ANAYASAMAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı : 2004/12
Karar Sayısı : 2005/35
Karar Günü : 7.6.2005
Resmi Gazete Tarih-Sayısı : 19.07.2006 - 26233
İPTAL DAVASINI AÇAN :Türkiye Büyük Millet MeclisiÜyeleri Ali TOPUZ ve Haluk KOÇ ile birlikte 121 Milletvekili
İPTAL DAVASININ KONUSU
24.12.2003 günlü, 5027 sayılı “2004 Mali Yılı Bütçe Kanunu”nun;
A.10. maddesinin,
B.15. maddesinin (a) ve (b) fıkralarının,
C.26. maddesinin (a) fıkrasının (1) numaralı bendinin,
D.31. maddesinin (b) fıkrasının birinci paragrafında yer alan“…(kapsam dışı personel dahil olmak üzere işçiler, geçici personel, ayın veyahaftanın bazı günleri ya da günün belirli saatleri gibi kısmi zamanlı çalışansözleşmeli personel ile aylık veya ücretleri 631 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin14 üncü maddesi kapsamında belirlenenler hariç)…” ibaresi ile ikinciparagrafının,
E.32. maddesinin (g) fıkrasının,
F.36. maddesinin (a) ve (b) fıkralarının,
G.43. maddesinin son fıkrasının,
H.49. maddesinin (i) fıkrasının birinci ve ikinci paragrafları ile(l) fıkrasının, iptalleri ve yürürlüklerinin durdurulması;
I.12. maddesinin (c) fıkrasının,
J.25. maddesinin (b) ve (d) fıkralarının,
K.26. maddesinin (a) fıkrasının (2) numaralı bendi ile (b)fıkrasının,
3
L.27. maddesinin (c) fıkrasının ikinci paragrafında yer alan“…bütçenin gelir ve giderleri ile ilişkilendirilmeksizin…” ibaresinin, (f)fıkrasının ikinci paragrafının ve (g) fıkrasında yer alan “…gelir ve giderhesapları ile ilişkilendirilmeksizin…” ibaresinin,
M.28. maddesinin (b) fıkrasında yer alan “…bütçesinin gelir vegiderleri ile ilişkilendirilmeksizin…” ve (c) fıkrasında yer alan “…gelir vegider hesapları ile ilişkilendirilmeksizin…” ibarelerinin,
N.32. maddesinin (a) fıkrasının ikinci paragrafı ile (f) ve (h)fıkralarının,
O.36. maddesinin (e) fıkrasının,
P.45. maddesinin,
R.46. maddesinin,
S.49. maddesinin (a) fıkrasının (1), (2), (6), (7) ve (9) numaralıbentleri ile (b), (e), (o) ve (ö) fıkralarının,
iptali;
Anılan kuralların Anayasa'nın 2., 10., 11., 46., 55., 87., 88.,89., 127/son, 153/son ve 161. maddelerine aykırılığı ileri sürülerekistenilmektedir.
II- YASA METİNLERİ
A- İptali İstenilen Yasa Kuralları
24.12.2003 günlü, 5027 sayılı “2004 Mali Yılı Bütçe Kanunu”nuniptali istenen madde, fıkra, bent ve ibareleri şunlardır :
1-“MADDE 10. -Genel bütçeye dahil daireler,katma bütçeli idareler, döner sermayeler, fonlar, belediyeler, il özelidareleri, sosyal güvenlik kurumları, bütçeden yardım alan kuruluşlar, özelkanunla kurulmuş diğer kamu kurum, kurul, üst kurul ve kuruluşları, kamuiktisadi teşebbüsleri ve bu maddede sayılanların bağlı ortaklıkları, müesseseve işletmeleri ile birlikleri (kamu bankaları, özel kanunla kurulmuş kamukurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ve bunların üst kuruluşları ile kefaletve yardımlaşma sandıkları hariç) kendi bütçeleri veya tasarrufları altındabulunan bütün kaynaklarını T.C. Merkez Bankası veya muhabiri olan T.C. ZiraatBankası nezdinde kendi adlarına açtıracakları Türk Lirası cinsinden hesaplardatoplarlar.
Bu kurumlar tahakkuk etmiş tüm ödemelerini bu hesaplardanyaparlar.
Kamu kaynaklarının bu madde hükmüne aykırı şekildedeğerlendirilmesinden elde edilen nemalar genel bütçeye gelir kaydedilir.
İlgili kamu kurum ve kuruluşlarının yetkilileri ile saymanlar,yukarıda bahsi geçen hükümlerin yerine getirilmesinden şahsen ve müteselsilensorumludurlar.
Haznedarlıkla ilgili yukarıdaki fıkraların uygulanmasına ilişkinesas ve usulleri belirlemeye, kaynaklar, kurumlar ve bankalar itibarıylaistisnalar getirmeye, Hazine Müsteşarlığının bağlı olduğu Bakan ve MaliyeBakanının müşterek teklifi üzerine Başbakan yetkilidir.
Diğer kanunların bu maddeye aykırı hükümleri uygulanmaz.”
2-“MADDE 12. -…
c) Yıllık Yatırım Programına ek yatırım cetvellerinde yer alanprojelerden ilgili Bakanın onayı ile il özel idarelerince valinin yetki vesorumluluğunda gerçekleştirilmesi uygun görülenlerin bedelleri, münhasıranproje ile ilgili harcamalarda kullanılmak üzere hizmetin ait olduğu il özelidaresine ödenir. Mahalli hizmet niteliği taşıyan işler, bu bentte belirtilenesaslar çerçevesinde program ve proje safhasında da valilerin yetki vesorumluluğuna devredilebilir.
Bu şekilde yürütülecek projelerin, etüt, keşif ve kontrollükhizmetleri ilgili bakanlık ve genel müdürlüğün il teşkilâtlarınca; ihale edilmeksuretiyle yaptırılması ve bedellerinin ödenmesi il özel idarelerince valininonayı ile gerçekleştirilir.”
3-“MADDE 15. -a)Devlet memurları, diğer kamugörevlileri ve bunların emekli, dul ve yetimlerinin (bakmakla yükümlü olduklarıaile fertleri dahil) tedavi kurum ve kuruluşlarında yapılan tedavilerine (diştedavileri dahil) ilişkin ücretlerle sağlık kurumlarınca verilen raporlarüzerine kullanılması gerekli görülen ortez, protez ve diğer iyileştirme araçbedellerinin, Sağlık Bakanlığının görüşü üzerine Maliye Bakanlığınca tespitedilecek miktarlara kadar olan kısmı kurumlarınca ödenir. Ancak T.C. EmekliSandığı Genel Müdürlüğü sağlık kurum ve kuruluşları ile Maliye Bakanlığıncatespit edilen birim fiyatlarının altında bir fiyatla anlaşma yapabilir.
b)14.7.1965 tarihli ve 657 sayılı Kanunun209 uncu, 4.1.1961 tarihli ve 211 sayılı Kanunun 66 ncı ve 8.6.1949 tarihli ve5434 sayılı Kanunun geçici 139 uncu maddelerinde belirtilen ilaç katılımpayları karşılığında ilgililerin maaş veya aylıklarından kesinti yaptırmaya(yatan hastalar hariç), ayakta tedavilerde ilaç kullanımında farmasötik eşdeğerilaçların en ucuzunun % 30 fazlasına kadar olanlarının bedellerinin veyaterapötik eşdeğer ilaç gruplarından, fiyatların aritmetik ortalamasınınalınması suretiyle referans fiyatlar üzerinden ilaç bedellerinin ödenmesine vebu hususlara ilişkin usul ve esasları tespit etmeye Maliye Bakanı yetkilidir.”
