ANAYASAMAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı : 2003/63
Karar Sayısı : 2003/71
Karar Günü : 8.7.2003
R.G. Tarih-Sayı :03.11.2003'de tebliğ edildi.
İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN :Çerkeş Asliye HukukMahkemesi
İTİRAZIN KONUSU :17.7.1964 günlü, 506 sayılı"Sosyal Sigortalar Kanunu"nun 43. maddesinde yer alan "Sigortalıkadının veya sigortalı ..." sözcükleri ile 45. maddesinin birincifıkrasında yer alan "...sigortalı kadının veya sigortalı..." sözcüklerinin,Anayasa'nın 2., 5., 10., 41., 55., 56. ve 60. maddelerine aykırılığı savıylaiptali istemidir.
I- OLAY
Sosyal sigorta emeklisi erkeğin SSK Göztepe Eğitim Hastanesi'ndedoğum yapan sigortalı olmayan karısının, analık sigortasından yapılacak doğumve tedavi yardımlarından yararlanamayacağı savıyla Sosyal Sigortalar Kurumutarafından açılan alacak davasında, itiraz konusu sözcüklerin Anayasa'ya aykırıolduğu kanısına varan Mahkeme, iptali için başvurmuştur.
II- YASA METİNLERİ
A- İtiraz Konusu Yasa Kuralları
506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu'nun itiraz konusu sözcükleride içeren 43. maddesi ile 45. maddesinin birinci fıkrası şöyledir:
1- "Madde 43-Sigortalı kadının veyasigortalı erkeğin sigortalı olmıyan karısının analığı halinde, aşağıda yazılıyardımlar sağlanır:
A) Gebelik muayenesinin yaptırılması ve gerekli sağlıkyardımlarının sağlanması,
B) Doğumda gerekli sağlık yardımlarının sağlanması,
C) Emzirme yardım parası verilmesi,
D) Sigortalı kadının doğumdan önce ve sonra işinden kaldığı günleriçin ödenek verilmesi,
E) Analık hali sebebiyle gerekirse yurt içinde başka bir yeregönderilmesi."
2- "Madde 45-Doğum yardımı, sigortalıkadının veya sigortalı erkeğin sigortalı olmıyan karısının doğurması halinde,doğum sırasında ve doğumdan sonra gerekli sağlık yardımlariyle ilâçların vesağlık malzemesinin sağlanmasıdır."
B- İlgili Yasa Kuralları
506 sayılı Yasa'nın 2. maddesinin birinci fıkrası ile 51. maddesişöyledir:
1- "Madde 2-Bir hizmet akdine dayanarakbir veya birkaç işveren tarafından çalıştırılanlar bu kanuna göre sigortalısayılırlar."
2- "Madde 51-2 nci maddede belirtilensigortalılık niteliğini yitirenler, bu niteliğin yitirilişinden başlamak üzere300 gün içinde çocukları doğarsa, sigortalı kadın, veya karısı analık sigortasıyardımından yararlanacak sigortalı erkek için, doğum tarihinden önceki 15 ayiçinde en az 120 gün analık sigortası pirimi ödenmiş olması şartiyle, bukanunda yazılı analık sağlık ve emzirme yardımlarından veya 46 ncı maddedeyazılı maktu para yardımından yararlanırlar."
C- Dayanılan Anayasa Kuralları
Başvuru kararında, Anayasa'nın 2., 5., 10., 41., 55., 56. ve 60.maddelerine dayanılmıştır.
