ANAYASAMAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı : 2003/42
Karar Sayısı : 2003/44
Karar Günü : 27.5.2003
Resmi Gazete tarih/sayı:22.07.25176
İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN MAHKEME : Zile Ağır CezaMahkemesi
İTİRAZIN KONUSU : 21.5.2002 günlü, 4758 sayılı"23 Nisan 1999 Tarihine Kadar İşlenen Suçlardan Dolayı ŞartlaSalıverilmeye, Dava ve Cezaların Ertelenmesine Dair Kanunda DeğişiklikYapılmasına İlişkin Kanun"un 1. maddesiyle yeniden düzenlenen 4616 sayılıKanun'un 1. maddesinin 9. bendinin, Anayasa'nın 2. maddesine aykırılığı savıylaiptali istemidir.
I- OLAY
Hırsızlık suçundan Turhal Asliye Ceza Mahkemesi'nin 25.2.1997günlü, E.1991/343, K.1997/64 sayılı kararıyla 3 yıl hapis cezası verilen vehükmü kesinleşen kişi hakkında Zile Cumhuriyet Başsavcılığı'nın aynıMahkeme'nin 4616 sayılı Yasa uyarınca şartla tahliye isteminin reddine ilişkin24.3.2003 günlü, 2003/74 Müt. sayılı kararının kaldırılarak cezanın teciliistemi üzerine görülen davada, 4758 sayılı Kanun'un 1. maddesinin 9. bendiniAnayasa'nın 2. maddesine aykırı bulan Mahkeme iptali için başvurudabulunmuştur.
III- YASA METİNLERİ
A- İtiraz Konusu Yasa Kuralı
21.5.2002 günlü, 4758 sayılı "23 Nisan 1999 Tarihine Kadarİşlenen Suçlardan Dolayı Şartla Salıverilmeye, Dava ve Cezaların ErtelenmesineDair Kanunda Değişiklik Yapılmasına İlişkin Kanun"un 1. maddesiyleyeniden düzenlenen 4616 sayılı Yasa'nın 1. maddesinin itiraz konusu 9. bendişöyledir:
"9. Haklarında yakalama, tutuklama veya mahkumiyet kararıbulunup da firar halinde olanlar bu Kanunun yürürlüğe girmesinden itibaren üçay içinde resmi mercilere başvurup teslim olmadıkları takdirde bu madde hükümlerindenyararlanamazlar."
B- Dayanılan Anayasa Kuralı
Başvuru kararında Anayasa'nın 2. maddesine dayanılmıştır.
IV- İLK İNCELEME
Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi uyarınca Haşim KILIÇ,Samia AKBULUT, Yalçın ACARGÜN, Sacit ADALI, Ali HÜNER, Fulya KANTARCIOĞLU,Ertuğrul ERSOY, Tülay TUĞCU, Ahmet AKYALÇIN, Enis TUNGA ve Mehmet ERTEN'inkatılmalarıyla 27.5.2003 günü yapılan ilk inceleme toplantısında dosyadaeksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine oybirliğiyle kararverilmiştir.
V- ESASIN İNCELENMESİ
Başvuru kararı ve ekleri, işin esasına ilişkin rapor, itirazkonusu Yasa kuralı, dayanılan Anayasa kuralı ile bunların gerekçeleri ve diğeryasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
Başvuru kararında, haklarında yakalama, tutuklama veya mahkûmiyetkararı bulunup da firar halinde olanların 4616 sayılı Kanun'da hükümlü lehinegetirilen düzenlemeden yararlanabilmek amacıyla yetkili mercilerebaşvurabilmeleri için 4758 sayılı Kanun'un 1. maddesinin 9. bendinde öngörülen3 ay sürenin yeterli olmaması ve adres araştırmasına karar verilenlere süreöngörülmemesi nedenleriyle kuralın Anayasa'nın 2. maddesindeki hukuk devletiilkesine aykırılık oluşturduğu ileri sürülmüştür.
