ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı : 2003/60
Karar Sayısı : 2008/97
Karar Günü : 2.5.2008
R.G. Tarih-Sayı :30.05.2009-27243
İPTAL DAVASINI AÇAN: Anamuhalefet Partisi(Cumhuriyet Halk Partisi) TBMM Grubu Adına Grup Başkanvekilleri Oğuz OYAN,Mustafa ÖZYÜREK, Haluk KOÇ ve 129 Milletvekili
İPTAL DAVASININ KONUSU: 1.5.2003 günlü, 4856 sayılı "Çevreve Orman Bakanlığı Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun'un;
1) 2. maddesinin (h) bendinin,
2) 42. maddesinin (d) bendi ile değiştirilen 14.7.1965 günlü,657 sayılı "Devlet Memurları Kanunu"nun (I) sayılı "Ek GöstergeCetveli"nin "II Teknik Hizmetler Sınıfı" bölümünün (b) bendinin,
3) Geçici 2. maddesinin üçüncü fıkrasının,
4) 44. maddesinin (a) bendinin,
Anayasa'nın 2., 10. ve 11. maddelerine aykırılığı savıyla iptali ve yürürlüğünün durdurulması istemidir.
II- YASA METİNLERİ
A- İptali İstenilen Yasa Kuralları
1.5.2003 günlü, 4856 sayılı "Çevre ve Orman BakanlığıTeşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun'un iptaliistenilen kuralları içeren maddeleri şöyledir:
1) "MADDE 2.- Çevre veOrman Bakanlığının görevleri şunlardır:
a) Çevrenin korunması, kirliliğinin önlenmesi ve iyileştirilmesiiçin prensip ve politikalar tespit etmek, programlar hazırlamak; bu çerçevede,araştırmalar ve projeler yapmak, yaptırmak, bunların uygulama esaslarını tespitetmek, uygulanmasını sağlayacak tedbirleri almak.
b) Çevrenin korunması ve kirliliğinin önlenmesi amacıyla ülkeşartlarına uygun olan teknolojiyi belirlemek, bu maksatla kurulacak tesislerinvasıflarını tespit etmek.
c) Ülke şartlarına uygun olan çevre standartlarını TürkStandartları Enstitüsü ile birlikte belirlemek, uygulamak ve uygulanmasınısağlamak.
d) Atık ve yakıtlar ile ekolojik dengeyi bozan, havada, suda vetoprakta kalıcı özellik gösteren kirleticilerin çevreye zarar vermeyecekşekilde bertaraf edilmesi için denetimler yapmak; ülke genelinde tüm uygulayıcıkurum ve kuruluşların bu konudaki taleplerini değerlendirerek sonuçlandırmak;ülkenin atık yönetimi politikasını belirlemek ve bu konuda gerekli tedbirlerialmak; tehlikeli hallerde veya gerekli durumlarda faaliyetlerin durdurulmasıile ilgili usul ve esasları yönetmelikle belirlemek.
e) Çevrenin korunması ve kirliliğinin önlenmesi için çevrestandartları ve ekolojik kriterler esas olmak üzere her türlü analizi, ölçüm vekontrolleri gerçekleştirmek amacıyla laboratuvar kurmak, kurdurmak ve denetimleriniyapmak veya mevcut kamu kurum ve kuruluşlarının laboratuvarlarındanyararlanmak.
f) Ülkedeki kirlenme konuları ile kirlenmenin mevcut olduğu veyaolması muhtemel bölgeleri ve sektörleri tespit etmek ve izlemek, buproblemlerin teknik, idari ve finansman bakımından çözümünü sağlayan kaynağınbulunmasıyla ilgili çalışmaları yönetmek veya yönlendirmek.
g) Sürdürülebilir kalkınma ilkesi çerçevesinde, çevreye olumsuzetki yapabilecek her türlü plan, program ve projenin, fayda ve maliyetleriyleçevresel olguların ortak bir çerçeve içinde değerlendirilmesinigerçekleştirecek çevresel etki değerlendirmesi ve stratejik çevreseldeğerlendirme çalışmasının yapılmasını sağlamak, bu çalışmaları denetlemek veizlemek.
h) Dengeli ve sürekli kalkınma amacına uygun olarak ekonomikkararlarla ekolojik kararların birarada düşünülmesine imkan veren rasyoneldoğal kaynak kullanımını sağlamak üzere, kalkınma planları ve bölge planlarıtemel alınarak çevre düzeni planlarını hazırlamak veya hazırlatmak, onaylamak,uygulanmasını sağlamak.
