ANAYASAMAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı : 2003/90
Karar Sayısı : 2003/93
Karar Günü : 31.10.2003
Resmi Gazete tarih/sayı: 22.1.2004/25354
İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN : Seferihisar Sulh CezaMahkemesi
İTİRAZIN KONUSU : 13.10.1983 günlü, 2918sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 3672 sayılı Yasa ile değiştirilen 116.maddesinin, üçüncü fıkrasının "...cezanın tebliği tarihinden itibaren yedigün içinde yetkili mahkemeye itiraz edebilirler" bölümü ile dördüncü vebeşinci fıkralarının, Anayasa'nın 2., 10. ve 125. maddelerine aykırılığısavıyla iptali istemidir.
I- OLAY
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 44/1-b ve 61. maddeleriuyarınca uygulanan idarî para cezalarının kaldırılması istemiyle açılan davada,aynı Yasa'nın değişik 116. maddesinin üçüncü fıkrasının "...cezanıntebliği tarihinden itibaren yedi gün içinde yetkili mahkemeye itirazedebilirler" bölümü ile dördüncü ve beşinci fıkralarının, Anayasa'yaaykırı olduğu kanısına varan Mahkeme iptali için başvurmuştur.
II- YASA METİNLERİ
A- İtiraz Konusu Yasa Kuralı
2918 sayılı "Karayolları Trafik Kanunu"nun itiraz konusukuralları da içeren değişik 116. maddesi şöyledir:
"Madde 116- Trafiği tehlikeye düşürecek, engelolacak şekilde veya yasaklanmış yerlerde park etmiş araçlara veya trafik kuralve yasaklarına aykırı davranışları belirlenmiş bulunan, karayolları ağırlıkkontrol mahallerinde işaret, ışık, ses veya görevlilerin ikazına rağmen tartısistemine girmeden seyrine devam eden ve sürücüsü tespit edilemeyen araçlaratescil plakalarına göre ceza veya suç tutanağı düzenlenir.
Para cezasının ödenmesi gerektiği hallerde trafik kaydında araçsahibi olarak görülen kişiye cezayı ödemesi için tebligat yapılır ve bu cezalar114 ve 115 inci maddelerde belirtilen şekilde takip ve tahsil olunur.
Bu şekilde uygulanan cezalar için araç sahipleri cezanın tebliğitarihinden itibaren yedi gün içinde yetkili mahkemeye itiraz edebilirler.
İtiraz ödemeyi ve ödeme ile ilgili süreyi durdurur.
İtiraz üzerine verilen kararlar kesindir."
B- İlgili Yasa Kuralları
2918 sayılı Yasa'nın 44. maddesi, 4262 sayılı Yasa iledeğiştirilen 61. maddesi ve aynı Yasa'nın 3672 sayılı Yasa ile değiştirilen115. maddesi şöyledir.
1- "Madde 44 - Sürücü belgesisahipleri:
a) İkamet adresi değişikliklerini belgeyi veren kuruluşa otuz güniçinde bildirmek,
b) Araç kullanırken sürücü belgelerini yanlarında bulundurmak veyetkililerin her isteyişinde göstermek,
Zorundadırlar.
(Değişik son fıkra: 4262 - 21.5.1997) Bu madde hükümlerine uymayansürücüler 3.600.000.- lira para cezası ile cezalandırılırlar."
2- "Madde 61 - Taşıt yolu üzerinde;
a) Duraklamanın yasaklandığı yerlerde,
b) Park etmenin trafik işaretleri ile yasaklandığı yerlerde,
c) Geçiş yolları önünde veya üzerinde,
d) Belirlenmiş yangın musluklarına her iki yönden beş metrelikmesafe içinde,
e) Kamu hizmeti yapan yolcu taşıtlarının duraklarını belirtenlevhalara iki yönden onbeş metrelik mesafe içinde,
f) Üç veya daha fazla ayrı taşıt yolu olan karayolunda ortadaki taşıtyolunda,
g) Kurallara uygun şekilde park etmiş araçların çıkmasına engelolacak yerlerde,
h) Geçiş üstünlüğü olan araçların giriş ve çıkışının yapıldığınınbelirlendiği işaret levhasından onbeş metre mesafe içinde,
i) İşaret levhalarında park etme izni verilen süre veya zamanındışında,
j) Kamunun faydalandığı ve yönetmelikte belirtilen yerlerin girişve çıkış kapılarının her iki yönde beş metrelik mesafe içinde,
k) Park için yer ayrılmamış veya trafik işaretleri ilebelirtilmemiş alt geçit, üst geçit ve köprüler üzerinde veya bunlara onmetrelik mesafe içinde,
l) Park etmek için tespit edilen süre ve şeklin dışında,
m) Belirli kişi, kurum ve kuruluşlara ait araçlara, yönetmeliktekiesaslara göre ayrılmış ve bir işaret levhası ile belirlenmiş park yerlerinde,
n) Ayrıca yönetmelikte belirtilen haller dışında yaya yollarda,
Park etmek yasaktır.
(Değişik 2. fıkra: 4262 - 21.5.1997) Bu madde hükümlerine uymayansürücüler 1.800.000.- lira para cezası ile cezalandırılırlar.
Yasaklara aykırı park etmiş araçlar trafik zabıtasıncakaldırılabilir.