Anayasa'nın 2. maddesinde, "Türkiye Cumhuriyeti, toplumunhuzuru, millî dayanışma ve adalet anlayışı içinde, insan haklarına saygılı,Atatürk milliyetçiliğine bağlı, başlangıçta belirtilen temel ilkelere dayanan,demokratik, lâik ve sosyal bir hukuk Devletidir." denilmektedir.
Cumhuriyetin nitelikleri arasında sayılan hukuk devleti, insanhaklarına saygı gösteren, bu hak ve özgürlükleri koruyup güçlendiren, her eylemve işlemi hukuka uygun olan, her alanda adaletli bir hukuk düzeni kurup bunugeliştirerek sürdüren, Anayasa'ya aykırı durum ve tutumlardan kaçınan, hukukutüm devlet organlarına egemen kılan, Anayasa ve hukukun üstün kurallarıylakendini bağlı sayan, yargı denetimine açık, yasaların üstünde yasa koyucunun dabozamayacağı temel hukuk ilkeleri ve Anayasanın bulunduğu bilincinde olanDevlettir."
İtiraz konusu kuralda, haklarında yakalama, tutuklama veyamahkûmiyet kararı bulunup da firar halinde olanların Yasa'nın yürürlüğegirmesinden itibaren üç ay içinde resmî mercilere teslim olmadıkları takdirdemadde hükümlerinden yararlanamayacakları belirtilmiştir.
4616 sayılı "23 Nisan 1999 Tarihine Kadar İşlenen SuçlardanDolayı Şartla Salıverilmeye, Dava ve Cezaların Ertelenmesine Dair Kanun"un9. bendi Anayasa Mahkemesi'nin 18.7.2001 günlü, E: 2001/4, K:2001/332 sayılıkararıyla iptal edilmiş, doğacak yasal boşluğun giderilmesi için yasakoyucuya 6aylık süre verilerek karar 27.10.2001 tarihinde Resmî Gazete'de yayımlanmıştır.Yeni bir yasal düzenleme yapılabilmesi için verilen 6 aylık sürenin 27.4.2002tarihinde sona ermesine karşın düzenleme yapılmamış ancak, bu süreningeçirilmesinden sonra 23 Mayıs 2002 tarihinde yürürlüğe giren 4758 sayılıKanun'un 2. maddesi ile kuralın 27.4.2002 tarihinde geçerli olacağıöngörülmüştür.
Anayasa Mahkemesi'nin iptal kararıyla öngörülen sürede yenidüzenlemenin yapılmaması karşısında, haklarında yakalama, tutuklama veyamahkûmiyet kararı bulunup da firar halinde olanların herhangi bir süreye bağlıolmaksızın 4616 sayılı Yasa'dan yararlanma hakları doğmuştur.
Açıklanan nedenlerle, adaletli bir hukuk düzeni kurup bunusürdürmekle yükümlü olan hukuk devletinde, itiraz konusu kuralda olduğu gibialeyhe sonuç doğuran bir düzenlemenin adil olduğundan söz edilemez. Kural,Anayasa'nın 2. maddesine aykırıdır. İptali gerekir.
VI- SONUÇ
21.12.2000 günlü, 4616 sayılı "23 Nisan 1999 Tarihine Kadarİşlenen Suçlardan Dolayı Şartla Salıverilmeye, Dava ve Cezaların ErtelenmesineDair Kanun"un 1. maddesinin 21.5.2002 günlü, 4758 sayılı Yasa ile yenidendüzenlenen 9. bendinin Anayasa'ya aykırı olduğuna ve İPTALİNE, 27.5.2003gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Başkanvekili
Haşim KILIÇ
Üye
Samia AKBULUT
Üye
Yalçın ACARGÜN
Üye
Sacit ADALI
Üye
Ali HÜNER
Üye
Fulya KANTARCIOĞLU
Üye
Ertuğrul ERSOY
Üye
Tülay TUĞCU
Üye
Ahmet AKYALÇIN
Üye
Enis TUNGA
Üye
Mehmet ERTEN