ı) Hayvanların korunmasına yönelik çalışmaları, ilgili bakanlık,kurum ve kuruluşların işbirliği ile yapmak, yaptırmak, bu konuda yürütülenfaaliyetleri desteklemek, denetlemek ve denetlenmesini sağlamak.
i) Çevre konusunda görev verilmiş olan özel kuruluşlar ile kamukurum ve kuruluşları arasında işbirliği ve koordinasyonu sağlamak; bu konudafaaliyette bulunan gönüllü kuruluşları yönlendirmek, desteklemek ve bakanlıklararası işbirliği esaslarını yönetmelikle belirlemek.
j) Çevreye olumsuz etkileri olan her türlü faaliyeti ülkebütününde izlemek ve denetlemek.
k) Çevre uygulamalarına etkinlik kazandırmak için başta mahalliidareler olmak üzere, sürekli bir eğitim programı uygulamak, bu amaçla yapılaneğitim faaliyetlerini izlemek, desteklemek, yönlendirmek, çevre bilincinigeliştirmek ve çevre problemleri konusunda kamuoyu araştırmaları yapmak.
l) Çevre ve orman konularında uluslararası düzeyde sürdürülençalışmaların izlenmesi ve bunlara katkıda bulunulması amacıyla ulusal düzeydeyapılan hazırlıkları ilgili kuruluşlarla işbirliği halinde yürütmek ve buçalışmalara Türkiye'nin iştirakine ilişkin koordinasyonun sağlanmasına,uluslararası ilişkilerin yürütülmesi ile ilgili mevzuat çerçevesinde yardımcıolmak.
m) Ormanların korunması, imarı ve ıslahı ile bakımını sağlamak.
n) Orman sınırlandırılması ve kadastrosunu yapmak, vasıf tayiniile Devlet ormanlarına ilişkin kamu yararına irtifak hakkı tesisi ve iznine aitişleri yürütmek.
o) Orman sınırları içerisinde ve yeniden orman rejimine alınacakyerlerde genel ağaçlandırma planı düzenlemek, bu planın gerektirdiği etüt veproje işleri ile ağaçlandırmaları yapmak veya yaptırmak.
ö) Erozyonu önleyici her türlü tedbiri almak.
p) Devlet ormanları içindeki otlak, yaylak ve kışlakları özelmevzuatına göre ıslah etmek, otlatma amenajman planlarını yapmak veyayaptırmak.
r) Ağaçlandırma yapmak, devamlı ve geçici fidanlıklar kurmak, özelağaçlandırma yapmak ve fidanlık tesis etmek isteyen gerçek ve tüzel kişileridesteklemek.
s) Devlet ormanları ile tüzel kişiliği haiz kamu kurumlarına veözel ormanlara ait amenajman planlarını yapmak veya yaptırmak.
ş) Devlet ormanları içinde ve bitişiğinde oturan köylülerin sosyalve ekonomik gelişmelerini sağlamak maksadıyla bunları her türlü kredi ve yardımkaynaklarıyla desteklemek, orman-halk ilişkilerini geliştirmek ve bu konuda hertürlü tedbiri almak.
t) Başka yerlere nakledilecek orman köylülerinin bıraktıklarıtaşınmazların kamulaştırılmasını sağlamak ve buraları ağaçlandırmak.
u) Yurt içi odun hammadde ihtiyacını karşılamak, odun ve odun dışıorman ürünlerinin ithalat ve ihracatına ilişkin esasları belirlemek,gerektiğinde tohum, fidan ve üretimle ilgili maddeleri ithal ve ihraç etmek.
v) Milli parklar, tabiat parkları, tabiat anıtları, tabiatı korumaalanları ve orman içi mesire yerleri ile biyolojik çeşitliliğin, av ve yabanhayatı alanlarının tespiti, yönetimi, korunması, geliştirilmesi, işletilmesi veişlettirilmesini sağlamak.
y) Bakanlığın çalışma alanına giren hizmetlere ilişkin olarak,araştırma birimleri ve eğitim merkezleri açmak, yurt içinde ve dışında gereklipersoneli yetiştirmek, her çeşit uygulamalı araştırmalarla eğitim, yayın veyayım çalışmaları yapmak, yaptırmak, dokümantasyon ve tanıtma faaliyetlerindebulunmak.
