Anasayasa Mahkemesi - Norm Denetimi - E.2003/47, K.2003/49 Sayılı Karar - 04/06/2003

ANAYASAMAHKEMESİ KARARI

Esas Sayısı : 2003/47

Karar Sayısı : 2003/49

Karar Günü : 4.6.2003

Resmi Gazete tarih/sayı: Tebliğ edildi.

İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN :Avanos Sulh Hukuk Mahkemesi

İTİRAZIN KONUSU :18.6.1927 günlü, 1086 sayılı"Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu"nun 3156 sayılı Yasa iledeğiştirilen 8. maddesinin ikinci fıkrasının 5. bendinde yer alan "... veevlât edinmeye ..." sözcüklerinin Anayasa'nın 10. ve 142. maddelerine aykırılığısavıyla iptali istemidir.

I- OLAY

Velayet altındaki küçüğün evlât edinilmesi istemiyle açılandavada, 1086 sayılı "Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu"nun 8.maddesinin II. fıkrasının 5. bendinde yer alan "... ve evlât edinmeye..." sözcüklerinin Anayasa'ya aykırı olduğu kanısına varan Mahkeme iptaliiçin başvurmuştur.

II- İTİRAZ KONUSU KURAL

1086 sayılı "Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu"nun itirazkonusu sözcükleri de içeren 8. maddesinin II. fıkrasının 5. bendi şöyledir:

"Madde 8-(Değişik: 26.2.1985 - 3156/2 md )

Sulh Mahkemesi:

...

II- Dava konusu olan şeyin değerine bakılmaksızın:

...

5. Evlenmeye ve evlât edinmeye izin verilmesi isteklerini,

...

Görür."

III- İLK İNCELEME

Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi uyarınca yapılan ilkinceleme toplantısında, dava dosyası ve ekleri, ilk inceleme raporu, itirazkonusu yasa kuralı ve dayanılan Anayasa kuralları ve bunların gerekçeleri ilediğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

Başvuru kararında, vesayet altındaki kişinin evlat edinilmesi durumundasulh hukuk mahkemesince iki kez izin verilmesi gerektiği, bunun velayetaltındaki kişinin evlat edinilmesine göre eşitsizlik yarattığı ileri sürülereksulh mahkemesinin görevlerini belirleyen Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 8.maddesinde yer alan"...ve evlat edinmeye..."sözcüklerininiptali istenilmiştir.

Anayasa'nın 152. ve 2949 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu veYargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 28. maddesine göre mahkemeler, bakmaktaoldukları davalarda uygulayacakları yasa ya da kanun hükmünde kararnamekurallarını Anayasa'ya aykırı görürler veya taraflardan birinin ileri sürdüğüaykırılık savının ciddi olduğu kanısına varırlarsa o hükmün iptali için AnayasaMahkemesi'ne başvurmaya yetkilidirler. Ancak, bu kurallar uyarınca bir mahkemeninAnayasa Mahkemesi'ne başvurabilmesi için elinde yöntemince açılmış ve görevinegiren bir davanın bulunması ve iptali istenilen kuralların da o davadauygulanacak olması gerekir. Uygulanacak yasa kuralları, davanın değişikevrelerinde ortaya çıkan sorunların çözümünde veya davayı sonuçlandırmadaolumlu ya da olumsuz yönde etki yapacak nitelikteki kurallardır.

1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 8. maddesininikinci fıkrasının 5. bendinde "evlat edinmeye izin verilmesiisteklerini"n karara bağlanması sulh hukuk mahkemesinin görevleriarasında sayılmıştır.

4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 305 ilâ 320. maddelerinde"EVLÂT EDİNME"ye, 335 ilâ 351. maddelerinde ise "VELAYET"eilişkin kurallar belirtilmiştir.

Buna göre, Mahkemede bakılmakta olan dava Medeni Kanun'un velayetaltındaki kişinin evlat edinilmesine ilişkin kurallarına göre çözümlenecektir.

Bu durumda, 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 8.maddesinin II. fıkrasının 5. bendinde yer alan itiraz konusu sözcükler sadecesulh hukuk mahkemelerinin görevlerine ilişkin genel bir düzenleme olup itirazyoluna başvuran Mahkeme'nin ileri sürdüğü biçimde uyuşmazlığın çözümünde veyadavayı sonuçlandırmada olumlu ya da olumsuz yönde etki yapacak niteliktedeğildir. Bu nedenle, itiraz konusu sözcüklerin davada uygulanma olanağıbulunmadığından, başvurunun mahkemenin yetkisizliği nedeniyle reddi gerekir.

IV- SONUÇ

18.6.1927 günlü, 1086 sayılı "Hukuk Usulü MuhakemeleriKanunu"nun 3156 sayılı Yasa ile değiştirilen 8. maddesinin II. fıkrasının5. bendinde yer alan "... ve evlat edinmeye..." sözcüklerinin, itirazbaşvurusunda bulunan Mahkeme'nin bakmakta olduğu davada uygulanma olanağıbulunmadığından, bu sözcüklere ilişkin başvurunun, Mahkeme'nin yetkisizliğinedeniyle REDDİNE, 4.6.2003 gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.