ANAYASAMAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı : 2003/79
Karar Sayısı : 2003/83
Karar Günü : 11.9.2003
Resmi Gazete tarih/sayı: 7.11.2003/25282
İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN :Bakırköy 7. Ağır CezaMahkemesi
İTİRAZIN KONUSU :1.3.1926 günlü, 765 sayılıTürk Ceza Kanunu'nun 522. maddesinin son fıkrasının, Anayasa'nın Başlangıçhükümleri ile 10. maddesine aykırılığı savıyla iptali istemidir.
I- OLAY
Gasp suçundan açılan kamu davasında, Türk Ceza Kanunu'nun 522.maddesinin son fıkrasının Anayasa'ya aykırılığı iddiasının ciddî olduğukanısına varan Mahkeme, iptali istemiyle başvurmuştur.
II- YASA METİNLERİ
A- İtiraz Konusu Yasa Kuralı
765 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun, itiraz konusu kuralın yer aldığı522. maddesi şöyledir:
"Madde 522-Onuncu babda beyan olunancürümlerin işlenmesinde cürmün mevzuu olan şeyin veya ika edilen zararınkıymeti pek fahiş ise mahkeme cürme mahsus olan cezayı yarısına kadar artırırve eğer hafif ise yarısına ve eğer pek hafif ise üçte birine kadar eksiltir.
Kıymet tâyini için cürmün mevzuu olan şeyin yahut vakı zararıncürüm işlendiği zamandaki kıymeti nazarı dikkate alınır. Yoksa failin istihsaleylediği menfaat hesap edilmez.
Eğer fail aynı neviden olan cürümlerden dolayı mükerrir bulunurveya bu babın ikinci faslında yazılı cürümlerden birini işlemiş olursa cezayıtenkise mahal yoktur."
B- İlgili Yasa Kuralı
765 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun ilgili görülen 497. maddesişöyledir:
"MADDE 497-Yukarıdaki maddelerde beyanolunan cürümler, geceleyin veya silah ile tehdit ederek işlenirse onbeş senedenyirmi seneye kadar ağır hapis cezası verilir.
Bu fiiler, yol kesmek suretiyle veya içlerinden velev biri görünürşekilde silâhlı bulunan ikiden ziyade kimseler yahut kıyafetini tebdil etmişolan şahıslar tarafından işlenirse ağır hapis cezası 20 seneden aşağıolamaz."
III- İLK İNCELEME
Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi uyarınca 11.9.2003gününde yapılan ilk inceleme toplantısında, ilk inceleme raporu, dava dosyasıve ekleri, itiraz konusu yasa kuralı, dayanılan Anayasa kuralları ile bunlarıngerekçeleri ve diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereğigörüşülüp düşünüldü:
A- Davada Uygulanacak Kural Sorunu
Anayasa'nın 152. ve 2949 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu veYargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 28. maddesine göre, mahkemeler, bakmaktaoldukları davalarda uygulayacakları kanun ya da kanun hükmünde kararnamekurallarını Anayasa'ya aykırı görürler veya taraflardan birinin ileri sürdüğüaykırılık savının ciddî olduğu kanısına varırlarsa o hükmün iptali için AnayasaMahkemesi'ne başvurmaya yetkilidirler. Ancak, bu kurallar uyarınca birmahkemenin, Anayasa Mahkemesi'ne başvurabilmesi için elinde yöntemince açılmışve görevine giren bir davanın bulunması ve iptali istenen kuralların da odavada uygulanacak olması gerekmektedir. Uygulanacak yasa kuralları, davanındeğişik evrelerinde ortaya çıkan sorunların çözümünde veya davayısonuçlandırmada olumlu ya da olumsuz yönde etki yapacak niteliktekikurallardır.