2) MADDE 42.- 14.7.1965 tarihli ve 657 sayılı DevletMemurları Kanununun;
a) 36 ncı maddesinin "Ortak Hükümler" bölümünün (A/11)numaralı bendinde yer alan; "Çevre Uzman Yardımcıları" ibaresi"Çevre ve Orman Uzman Yardımcıları" olarak, "ÇevreUzmanlığına" ibaresi ise "Çevre ve Orman Uzmanlığına" olarak,
b) "Zam ve Tazminatlar" başlıklı 152 nci maddesinin"II-Tazminatlar" kısmının "A- Özel Hizmet Tazminatı"bölümünün (i) bendinde yer alan "Çevre Uzmanları" ibaresi,"Çevre ve Orman Uzmanları" olarak,
c) (I) sayılı Ek Gösterge Cetveli'nin "I- Genel İdareHizmetleri Sınıfı" bölümünün (h) bendinde yer alan "ÇevreUzmanları" ibaresi, "Çevre ve Orman Uzmanları" olarak,
d) (I) sayılı "Ek Gösterge Cetveli"nin "II- TeknikHizmetler Sınıfı" bölümünün (b) bendi aşağıdaki şekilde,
Derece
Ek Gösterge
b) Kadroları bu sınıfa dahil olup, en az 4 yıl süreli yükseköğretim veren fakülte ve yüksekokullardan mezun olarak yürürlükteki hükümlere göre Jeolog, Hidrojeolog, Hidrolog, Jeomorfolog, Jeofizikçi, Fizikçi, Matematikçi, İstatistikçi, Yöneylemci (hareket araştırmacısı), Matematiksel İktisatçı, Ekonomici ve Kimyager unvanını almış olanlarla Teknik Yüksek Öğretmen Okulu mezunları,
1
2
3
4
5
6
7
8
3000
2200
1600
1500
1200
1100
900
800
Değiştirilmiştir.
3) GEÇİCİ MADDE 2.- Çevre Bakanlığı ile Orman Bakanlığına aitkadrolar iptal edilerek 190 sayılı Genel Kadro ve Usulü Hakkında KanunHükmünde Kararnamenin ekicetvellerden çıkarılmış ve ekli (I) sayılı listede belirtilen kadrolar ihdasedilerek 190 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin eki(I) sayılı cetvele Çevre ve Orman Bakanlığı bölümü olarak eklenmiştir.
Çevre Bakanlığı il müdürlükleri yeni bir düzenleme yapılıncayakadar Çevre ve Orman Bakanlığı İl Müdürlüğü adı altında faaliyete devamederler. "İl Çevre Müdürü" kadro unvanı "İl Çevre ve OrmanMüdürü" olarak değiştirilmiş, "İl Çevre Müdür Yardımcısı" ile"Bölge Müdürü" ve "Bölge Müdür Yardımcısı" kadro unvanlarıcetvelden çıkartılmıştır.