III- İLK İNCELEME
Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi uyarınca yapılan ilkinceleme toplantısında, başvuru kararı ve ekleri, ilk inceleme raporu, itirazkonusu ve ilgili görülen yasa kuralları, dayanılan Anayasa kuralları ilebunların gerekçeleri ve diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonragereği görüşülüp düşünüldü:
Anayasa'nın 152. ve 2949 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu veYargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 28. maddesine göre, mahkemeler, bakmaktaoldukları davalarda uygulayacakları kanun ya da kanun hükmünde kararnamekurallarını Anayasa'ya aykırı görürler veya taraflardan birinin ileri sürdüğüaykırılık savının ciddî olduğu kanısına varırlarsa, o hükmün iptali içinAnayasa Mahkemesi'ne başvurmaya yetkilidirler. Ancak, Anayasa'ya aykırı bulduğukurallar uyarınca bir mahkemenin Anayasa Mahkemesi'ne başvurabilmesi içinelinde yöntemince açılmış ve mahkemenin görevine giren bir davanın bulunması veiptali istenen kuralların da o davada uygulanacak olması gerekmektedir.Uygulanacak yasa kuralı, bakılmakta olan davayı yürütmeye, uyuşmazlığı çözmeye,davayı sona erdirmeye veya kararın dayanağını oluşturmaya esas olacak kuraldır.
Olayda, sosyal sigorta emeklisi erkeğin doğum yapan sigortalıolmayan karısının, analık sigortasından yapılacak doğum ve tedavi yardımlarındanyararlanamayacağı savıyla Sosyal Sigortalar Kurumu tarafından açılan alacakdavasında Sosyal Sigortalar Kanunu'nun Analık Sigortasına ilişkin 43. maddesiile 45. maddesinin birinci fıkrasında yer alan "...sigortalı kadının veyasigortalı..." sözcüklerinin Anayasa'ya aykırı olduğu kanısına varanMahkeme, iptali için başvurmuştur.
Sosyal Sigortalar Kanunu'nun iptali istenen sözcükleri içeren 43.ve 45. maddelerindeki düzenlemeler, "sigortalı" statüsü devamedenlere analık sigortasından yapılacak yardımlara ilişkindir. Dava, sigortaemeklisi erkeğin sigortalı olmayan karısının, analık sigortasındanyararlanamayacağı savına dayalı alacak davasıdır. Sosyal sigorta emeklileri,Sosyal Sigortalar Kanunu'nun 2. maddesinde tanımlanan "sigortalı"niteliğini yitirdiklerinden, sosyal sigortalardan "sosyal sigortaemeklisi" statüsünde yararlanırlar. "Sosyal sigorta emeklisi"statüsündekilerin, Analık Sigortasından yararlanma koşulları ise, SosyalSigortalar Kanunu'nun 51. maddesinde özel olarak düzenlenmiştir. Aynı Kanun'un"sigortalı" statüsünde olanların Analık Sigortasındanyararlanmalarına ilişkin düzenlemeleri içeren 43. maddesi ile 45. maddesininbirinci fıkrasındaki itiraz konusu sözcükler Mahkeme'nin bakmakta olduğu davadauygulanacak kural niteliği taşımamaktadır.
İtirazın Mahkeme'nin yetkisizliği nedeniyle reddi gerekir.
IV- SONUÇ
17.7.1964 günlü, 506 sayılı "Sosyal SigortalarKanunu"nun 43. maddesinde yer alan "Sigortalı kadının veya sigortalı..." sözcükleri ile 45. maddesinin birinci fıkrasında yer alan "...sigortalı kadının veya sigortalı..." sözcüklerinin, itiraz başvurusundabulunan Mahkeme'nin bakmakta olduğu davada uygulanma olanağı bulunmadığından,bu sözcüklere ilişkin başvurunun, Mahkeme'nin yetkisizliği nedeniyle REDDİNE,8.7.2003 gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Başkan
Mustafa BUMİN
Başkanvekili
Haşim KILIÇ
Üye
Samia AKBULUT
Üye
Yalçın ACARGÜN
Üye
Sacit ADALI
Üye
Ali HÜNER
Üye
Fulya KANTARCIOĞLU
Üye
Ertuğrul ERSOY
Üye
Tülay TUĞCU
Üye
Ahmet AKYALÇIN
Üye
Mehmet ERTEN