Mahkeme'nin bakmakta olduğu davada uygulanma olanağıbulunmadığından, bu sözcüklere ilişkin başvurunun, Mahkeme'nin yetkisizliğinedeniyle REDDİNE, 14.1.2003 gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.