Çevre Bakanlığı ve Orman Bakanlığında; Müsteşar, Teftiş KuruluBaşkanı, Müsteşar Yardımcısı, Genel Müdür, Araştırma Planlama ve KoordinasyonKurulu Başkanı, Genel Müdür Yardımcısı, 1 inci Hukuk Müşaviri, Personel DairesiBaşkanı, İdari ve Mali İşler Dairesi Başkanı, Yayın Dairesi Başkanı, ÇevreEğitimi ve Yayın Dairesi Başkanı, Dış İlişkiler Dairesi Başkanı, FinansmanDairesi Başkanı, Daire Başkanı, Bakanlık Müşaviri, Özel Kalem Müdürü, Basın veHalkla İlişkiler Müşaviri, Savunma Sekreteri, Bölge Müdürü, Bölge MüdürYardımcısı, İl Çevre Müdürü ve İl Çevre Müdür Yardımcısı kadro unvanlıgörevlerde bulunanların görevleri, bu Kanunun yayımı tarihinde sona erer.Bunlar en geç bir yıl içerisinde durumlarına uygun boş kadrolara atanırlar.Atama işlemi yapılıncaya kadar kurumca ihtiyaç duyulan işlerdegörevlendirilebilirler. Bunlar, yeni bir kadroya atanıncaya kadar, eskikadrolarına ait aylık, ek gösterge ve her türlü zam ve tazminatlar ile diğermali haklarını almaya devam ederler. Söz konusu personelin, atandıkları yenikadroların aylık, ek gösterge, her türlü zam ve tazminatlar ile diğer malihakları toplamının net tutarı, eski kadrolarına bağlı olarak en son aydaalmakta oldukları aylık, ek gösterge, her türlü zam ve tazminatları ile diğermali hakları toplamı net tutarından az olması halinde, aradaki farkgiderilinceye kadar atandıkları kadrolarda kaldıkları sürece herhangi bir kesintiyetabi tutulmaksızın tazminat olarak ödenir.
Bu Kanunun yayımı tarihinde Çevre Bakanlığı ve Orman Bakanlığınaait kadrolarda bulunanlardan, üçüncü fıkrada sayılanlar hariç kadro ve görevunvanı değişmeyenler Çevre ve Orman Bakanlığına ait aynı unvanlı kadrolaraatanmış sayılırlar.
4) MADDE 44.- Bu Kanunun;
a) 42 inci maddesinin (d) bendi 21.10.2001 tarihinde,
b) Diğer maddeleri ise,
Yayımı tarihinde yürürlüğe girer."
B- Dayanılan Anayasa Kuralları
Dava dilekçesinde, Anayasa'nın 2., 10. ve 11. maddelerinedayanılmıştır.
III- İLK İNCELEME
Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi uyarınca, Mustafa BUMİN,Haşim KILIÇ, Samia AKBULUT, Yalçın ACARGÜN, Sacit ADALI, Ali HÜNER, FulyaKANTARCIOĞLU, Ertuğrul ERSOY, Tülay TUĞCU, Ahmet AKYALÇIN ve Mehmet ERTEN'inkatılımlarıyla 26.6.2003 tarihinde yapılan ilk inceleme toplantısında, dosyadaeksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine oybirliğiyle kararverilmiştir.
IV- ESASIN İNCELENMESİ
Dava dilekçesi ve ekleri, işin esasına ilişkin rapor, iptaliistenilen Yasa kuralları, dayanılan Anayasa kuralları ve bunların gerekçeleriile diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüpdüşünüldü:
1) Yasa'nın 2. Maddesinin (h) Bendininİncelenmesi
Dava dilekçesinde, "çevre düzeni planı hazırlama"görevinin Çevre ve Orman Bakanlığı'na verilmesinin hukuk düzeninde bir takımçelişki ve belirsizliklerin ortaya çıkmasına neden olduğu, Bayındırlık ve İskanBakanlığı'nın kuruluş ve sorumluluklarının düzenlenmiş olduğu 180 ve 209 sayılıKanun Hükmünde Kararnamelerde ve 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 9. maddesikapsamında çevre düzeni planlarının Bayındırlık ve İskan Bakanlığı'ncahazırlanıp onaylandığı, Anayasa Mahkemesi ve Danıştay'ın muhtelif kararlarındada bu durumun ortaya konulmuş olduğu, dolayısıyla "çevre düzeniplanları" hazırlatma yetki ve görevinin her iki bakanlığın da görevalanına girmesi sonucunda hukuki belirsizliğe yol açtığı belirtilerek, kuralınAnayasa'nın 2. ve 11. maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür.
Anayasa'da ve ilgili 3046 sayılı Bakanlıkların Kuruluşu ve GörevEsasları Hakkında Kanun'da yer alan düzenlemeler, yasa koyucuya, toplumsalihtiyaçlar doğrultusunda bakanlıkların görevlerini belirleme yetkisinivermektedir. Yasa koyucu, Çevre Bakanlığı'nın 1991 yılında kuruluşundanitibaren Bayındırlık ve İskan Bakanlığı ile Çevre Bakanlığı arasında yetkiçatışmasına neden olan "çevre düzeni planı" hazırlanması, onaylanmasıve uygulanması yetki ve görevini iptali istenilen kuralla Çevre ve Orman Bakanlığı'navermiştir.
