ANAYASAMAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı : 2003/87
Karar Sayısı : 2005/110
Karar Günü : 28.12.2005
Resmi Gazete Tarih-Sayısı : 16.11.2006-26348
İPTAL DAVASINI AÇAN : Türkiye Büyük MilletMeclisi üyeleri Ali TOPUZ, Kemal ANADOL ve 112 Milletvekili
İPTAL DAVASININ KONUSU : 1.8.2003 günlü, 4971sayılı Bazı Kanunlarda ve Milli Piyango İdaresi Genel Müdürlüğü Kuruluş veGörevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılması HakkındaKanun'un;
A) 1. maddesiyle 24.11.1994 günlü, 4046 sayılı ÖzelleştirmeUygulamalarının Düzenlenmesine ve Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde KararnamelerdeDeğişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un 3. maddesinin ikinci fıkrasının (ı)bendinin sonuna eklenen “… ve idarenin hak, alacak ve borçları hakkında kararvermek …” ibaresinin,
B) 6. Maddesiyle değiştirilen 4046 sayılı Kanun'un 22. maddesinin;
1- İkinci fıkrasının birinci, ikinci ve üçüncütümcelerinin,
2- Altıncı fıkrasının birinci tümcesinin “… ikincifıkra uyarınca atandıkları tarihi izleyen aybaşından geçerli olmak üzere üç yılsüre ile …” bölümünün,
C) Geçici 1. maddesinin,
D) Geçici 2. maddesinin birinci tümcesinin,
Anayasa'nın Başlangıcı ile 2., 6., 7., 8., 10., 11., 36. ve 128.maddelerine aykırılığı savıyla iptali ve yürürlüklerinin durdurulmasına kararverilmesi istemidir.
II- İPTALİ İSTENİLEN YASA KURALLARI
1.8.2003 günlü, 4971 sayılı Yasa'nın iptali istenilen kural vebölümleri içeren maddeleri şöyledir:
1- “MADDE 1.- 24.11.1994 tarihli ve 4046 sayılıÖzelleştirme Uygulamalarının Düzenlenmesine ve Bazı Kanun ve Kanun HükmündeKararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 3 üncü maddesinin birincifıkrası aşağıdaki şekilde, ikinci fıkrasının (d) bendinde yer alan“Özelleştirme İdaresi Başkanlığı tarafından gerçekleştirilen nihaî devirişlemlerini onaylamak” ibaresi “yapılan ihaleler sonucunda ihale komisyonlarıncaverilen nihaî kararları onaylamak,” şeklinde değiştirilmiş ve aynı fıkranın (ı)bendinin sonuna “ve İdarenin hak, alacak ve borçları hakkında kararvermek,” ibaresi eklenmiştir.
Başbakanın başkanlığında, Başbakanın belirleyeceği dört bakandanoluşan Özelleştirme Yüksek Kurulu (Kurul) kurulmuştur. Kurul, üyelerintamamının katılımı ile toplanır ve kararları oybirliği ile alır. Kurulunsekretarya hizmetleri Özelleştirme İdaresi Başkanlığınca yürütülür.”
2- “MADDE 6.- 4046 sayılı Kanunun 22 nci maddesiaşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
Madde 22.- Kuruluşların, özelleştirilmeleri sonucusermayelerindeki kamu payının % 50'nin altına düşmesi veya bunların müessese,işletme ve işletme birimlerinin; satılması veya devredilmesi halinde satış veyadevre ilişkin sözleşmenin imzalanmasından, bunların küçültülmesi,faaliyetlerinin durdurulması, kapatılması veya tasfiye edilmesi sonucu istihdamyapısının değişmesi veya kuruluşların ihtiyaç fazlası personel belirlemelerihalinde bunlarla ilgili işlemlerin sonuçlanmasından itibaren onbeş güniçerisinde, bu kuruluşlarda çalışan 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tâbipersonel ile sözleşmeli personel (kapsamdışı personel dahil) diğer kamu kurumve kuruluşlarına nakledilmek üzere İdare tarafından Devlet PersonelBaşkanlığına bildirilir.
Nakle tâbi personelin, geçici 9 uncu madde dikkate alınmaksuretiyle 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa göre kazanılmış hak aylıkderecesinden aşağı olmamak kaydıyla, 190 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamekapsamında bulunan kurum ve kuruluşların boş kadrolarından Devlet PersonelBaşkanlığınca tespit edilen kadroya, anılan Başkanlık tarafından kırkbeş güniçerisinde ataması teklif edilir. 190 sayılı Kanun Hükmünde Kararname kapsamıdışındaki kurum ve kuruluşların (özelleştirme kapsam ve/veya programındakikuruluşlar hariç) mevcut boş kadro veya pozisyonlarına da ihtiyaçlardoğrultusunda atama teklifi yapılabilir. Bu personelden 399 sayılı KanunHükmünde Kararnamenin eki (1) sayılı cetveldeki kadrolarda istihdam edilmekteolanlar ile burada sayılan unvanlarla çalışan diğer statülerdeki personelinatama teklifleri araştırmacı unvanlı kadrolara yapılır. DevletPersonel Başkanlığı tarafından gönderilen atama teklif yazısının atamayıyapacak kamu kurum veya kuruluşuna intikalinden itibaren otuz gün içerisinde bukurum veya kuruluş tarafından atama işlemlerinin yapılması zorunludur.
