Anasayasa Mahkemesi - Norm Denetimi - E.2003/81, K.2007/50 Sayılı Karar - 17/04/2007

ANAYASAMAHKEMESİ KARARI

Esas Sayısı : 2003/81

Karar Sayısı : 2007/50

Karar Günü : 17.4.2007

Resmi Gazete Tarih-Sayısı : 09.11.2007-26695

İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: Ordu 1. Asliye Hukuk(İş) Mahkemesi

İTİRAZIN KONUSU: 17.10.1983 günlü, 2926sayılı Tarımda Kendi Adına ve Hesabına Çalışanlar Sosyal Sigortalar Kanunu'nun2. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin, Anayasa'nın 10. ve 60.maddelerine aykırılığı savıyla iptali istemidir.

I- OLAY

Evli kalınan sürede tarım sigortalısı kabul edilemeyeceğine dairkurum işleminin iptali ile tarım sigortalılığının tespiti için açılan davada,Mahkeme itiraz konusu kuralın Anayasa'ya aykırı olduğu düşüncesiyle iptali içinbaşvurmuştur.

III- YASA METİNLERİ

A- İtiraz Konusu Yasa Kuralları

17.10.1983 günlü, 2926 sayılı Tarımda Kendi Adına ve HesabınaÇalışanlar Sosyal Sigortalar Kanunu'nun iptali istenilen birinci fıkrasının (b)bendini de içeren 2. maddesi şöyledir:

“Kanunla veya kanunların verdiği yetkiye dayanılarak kurulan sosyalgüvenlik kuruluşları kapsamı dışında kalan ve herhangi bir işverene hizmet akdiile bağlı olmaksızın tarımsal faaliyette bulunan kimselerden,

a) 22 yaşını doldurmuş erkekler,

b) 22 yaşını doldurmuş aile reisi kadınlar,

Bu Kanuna göre sigortalı sayılırlar.

Ancak, uygulama tarihinde 50 yaşını dolduran kadınlarla 55 yaşınıdolduran erkekler istekleri halinde kapsama alınırlar.”

B- Dayanılan Anayasa Kuralları

İtiraz konusu kuralın, Anayasa'nın 10. ve 60. maddelerineaykırılığı ileri sürülmüştür.

IV- İLK İNCELEME

Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi gereğince Mustafa BUMİN,Haşim KILIÇ, Yalçın ACARGÜN, Sacit ADALI, Ali HÜNER, Fulya KANTARCIOĞLU,Ertuğrul ERSOY, Tülay TUĞCU, Ahmet AKYALÇIN, Mehmet ERTEN ve Fazıl SAĞLAM'ınkatılımlarıyla 7.10.2003 günü yapılan ilk inceleme toplantısında, önceliklebaşvuru kararından sonra 2926 sayılı Yasa'nın 2. maddesi, 24.7.2003 günlü 4956sayılı Yasa'nın 48. maddesiyle değiştirilmiş olmakla birlikte itiraz konusukuralın yerel Mahkemedeki davada uygulanacak kural olması nedeniyle, dosyadaeksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine oybirliğiyle kararverilmiştir.

V- ESASIN İNCELENMESİ

Başvuru kararı ve ekleri, işin esasına ilişkin rapor, itirazkonusu kural, dayanılan Anayasa kuralları ve bunların gerekçeleri ile diğeryasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

A- Sınırlama Sorunu

Anayasa'nın 152. ve 2949 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve YargılamaUsulleri Hakkında Kanun'un 28. maddesine göre, Anayasa Mahkemesi'ne itirazyoluyla yapılacak başvurular itiraz yoluna başvuran mahkemenin bakmakta olduğudavada uygulayacağı yasa kuralı ile sınırlıdır.

Mahkemenin bakmakta olduğu davadaki uyuşmazlık, davacının Kurumabaşvurusunun aile reisi olma koşulunu taşımaması nedeniyle reddine ilişkinişlem olduğundan, 17.10.1983 günlü, 2926 sayılı Tarımda Kendi Adına ve HesabınaÇalışanlar Sosyal Sigortalar Kanunu'nun 2. maddesinin birinci fıkrasının (b)bendine ilişkin esas incelemenin, “... aile reisi ...” ibaresi ile sınırlıolarak yapılmasına oybirliğiyle karar verilmiştir.

B- Anayasa'ya Aykırılık Sorunu

Başvuru kararında itiraz konusu kuralla, aynı koşullarda bağımsızolarak tarımsal faaliyette bulunan kadın ve erkek arasında eşitlik ilkesineaykırı olarak, aile reisi olmayan kadınların kendi adlarına çalışsalar dahiYasa kapsamı dışında tutulmasının Anayasa'ya aykırı olduğu ileri sürülmüştür.

İtiraz konusu kuralla, 2926 sayılı Yasa kapsamında zorunlusigortalı olmak için diğer aranan koşulların yanında kadınların ayrıca ailereisi olmaları da öngörülmektedir.

Anayasa'nın 10. maddesinin ikinci fıkrasında “Kadınlar ve erkeklereşit haklara sahiptir. Devlet, bu eşitliğin yaşama geçirilmesini sağlamaklayükümlüdür”, 60. maddesinde ise, “Herkes, sosyal güvenlik hakkına sahiptir.Devlet, bu güvenliği sağlayacak gerekli tedbirleri alır ve teşkilatı kurar”denilmektedir.

Sosyal güvenlik, bireylerin istek ve iradeleri dışında oluşansosyal risklerin, kendilerinin ve geçindirmekle yükümlü oldukları kişilerinüzerlerindeki gelir azaltıcı ve harcama artırıcı etkilerini en aza indirmek,ayrıca sağlıklı ve asgari hayat standardını güvence altına alabilmektir.

Yasa'nın 2. maddesindeki zorunlu sigortalılığın ön koşulu tarımsalfaaliyette bulunmaktır. Kadın, anılan faaliyette bulunmuyorsa zorunlusigortalılıktan söz edilemeyecektir. Tarımsal faaliyette bulunan aile reisiolmayan kadının da, istek ve iradeleri dışında oluşan sosyal risklerdenkorunmasının Anayasa'nın 60. maddesinin bir gereği olduğu açıktır.

Erkeklerle aynı koşullardaki kadınlar için ayrıca aile reisiolmanın da aranması, bu koşulu taşımayan kadınlara zorunlu sigortalılıktasosyal güvenlik hakkını sağlamaması nedeniyle Anayasa'nın 10. maddesinin ikincifıkrasındaki “Kadınlar ve erkekler eşit haklara sahiptir” hükmüyle debağdaşmamaktadır.

Bu nedenlerle, 2. maddenin birinci fıkrasının (b) bendindeki “ailereisi” ibaresi, Anayasa'nın 10. ve 60. maddelerine aykırıdır,iptali gerekir.

VI- SONUÇ

17.10.1983 günlü, 2926 sayılı Tarımda Kendi Adına ve HesabınaÇalışanlar Sosyal Sigortalar Kanunu'nun 2. maddesinin birinci fıkrasının (b)bendinde yer alan “…aile reisi…” ibaresinin Anayasa'ya aykırı olduğuna veİPTALİNE, 17.4.2007 gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Full & Egal Universal Law Academy