Çevre düzeni planı konusunda yetkili olan bakanlığın belirlenerekyetki karmaşasına son verilmesi "kamu yararı" kavramı ile ilgilidir.Hukuk devleti ilkesinin öğeleri arasında yasaların kamu yararına dayanmasıilkesi vardır. Bilindiği üzere, bütün kamusal işlemlerin yönelmek zorundaoldukları nihai hedef kamu yararının gerçekleştirilmesidir. Kanunun amaç öğesibakımından anayasaya uygun sayılabilmesi için kamu yararı dışında bir amaçgözetilmeden çıkarılmış olması gerekir. Bu ilkenin anlamı kamu yararı düşüncesiolmaksızın başka deyimle yalnızca özel çıkarlar için veya yalnızca bellikişilerin yararına olarak herhangi bir yasa kuralının konulamayacağıdır.Anayasada belirtilen amacı, ya da kamu yararını gerçekleştirmek amacıyla, yasakoyucunun belli bir sonuca ulaşmak için değişik yolların seçiminde siyasitakdir yetkisine sahip olduğu açıktır.
Açıklanan nedenlerle, çevre düzeni planı hazırlanması konusundaiki bakanlık arasında yıllardır var olan çatışmayı sona erdirmeye yönelik olandüzenleme kamu yararına uygun olup, Anayasa'nın 2. ve 11. maddelerine aykırıdeğildir. İptal isteminin reddi gerekir.
2) Yasa'nın 42. Maddesinin (d) Bendininİncelenmesi
Dava dilekçesinde, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 36/bmaddesinde "Teknik Hizmetler Sınıfı"nın düzenlenmiş olduğu ve busınıftaki mesleklerin de yüksek mühendis, mühendis, yüksek mimar, mimar,jeolog, hidrojeolog, jeofizikçi, fizikçi, kimyager, matematikçi, istatistikçi,yöneylemci, şehir plancısı, bölge plancısı olarak belirlenmiş olduğu, buunvanlara sahip olan devlet memurlarının 1970-1990 yılları arasında eşit özlükhaklarına sahip olduğu, 9.4.1990 günlü, 418 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ileözlük haklarının ayrıldığı, 418 sayılı KHK'nin Anayasa Mahkemesi'nce iptaledildiği, benzer düzenlemeler içeren 18.5.1994 günlü, 527 sayılı Kanun HükmündeKararname'nin de iptal edildiği, bu düzenlemelerle teknik ve fen bilimi veren,temel matematik, fizik ve kimyaya dayalı kariyerlere sahip olarak, aynı kuruluşlardaeşdeğer görevleri yapan fen lisansiyerleri ile mühendis-mimar grubu arasındaayrım meydana getirildiği ifade edilmiştir.
Dilekçede ayrıca, Teknik Hizmetler Sınıfı'nın (a) bendinde yeralan meslek grupları ile (b) bendinde yer alanlar arasında, eğitim düzeyleri veyaptıkları iş bakımından böyle bir ayrımı gerektirecek fark bulunmadığı, böylebir ayrımın makul bir nedene dayanmaması, kamu yararını esas almaması ve aynısınıftaki meslekler arasında farklılıklar yaratması nedenleriyle Anayasa'nın10. maddesine aykırı olduğu; 10. maddeye aykırı olan bir düzenlemeninAnayasa'nın 2. ve 11. maddelerine de aykırı olduğu ileri sürülmüştür.
Anayasa'nın 10. maddesinde, "Herkes, dil, ırk, renk,cinsiyet, siyasî düşünce, felsefî inanç, din, mezhep ve benzeri sebeplerleayırım gözetilmeksizin kanun önünde eşittir. Kadınlar ve erkekler eşit haklarasahiptir. Devlet, bu eşitliğin yaşama geçmesini sağlamakla yükümlüdür. Hiçbirkişiye, aileye, zümreye veya sınıfa imtiyaz tanınamaz. Devlet organları ve idaremakamları bütün işlemlerinde kanun önünde eşitlik ilkesine uygun olarak hareketetmek zorundadırlar." denilerek hukukun temel ilkelerinden olan eşitlikilkesine yer verilmiştir.
