Anasayasa Mahkemesi - Norm Denetimi - E.2003/46, K.2003/46 Sayılı Karar - 04/06/2003

ANAYASAMAHKEMESİ KARARI

Esas Sayısı : 2003/46

Karar Sayısı : 2003/46

Karar Günü : 4.6.2003

Resmi Gazete tarih/sayı:16.07.2003/25170

İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN :Adana 4. Asliye HukukMahkemesi

İTİRAZIN KONUSU:20.2.2001 günlü, 4628 sayılıElektrik Piyasası Kanununun;

A- 2. maddesinin dördüncü fıkrasının (b) bendinin ilk paragrafının"... Elektrik enerjisi iletim faaliyeti Türkiye Elektrik Kurumu İletimAnonim Şirketi tarafından yürütülür." bölümünün,

B- 3. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinin;

1- (2) sayılı alt bendinin ilk paragrafında yer alan "...mevcut ve ..." ibaresinin,

2- (3) sayılı alt bendinin ikinci, beşinci ve altıncıparagraflarının,

C- Geçici 3. maddesinin (b) bendinin (2) sayılı alt bendinin "...Kurul tarafından belirlenen esaslar uyarınca ... Bu faaliyetlerden iletimfaaliyetiyle ilgili hususlar Kurulun yönetmelikle belirleyeceği esaslarçerçevesinde yürütülür." bölümünün,

Anayasanın Başlangıcı ile 2., 5., 10., 13., 35., 48., ve 167.maddelerine aykırılığı savıyla iptali istemidir.

I- OLAY

Türkiye Elektrik İletim Anonim Şirketi'nin 4628 sayılı Yasa vebuna göre çıkarılmış yönetmelikler uyarınca Çukurova Elektrik Anonim Şirketineait iletim tesislerini devir almaya ve bu konuda görüşme yapmaya 19.2.2003tarihinden itibaren hazır olduğuna ve Şirketin görüşmeye gelmemesi halindedurumu Bakanlığa ileteceklerine ilişkin 17.2.2003 gününde noter aracılığı ilegönderdiği yazı üzerine "elatmanın önlenmesi ve ihtiyati tedbirtalebi" ile açılan davada, 4628 sayılı Yasa'nın dava konusu kurallarınınAnayasa'ya aykırı olduğu savını ciddi bulan Mahkeme, iptali için başvurmuştur.

II- YASA METİNLERİ

A- İptali İstenilen Yasa Kuralları

20.2.2001 günlü, 4628 sayılı Yasa'nın 2., 3. ve Geçici 3.maddelerinin itiraz konusu kuralları da içeren ilgili bölümleri şöyledir:

1- "Madde 2. ...

İletim faaliyeti gösterebilecek tüzel kişiler: Elektrik enerjisiiletim faaliyetleri Türkiye Elektrik İletim Anonim Şirketi tarafındanyürütülür.

...

2- Madde 3. ...

2. İletim lisansı:

Türkiye Elektrik İletim Anonim Şirketinin mevcut ve inşa edilecektüm iletim tesisleri üzerinden iletim faaliyetlerini yürütebilmesi içinKurumdan almak zorunda olduğu lisansı ifade eder.

...

3. Dağıtım Lisansı:

Belirli bir bölgede dağıtım faaliyetinde bulunabilmek için tüzelkişilerin Kurumdan almak zorunda oldukları lisansı ifade eder.

Özel sektör dağıtım şirketleri, dağıtım ve perakende satışfaaliyeti dışında, lisanslarında belirtilen bölgelerde üretim lisansı almakkaydıyla ve yıllık elektrik enerjisi üretimi bir önceki yılda bölgelerindetüketime sunulan yıllık toplam elektrik enerjisi miktarının yüzde yirmisindenfazla olmamak üzere üretim tesisi kurabilir.

...

Diğer taraftan, mevcut sözleşmeleri kapsamında bölgelerindedağıtım hizmeti yapma hakkı elde etmiş özel sektör dağıtım şirketleri, mevcutsözleşmelerini Kurulca belirlenecek bir süre dahilinde serbest rekabetkoşullarını sağlayacak şekilde tadil etmekle yükümlüdürler. Sözleşmelerinniteliği bu hükümlerin uygulanmasına engel teşkil etmez.

Dağıtım şirketleri, tanımlanan bu faaliyetler dışında piyasadabaşka bir faaliyette bulunamaz.

3- Geçici Madde 3.- ...

2. Birden fazla piyasa faaliyetini sürdürmekte olan tüzelkişilerin, bu hizmetlerin yapılması için görev verilmesine ilişkin imtiyazsözleşmeleri, bunlardan doğan hak ve vecibeleri ile bu kanun hükümleri gözönüne alınarak, Kurul tarafından belirlenen esaslar uyarınca tadil edilir.Kurul, tüzel kişilerce vazgeçilen faaliyetlerin sürdürülebilmesi için gerekliönlemleri alır. Bu faaliyetlerden iletim faaliyetleriyle ilgili hususlarKurulun yönetmelikle belirleyeceği esaslar çerçevesinde yürütülür.

..."

B- Dayanılan Anayasa Kuralları

Başvuru kararında, Anayasa'nın 2., 5., 10., 13., 35., 48. ve 167.maddelerine dayanılmıştır.

