ANAYASAMAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı : 2004/104
Karar Sayısı : 2004/117
Karar Günü : 1.12.2004
R.G. Tarih-Sayı :09.03.2005'de tebliğ edildi.
İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN : Çubuk Asliye CezaMahkemesi
İTİRAZIN KONUSU : 4.4.1929 günlü, 1412sayılı “Ceza Muhakemeleri Usulü Kanunu”nun 390. maddesinin; birinci fıkrasındayer alan “...ile hafif hapis cezasına hükmedilmişse...” ibaresi ile üçüncüfıkrasının birinci tümcesinin, Anayasa'nın 2., 13. ve 36. maddelerine aykırılığısavıyla iptali istemidir.
l- OLAY
Basit nitelikte müessir fiil suçundan açılan kamu davasında, işiceza kararnamesi ile sonuçlandıran Sulh Ceza Mahkemesi kararına itirazınincelenmesi sırasında itiraz konusu kuralları Anayasa'ya aykırı bulan Mahkeme,iptalleri için başvurmuştur.
II- YASA METİNLERİ
A- İtiraz Konusu Yasa Kuralları
1412 sayılı Ceza Muhakemeleri Usulü Kanunu'nun itiraz konusukuralları da içeren 390. maddesi şöyledir:
“Madde 390.- (Değişik: 5/3/1973-1696/50 md.) Cezakararnamesi ile hafif hapis cezasına hükmedilmişse itiraz üzerine duruşmayapılır. Şu kadar ki, sanık duruşmadan evvel itirazından vazgeçerse duruşmayamahal kalmaz.
Duruşmada sanığı müdafii temsil edebilir. Hakim itiraz üzerinevereceği hükümde evvelki karar ile bağlı değildir.
(Değişik: 7/1/1981- 2369/11 md.) Cezakararnamesiyle hafif veya ağır para cezasına ya da muayyen bir meslek veyasanatın tatiline veya müsadereye yahut bunlardan birkaçına veya hepsinehükmedilmişse itiraz üzerine asliye mahkemesi başkan veya hakimi 301, 302 ve303 ncü madde hükümlerine göre itirazı inceler. Bu halde itiraz dilekçesininverilmesi, aleyhine itiraz olunan ceza kararnamesinin icrasını durdurur”.
B- Dayanılan Anayasa Kuralları
Başvuru kararında Anayasa'nın 2., 13. ve 36. maddelerinedayanılmıştır.
III- İLK İNCELEME
Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi uyarınca Mustafa BUMİN,Haşim KILIÇ, Sacit ADALI, Fulya KANTARCIOĞLU, Ertuğrul ERSOY, Tülay TUĞCU,Ahmet AKYALÇIN, Mehmet ERTEN, Fazıl SAĞLAM, A. Necmi ÖZLER ve SerdarÖZGÜLDÜR'ÜN katılmalarıyla 1.12.2004 günü yapılan ilk inceleme toplantısında,dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine oybirliğiyle kararverilmiştir.
IV- ESASIN İNCELENMESİ
İşin esasına ilişkin rapor, başvuru kararı ve ekleri, itirazkonusu yasa kuralı, dayanılan Anayasa kuralları ve bunların gerekçeleri ilediğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
A- Davada Uygulanacak Kural Sorunu
Anayasa'nın 152. ve 2949 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu veYargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 28. maddelerine göre, mahkemeler, bakmaktaoldukları davalarda uygulayacakları kanun ya da kanun hükmünde kararnamekurallarını Anayasa'ya aykırı görürler veya taraflardan birinin ileri sürdüğüaykırılık savının ciddi olduğu kanısına varırlarsa o hükmün iptali için AnayasaMahkemesi'ne başvurmaya yetkilidirler. Ancak bu kurallar uyarınca birmahkemenin, Anayasa Mahkemesi'ne başvurabilmesi için elinde yöntemince açılmışve görevine giren bir davanın bulunması ve iptali istenen kuralın da o davadauygulanacak olması gerekmektedir. Uygulanacak yasa kuralları, davanın değişikevrelerinde, ortaya çıkan sorunların çözümünde veya davayı sonuçlandırmadaolumlu ya da olumsuz yönde etki yapacak nitelikteki kurallardır.
Maddenin birinci fıkrasında, ceza kararnamesi ile “hafif hapis”cezasına hükmedilmişse itiraz üzerine duruşma yapılacağı, ikinci fıkrasındaise, duruşmada sanığı müdafiinin temsil edebileceği, hakimin itiraz üzerinevereceği hükümde önceki kararla bağlı olmayacağı belirtilmektedir. Başvurukararına ilişkin davada ceza kararnamesinin konusunu ağır para cezasıoluşturduğundan, Asliye Ceza Mahkemesi'nde itirazen görülmekte olan davadauygulanacak kural niteliğinde olmayan birinci fıkradaki “...ile hafif hapiscezasına hükmedilmişse” ibaresine ilişkin başvurunun Mahkeme'nin yetkisizliğinedeniyle reddine 30.6.2004 gününde oybirliğiyle karar verilmiştir.
B- Anayasa'ya Aykırılık Sorunu
Başvuran Mahkeme'nin iptalini istediği 1412 sayılı CezaMuhakemeleri Usulü Kanunu'nun 390. maddesinin son fıkrası, 22 Ekim 2004 gün ve25621 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Anayasa Mahkemesi'nin 30.6.2004 tarihve Esas:2001/481; Karar:2004/91 sayılı kararı ile iptal edilmiş olduğundan, bukonuda yeniden karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi gerekir.
V- SONUÇ
4.4.1929 günlü, 1412 sayılı “Ceza Muhakemeleri Usulü Kanunu”nun390. maddesinin 2369 sayılı Yasa ile değiştirilen son fıkrasının birincitümcesi, 30.6.2004 günlü, E. 2001/481, K. 2004/91 sayılı kararla iptaledildiğinden, İTİRAZ KONUSU TÜMCE HAKKINDA YENİDEN KARAR VERİLMESİNE YEROLMADIĞINA, 1.12.2004 gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Başkan
Mustafa BUMİN
Başkanvekili
Haşim KILIÇ
Üye
Sacit ADALI
Üye
Fulya KANTARCIOĞLU
Üye
Ertuğrul ERSOY
Üye
Tülay TUĞCU
Üye
Ahmet AKYALÇIN
Üye
Mehmet ERTEN
Üye
Fazıl SAĞLAM
Üye
A. Necmi ÖZLER
Üye
Serdar ÖZGÜLDÜR