Anayasa'nın bu ilkesi ile aynı hukuksal durumda olan kişilerin aynıkurallara bağlı tutulması, değişik hukuksal durumda olanların ise değişikkurallara bağlı tutulmasının bir aykırılık oluşturmayacağı kabul edilmiştir.
Yasa önünde eşitlik; herkesin her yönden aynı kurallara bağlıolacağı anlamına gelmez. Yasaların uygulanmasında dil, ırk, renk, cinsiyet,siyasî düşünce, felsefî inanç, din ve mezhep ayrılığı gözetilmesi ve bunedenlerle eşitsizliğe yol açılması Anayasa katında geçerli görülemez. Bumutlak yasak, birbirinin aynı durumda olanlara ayrı kuralların uygulanmasını veayrıcalıklı kişi ve toplumların yaratılmasını engellemektedir. Kimiyurttaşların haklı bir nedene dayanarak değişik kurallara bağlı tutulmalarıeşitlik ilkesine aykırılık oluşturmaz. Durum ve konumlarındaki özellikler, kimikişiler ya da topluluklar için değişik kuralları ve değişik uygulamalarıgerekli kılabilir. Özelliklere, ayrılıklara dayandığı için haklı olan nedenler,ayrı düzenlemeyi aykırı değil, geçerli kılar. Aynı durumda olanlar için ayrıdüzenleme aykırılık oluşturur. Anayasa'nın amaçladığı eşitlik, eylemli değilhukuksal eşitliktir. Aynı hukuksal durumlar aynı, ayrı hukuksal durumlar ayrıkurallara bağlı tutulursa Anayasa'nın öngördüğü eşitlik çiğnenmiş olmaz. Başkabir anlatımla, kişisel nitelikleri ve durumları özdeş olanlar arasında,yasalara konulan kurallarla değişik uygulamalar yapılamaz. Durumlardakideğişikliğin doğurduğu zorunluluklar, kamu yararı ya da başka haklı nedenleredayanılarak yasalarla farklı uygulamalar getirilmesi, Anayasa'nın eşitlikilkesinin çiğnendiğini göstermez.
657 sayılı Kanun'da hizmet sınıfları itibarıyla, özellikleyetenekli eleman temininde karşılaşılan güçlüklerin aşılması amacıyla bellisınıflara öncelik tanındığı gibi; hizmet sınıfları içerisinde de böyle birtercihin yapılması söz konusu olmuştur. Ek göstergelerin tespitinde, meslekgrupları bakımından farklı düzenlemeler öngörülmesi yasa koyucununtakdirindedir.
Eşitlik ilkesine aykırılıktan söz edilebilmesi için bir yasanınaynı hukuksal durumda olanlar arasında bir ayırım veya ayrıcalık yaratmasıgerekir. Mühendis ya da mimar unvanlı, teknik hizmetler sınıfına mensup Devletmemurları ile yüksek öğrenim görmekle birlikte farklı unvanlarda olan teknikhizmetler sınıfına mensup Devlet memurları aynı hukuksal konumda değillerdir.Dolayısıyla bu unvanlar arasında ek gösterge farklılıklarının bulunmasınıneşitsizliğe yol açtığı ileri sürülemez.
Açıklanan nedenlerle; aynı hizmet sınıfı içerisinde yer almaklabirlikte farklı meslek gruplarına farklı ek gösterge tayin edilmesi Anayasa'nın10. maddesine aykırı değildir. İptal isteminin reddi gerekir.
Kuralın Anayasa'nın 2. ve 11. maddeleriyleilgisi görülmemiştir.