Kuruluşun satılması veya devredilmesi halinde bu kuruluşta çalışannakle tâbi personelin ataması yukarıdaki hükümlere göre yapıldıktan sonra atamaemri, ilgili personele atamayı yapan kurum veya kuruluş tarafından, istihdamfazlası personel için yapılacak atama emri ise kuruluşu tarafından 7201 sayılıTebligat Kanunu hükümlerine göre tebliğ edilir. Personelin işe başlamasürelerine ve işe başlamama halinde yapılacak işlemlere ilişkin olarak 657sayılı Devlet Memurları Kanununun 62 ve 63 üncü maddeleri hükümlerininuygulanmasından atamayı yapan kamu kurum ve kuruluşu sorumludur. Kurum vekuruluşlar atama ve göreve başlatma işlemlerinin sonucunu en geç onbeş güniçerisinde Devlet Personel Başkanlığına bildirirler. Yeni kurumunda görevinebaşlayan personel istekleri halinde, boş kadro bulunması ve ilgili mevzuatınauygun olması şartıyla eski kadro veya pozisyonuna uygun kadrolara kurumlarıncaatanabilirler. Askerlik görevlerini yapmakta olanlar için yukarıdaki sürelerterhislerini takip eden aybaşından itibaren başlar. İstihdam fazlası personelbildiren kuruluşlar aynı unvan, pozisyon ve görevler için hiçbir şekilde yenipersonel alamazlar ve bu kuruluşlardaki memur, sözleşmeli personel, kapsamiçive kapsamdışı personel statüleri arasında geçiş yapılamaz. Bu madde gereğincediğer kamu kurum ve kuruluşlarına yapılacak nakil sebebiyle boşalan kadro vepozisyonlar, boşaldıkları tarihten itibaren herhangi bir işleme gerekkalmaksızın iptal edilmiş sayılır.
Bu maddenin birinci fıkrasına göre diğer kamu kurum vekuruluşlarına nakledilmek üzere Devlet Personel Başkanlığına bildirilenpersonelin, eski kurumları ile ilişkilerinin kesilip yeni kurumlarında görevebaşlayacakları tarihe kadar geçecek nakil sürecinde eski kadro veyapozisyonlarına ilişkin aylık ücret, varsa ikramiye, ücrete bağlı diğer malîhaklar, sosyal hak ve yardımlar (harcırah, sağlık giderleri, cenaze giderlerive ölüm yardımı) Özelleştirme Fonundan ödenir ve bunlardan T.C. EmekliSandığına tâbi olanların bu süre içinde Sandıkla olan ilgileri devam eder. Bupersonelden nakil sürecinde emekli olanlara T.C. Emekli Sandığınca ödenenemekli ikramiyeleri, makam, görev ve temsil tazminatları ile ölüm yardımı ödenmesinitakiben iki ay içerisinde faturası karşılığında Hazine tarafından T.C. EmekliSandığına ödenir. Nakle tâbi personelin nakil sürecinde hak kazanması halindealacağı kıdem tazminatı özelleştirilen kuruluş tarafından ödenir. Ancak,özelleştirilen kuruluşun işletme veya işletme birimi olması halinde bukuruluşta çalışan nakle tâbi personelin nakil sürecinde hak kazanacağı kıdemtazminatı, işletme veya işletme biriminin bağlı olduğu kuruluş tarafındanödenir.
Bu madde hükümlerine göre kamu kurum ve kuruluşlarına nakledilenpersonele, atamayı yapacak kurum ve kuruluş tarafından ikinci fıkra uyarıncaatandıkları tarihteki eski kadro ve pozisyonlarına ilişkin olarak almaktaoldukları aylık, ek gösterge, ikramiye, her türlü zam ve tazminatları (ek tazminatve bankacılık tazminatı dahil), makam tazminatı, temsil tazminatı, görevtazminatı, sözleşme ücreti, ücret (fazla mesai ücreti hariç), ek ücret, eködeme, teşvik ödemesi, döner sermaye payı ve benzeri adlarla yapılan ödemelerintoplam net tutarı; nakledildiği kurum ve kuruluştaki kadro veya pozisyonlarailişkin olarak yapılan her türlü ödemelerin ( fazla mesai ücreti, fiilenyapılan ders karşılığı ödenen ek ders ücreti hariç) toplam net tutarından fazlaolması halinde, aradaki fark tutarı herhangi bir kesintiye tâbi tutulmaksızınve fark kapanıncaya kadar ayrıca tazminat olarak ödenir. İsteğe bağlı olarak,atandıkları kurumdaki kadro unvanı veya pozisyonlarında herhangi bir değişiklikolanlarla, başka kurumlara geçenlere fark tazminatı ödenmesine son verilir. 399sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye ekli (1) sayılı cetvelde belirtilen personelhakkında da bu fıkra hükümleri uygulanır.