4- “MADDE 25. -…
b)Devlet dış borçları ile ilgili kredianlaşmalarında öngörülen bütün ödeme ve işlemler (dış proje kredileriçerçevesinde yapılacak ödemeler dahil, kredilerin kullanımları hariç) 2004yılında her türlü vergi, resim ve harçtan müstesnadır.
…
d)28.3.2002 tarihli ve 4749 sayılı Kanunun12 nci maddesinin üçüncü fıkrası ile tanımlanan nakit işlemleri, MerkezBankasınca çıkarılacak likidite senetlerinin (veya bu mahiyette düzenlenecekkağıtların) faiz ve anapara ödemeleri ve bunlarla ilgili işlemler 31.12.1960tarihli ve 193 sayılı Kanun ile 3.6.1949 tarihli ve 5422 sayılı Kanun hükümlerisaklı kalmak kaydıyla her türlü vergi, resim, harç ve fon kesintisindenmüstesnadır.
5-“MADDE 26.-a)8.6.1984 tarihli ve233 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tâbi kuruluşlar ile Türkiye ŞekerFabrikaları A.Ş.'nin, 2003 yılı kârlarından Hazineye isabet eden tutarları;
1. 8.6.1984 tarihli ve 233 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamedebelirtilen kısıtlamalara tâbi olmaksızın, Hazine Müsteşarlığının bağlı olduğuBakanın teklifi üzerine bütçeye gelir kaydetmeye,
2. Kuruluşların ödenmemiş sermayelerine veya tahakkuk etmiş görev zararlarıalacaklarına mahsup edilmek üzere Hazine Müsteşarlığının bağlı olduğu Bakanınteklifi üzerine bütçeye gelir, ödenek ve gider kaydetmeye,
b)(a) bendi kapsamına giren kuruluşların2002 ve daha önceki yıllara ait kâr paylarından Hazineye isabet eden tutarlarıHazine Müsteşarlığının bağlı olduğu Bakanın talebi üzerine bütçenin gelir vegiderleri ile ilişkilendirmeksizin kuruluşların görev zararı alacakları veyaödenmemiş sermayelerine mahsup etmeye ilişkin işlemleri yapmaya,
Maliye Bakanı yetkilidir.”
6-“MADDE 27.-…
(c)…
4684 sayılı Kanun ve 2001/2312 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıkapsamında T.C. Ziraat Bankası A.Ş. ve Türkiye Halk Bankası A.Ş'nin ve T.C.Ziraat Bankası A.Ş. aracılığıyla Tarım Kredi Kooperatiflerinin avans olaraktasfiyesi yapılan görev zararı ve/veya gelir kayıplarının kesin tespitiniteminen yapılacak nihai inceleme sonuçlarına göre; Hazine aleyhine bir farkındoğması halinde, söz konusu farkın ilgili harcama kaleminden nakden ödenmesineveya anılan bankaların 2003 ve önceki yıllarına ait kâr paylarından Hazineyeisabet eden tutarlarını, Hazineden olan görev zararı veya gelir kaybıalacaklarına mahsup etmeye, Hazine Müsteşarlığının bağlı olduğu Bakan, mahsupişlemlerini Müsteşarlığın teklifi üzerinebütçenin gelir ve giderleri ile ilişkilendirilmeksizinmahiyetlerinegöre ilgili Devlet hesaplarına kaydettirmeye Maliye Bakanı yetkilidir.
…
f)…
TEKEL Genel Müdürlüğünün yukarıdaki mahsup işleminden bakiye,Devlete ait olan ve 21.7.1953 tarihli ve 6183 sayılı Kanun kapsamına giren borçlarınakarşılık olarak, mülkiyeti TEKEL Genel Müdürlüğüne ait ve üzerinde herhangi birtakyidat bulunmayan taşınmazlardan, Maliye Bakanlığınca tespit edilecek kamukuruluşlarınca ihtiyaç duyulanlar 4.1.2002 tarihli ve 4734 sayılı Kanunun 6 ncımaddesine göre oluşturulacak komisyon tarafından takdir edilecek rayiç değeriüzerinden, borçlu kurumun da uygun görüşü alınarak, bütçenin gelir ve giderhesapları ile ilişkilendirilmeksizin Maliye Bakanlığınca satın alınabilir.Satın alınan taşınmazların tapu işlemlerine esas olan ve yukarıda belirtilenşekilde tespit edilen değeri miktarındaki Devlete ait olan 21.7.1953 tarihli ve6183 sayılı Kanun kapsamına giren borçları terkin edilir.
…
g)Toprak Mahsulleri Ofisi Genel Müdürlüğünün(TMO) olağanüstü hal stoklarından serbest stoklarına aktaracağı ürünlerinsatışından elde edilecek ve Hazineye ödenmesi gereken ürün bedellerinin, TMOGenel Müdürlüğünün Hazineden olan görev zararı ve/veya sermaye alacaklarınamahsup etmeye, Hazine Müsteşarlığının bağlı olduğu Bakan; bu işlemleri anılanMüsteşarlığın teklifi üzerinegelir ve gider hesapları ileilişkilendirmeksizinmahiyetlerine göre ilgili Devlet hesaplarınakaydettirmeye Maliye Bakanı yetkilidir.”
7-“MADDE 28.-…
b)Türk Telekomünikasyon A.Ş.'nin ilgili malîyıldan önceki yıllara ait kâr paylarından Hazineye isabet eden tutarları HazineMüsteşarlığının bağlı olduğu Bakanın talebi üzerinebütçesinin gelir vegiderleri ile ilişkilendirmeksizinTürk Telekomünikasyon A.Ş.'nin 233 sayılıKanun Hükmünde Kararnameye tâbi olduğu dönemde Bakanlar Kurulu Kararı ileverilen ve halen devam eden görevler nedeniyle doğan ve doğacak olan görevzararı alacaklarına veya ödenmemiş sermayesine mahsup etmeye ilişkin işlemleriyapmaya,
c)Türk Telekomünikasyon A.Ş.'nin 2003 yılısonu itibarıyla; Hazineye (28.3.2002 tarihli ve 4749 sayılı Kanun kapsamındakiHazine alacakları hariç) ve fonlara olan borçları ile geçmiş yıllar bütçekanunlarının ‘Kurumların Hasılatından Pay' başlıklı maddeleri uyarınca doğan veMaliye Bakanlığı Merkez Saymanlığına ödenmesi gereken vadesi geçmiş borçlarını,Hazineden ve fonlardan olan alacaklarına veya ödenmemiş sermayelerine mahsupetmeye, Hazine Müsteşarlığının bağlı olduğu Bakan; bu işlemleri anılanMüsteşarlığın teklifi üzerinegelir ve gider hesapları ile ilişkilendirilmeksizinmahiyetlerinegöre ilgili Devlet hesaplarına kaydettirmeye,
Maliye Bakanı yetkilidir.”