3) Yasa'nın Geçici 2. Maddesinin ÜçüncüFıkrasının İncelenmesi
Dava dilekçesinde, eskigörevlerinde iken almakta oldukları mali hakları toplamından daha düşük malihaklar sağlayan bir göreve atanan söz konusu personele ödenecek tazminatmiktarının belirlenmesinde ilgilinin eski görevinde en son ayda almakta olduğumali haklar toplamının baz alındığı oysa, memur maaşlarına zaman içerisinde zamveya başka düzenlemelerle artışların yapıldığı, dava konusu yasal düzenlemenineski görevinden daha düşük mali haklar sağlayan bir göreve atanan ve aradakifarkın kendilerine tazminat olarak ödenmesi öngörülen kişileri, tazminatmiktarının belirlenmesinde ileride yapılacak zamları dikkate almaması nedeniylemağdur etmekte olduğu, bu nedenle dava konusu yasa kuralının kazanılmışhakların korunması ilkesine ve netice olarak Anayasa'nın 2. maddesinde yer alanhukuk devleti ilkesine ve dolayısıyla Anayasa'nın 11. maddesinde yer alanAnayasa'nın üstünlüğü ve bağlayıcılığı ilkesine aykırı olduğu ilerisürülmüştür.
Kazanılmış haklara saygı ilkesi, hukuk devletinin genelilkelerinden birisini oluşturmaktadır. Kazanılmış bir haktan söz edilebilmesiiçin bir hakkın, yeni yasadan önce yürürlükte olan kurallara göre bütünsonuçlarıyla fiilen elde edilmiş olması gerekmektedir. Kazanılmış hak, kişininbulunduğu statüden doğan, tahakkuk etmiş ve kendisi yönünden kesinleşmiş vekişisel alacak niteliğine dönüşmüş haktır. Bir statüye bağlı olarak ileriyedönük, beklenen haklar ise bu nitelikte değildir.
Dava konusu düzenleme ile bir kısım personelin kadrosuz kaldıklarıve bu durumdaki personelin, Bakanlıkta boş bulunan durumlarına uygun kadrolara,bir yıl içerisinde atanacakları ve yeni atandıkları kadrolarda elde ettiklerimali hakların eski kadrolarına bağlı olarak en son ayda almakta oldukları malihaklarından az olması halinde aradaki farkın tazminat olarak ödeneceğiöngörülmüştür.
Statü hukukunda, memurlara yapılacak parasal hak ödemeleribakımından ilgilinin bulunduğu kadronun gözetilmesi esastır. Kadro unvanınındeğişmesi halinde de özlük hakları, ilgilinin yeni kadro unvanı gözetilerekbelirlenmektedir. Bir kadroya ilişkin parasal haklar, kural olarak bir başkakadroda bulunanlar yönünden kazanılmış hak oluşturmamaktadır. Çevre Bakanlığıve Orman Bakanlığı'nda dava konusu düzenlemede yer alan kadrolarda görevyapmakta iken iki bakanlığın birleşmesi sonucunda kadroları kaldırılanpersonelin önceki kadro unvanlarına bağlı hakları, halen bulundukları statüdendoğan, tahakkuk etmiş ve kendileri yönünden kesinleşmiş ve kişisel alacakniteliğine dönüşmüş bir hak niteliğinde olmadığından kazanılmış bir hakkınihlali söz konusu değildir.
Açıklanan nedenle, dava konusu kural Anayasa'nın 2. maddesineaykırı değildir. İptal isteminin reddi gerekir.
Kuralın Anayasa'nın 11. maddesiyle ilgisigörülmemiştir.
4) Yasa'nın 44. Maddesinin (a) Bendininİncelenmesi
Dava dilekçesinde, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'na 4856sayılı Kanun'un 42. maddesini (d) bendi ile eklenen (I) sayılı cetvelin"(II) Teknik Hizmetler Sınıfı" başlıklı bölümün (b) bendinin yürürlüktarihinin 21.10.2001 tarihi olarak belirlenmesinin, yargı kararları ile (I)sayılı cetvelin "(II) Teknik Hizmetler Sınıfı" başlıklı bölümün (a)bendinde yer alan daha yüksek ek gösterge rakamlarına göre aylık alanlarınkazanılmış haklarını korumadığı, bu nedenle de 44. maddenin (a) bendininAnayasa'nın 2., 10., ve 11. maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür.