Ancak bu madde gereğince nakledilen personelden (bu Kanuna göreanonim şirket halinde birleştirilen kuruluşlardaki personel dahil) 399 sayılıKanun Hükmünde Kararnameye ekli (1) sayılı cetvelde belirtilen personelin, eskikadrolarına ait aylık, ek gösterge, zam, özel hizmet tazminatı, makamtazminatı, temsil tazminatı, görev tazminatı bir bütün olarak ve atandıklarıkurumda ve aynı kadro unvanında kalmaları kaydıyla atamayı yapacak kurum vekuruluş tarafından ikinci fıkra uyarınca atandıkları tarihi izleyenaybaşından geçerli olmak üzere üç yıl süre ile saklı tutulur.İlgililerin eski kadrosu için, yeni kadroya atandığı tarihten önce mevcut olupsaklı haklar kapsamında bulunan gösterge, puan, oran ve katsayı artışları şahsabağlı haklarda artış sayılır; ancak eski kadro için bu tarihten sonra ihdasedilmiş hiçbir malî ve sosyal hak ve yardım ile sair ödemeler şahsa bağlı hakkapsamında değerlendirilemez. Atanılan kadrodaki derece yükselmeleri veyakademe ilerlemeleri, aylık gösterge ve ek gösterge dışındaki ödemelerharicinde, şahsa bağlı olarak saklı tutulan hakların ödendiği eski kadronunderecelerinin yükseltilmesi veya kademelerinin ilerletilmesi sonucunudoğurmaz.”
3- “GEÇİCİ MADDE 1.- Bu Kanunun yürürlük tarihinden önce4046 sayılı Kanunun 22 nci maddesine göre Devlet Personel Başkanlığınca atamateklifi yapılmış olmakla birlikte kurum ve kuruluşlarca tekemmül ettirilemeyenatama işlemleri hakkında 4046 sayılı Kanunun bu Kanunla değiştirilen 22 ncimaddesi hükümleri uygulanır.”
4- “GEÇİCİ MADDE 2.- Bu Kanunun yayımı tarihinden önce24.11.1994 tarihli ve 4046 sayılı Kanunun 22 nci maddesi gereğince şahsa bağlıhakları saklı tutulan ve halen bu haktan yararlanan personelin şahsa bağlıhakları bu Kanunun yayımı tarihinden itibaren üç yıl sonra sona erer. BuKanunla değiştirilen 4046 sayılı Kanunun 22 nci maddesinin beşinci fıkrasınınson cümlesi hükmü, 3.4.1997 tarihli ve 4232 sayılı Kanunun yayımı tarihindensonra nakledilen 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye ekli (1) sayılı cetveldeyer alan personel hakkında da atama tarihinden itibaren uygulanır.”
III- İLK İNCELEME
Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi gereğince Mustafa BUMİN,Haşim KILIÇ, Samia AKBULUT, Sacit ADALI, Ali HÜNER, Fulya KANTARCIOĞLU,Ertuğrul ERSOY, Tülay TUĞCU, Ahmet AKYALÇIN, Mehmet ERTEN ve Fazıl SAĞLAM'ınkatılımlarıyla 15.10.2003 gününde yapılan ilk inceleme toplantısında, dosyadaeksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine, yürürlüğü durdurmaisteminin bu konudaki raporun hazırlanmasından sonra karara bağlanmasınaoybirliğiyle karar verilmiştir.
IV- ESASIN İNCELENMESİ
Dava dilekçesi ve ekleri, işin esasına ilişkin rapor, iptaliistenilen Yasa kuralları, dayanılan Anayasa kuralları ve bunların gerekçeleriile diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüpdüşünüldü:
A- 4971 sayılı Yasa'nın 1. maddesiyle 4046 sayılı Yasa'nın 3.maddesinin ikinci fıkrasının (ı) bendinin sonuna eklenen “… ve idarenin hak,alacak ve borçları hakkında karar vermek …” ibaresinin incelenmesi
Dava dilekçesinde, iptali istenilen ibarenin, Özelleştirme YüksekKurulu'na özelleştirme ihaleleri sonrasında ihale şartlarını değiştirme yetkisivermesinin haksız rekabete neden olacağı ve kesinleşmiş ihalelerle ilgiliolarak ortaya çıkacak uyuşmazlıklarda tarafların yargı yoluna başvurmasınıengelleyerek hak arama özgürlüğünü kısıtlayacağı, ayrıca söz konusu yetkininsınırlarının belirsiz olmasının yasama yetkisinin devrine yol açacağı, bunedenle Anayasa'nın Başlangıcı ile 2., 6., 7., 8., 11. ve 36. maddelerineaykırı olduğu ileri sürülmüştür.
Yasa'nın 1. maddesiyle 4046 sayılı Yasa'nın 3. maddesinin ikincifıkrasının (ı) bendinin sonuna eklenen ibare ile Özelleştirme İdaresiBaşkanlığı'nın hak, alacak ve borçları hakkında karar vermek ÖzelleştirmeYüksek Kurulu'nun görevleri arasında sayılmıştır.