8-“MADDE 31.-…
b)… (kapsam dışı personel dahil olmak üzereişçiler, geçici personel, ayın veya haftanın bazı günleri ya da günün belirlisaatleri gibi kısmi zamanlı çalışan sözleşmeli personel ile aylık veyaücretleri 631 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 14 üncü maddesi kapsamındabelirlenenler hariç)…
Ancak, ödemelerin yapılacağı tarihlerde; aylıksız izinli olanlara,kurumların yurt dışı kadro veya pozisyonlarında çalışanlara, hangi şekildeolursa olsun üç ay veya daha fazla süreyle gönderilmeleri nedeniyle yurtdışında bulunanlara ve kadro veya pozisyonları ile ilişikleri kesilmişolanlara, belirlenen tarih için öngörülen tutar ödenmez.
…
9-“MADDE 32.-
a)…
Döner sermayelerin, fonların, kefalet sandıklarının, sosyalgüvenlik kurumlarının ve bütçeden yardım alan kuruluşların serbest memurkadrolarına yapacakları açıktan atama sayıları ile bu maddenin üçüncü fıkrasıkapsamı dışındaki kamu kurum ve kuruluşlarından yapacakları memur nakilsayıları toplamı, ilgili kurumlarda 2003 yılında emeklilik, ölüm ve istifasonucu ayrılan personel sayısının % 80'ini aşamaz. Norm kadro çalışmasısonuçlandırılarak uygulamaya geçirilen kurumlar ile kanun, uluslararası anlaşmaveya 2004 yılı programı ile kurulması veya genişletilmesi öngörülen birimler vetemini zorunlu hizmetlerin gerektirdiği personel ihtiyacını bu sınırlamaya tâbitutulmaksızın değerlendirmeye Maliye Bakanı yetkilidir.
…
f)Herhangi bir sosyal güvenlik kurumundanemeklilik veya yaşlılık aylığı alanlar, müşterek kararname veya Bakanlar Kurulukararıyla yapılacak atamalar ile yükseköğretim kurumlarının öğretimüyeliklerine yapılacak atamalar hariç olmak üzere, (a) bendinin üçüncüfıkrasında belirtilen kurum ve kuruluşların kadrolarına açıktan atanamazlar.
g)190 sayılı Genel Kadro ve Usulü HakkındaKanun Hükmünde Kararname uyarınca değişiklik yapılan kadrolar, ilgilimercilerin onay tarihinden itibaren geçerli olmak üzere kullanılacaktır.
h)Kamu hizmetlerinin etkin ve verimli birşekilde yürütülebilmesi amacıyla, konsolide bütçeye dahil daire ve idarelerinteşkilât yapıları ve hizmet amacına uygun olarak personel dağılımınınsağlanmasına yönelik önlemler almaya, ihtiyaç fazlası olan personelin, ilgilikuruluşların da görüşü alınarak, (a) bendinde belirtilen kamu kurum vekuruluşlarına nakledilmesine ilişkin usul ve esasları belirlemeye DevletPersonel Başkanlığının bağlı olduğu Bakan ile Maliye Bakanı yetkilidir.
…
10-“MADDE 36.-a)Kurumlarınhasılatından alınacak paylar:
Aylık gayrisafi hasılat tahakkuk tutarını (katma değer vergisi veözel tüketim vergisi hariç) kapsamak kaydıyla;
1. Türk Telekomünikasyon A.Ş.'nin mal ve hizmet satışlarıgayrisafi hasılatının (şirket hisselerinin % 51'inin satışı gerçekleşinceyekadar) % 15'i,
2. Devlet Hava Meydanları İşletmesi Genel Müdürlüğünün mal vehizmet satışları gayrisafi hasılatının % 10'u,
3. Devlet Malzeme Ofisi Genel Müdürlüğünün mal ve hizmet satışlarıürün nevileri itibarıyla gayrisafi hasılatının % 10'una kadarı,
4. Kıyı Emniyeti ve Gemi Kurtarma İşletmeleri Genel Müdürlüğününmal ve hizmet satışları gayrisafi hasılatının % 10'u,
5. Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı Genel Müdürlüğünün mal vehizmet satışları gayrisafi hasılatının %10'u,
En geç takip eden ayın 20'sine kadar (Kıyı Emniyeti ve GemiKurtarma İşletmeleri Genel Müdürlüğü için takip eden ayın sonuna kadar) MaliyeBakanlığı Merkez Saymanlığına ödenir. Ödenen bu tutarlar bütçeye gelir yazılır.
Bu bentte belirtilen tutarların süresi içinde ödenmemesi halinde,ödenmeyen tutarlar, gecikme zammı da uygulanmak suretiyle 21.7.1953 tarihli ve6183 sayılı Kanun hükümlerine göre takip ve tahsil edilir.
b)Kira ve idare gelirlerinden alınacakpaylar:
1. İrtifak hakkı verilen özel iskelelerden alınan nispi kirabedellerinin yarısı bütçenin (B) işaretli cetveline gelir, diğer yarısı da özelgelir kaydedilir. Özel gelir kaydedilen miktarın yarısı denizcilik ve limanhizmetlerini geliştirmek üzere Denizcilik Müsteşarlığı bütçesine, yarısı damillî emlak hizmetlerini geliştirmek amacıyla Maliye Bakanlığı bütçesine özelödenek kaydolunur.
Ulaştırma Bakanlığı Demiryolları, Limanlar ve Hava Meydanlarıİnşaatı Genel Müdürlüğü tarafından, konsolide bütçe dışındaki kurum vekuruluşlar ile özel ve tüzel kişiler adına yapılacak deniz dibi taramaları,hidrolik merkezde yapılan hidrolik ve bilgisayar modelleri, AraştırmaDairesince yapılacak her türlü deney ve araştırma, proje ve şartnameonaylanması için alınacak bedellerin yarısı bütçenin (B) işaretli cetvelinegelir, diğer yarısı da özel gelir kaydedilir. Özel gelir kaydedilen miktarınyarısı, Demiryolları, Limanlar ve Hava Meydanları İnşaatı Genel Müdürlüğüncegerçekleştirilecek altyapı tesislerinin onarımları ile ulaştırma hizmetlerinigeliştirmek üzere Ulaştırma Bakanlığı bütçesine, diğer yarısı da millî emlakhizmetlerini geliştirmek amacıyla Maliye Bakanlığı bütçesine özel ödenekkaydolunur.