527 sayılı KHK ile değiştirilen 657 sayılı Devlet MemurlarıKanunu'na ekli (I) sayılı cetvelin "(II) Teknik Hizmetler Sınıfı"başlıklı bölümün (b) bendinde yer alan şehir plancısı, bölge plancısı,fizikçi, matematikçi, istatistikçi, kimyager, ekonomici ve jeomorfologibarelerinin Anayasa Mahkemesi'nce iptal edilmesiyle bu unvanları taşıyanDevlet memurlarına (I) sayılı cetvelin "(II) Teknik Hizmetler Sınıfı"başlıklı bölümün (a) bendinde yer alan ek gösterge rakamları üzerinden aylıködenmesini sağlamadığı gibi (c) bendinde yer alan "Kadroları busınıfa dahil olup da yukarıda sayılanlar dışındaki yüksek öğrenimmezunları" için öngörülen daha düşük ek gösterge rakamlarıüzerinden aylık ödenmesine yol açmıştır. Dava konusu düzenleme yapılırkenkuralın yürürlük tarihi öne çekilerek, (I) sayılı cetvelin "(II) TeknikHizmetler Sınıfı" başlıklı bölümün (c) bendinde yer alan "Kadrolarıbu sınıfa dahil olup da yukarıda sayılanlar dışındaki yüksek öğrenimmezunları" için öngörülen ek gösterge rakamları esas alınarakaylık ödemesi yapılan Devlet Memurlarına geçmişe yönelik olarak ödeme yapılmasıolanağı getirilmiştir. Dolayısıyla yürürlük tarihinin geriye çekilmesi kazanılmışhakların kaybedilmesine neden olmadığı gibi, (I) sayılı Ek Gösterge Cetvelinin,Teknik Hizmetler Sınıfı bölümünün (b) bendinde yer almakla birlikte, AnayasaMahkemesi'nin iptal kararı sonucunda daha düşük ek gösterge rakamları üzerindenaylık ödenen Teknik Hizmetler Sınıfı'nda yer alan Devlet memurlarına geçmişedönük ödeme yapılabilmesine olanak sağlamaktadır.
Açıklanan nedenle, dava konusu kural Anayasa'nın 2. ve 10.maddelerine aykırı değildir. İptal isteminin reddi gerekir.
Kuralın Anayasa'nın 11. maddesiyle ilgisigörülmemiştir.
V- YÜRÜRLÜĞÜN DURDURULMASI İSTEMİ
1.5.2003 günlü, 4856 sayılı "Çevre ve Orman BakanlığıTeşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun'un;
1- 2. maddesinin (h) bendinin,
2- 42. maddesinin (d) bendi ile değiştirilen 14.7.1965 günlü,657 sayılı "Devlet Memurları Kanunu"nun (I) sayılı "Ek GöstergeCetveli"nin "II Teknik Hizmetler Sınıfı" bölümünün (b) bendinin,
3- Geçici 2. maddesinin üçüncü fıkrasının,
4- 44. maddesinin (a) bendinin,
YÜRÜRLÜKLERİNİN DURDURULMASI İSTEMİNİN REDDİNE, 26.6.2003 günündeE. 2003/60, K. 2003/5 (Yürürlüğü Durdurma) ile oybirliğiyle karar verilmiştir.
VI- SONUÇ
1.5.2003 günlü, 4856 sayılı Çevre ve OrmanBakanlığı Teşkilât ve Görevleri Hakkında Kanun'un;
1- 2. maddesinin (h)bendinin,
2- 42. maddesinin (d) bendi ile değiştirilen 14.7.1965günlü, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun (I) sayılı "Ek GöstergeCetveli"nin "II- Teknik Hizmetler Sınıfı" bölümünün (b)bendinin,
3- Geçici 2. maddesinin üçüncü fıkrasının,
4- 44. maddesinin (a) bendinin,
Anayasa'ya aykırı olmadığına ve iptal isteminin REDDİNE, 2.5.2008gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Başkan
Haşim KILIÇ
Başkanvekili
Osman Alifeyyaz PAKSÜT
Üye
Sacit ADALI
Üye
Ahmet AKYALÇIN
Üye
Mehmet ERTEN
Üye
Mustafa YILDIRIM
Üye
Cafer ŞAT
Üye
A. Necmi ÖZLER
Üye
Serdar ÖZGÜLDÜR
Üye
Şevket APALAK
Üye
Serruh KALELİ