Maddenin gerekçesinde dolar üzerinden yapılan sözleşmelerin alıcıtaraflarınca Ülkede yaşanan ekonomik kriz nedeniyle açılan uyarlama davalarındamahkemelerce verilen ihtiyati tedbir kararları nedeniyle tahsili güçleşenalacaklar gözetilerek Özelleştirme Yüksek Kurulu'na söz konusu yetkininverildiği belirtilmektedir.
Anayasa'nın 7. maddesinde, “Yasama yetkisi Türk Milleti adınaTürkiye Büyük Millet Meclisi'nindir. Bu yetki devredilemez.”; 8. maddesindede “yürütme yetkisi ve görevi Cumhurbaşkanı ve Bakanlar Kurulu tarafındanAnayasa'ya ve kanunlara uygun olarak kullanılır ve yerine getirilir.” denilmektedir.Buna göre, yasa koyucunun temel ilkeleri koymadan, çerçeveyi çizmeden yürütmeyeyetki vermemesi, sınırsız, belirsiz bir alanı, yönetimin düzenlemesinebırakmaması gerekir. Yasa ile yetkilendirme Anayasa'nın öngördüğü biçimde yasaile düzenleme anlamına gelmez. Yasa koyucu, gerektiğinde sınırlarını belirlemekkoşuluyla bazı konuların düzenlenmesini idareye bırakabilir. Bu bağlamda, sıksık değişik önlemler alınmasına veya bunların kaldırılmasına gerek görülenekonomik, teknik veya benzeri alanlarda temel kurallar saptandıktan sonraayrıntıların düzenlenmesinin idareye verilmesi, yasama yetkisinin devri olarak nitelendirilemez.
Yasa'nın 1. maddesiyle 4046 sayılı Yasa'nın 3. maddesinin ikincifıkrasının (ı) bendinin sonuna eklenen ibare ile yürüttüğü hizmetin ve görevalanının özelliği gözetilerek Özelleştirme Yüksek Kurulu'na Özelleştirmeİdaresi Başkanlığı'nın hak, alacak ve borçları hakkında karar verme yetkisitanınmıştır. Ancak, bu yetkinin kullanılmasına esas alacak ölçütler Yasa'dagösterilmemiş, sınırlar çizilmemiş, böylece yasama organı tarafındanbelirlenmesi gereken hususlar idareye bırakılarak yasama yetkisinin devrine yolaçılmıştır
Açıklanan nedenlerle Kural, Anayasa'nın 7. ve 8. maddelerineaykırıdır. İptali gerekir.
Haşim KILIÇ, Sacit ADALI, Serdar ÖZGÜLDÜR, Serruh KALELİ ve OsmanAlifeyyaz PAKSÜT bu görüşe katılmamıştır.
Anayasa'nın 7. ve 8. maddelerine aykırı bulunarak iptal edilenKuralın, ayrıca 2., 6., 11. ve 36. maddeleri yönünden incelenmesine gerekgörülmemiştir.
B- Yasa'nın Geçici 1. Maddesinin İncelenmesi
Dava dilekçesinde, özelleştirme uygulamaları nedeniyle nakle tabiolan personelden, hakkında atama teklifinde bulunulmuş olup da atama işlemi buYasa'nın yürürlük tarihinden önce tekemmül etmemiş olan kişilere, bu Yasa'yladeğişik hükümlerin uygulanmasının kazanılmış hakların korunması ilkesine aykırıolduğu, aynı durumda olan kişilerin Yasa'nın yürürlük tarihine bağlı olarakfarklı hükümlere tabi kılınmalarının eşitlik ilkesiyle bağdaşmadığı, bu nedenlekuralın Anayasa'nın 2., 10. ve 11. maddelerine aykırılık oluşturduğu ilerisürülmüştür.
Yasa'nın geçici 1. maddesinde, bu Kanun'un yürürlük tarihindenönce 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesine göre Devlet Personel Başkanlığı'ncaatama teklifi yapılmış olmakla birlikte kurum ve kuruluşlarca tekemmülettirilemeyen atama işlemleri hakkında 4046 sayılı Yasa'nın bu Yasa'yladeğiştirilen 22. maddesi hükümlerinin uygulanacağı öngörülmüştür.
Anayasa'nın 2. maddesinde belirtilen hukuk devleti, insanhaklarına saygı gösteren, bu hak ve özgürlükleri koruyup güçlendiren, eylem veişlemleri hukuka uygun olan, her alanda adaletli bir hukuk düzeni kurup, bunugeliştirerek sürdüren, Anayasa'ya aykırı durum ve tutumlardan kaçınan, hukukutüm devlet organlarına egemen kılan, Anayasa ve hukukun üstün kurallarıylakendini bağlı sayan, yargı denetimine açık, yasaların üstünde Anayasa'nın veyasakoyucunun da uyması gereken temel hukuk ilkelerinin bulunduğu bilincindeolan devlettir.
Kazanılmış haklara saygı ilkesi, hukukun genel ilkelerindenbirisini oluşturmaktadır. Kazanılmış bir haktan söz edilebilmesi için birhakkın, yeni yasadan önce yürürlükte olan kurallara göre bütün sonuçlarıylafiilen elde edilmiş olması gerekmektedir. Kazanılmış hak, kişinin bulunduğustatüden doğan, tahakkuk etmiş ve kendisi yönünden kesinleşmiş ve kişiselalacak niteliğine dönüşmüş haktır. Bir statüye bağlı olarak ileriye dönük,beklenen haklar ise bu nitelikte değildir.