Başvuru kararında, Türk Ceza Yasası'nın 522. maddesinin sonfıkrasının iptali istenmiş ise de Mahkeme'de bakılmakta olan dava, gündüzleyinsilâhlı gasp suçunu işlediği ileri sürülen sanıkların, mağdur sayısına göreaynı Yasa'nın 497/2. maddesi ile dörder kez cezalandırılmaları istemini içereniddianame ile açılmış olup, suçta mükerrirlik durumu söz konusu değildir. Bunedenle "aynı neviden olan cürümlerden dolayı mükerrir bulunan veya"ibaresinin davada uygulanma olanağı bulunmadığından buna ilişkin başvurununMahkeme'nin yetkisizliği nedeniyle reddine oybirliğiyle karar verilmiştir.
B- Sınırlama Sorunu
Anayasa'nın 152. ve 2949 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu veYargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 28. maddesine göre, Anayasa Mahkemesi'neitiraz yoluyla yapılacak başvurular, itiraz yoluna başvuran Mahkeme'ninbakmakta olduğu davada uygulayacağı yasa kuralları ile sınırlıdır.
İddianamede nitelendirilen yağma (gasp) suçunun işlenmesinde silahkullanıldığı gözetilerek Türk Ceza Yasası'nın 522. maddesinin son fıkrasının"Eğer fail... bu babın ikinci faslında yazılı cürümlerden birini işlemişolursa cezayı tenkise mahal yoktur" bölümüne ilişkin incelemenin, aynıYasa'nın 497. maddesinin "...içlerinden velev birisi görünür şekilde silâhlıbulunan ikiden ziyade kimseler..." ibaresi yönünden sınırlı yapılmasınakarar verilmiştir.
C- On Yıllık Süre Sorunu
İptali istenen 765 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun, 522. maddesininson fıkrasının "Eğer fail ... bu babın ikinci faslında yazılı cürümlerdenbirini işlemiş olursa cezayı tenkise mahal yoktur" bölümü için daha önceyapılan başvuru, 7.6.1999 günlü, Esas 1998/4, Karar 1999/23 sayılı kararla TürkCeza Kanunu'nun 495. maddesinin birinci fıkrası ve 497. maddesinin ikincifıkrasındaki "...içlerinden velev birisi görünür şekilde silâhlı bulunanikiden ziyade kimseler..." yönünden esastan incelenerek reddedilmiş vekarar 21.7.2000 günlü, 24116 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanmıştır.
Anayasa'nın 152. ve 2949 sayılı Yasa'nın 28. maddesine göre,Anayasa Mahkemesi'nin işin esasına girerek verdiği red kararının ResmîGazete'de yayımlanmasından sonra on yıl geçmedikçe aynı yasa hükmününAnayasa'ya aykırılığı iddiasıyla tekrar Anayasa Mahkemesi'ne başvurulamaz.
Anayasa Mahkemesi'nce işin esasına girilerek, hakkında red kararıverilen itiraz konusu kuralla ilgili yeni bir başvurunun yapılabilmesi için,önceki kararın Resmî Gazete'de yayımlandığı 21.7.2000 gününden başlayarakgeçmesi gereken on yıllık süre henüz geçmemiştir.
Bu nedenle itirazın, Anayasa'nın 152. ve 2949 sayılı Yasa'nın 28.maddesi uyarınca reddi gerekir.
IV- SONUÇ
1.3.1926 günlü, 765 sayılı "Türk Ceza Kanunu"nun 497.maddesinin ikinci fıkrasında yer alan "... içlerinden velev birisi görünürşekilde silâhlı bulunan ikiden ziyade kimseler ..." ibaresi yönündenincelenen aynı Yasa'nın 522. maddesinin son fıkrasında yer alan "Eğer fail... bu babın ikinci faslında yazılı cürümlerden birini işlemiş olursa cezayıtenkise mahal yoktur." bölümüne ilişkin itirazın Anayasa'nın 152. ve 2949sayılı Yasa'nın 28. maddelerinin son fıkraları gereğince REDDİNE, 11.9.2003gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Başkan
Mustafa BUMİN
Başkanvekili
Haşim KILIÇ
Üye
Samia AKBULUT
Üye
Yalçın ACARGÜN
Üye
Sacit ADALI
Üye
Ali HÜNER
Üye
Fulya KANTARCIOĞLU
Üye
Aysel PEKİNER
Üye
Ertuğrul ERSOY
Üye
Tülay TUĞCU
Üye
Mehmet ERTEN