Yukarıda belirtilen hükümlere göre özel gelir ve ödenek kaydedilenmiktarların önceki yılda kullanılmayan kısmı ertesi yıl bütçesine devredilebilir.
Telekomünikasyon hizmeti veren işletmecilerden lisans ve ruhsatücretleri üzerinden tahsil edilerek, bir taraftan bütçenin (B) işaretlicetveline özel gelir, diğer taraftan Ulaştırma Bakanlığı hizmetlerindekullanılmak üzere anılan Bakanlık bütçesine özel ödenek kaydedilen tutarlardanönceki yılda kullanılmayan kısmı ertesi yıl bütçesine devredilebilir.
2. 7.2.2002 tarihli ve 4745 sayılı Kanunun 7 nci maddesi ile10.8.1993 tarihli ve 491 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye eklenen ek 8 incimadde gereğince tahsil edilen ve saymanlık hesabına yatırılan payın yarısıbütçenin (B) işaretli cetveline gelir kaydedilir.
3. Devlet Meteoroloji İşleri Genel Müdürlüğünün; yabancı ülkelereverdiği meteorolojik ürünlerin bedelleri ile yabancı ülke meteorolojik ürünlerinindiğer yabancı ülkelere veya yurt içi kişi ve kurumlara, yabancı ülkelerin deanılan Genel Müdürlüğün meteorolojik ürünlerini diğer ülke ve kişileresatışından yıl içinde elde edilecek döviz cinsinden tutarlar, T.C. MerkezBankası nezdinde açılacak özel hesaba yatırılır. Bu tutarlardan ilgilianlaşmalar gereğince yurt dışı kuruluşlara ödenmesi gereken miktarlar, bu özelhesaptan Devlet Meteoroloji İşleri Genel Müdürlüğünün talimatı ile T.C. MerkezBankasınca transfer edilir. Geri kalan tutarlar, ilgili Genel Müdürlüğüntalimatı ile T.C. Merkez Bankasınca döviz alış kuru üzerinden Türk Lirasınaçevrilerek Genel Müdürlüğün ödemelerini yapan Merkez Saymanlık hesabınayatırılır. Saymanlık hesabına yatırılan bu tutarlar, Genel Müdürlüğün görevalanıyla ilgili her türlü ihtiyacının karşılanmasında kullanılmak üzere, biryandan genel bütçenin (B) işaretli cetveline özel gelir, diğer yandan GenelMüdürlük bütçesinde mevcut veya yeni açılacak tertiplere özel ödenekkaydedilir. Bu suretle ödenek kaydedilen miktarlardan yılı içinde kullanılmayankısmı ertesi yıla devretmeye Maliye Bakanı yetkilidir.
…
e) 05.06.1986 tarihli ve 3308 sayılı Kanunun 32 nci maddesinde yeralan ödenekler, personel ve sosyal güvenlik kurumlarına devlet primi giderlerihariç olmak üzere; millî eğitim hizmetlerinin iyileştirilmesi, kaliteli veverimli hizmet sunumunun sağlanması, merkez ve taşra teşkilatının acilihtiyaçlarının karşılanması, eğitim araştırma ve geliştirme faaliyetlerinindesteklenmesi amacıyla da kullanılabilir.”
11-“MADDE 43.-…
14.7.1965 tarihli ve 657 sayılı Kanunun 78 inci maddesine göreyurt dışına gönderilecek Devlet memurları kontenjanlarının belirlenmesiamacıyla, 21.1.1974 tarihli ve 7/7756 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıylayürürlüğe konulan “Yetiştirilmek Amacıyla Yurtdışına Gönderilecek DevletMemurları Hakkında Yönetmelik” uyarınca Devlet Personel Başkanlığıncahazırlanacak olan Bakanlar Kurulu Karar Taslağı hakkında Başbakanlığagönderilmeden önce Maliye Bakanlığının uygun görüşü alınır.
12-“MADDE 45.– Özelleştirme kapsamınaalınan kuruluşlar dahil 8.6.1984 tarihli ve 233 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamehükümlerine tâbi iktisadî devlet teşekkülleri, kamu iktisadî kuruluşları,bunların müesseseleri, bağlı ortaklıkları, iştirakleri ile büyükşehir belediyeleri,belediyeler, il özel idareleri, bunlara ait tüzel kişilerin veya bunlara bağlımüstakil bütçeli ve kamu tüzel kişiliğini haiz kuruluşların, Devlete ait olanve 21.7.1953 tarihli ve 6183 sayılı Kanun kapsamına giren borçlarına karşılıkolarak, mülkiyeti bu idarelere ait olan ve üzerinde herhangi bir takyidatbulunmayan taşınmazlarından genel bütçeye dahil daireler ile katma bütçeliidarelerce ihtiyaç duyulanlar, 4.1.2002 tarihli ve 4734 sayılı Kanunun 6 ncımaddesine göre oluşturulacak komisyon tarafından takdir edilecek değeriüzerinden, borçlu kurumun da uygun görüşü alınarak, bütçenin gelir ve giderhesapları ile ilişkilendirilmeksizin Maliye Bakanlığınca satın alınabilir.
Bu idarelerin satın alınan taşınmazlarının tapu işlemlerine esasolan ve yukarıda belirtilen şekilde tespit edilen değerine eşit tutarda Devleteait olan ve 21.7.1953 tarihli ve 6183 sayılı Kanun kapsamına giren borçlarıterkin edilir.
Bu madde hükmü yukarıda sayılan kuruluşlar dışında kalan, borcunuödemede çok zor duruma düştüğü inceleme raporu ile tespit edilen ve MaliyeBakanlığına bağlı vergi dairelerine 6183 sayılı Kanun kapsamına giren borcubulunan diğer mükelleflerin taşınmazları için de uygulanabilir. Bu maddeninuygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Maliye Bakanlığınca belirlenir.”
13-“MADDE 46. -Genel bütçeye dahil daireler, katma bütçeliidareler ve Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryolları Genel Müdürlüğü tarafından,4.11.1983 tarihli ve 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu hükümleri uyarıncakamulaştırılan taşınmazların sahiplerine kabul etmeleri halinde, kamulaştırmabedeli yerine, Hazineye ait taşınmazların satış işlemlerinde ödeme aracı olarakkabul edilmek üzere, taşınmazın bedelini gösteren ve üçüncü kişileredevredilebilen bir belge verilebilir.
Belgenin işleme tâbi tutulacağı tarihteki bedeli, belgede yazılıbedele, belgenin düzenlendiği tarihten itibaren kanunî faiz uygulanmaksuretiyle tespit edilir.
Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esasları belirlemeyeMaliye Bakanı yetkilidir.”