Özelleştirme uygulamaları sonucu nakle tabi olan personelin diğerkamu kurum ve kuruluşlarına nakillerinde üç aşamalı bir süreç öngörülmüştür. Buaşamalar; nakle tabi personelin Özelleştirme İdaresi Başkanlığı tarafındanDevlet Personel Başkanlığı'na bildirilmesi, bu bildirim sonrasında DevletPersonel Başkanlığı'nca ilgilinin atanacağı kadronun tespit edilerek kırkbeşgün içerisinde atama teklifinde bulunulması ve atama teklif yazısının atamayıyapacak kamu kurum veya kuruluşuna intikalinden itibaren otuz gün içerisinde debu kurum veya kuruluş tarafından atama işleminin yapılmasıdır.
Devlet Personel Başkanlığı'nca atama teklifi yapılmış olmaklabirlikte kurum ve kuruluşlarca tekemmül ettirilmemiş olan atama işlemlerininsonucuna bağlı olan haklar, kazanılmış hak niteliğini taşımamaktadır. Bunedenle, dava konusu geçici 1. madde kazanılmış hakları ihlal etmediğindenhukuk devleti ilkesine de aykırılık oluşturmamaktadır.
Öte yandan, Anayasa'nın 10. maddesinde yer verilen eşitlikilkesine göre, herkes dil, ırk, renk, cinsiyet, siyasi düşünce, felsefi inanç,din, mezhep ve benzeri sebeplerle ayırım gözetilmeksizin kanun önünde eşittir.Hiçbir kişiye, zümreye veya sınıfa imtiyaz tanınamaz. Devlet organları ve idaremakamları bütün işlemlerinde kanun önünde eşitlik ilkesine uygun olarak hareketetmek zorundadırlar.
“Yasa önünde eşitlik ilkesi” hukuksal durumları aynı olanlar içinsöz konusudur. Bu ilke ile eylemli değil, hukuksal eşitlik öngörülmüştür.Eşitlik ilkesinin amacı, aynı durumda bulunanlar kişilerin yasalar karşısındaaynı işleme bağlı tutulmalarını sağlamak, ayırım yapılmasını ve ayrıcalıktanınmasını önlemektir. Bu ilkeyle, aynı durumda bulunan kimi kişi vetopluluklara ayrı kurallar uygulanarak yasa karşısında eşitliğin çiğnenmesiyasaklanmıştır. Yasa önünde eşitlik, herkesin her yönden aynı kurallara bağlıtutulacağı anlamına gelmez. Durumlarındaki özellikler, kimi kişiler ya datopluluklar için değişik kuralları ve uygulamaları gerektirebilir. Aynıhukuksal durumlar aynı, ayrı hukuksal durumlar farklı kurallara bağlı tutulursaAnayasa'da öngörülen eşitlik ilkesi zedelenmez.
4971 sayılı Yasa'nın yürürlüğe girdiği tarihte, 4046 sayılıYasa'nın 22. maddesi uyarınca atama işlemleri tamamlanmış kişilerle atamateklifi yapılıp da işlemleri sonuçlandırılmamış kişiler aynı hukuksal konumdabulunmadıklarından eşitlik karşılaştırmasına esas alınamazlar.
Açıklanan nedenlerle, dava konusu kural Anayasa'nın 2. ve 10.maddelerine aykırı değildir. İstemin reddi gerekir.
Konunun Anayasa'nın 11. maddesiyle ilgisi görülmemiştir.
C- Yasa'nın 6. maddesiyle değiştirilen 4046 sayılı Yasa'nın 22.maddesinin ikinci fıkrasının birinci, ikinci ve üçüncü tümceleri ile altıncıfıkrasının birinci tümcesinin “… ikinci fıkra uyarınca atandıkları tarihiizleyen aybaşından geçerli olmak üzere üç yıl süre ile …” bölümünün incelenmesi
Yasa'nın 6. maddesiyle değiştirilen 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesininiptali istenilen kuralları, özelleştirme uygulamaları sonucu nakle tabi olanpersonelin atanacakları kadroların belirlenmesine ilişkin bulunmakta ve bupersonelden 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin eki (1) sayılı cetveldebelirtilenlere şahsa bağlı hak kapsamında yapılacak ödemelerin ilgililerinatandıkları tarihi izleyen aybaşından itibaren üç yıl süre ile saklıtutulacağını öngörmektedir.
4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesi, iptal davasının açıldığı9.10.2003 tarihinden sonra 21.7.2006 tarihinde yürürlüğe giren 5398 sayılıÖzelleştirme Uygulamalarının Düzenlenmesine ve Bazı Kanun ve Kanun HükmündeKararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunda ve Bazı KanunlardaDeğişiklik Yapılması Hakkında Kanun'un 8. maddesiyle değiştirildiğinden, konusukalmayan istem hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesigerekir.