Yasaklanan yerlerde ve hallerde park edilmiş olan araçlarınhangilerinin hangi şartlarda, kaldırılıp götürüleceği, götürülme sırasındazarara ve ziyana uğratılmaması için alınacak önlemler ile kaldırma ve götürmegiderlerinin tahsili usul ve esasları yönetmelikte gösterilir.
Kaldırılıp götürülen araçların giderleri ile verilen ceza,sürücüsü veya sahibince ödenmeden araç teslim edilmez."
3- "Madde 115 - Tahsilat derhalyapılmadığı takdirde, para cezalarının tutanağın tebliği tarihinden itibaren 10gün içinde ödenmesi gerekir. 10 gün içinde ödenmeyen cezalar iki katına çıkarve ödeme süresi 10 gün daha uzar, bu süre içinde de ödenmeyen cezalar üç katınaçıkar.
Süresinde ödenmeyen para cezaları için 6183 sayılı Amme AlacaklarınınTahsil Usulü Hakkında Kanun Hükümleri uygulanır.
Bu para cezaları, Maliye ve Gümrük Bakanlığının Saymanmutemetlerine, mal sandıklarına veya 114 üncü maddesinin birinci fıkrasına göreyetkili kılınmış personele ödenebileceği gibi, banka veya PTT aracılığı ile deödenebilir.
116 ncı maddede öngörülen itiraza ilişkin hüküm saklı kalmaküzere, para cezaları ile mahkemelerce verilen ve sadece hafif para cezalarınaait olan hükümler kesindir."
III- İLK İNCELEME
Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi uyarınca yapılan ilkinceleme toplantısında, dava dosyası ve ekleri, ilk inceleme raporu, itirazkonusu ve ilgili görülen yasa kuralları, dayanılan Anayasa kuralları ilebunların gerekçeleri ve diğer belgeler okunup incelendikten sonra gereğigörüşülüp düşünüldü:
Anayasa'nın 152. ve 2949 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluş veYargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 28. maddesine göre mahkemeler, bakmaktaoldukları davalarda uygulayacakları yasa ya da kanun hükmünde kararnamekurallarını Anayasa'ya aykırı görürler veya taraflardan birinin ileri sürdüğüaykırılık savının ciddi olduğu kanısına varırlarsa, o hükmün iptali içinAnayasa Mahkemesi'ne başvurmaya yetkilidirler. Ancak, bu kurallar uyarınca birmahkemenin Anayasa Mahkemesi'ne başvurabilmesi için elinde yöntemince açılmışve görevine giren bir davanın bulunması ve iptali istenen kuralların da odavada uygulanacak olması gerekir.
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 112. maddesinin birincifıkrasında adlî yargının görev ve yetkisine giren suçlar belirlenmiş, 115.maddesinin son fıkrasında, 116. maddede öngörülen itiraza ilişkin hüküm saklıkalmak üzere, para cezaları ile mahkemelerce verilen ve sadece hafif paracezalarına ilişkin hükümlerin kesin olduğu, 116. maddesinin birinci fıkrasında,trafik kural ve yasaklarına aykırı davranışları belirlenen ve sürücüsü tespitedilemeyen araçlara tescil plakalarına göre ceza ve suç tutanağı düzenleneceği,üçüncü fıkrasında, birinci fıkraya göre uygulanan para cezaları için araçsahiplerinin yetkili mahkemeye itiraz edebilecekleri; son fıkrasında da, itirazüzerine verilen kararların kesin olduğu hükme bağlanmıştır.
Böylece, idarî para cezaları için yalnız 116. maddenin birincifıkrasında gösterilen fiillerle sınırlı olarak adlî yargıya görev verilmiş, bufıkrada belirtilenler dışında kalan eylemler nedeniyle verilen idarî paracezalarının kaldırılması için adlî yargıya başvurma olanağı tanınmamıştır.
2918 sayılı Yasa'nın 44/1-b maddesinde, sürücü belgesi taşınmasızorunluluğu, aynı Yasa'nın 61. maddesinde de park etmenin yasak olduğu hallerve yerler düzenlenmiş olup, bu kurallara uymayanlara idarî para cezasıverileceği öngörülmüştür. Buna göre, olayda sürücünün yüzüne karşı düzenlenentutanaklarda belirtilen idarî para cezalarının kaldırılmasına ilişkin itirazın,adlî yargı yerinde görülemeyeceği açıktır.
Bu durumda, başvurunun Mahkemenin yetkisizliği nedeniyle reddigerekir.
IV- SONUÇ
13.10.1983 günlü, 2918 sayılı "Karayolları TrafikKanunu"nun 116. maddesinin, üçüncü fıkrasının "... cezanın tebliğitarihinden itibaren yedi gün içinde yetkili mahkemeye itiraz edebilirler."bölümü ile dördüncü ve beşinci fıkralarının iptaline ilişkin itirazbaşvurusunun, Mahkeme'nin yetkisizliği nedeniyle REDDİNE, 31.10.2003 günündeOYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Başkan
Mustafa BUMİN
Başkanvekili
Haşim KILIÇ
Üye
Samia AKBULUT
Üye
Yalçın ACARGÜN
Üye
Sacit ADALI
Üye
Fulya KANTARCIOĞLU
Üye
Ertuğrul ERSOY
Üye
Tülay TUĞCU
Üye
Ahmet AKYALÇIN
Üye
Mehmet ERTEN
Üye
Fazıl SAĞLAM