14-“MADDE 49. -a)1. 26.5.1927 tarihli ve 1050 sayılı Kanunun48 (reddiyata ilişkin hükümler hariç), 53 ve 63 üncü maddeleri ile 59 uncumaddesinin ikinci fıkrasının son cümlesi,
2. 11.2.1950 tarihli ve 5539 sayılı Kanunun değişik 20 ncimaddesi,
…
6. 9.5.1985 tarihli ve 3202 sayılı Kanunun 45 inci maddesininbirinci fıkrası,
7. 31.10.1985 tarihli ve 3234 sayılı Kanunun 35 inci maddesininson fıkrası,
…
9. 18.6.1992 tarihli ve 3816 sayılı Kanunun 9 uncu maddesindeki“en geç 15 gün içerisinde, ödeme emri beklenmeksizin” ibaresi ile anılanmaddenin üçüncü fıkrası,
2004 yılında uygulanmaz.
b)8.6.1984 tarihli ve 233 sayılı KanunHükmünde Kararnamenin 36 ncı maddesinin (4) numaralı fıkrası, bu Kanunun “Kamuİktisadî Teşebbüslerinin Kârları” başlıklı maddesi hükümleri çerçevesinde uygulanır.
…
e)25.8.1999 tarihli ve 4447 sayılı Kanunun49 uncu maddesinin birinci bendi 2004 yılı için aşağıdaki şekilde uygulanır:
İşsizlik sigortasının gerektirdiği ödemeleri, hizmet ve yönetimgiderlerini karşılamak üzere, bu Kanunun 46 ncı maddesi kapsamına giren tümsigortalılar, işverenler ve Devlet işsizlik sigortası primi öder. İşsizliksigortası primi, sigortalının 17.7.1964 tarihli ve 506 sayılı Kanunun 77 ve 78inci maddelerinde belirtilen prime esas aylık brüt kazançlarından, % 1sigortalı, % 2 işveren ve % 1 Devlet payı olarak alınır.
…
i)26.5.1927 tarihli ve 1050 sayılı Kanununek 9 uncu maddesi aşağıdaki şekilde uygulanır:
Genel bütçeye dahil dairelerle katma bütçeli idarelere bağlı dönersermayeli işletmelerin aylık gayrisafi hasılatından tahsil edilen tutarın %15'i( tıbbi malzeme hasılatının %5'i)” en geç ertesi ayın 20'sine kadar genelbütçeye irat kaydedilmek üzere ilgili saymanlıklara yatırılır. Aylık gayrisafihasılattan irat kaydedilecek oranı döner sermayeler itibarıyla % 30'a kadar yükseltmeyeveya % 10'a kadar indirmeye Maliye Bakanı yetkilidir.
Söz konusu ödeme için zorunlu hallerde Maliye Bakanlığınca ek süreverilebilir. Yıl sonu kârları ile aylık gayrisafi hasılat üzerinden genelbütçeye aktarılacak miktarlar zamanında yatırılmadığı takdirde, 21.7.1953tarihli ve 6183 sayılı Kanundaki usullere göre, aylık % 1 zamlı olarak tahsiledilir. Hesaplanan zam, döner sermayelerin ita amiri ve saymanlarından yarıyarıya alınır. Ancak, Maliye Bakanlığınca verilmiş ek süreler için zam uygulanmaz.
…
l)13.12.1983 tarihli ve 181 sayılı KanunHükmünde Kararnamenin geçici 9 uncu maddesinde yer alan “2003 yılı” ibaresi“2004 yılı” olarak uygulanır.
o)İlgili kanununda düzenleme yapılıncayakadar, 4.12.1984 tarihli ve 3095 sayılı Kanunun 1 inci maddesindeki kanuni faizoranı, aylık % 1,25 olarak uygulanır. Ay kesirleri tama iblağ edilir.Taksitlendirilen veya herhangi bir sebeple ödenmemiş kamulaştırma bedellerindekamu alacakları için öngörülen en yüksek faiz oranı uygulanır.
ö)1. 27.10.1999 tarihli ve 4458 sayılıKanunun 221 ve 222 nci maddeleri uyarınca personele yapılacak ödemelerin usul,esas ve miktarlarını tespit etmeye Maliye Bakanlığının uygun görüşü üzerineGümrük Müsteşarlığının bağlı olduğu Bakan yetkilidir.
2. 4458 sayılı Kanunun 222 nci maddesinin (2) numaralı bendiaşağıdaki şekilde uygulanır:
Bu şekilde tahsil edilen fazla çalışma ücretinin % 50'si haksahibi olan personele ödenir. Geri kalan % 50'lik miktarın % 40'ı münhasıranGümrük İdaresinin ihtiyaçlarında (personel giderleri hariç) kullanılmak üzereAnkara Gümrük Saymanlık Müdürlüğü hesabına aktarılır. Aktarılan bu miktarınyarısı 2004 yılı Haziran ve Aralık aylarında bütçeye özel gelir kaydedilir.Ayrıca, personele ödenmek üzere ayrılan hesapta birikmiş miktar ise 1.1.2004 tarihiitibarıyla bütçeye özel gelir kaydedilir. 1.4.2003 tarihinden önce tahsiledilen ve merkezdeki ilgili hesabın artakalan tutarı ile % 40'lık hesaptan özelgelir kaydedilmeyen tutarlar, münhasıran Gümrük İdaresinin ihtiyaçlarındakullanılmak üzere (personel giderleri hariç) 4.1.2002 tarihli ve 4734 sayılıKanun hükümlerine tâbi olmaksızın ilgili Devlet Bakanı tarafından tespitedilecek usul ve esaslar çerçevesinde harcanır.
3. 4458 sayılı Kanunun bu bendin (1) ve (2) numaralı altbentlerinde belirtilen hükümlerine aykırı hükümleri uygulanmaz.”
B- Dayanılan Anayasa Kuralları
Dava dilekçesinde Anayasa'nın 2., 10., 11., 46., 55., 87., 88.,89.; 127., 153. ve 161. maddelerine dayanılmıştır.
III- İLK İNCELEME
Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi uyarınca, Mustafa BUMİN,Haşim KILIÇ, Sacit ADALI, Ali HÜNER, Fulya KANTARCIOĞLU, Aysel PEKİNER,Ertuğrul ERSOY, Tülay TUĞCU, Ahmet AKYALÇIN, Mehmet ERTEN ve Fazıl SAĞLAM'ınkatılmalarıyla 4.3.2004 gününde yapılan ilk inceleme toplantısında, dosyadaeksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine ve yürürlüğü durdurmaisteminin bu konudaki raporun hazırlanmasından sonra karara bağlanmasınaoybirliğiyle karar verilmiştir.
IV- ESASIN İNCELENMESİ
Dava dilekçesi ve ekleri, işin esasına ilişkin rapor, iptaliistenen yasa kuralları, dayanılan Anayasa kuralları ve bunların gerekçeleri ilediğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
A- Bütçeye İlişkin Genel Açıklama
Anayasa'nın 161. maddesinde bütçenin hazırlanması veuygulanmasının kanunla düzenlenmesi öngörülmüştür. Bu kural gereğince MuhasebeiUmumiye Kanunu'nda bütçenin nasıl hazırlanacağına ve uygulanacağına ilişkinhususlar düzenlenmiştir. Kanun'un 6. maddesinde bütçe şöyle tanımlanmaktadır.“Bütçe, Devletin ve ona bağlı kamu kuruluşlarının yıllık gelir ve bu gelir vemasrafların uygulamaya konulmasına izin veren bir kanundur.” Öte yandan bütçe,iktidarların program ve politikalarını hayata geçirme konusunda kullandıklarıbir araçtır.