D- Yasa'nın Geçici 2. Maddesinin Birinci Tümcesinin İncelenmesi
Yasa'nın geçici 2. maddesinin birinci tümcesiyle, bu Yasa'nınyayımından önce 24.11.1994 tarihli ve 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesigereğince şahsa bağlı hakları saklı tutulan ve halen bu haktan yararlananpersonelin şahsa bağlı haklarının, 4971 sayılı Yasa'nın yayımı tarihindenitibaren üç yıl sonra sona ereceği hükme bağlanmıştır.
İptal davasının açıldığı tarihten sonra, 21.7.2006 tarihindeyürürlüğe giren 5398 sayılı Yasa'nın 29. maddesiyle 4046 sayılı Yasa'ya eklenengeçici 22. maddede “1.8.2003 tarihli ve 4971 sayılı Kanunun geçici 2 ncimaddesi uyarınca şahsa bağlı hakları 15.8.2003 tarihinden itibaren üç yılsüreyle saklı tutulan personelin şahsa bağlı hakları 14.8.2006 tarihinde sonaerer.” denilmiştir. Böylece, 4971 sayılı Yasa'nın geçici 2. maddesinin birincitümcesi, 5398 sayılı Yasa'nın 29. maddesiyle 4046 sayılı Yasa'ya eklenen geçici22. madde ile yeniden düzenlenmek suretiyle yürürlükten kaldırıldığından, butümceye ilişkin konusu kalmayan istem hakkında karar verilmesine yer olmadığınakarar verilmesi gerekir.
V- KARARIN YÜRÜRLÜĞE GİRECEĞİ GÜN SORUNU
Anayasa'nın 153. maddesinin üçüncü fıkrasında, “Kanun, kanunhükmünde kararname veya Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğü ya da bunlarınhükümleri, iptal kararlarının Resmî Gazete'de yayımlandığı tarihte yürürlüktenkalkar. Gereken hallerde Anayasa Mahkemesi iptal hükmünün yürürlüğe gireceğitarihi ayrıca kararlaştırabilir. Bu tarih, kararın Resmî Gazete'de yayımlandığıgünden başlayarak bir yılı geçemez” denilmiştir. 2949 sayılı Yasa'nın 53. maddesindebu kural tekrarlanarak, Anayasa Mahkemesi'nin, iptal halinde meydana gelecekhukuksal boşluğu kamu düzenini tehdit veya kamu yararını ihlâl edici mahiyettegörmesi halinde yukarıdaki fıkra hükmünü uygulayacağı belirtilmiştir.
4971 sayılı Yasa'nın 1. maddesiyle 4046 sayılı Yasa'nın 3.maddesinin ikinci fıkrasının (ı) bendinin sonuna eklenen “… ve idarenin hak,alacak ve borçları hakkında karar vermek …” ibaresinin iptaline kararverilmesinin doğuracağı hukuksal boşluk, kamu yararını ihlâl edici niteliktegörüldüğünden gerekli düzenlemelerin yapılması amacıyla iptal kararının ResmîGazete'de yayımlanmasından başlayarak altı ay sonra yürürlüğe girmesi uygungörülmüştür.
VI- YÜRÜRLÜĞÜN DURDURULMASI İSTEMİ
1.8.2003 günlü, 4971 sayılı “Bazı Kanunlarda ve Milli Piyangoİdaresi Genel Müdürlüğü Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun HükmündeKararnamede Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun”un;
A- 1. maddesiyle 24.11.1994 günlü, 4046 sayılı ÖzelleştirmeUygulamalarının Düzenlenmesine ve Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde KararnamelerdeDeğişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un 3. maddesinin ikinci fıkrasının (ı)bendinin sonuna eklenen “… ve idarenin hak, alacak ve borçları hakkında kararvermek …” ibaresinin YÜRÜRLÜĞÜNÜN DURDURULMASI İSTEMİNİN REDDİNE,
B- Geçici 1. maddesine yönelik iptal istemi, 29.12.2005 günlü,E:2005/87, K:2005/110 sayılı kararla reddedildiğinden, bu maddeye ilişkinYÜRÜRLÜĞÜN DURDURULMASI İSTEMİNİN REDDİNE,
C- 1- 6. Maddesiyle değiştirilen 4046 sayılı Kanun'un 22.maddesinin;
a- İkinci fıkrasının birinci, ikinci ve üçüncü tümceleri,
b- Altıncı fıkrasının birinci tümcesinde yer alan “…ikinci fıkra uyarınca atandıkları tarihi izleyen aybaşından geçerli olmak üzereüç yıl süre ile …” ibaresi,
2- Geçici 2. maddesinin birinci tümcesi,
hakkında 28.12.2005 günlü, E:2003/87, K:2005/110 sayılı kararlakarar verilmesine yer olmadığına karar verildiğinden, BU KURALLARA İLİŞKİNYÜRÜRLÜĞÜN DURDURULMASI İSTEMİ HAKKINDA KARAR VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA,
28.12.2005 gününde OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir.