III- İLK İNCELEME

Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi gereğince yapılan ilkinceleme toplantısında, başvuru kararı ve ekleri, ilk inceleme raporu, itirazkonusu yasa kuralları ve dayanılan Anayasa kuralları ile bunların gerekçelerive diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüpdüşünüldü:

Anayasa'nın 152. ve 2949 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu veYargılama Usulleri Hakkında Kanun"un 28. maddesine göre, bir davayabakmakta olan mahkeme, o dava sebebiyle uygulanacak bir kanunun veya kanunhükmünde kararnamenin hükümlerini Anayasa'ya aykırı görürse veya taraflardanbirinin ileri sürdüğü aykırılık savının ciddi olduğu kanısına varırsa bu hükmüniptali için Anayasa Mahkemesi'ne başvurmaya yetkilidir. Ancak, bu kurallaruyarınca bir mahkemenin Anayasa Mahkemesi'ne başvurabilmesi için, elindeyöntemince açılmış ve mahkemenin görevine giren bir davanın bulunması ve iptaliistenen kuralın da o davada uygulanacak olması gerekir. Uygulanacak yasakuralları ise, davanın değişik evrelerinde ortaya çıkan sorunların çözümündeveya davayı sonuçlandırmada olumlu ya da olumsuz yönde etki yapacak niteliktekikurallardır.

Mahkeme'de bakılmakta olan davanın konusunu oluşturan işlemlerdenEnerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı'nın, davacı Çukurova Elektrik A.Ş.ne noteraracılığı ile gönderdiği 10.2.2003 tarihli yazıda, bu Bakanlık ile Şirketegörev verilmesine ilişkin İmtiyaz Sözleşmesi'nin 9.3.1998'de imzalanmış olduğu,2001 yılında çıkan 4628 sayılı Yasa'da ise elektrik iletim faaliyetinin yenikurulan Türkiye Elektrik İletim Anonim Şirketi tarafından yürütülmesininöngörüldüğü, aynı Yasa uyarınca çıkarılan ve 28.11.2002 tarih ve 24950 sayılıResmî Gazete'de yayımlanan "Elektrik Piyasasında Birden Fazla PiyasaFaaliyetini sürdürmekte olan Tüzel Kişilerin Mevcut Sözleşmelerinde YapılacakTadillere ve İletim Faaliyeti ile Vazgeçilen Faaliyetlerin Devrine İlişkinYönetmelik"e göre de adı geçen şirket tarafından işletilmekte olan iletimtesislerinin devrinin ivedilikle TEİAŞ'a yapılması ve devrin en geç 28.2.2003tarihine kadar gerçekleştirilmesi gerektiği, aksi taktirde İmtiyaz Sözleşmesihükümlerine göre işlem tesis edileceği belirtilmiştir. Dava konusu ikinci idariişlem olan TEİAŞ'ın yine noter aracılığı ile Şirkete gönderdiği 17.2.2003tarihli yazıda da 4628 sayılı Yasa ve buna göre çıkarılmış yönetmelikleruyarınca TEİAŞ'ın Şirkete ait iletim tesislerini devir almaya ve bu konudagörüşme yapmaya 19.2.2003 tarihinden itibaren hazır olduğu ve Çukurova ElektrikA.Ş.nin görüşmeye gelmemesi halinde durumun Bakanlığa iletileceğibildirilmiştir. Davacı Şirket 24.2.2003 tarihinde davalılar TEİAŞ ve EnerjiPiyasası Düzenleme Kurumu'na karşı Adana Asliye Hukuk Mahkemesine başvurarak"elatmanın önlenmesi ve ihtiyati tedbir talebi"nde bulunmuş, bubağlamda, 4628 sayılı Elektrik Piyasası Kanununun bazı maddelerinin Anayasayaaykırı olduğunu ileri sürmüştür.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesine göre,idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biriile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâledilenler tarafından açılan iptal davaları ile genel hizmetlerden birininyürütülmesi için yapılan idari sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkanuyuşmazlıklara ilişkin davalar idari yargının yetki alanına girmektedir.

Davacı Şirkete, 9.3.1998 tarihinde imzalanan imtiyaz sözleşmesiile belli bir bölgede elektrik üretim, iletim ve dağıtım faaliyetini yürütmegörevi verilmiş, ancak daha sonra çıkarılan 4628 sayılı Elektrik PiyasasıKanunu ile elektrik iletim tesislerinin TEİAŞ'a devredilmesi öngörülmüştür. Budevir işlemlerinin gerçekleştirilebilmesi için davalı Bakanlık ve TEİAŞtarafından, idare hukukuna özgü yöntemlerle oluşturulan uyuşmazlık konusuişlemlerin idari nitelikte olması nedeniyle bunlara ilişkin davaya bakmak idariyargı yerlerinin görev alanına girmektedir.

Bu durumda, itiraz yoluna başvuran Adana 4. Asliye HukukMahkemesi'nin, idari nitelikteki bir davaya bakma yetkisi bulunmadığındanitiraz konusu kurallara ilişkin başvurunun Mahkeme'nin yetkisizliği nedeniylereddi gerekir.

IV- SONUÇ

20.2.2001 günlü, 4628 sayılı "Elektrik PiyasasıKanunu"nun;

A- 2. maddesinin dördüncü fıkrasının (b) bendinin ilk paragrafının"... Elektrik enerjisi iletim faaliyetleri Türkiye Elektrik İletim AnonimŞirketi tarafından yürütülür." bölümüne,

B- 3. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinin;

1- (2) sayılı alt bendinin ilk paragrafında yer alan "...mevcut ve ..." ibaresine,

2- (3) sayılı alt bendinin ikinci, beşinci ve altıncıparagraflarına,

C- Geçici 3. maddesinin (b) bendinin (2) sayılı alt bendinin"... Kurul tarafından belirlenen esaslar uyarınca ... Bu faaliyetlerdeniletim faaliyetleriyle ilgili hususlar Kurulun yönetmelikle belirleyeceği esaslarçerçevesinde yürütülür." bölümüne, ilişkin başvurunun, Mahkeme'ninyetkisizliği nedeniyle REDDİNE, 4.6.2003 gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.