Her ne kadar, gelirlerin ve giderlerin toplanma ve harcanmalarınailişkin usul, esas ve yükümlülükler değişik yasalarla düzenlenmişse de bunlarınuygulanmaya konması 1050 sayılı Kanun'un yukarıda belirtilen hükmü gereğinceancak bütçe yasalarının verdiği izinle olanaklıdır. Bütçe yasaları ile gelirlerintoplanması ya da giderlerin yapılmasını düzenleyen yasaların o yıl içindeuygulanmasına izin verilebileceği gibi, uygulanmamaları da öngörülebilir.
1050 sayılı Muhasebe-i Umumiye Kanunu'nun 39. maddesinde, yasayadayanmadıkça hiçbir vergi ve resmin, tarh ve tevzi ve tahsil edilemeyeceğiöngörülmüştür. Bütçe yasalarının (C) cetvelinde gelirlerin dayanağını gösterenyasalar tek tek belirtilerek, bu yasalar gereğince tahsil edilecek gelirleritoplamaya bütçe yasası ile izin verilmektedir. Muhasebei Umumiye Yasası'nın 45.maddesinde ise, yapılacak harcamalar için ödeneğin ayrılacağı açıklanmakta,bunun ayrıntılarının da bütçe yasasına ekli (A) cetvelinde gösterilmesiöngörülmektedir.
Anayasa'nın 161. maddesi gereğince bütçeler yıllık yapılır, bütçeyasasına bütçe ile ilgili hükümler dışında hiçbir hüküm konulamaz. Ancak,sınırlı durumlarda gelecek yıllara ilişkin hükümler konabilir.
B- Anayasa'ya Aykırılık Sorunu
Anayasa'nın 87. maddesinde Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin görevve yetkileri belirtilirken bütçe yasa tasarısını görüşmek ve kabul etmekdışında diğer yasaları koymak, değiştirmek ve kaldırmak biçiminde bir ayırımyapılmıştır. Bütçe yasalarını öteki yasalardan ayrı tutan bu kural karşısında,herhangi bir yasa ile düzenlenmesi gereken bir konunun bütçe yasası iledüzenlenmesi; herhangi bir yasada yer alan hükmün bütçe yasaları iledeğiştirilmesi ve kaldırılması olanaksız olduğu gibi bir yasa kuralının o yıliçin uygulanmayacağının veya farklı bir biçimde uygulanacağının belirtildiğikuralların bütçe yasalarına konulması da olanaksızdır.
Anayasa'nın 88. ve 89. maddelerinde yasaların Türkiye Büyük MilletMeclisi'nde teklif, görüşme usul ve esasları ile yayımlanması düzenlenirkenbütçe yasalarının görüşme usul ve esasları 162. maddede ayrıca belirtilmiştir.Bu maddeye göre bütçe yasa tasarılarının görüşülmesinde ayrı bir yöntem kabuledilmiş, genel kurulda üyelerin gider arttırıcı veya gelir azaltıcı tekliflerdebulunmaları önlenmiş ve Anayasa'nın 89. maddesiyle de Cumhurbaşkanı'na bütçeyasalarını bir daha görüşülmek üzere TBMM'ne geri gönderme yetkisitanınmamıştır. Öte yandan Anayasa'nın 163. maddesinde bütçelerde değişiklikyapılabilmesi esasları ayrıca düzenlenmiş Bakanlar Kurulu'na kanun hükmündekararname ile bütçede değişiklik yapma yetkisi verilmemiştir.
Anayasa'da birbirinden tamamen ayrı ve değişik olarak düzenlenenbu iki yasalaştırma yönteminin doğal sonucu olarak, birisinin konusuna girenbir işin, öteki yöntemle düzenlemesi, değiştirilmesi veya kaldırılmasınınolanaksızlığı ortaya çıkmaktadır.
Anayasa'nın 161. maddesinin son fıkrasında “Bütçe kanununa,bütçe ile ilgili hükümler dışında hiçbir hüküm konulamaz.” denilmektedir.Maddenin gerekçesinde de belirtildiği gibi, bütçe yasaları öteki yasalardanayrı olması sebebiyle bir yasa kuralı nasıl aynı nitelikte bir yasa kuralıyladeğiştirilebilirse bütçe yasaları da aynı biçimde hazırlanmış ve kabul edilmişbir bütçe yasası ile değiştirilebilir. Yasa konusu olabilecek bir kuralıkapsamaması koşuluyla “bütçe ile ilgili hükümler” ifadesi de bütçeyi açıklayıcı,uygulanmasını kolaylaştırıcı nitelikte düzenlemeler olarakdeğerlendirilmelidir.
Bir yasa kuralının bütçeden harcamayı ya da bütçeye gelirsağlamayı gerektirir nitelikte bulunması, mutlak biçimde “bütçe ile ilgilihükümlerden” sayılmasına yetmez. Her yasada değişik türde gidere nedenolabilecek kurallar bulunabilir. Böyle kuralların bulunmasıyla örneğin eğitim,savunma, sağlık, yargı, tarım, ulaşım ve benzeri kamu hizmeti alanlarınailişkin yasaların bütçeyle ilgili hükümler içerdiği kabul edilirse, bukonulardaki yasaların değiştirilip kaldırılması için de bütçe yasalarınahükümler koymak yoluna gidilebilir. Oysa, bu tür yasa düzenlemeleri, bütçeninyapılması ve uygulanması yöntemiyle ilişkisi bulunmayan, Yasakoyucunun başkaamaçla ve bütçeninkinden tümüyle değişik yöntemlerle gerçekleştirmesi gerekenyasama işlemleridir. “Bütçe ile ilgili hüküm” sözcüklerine dayanılarak, giderya da gelirle ilgili bir konuyu olağan bir yasa yerine bütçe yasası iledüzenlemek Anayasa'nın 88. ve 89. maddelerini bu tür yasalar yönündenuygulanamaz duruma düşürür.
Anayasa'nın 161. maddesinin getiriliş amacı, bütçe yasalarında,bütçe kavramı dışındaki konulara yer vermemek böylece bütçe yasalarını bütçeyleilgili olmayan kurallardan uzak tutmak kendi yapısı içinde bütünleştirmektir.