VII- SONUÇ
A- 1.8.2003 günlü, 4971 sayılı “Bazı Kanunlarda ve Milli Piyangoİdaresi Genel Müdürlüğü Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun HükmündeKararnamede Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun”un:
1- 1. maddesiyle, 24.11.1994 günlü, 4046 sayılı ÖzelleştirmeUygulamalarının Düzenlenmesine ve Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde KararnamelerdeDeğişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un 3. maddesinin ikinci fıkrasının (ı)bendinin sonuna eklenen “ve İdarenin hak, alacak ve borçları hakkında kararvermek,” ibaresinin, Anayasa'ya aykırı olduğuna ve İPTALİNE, Haşim KILIÇ, SacitADALI, Serdar ÖZGÜLDÜR, Serruh KALELİ ile Osman Alifeyyaz PAKSÜT'ün karşıoylarıve OYÇOKLUĞUYLA,
2- Geçici 1. maddesinin Anayasa'ya aykırı olmadığına ve iptalisteminin REDDİNE, OYBİRLİĞİYLE,
3- 6. maddesiyle değiştirilen 4046 sayılı Yasa'nın 22. maddesinin;
a- İkinci fıkrasının, birinci, ikinci ve üçüncü tümceleri,
b- Altıncı fıkrasının birinci tümcesinin “... ikinci fıkrauyarınca atandıkları tarihi izleyen aybaşından geçerli olmak üzere üç yıl süreile ...” bölümü,
3.7.2005 günlü, 5398 sayılı Özelleştirme UygulamalarınınDüzenlenmesine ve Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde DeğişiklikYapılmasına Dair Kanunda ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması HakkındaKanun'un 8. maddesiyle değiştirildiğinden, bu kurallara ilişkin KONUSU KALMAYANİSTEM HAKKINDA KARAR VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA, OYBİRLİĞİYLE,
4- Geçici 2. maddesinin birinci tümcesi, 5398 sayılı Yasa'nın 29.maddesiyle 4046 sayılı Yasa'ya eklenen geçici 22. maddeyle yeniden düzenlenerekyürürlükten kaldırıldığından, bu tümceye ilişkin KONUSU KALMAYAN İSTEM HAKKINDAKARAR VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA, OYBİRLİĞİYLE,
B- İptal edilen ibarenin doğuracağı hukuksal boşluk kamu yararınıihlal edici nitelikte görüldüğünden, Anayasa'nın 153. maddesinin üçüncü fıkrasıyla2949 sayılı Yasa'nın 53. maddesinin dördüncü ve beşinci fıkraları gereğinceİPTAL HÜKMÜNÜN,
KARARIN RESMİ GAZETE'DE YAYIMLANMASINDAN BAŞLAYARAK ALTI AY SONRAYÜRÜRLÜĞE GİRMESİNE, OYBİRLİĞİYLE,
28.12.2005 gününde karar verildi.
Başkan
Tülay TUĞCU
Başkanvekili
Haşim KILIÇ
Üye
Sacit ADALI
Üye
Fulya KANTARCIOĞLU
Üye
Ahmet AKYALÇIN
Üye
Mehmet ERTEN
Üye
A. Necmi ÖZLER
Üye
Serdar ÖZGÜLDÜR
Üye
Şevket APALAK
Üye
Serruh KALELİ
Üye
Osman Alifeyyaz PAKSÜT
KARŞIOYGEREKÇESİ
1- 24.11.1994 günlü, 4046 sayılı Özelleştirme UygulamalarıHakkında Kanun'un 4. maddesine göre, Özelleştirme İdaresi Başkanlığı Başbakan'abağlı, kamu tüzelkişiliğine sahip, özerk bütçeli bir kuruluş olup, görevleriincelendiğinde; bunların Özelleştirme Yüksek Kurulu'nca alınacak kararlarbakımından gerekli hazırlık işlemlerinin yapılmasına ve alınan kararlarınuygulanmasına yönelik bulunduğu anlaşılmaktadır. Aynı Kanun'un 3. maddesinegöre de, Özelleştirme Yüksek Kurulu, özelleştirme konusunda üst düzey politikalarıbelirlemekte ve Özelleştirme İdaresi Başkanlığı da bunları hayatageçirmektedir.