1- Yasa'nın 10. Maddesinin İncelenmesi
Maddede sayılmış olan kurum ve kuruluşların kendi bütçeleri veyatasarrufları altındaki tüm kaynaklarını T.C. Merkez Bankası veya muhabiri olanT.C. Ziraat Bankası nezdinde kendi adlarına açtıracakları Türk Lirası cinsindenhesaplarda toplayacakları, bu kurumların tahakkuk etmiş tüm ödemelerini buhesaplardan yapacakları; bu maddenin gereğinin yerine getirilmesinden maddedesayılan kurum ve kuruluşların yetkilileri ile saymanların şahsen vemüteselsilen sorumlu oldukları öngörülmüştür. Ayrıca kamu kaynaklarının bumadde hükmüne aykırı olarak değerlendirilmesi sonucu elde edilmiş olannemalarının genel bütçeye gelir kaydedileceği ve maddenin uygulanmasına ilişkinusul ve esaslar ile istisnaların Hazine Müsteşarlığının bağlı olduğu Bakan veMaliye Bakanının ortak teklifi ile Başbakan tarafından belirlenmesiöngörülmüştür.
Yasa'nın iptali istenilen 10. maddesi 17.9.2004 günlü, 5234 sayılı“Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına DairKanun”un 33. maddesinin (d) fıkrası ile yürürlükten kaldırılmıştır.
Bu nedenle konusu kalmayan istem hakkındakarar verilmesine yerolmadığına kararverilmesi gerekir.
2- Yasa'nın 12. Maddesinin (c) Fıkrasının İncelenmesi
Dava dilekçesinde, bu düzenlemenin bütçe yasasıyla değil, olağanyasa ile yapılması gerektiği ayrıca 13.3.1932 günlü 3360 sayılı İdarei UmumiyeiVilayat Kanunu'nun yıllık programların hazırlanmasına ilişkin 78. maddesinin(14) numaralı fıkrasını da değiştirdiği gerekçesiyle, Anayasa'nın 2., 11., 87.,88., 127. ve 161. maddelerine aykırı olduğu belirtilerek iptali istenilmiştir.
2004 Mali Yılı Bütçe Kanununun 12. maddesinin (c) fıkrasında,yıllık yatırım programına ek yatırım cetvellerinde yer alan projelerin, DevletPlanlama Teşkilatının uygun görüşü ve ilgili Bakanın onayı ile valinin yetki vesorumluluğunda gerçekleştirilebileceği, bu projelerde harcanmak üzeregönderilecek paraların hizmetin ait olduğu il özel idaresine ödeneceğibelirtilmektedir. Mahalli hizmet niteliği taşıyan işlerin de bu esaslar içindevalinin yetki ve sorumluluğuna devredilebileceği ve bu şekilde yürütülecekprojelerin, etüt, keşif ve kontrolluk hizmetlerinin ilgili bakanlık ve genelmüdürlüğün il teşkilatlarınca; ihale edilmek suretiyle yaptırılması vebedellerinin de valinin onayından sonra il özel idarelerincegerçekleştirileceği öngörülmektedir.
540 sayılı Devlet Planlama Teşkilatı Kuruluş ve Görevleri HakkındaKanun Hükmünde Kararname'nin 2. maddesinin (b) fıkrası uyarınca hazırlananyıllık yatırım programlarında, hükümetlerin makro ekonomik hedeflerine göresektörler, bölgeler, bütçe türleri, gerçekleştirme süreleri ve finansmanbiçimleri itibarı ile kamu sektörünün elinde bulunan yatırım projeleri ilebunların gerçekleştirilme sürelerine ilişkin tahminler yer almaktadır.
Mahalli hizmet niteliği taşıyan ve yıllık yatırım programına ekyatırım cetvellerinde yer alan projelerin finansmanını karşılamak üzere genelbütçeden yapılacak transferlerin etkin biçimde harcanmasının sağlanmasıyanında, merkezi yönetimin plân ve proje üzerindeki iş yoğunluğunun valininsorumluluğuna terk edilerek hafifletilmesi sonucunda yatırımlarınçabuklaştırılması amacını gerçekleştirmek üzere yapılan ve bütçeninuygulanmasına ilişkin düzenlemeleri içeren kural, “bütçe ile ilgili kural” niteliğinitaşımaktadır.
Bu nedenlerle Yasa'nın 12. maddesinin (c) fıkrası Anayasa'yaaykırı değildir. İsteminreddigerekir.
3- Yasa'nın 15. Maddesinin (a) ve (b) Fıkralarının İncelenmesi
Maddenin (a) fıkrasında, Devlet memurları, diğer kamu görevlilerive bunların emekli, dul ve yetimlerinin (bakmakla yükümlü oldukları ailefertleri dahil) genel bütçeye dahil daireler ve katma bütçeli idareler iledöner sermayelere ait tedavi kurumlarında yapılan tedavilerine (diş tedavileridahil) ilişkin ücretlerle, sağlık kurumlarınca verilen raporlar üzerinekullanılması gerekli görülen ortez, protez ve diğer iyileştirme araçbedellerinin, Sağlık Bakanlığının görüşü üzerine Maliye Bakanlığınca tespitedilecek miktarlara kadar olan kısmı kurumlarınca ödeneceği; T.C. EmekliSandığı Genel Müdürlüğünün ise sağlık kurum ve kuruluşları ile MaliyeBakanlığınca tespit edilen birim fiyatlarının altında bir fiyatla anlaşmayapabileceği öngörülmüştür.
(b) fıkrasında ise; 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 209.,211 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri İç Hizmet Kanununun 66. ve 5434 sayılıTürkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanununun geçici 139. maddelerindebelirtilen ilaç katılım payları karşılığında ilgililerin maaş veyaaylıklarından kesinti yaptırmaya (yatan hastalar hariç), ayakta tedavilerdeilaç kullanımında eşdeğer ilaç gruplarından, fiyatların aritmetik ortalamasınınalınması suretiyle referans fiyatlar üzerinden ilaç bedellerinin ödenmesine vebu hususlara ilişkin usul ve esasları tespit etmeye Maliye Bakanı yetkilikılınmıştır.
Yasanın iptali istenilen 15. maddesinin (a) ve (b) fıkraları17.9.2004 günlü, 5234 sayılı Yasanın 33. maddesinin (d) fıkrası ile yürürlüktenkaldırılmıştır.
Bu nedenle konusu kalmayan istem hakkındakarar verilmesine yerolmadığınakarar verilmesi gerekir.
4- Yasa'nın 25. Maddesinin (b) ve (d) Fıkralarının İncelenmesi
Dava dilekçesindebu düzenlemelerin bütçe yasasıyla değil, olağanyasa ile yapılması gerektiği, vergi, resim, harç ve benzeri yükümlülüklerinbütçe dışındaki yasalarla konulup değiştirilebileceği belirtilerek, Anayasa'nın2., 11., 87., 88., 89. ve 161. maddelerine aykırılığı ileri sürülerek 25.maddenin (b) ve (d) fıkralarının iptalleri istenilmiştir.