4971 sayılı Kanun'un 1. maddesiyle 4046 sayılı Kanun'un“Özelleştirme Yüksek Kurulunun Görevleri” başlıklı 3. maddesinin (ı) bendininsonuna eklenen ve iptal istemine konu olan “ve idarenin hak, alacak veborçları hakkında karar vermek” ibaresi ile, Özelleştirme YüksekKurulu'nun özelleştirmeye ilişkin olarak sahip olduğu yetki ve görevler arasınabu husus da ilave edilmiştir. Anılan düzenlemenin gerekçesinde “...dolarüzerinden yapılan sözleşmelerle ilgili olarak, yaşanan ekonomik kriz nedeniyle,alıcılar tarafından açılan uyarlama davaları halen devam etmekte olup, alınanihtiyati tedbir kararları nedeniyle alacakların tahsili güçleşmiştir.Alacakların tahsilini hızlandırmak amacıyla, aynı fıkranın (ı) bendindedeğişiklik yapılarak Özelleştirme Yüksek Kuruluna idarenin hak, alacak veborçlarına ilişkin karar alma yetkisi verilmektedir.” denilmektedir. 4046sayılı Kanun'un 3. maddesinde sayılan Özelleştirme Yüksek Kurulu'nun görevleriincelendiğinde; özelleştirme amacının gerçekleşmesine yönelik olmak üzere buKurula verilen görevler ve tanınan yetkiler, zorunlu olarak “İdarenin hak,alacak ve borçları hakkında karar verme”yi de gerektirmektedir. Diğer birdeyişle, tüzelkişiliğe sahip bulunan Özelleştirme İdaresi Başkanlığı'nınbütçesini belirleyen, gelir ve gider programlarını onaylayan ÖzelleştirmeYüksek Kurulu'nun, anılan Başkanlığın hak, alacak ve borçları hakkında kararverme görev ve yetkisine de sahip bulunması, işin tabiatına uygundur.Uygulamada 233 sayılı Kanun'a tâbi K.İ.T'lerin yönetim kurullarına bu konudayetki verildiği, ayrıca Rekabet Kurulu'na (4054 sayılı Kanun Md. 27/m) veTütün, Tütün Mamülleri ve Alkollü İçkiler Piyasası Düzenleme Kurulu'na (4733 sayılıKanun Md.3/1) “Kurumun alacak, hak ve borçları hakkında karar vermek” görev veyetkilerinin tanındığı görülmektedir. 4046 sayılı Kanun'un 1. maddesindebelirtilen “Ekonomide verimlilik artışı ve kamu giderlerinde azalma sağlama”amacına yönelik şekilde gerçekleştirilecek özelleştirmelerde, sözkonusuyetkinin de Özelleştirme Yüksek Kurulu'na tanınmasında Anayasa'nın herhangi birhükmüne aykırılık olmayıp; yasamanın takdir yetkisi çerçevesinde ve kamuyararına yönelik olduğu anlaşılan kuralın iptaline ilişkin istemin reddigerekmektedir.
2- Sözkonusu düzenleme ile Özelleştirme Yüksek Kurulu'na keyfiuygulamalara yol açabilecek çok geniş takdir yetkisi verildiği, çerçevesibelirlenmemiş, sınırsız nitelikteki bu yetki kullanımının ise yasama yetkisinindevri anlamını taşıyacağı, dolayısıyla kuralın Anayasa'nın 7. maddesine aykırıdüştüğü iddiasına katılmaya da imkân bulunmamaktadır. Özelleştirmeuygulamaları, beraberinde bir çok ekonomik, teknik ve hukuki sorunlarıbarındıran, pek çok aşamalardan ve değerlendirmelerden geçilmeyi gerektirenhassas ve özenli bir prosedürü içermektedir. Değişen ekonomik koşullar, ulusalve uluslararası piyasa hareketleri gibi etmenler de dikkate alındığında;değişkenlik gösteren bu unsurların tümünü hemen karşılayacak yasal kurallarınöngörülebilmesi olanak dışıdır. Dolayısıyla, Özelleştirme İdaresi Başkanlığınınhak, alacak ve borçları hakkında karar vermek yetkisinin detaylandırılması, hersomut sorun ve olaya tam anlamıyla uyabilecek yasal kurallar konulabilmesifiilen ve hukuken mümkün değildir. Özelleştirme prosedürünün doğası gereği de,bu konudaki yetkinin, ekonominin kendi dinamik işleyişi ve kurallarını doğalolarak dikkate almak durumunda olan Özelleştirme Yüksek Kurulu'nabırakılmasından, yasama yetkisinin devri anlamı çıkarılamaz. Sözkonusu yetkininçerçevesi yeterince açık olup; bu yetki, “hak, alacak ve borçlar” ile ilgiliyürürlükteki hukuk kurallarının (Medeni Kanun, Borçlar Kanunu, Türk TicaretKanunu vb.) idareye tanıdığı olanakların, kamu yararı gözetilerek ve hukukauygun şekilde, halin icabına göre kullanabileceğini ifade etmektedir. Bunedenle; hak, alacak ve borçları düzenleyen kanunların özel düzenlemelerimevcutken, ayrıca bu kuralların 4046 sayılı Kanun'a ithaline lüzum ve gerekyoktur. Şu halde, ortada ne çerçevesi belirlenmemiş, sınırsız ve temel ilkelerikonulmamış nitelikte bir yetki devri sözkonusudur, ne de idareye keyfiuygulamalara yol açabilecek çok geniş bir takdir yetkisi verilmesi halinden sözedilebilir. İptale konu kuralın, belirtilen yönü itibariyle de Anayasa'yaaykırı düştüğü söylenemez.
Açıklanan nedenlerle, iptal istemine konu 4046 sayılı Kanun'un 3.maddesinin (ı) bendinin sonuna eklenen “...ve idarenin hak, alacak ve borçlarıhakkında karar vermek” ibaresinin Anayasa'ya aykırı olmadığı kanaatineulaştığımızdan; kuralın iptaline ilişkin çoğunluk kararına katılamıyoruz.
Başkanvekili
Haşim KILIÇ
Üye
Sacit ADALI
Üye
Serdar ÖZGÜLDÜR
Üye
Serruh KALELİ
Üye
Osman Alifeyyaz PAKSÜT