Maddenin (b) fıkrasında, dış devlet borçlarıyla ilgili kredianlaşmalarında öngörülen bütün ödeme ve işlemlerin her türlü vergi, resim veharçtan müstesna olduğu; (d) fıkrasında ise; 28.3.2002 günlü, 4749 sayılıYasa'nın 12. maddesinin 3 üncü fıkrası ile tanımlanan nakit işlemlerininyanısıra, Merkez Bankasınca çıkarılacak likidite senetlerinin (veya bumahiyette düzenlenecek kağıtların) faiz ve anapara ödemeleri ve bunlarla ilgiliişlemlerin 31.12.1960 günlü, 193 sayılı Kanun ile 3.6.1949 günlü, 5422 sayılıKanun hükümleri saklı kalmak kaydıyla her türlü vergi, resim, harç ve fonkesintisinden müstesna olduğu belirtilmiştir.
Anayasa'nın 153. maddesinin son fıkrasında, Anayasa Mahkemesikararlarının yasama, yürütme, yargı ve idare makamlarıyla gerçek vetüzelkişileri bağladığı belirtilmektedir. Buna göre, Yasama Organı'nın dahaönce iptal edilen bir kuralı yeniden yasalaştırmaması gerekir. Bir kuralınAnayasa'nın 153. maddesine aykırılığı, ancak iptal edilen kuralla “aynı” ya da“benzer nitelikte” olması durumunda olanaklıdır. İki yasa kuralının aynı ya dabenzer nitelikte olup olmadığının saptanabilmesi için öncelikle anlam, kapsamve teknik içerik yönlerinden benzerlikleri olup olmadığının incelenmesigerekir.
25. maddenin iptali istenen (b) fıkrası ile anlam, kapsam veteknik içerik yönlerinden aynı kuralları içeren 4833 sayılı “2003 Mali Yılı BütçeKanunu”nun 26. maddesinin (d) fıkrası ve yine 25. maddenin iptali istenen (d)fıkrası ile anlam, kapsam ve teknik içerik yönlerinden aynı kuralları içeren4833 sayılı “2003 Mali Yılı Bütçe Kanunu”nun 26. maddesinin (g) fıkrası,22.1.2003 günlü, E.2003/41, K.2004/4 sayılı Anayasa Mahkemesi kararı ile iptaledilmiştir.
2004 Mali Yılı Bütçe Kanununun, 25. maddesinin (b) ve (d)fıkralarıyla daha önce iptal edilmiş olan aynı kuralların yenidenyasalaştırılması Anayasa'nın 153. maddesine aykırıdır. Kuralıniptaligerekir.
Kuralların, Anayasa'nın 2., 11., 87., 88. ve 161. maddeleriyönünden incelenmesine gerek görülmemiştir.
5- Yasa'nın 26. Maddesinin (a) ve (b) Fıkralarının İncelenmesi
Maddenin (a) fıkrasının (1) numaralı bendinde, 233 sayılı “Kamuİktisadi Teşebbüsleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname”ye tabi kuruluşlarlaTürkiye Şeker Fabrikaları A.Ş.'nin kârlarından 2003 yılında Hazineye isabeteden tutarları, 233 sayılı KHK'de belirtilen kısıtlamalara tabi olmaksızınHazine Müsteşarlığının bağlı olduğu Bakanın teklifi üzerine bütçeye gelirkaydetmeye; (2) numaralıbendinde de, kamu iktisadi teşebbüsleri ile TürkiyeŞeker Fabrikaları A.Ş.'nin kârlarından 2003 yılında Hazineye isabet edentutarları, kuruluşların ödenmemiş sermayelerine veya tahakkuk etmiş görevzararları alacaklarına mahsup edilmek üzere Hazine Müsteşarlığının bağlı olduğuBakanın teklifi üzerine bütçeye gelir, ödenek ve gider kaydetmeye;
(b) fıkrasında da (a) fıkrası kapsamındaki kuruluşların 2002 vedaha önceki yıllara ait kâr paylarından Hazineye isabet eden tutarları HazineMüsteşarlığının bağlı olduğu Bakanın talebi üzerine bütçenin gelir ve giderleriile ilişkilendirmeksizin kuruluşların görev zararı alacakları veya ödenmemişsermayelerine mahsup etmeye ilişkin işlemleri yapmaya;
Maliye Bakanı yetkili kılınmıştır.
Yasanın 26. maddesinin iptali istenilen (a) fıkrasının (1) ve (2)numaralı bentleri ile (b) fıkrası 21.9.2004 günlü 25590 sayılı Resmi Gazete'deyayımlanan 17.9.2004 günlü, 5234 sayılı Yasanın 33. maddesinin (d) fıkrası ileyürürlükten kaldırılmıştır.
Bu nedenle konusu kalmayan istem hakkındakarar verilmesine yerolmadığıkararı verilmesi gerekir.
6- Yasa'nın 27. Maddesinin (c) Fıkrasının İkinci Paragrafındaki“…bütçeningelir ve giderleri ile ilişkilendirilmeksizin…”İbaresinin İncelenmesi
Dava dilekçesinde, bu düzenlemenin bütçe yasasıyla değil, olağanyasa ile yapılması gerektiği,gelir ve gider hesapları ileilişkilendirilmeksizin yapılacak işlemlerin Anayasa'ya açık aykırılıkoluşturduğu, yasama erkinin Anayasaya aykırı bir biçimde kullanıldığıbelirtilerek;Anayasa'nın2., 11., 87., 88., 89. ve 161.maddelerine aykırı olduğusavıyla iptali istenilmiştir.
İptali istenilen ibarenin de yer aldığı ikinci paragrafta, çeşitlitarihlerde çıkan Bakanlar Kurulu Kararı eki Kararnameler uyarınca T.C. ZiraatBankası A.Ş. ile Türkiye Halk Bankası A.Ş.'nin Tarım Kredi Kooperatifleriaracılığıyla kullandırmış olduğu krediler sonucu oluşan görev zararı ile gelirkaybının tasfiyesine ilişkin olarak anılan bankalara ödenen avansın mahsubuna ilişkindüzenleme yer almakta, Hazine ve T.C. Ziraat Bankası'nın ve/veya Türkiye HalkBankası A.Ş.'nin karşılıklı olarak alacaklarının borçları ile mahsup edilmesiolanağı getirilmektedir.
Anayasa'nın 161. maddesinin son fıkrasında,“Bütçe Yasalarınabütçe ile ilgili hükümler dışında hiçbir hüküm konulamaz.”kuralı yeralmaktadır. Buna göre, yasa konusu olabilecek bir kuralı kapsamaması koşuluyla‘bütçe ile ilgili hükümler' ifadesi, bütçeyi açıklayıcı, uygulanmasınıkolaylaştırıcı nitelikte düzenlemeler olarak değerlendirilmelidir.
İptali istenilen ibare ile belirtilen işlemlerin muhasebekayıtlarının nasıl yapılacağı açıklığa kavuşturularak, bütçenin uygulanmasıkolaylaştırılmıştır.
Bu nedenlerle Yasa'nın 27. maddenin (c) fıkrasının ikinciparagrafında yer alan“…bütçenin gelir ve giderleri ileilişkilendirilmeksizin…”ibaresi bütçe ile ilgili olduğundan Anayasa'yaaykırı değildir. İsteminreddigerekir.
7- Yasa'nın 27. Maddesinin (f) Fıkrasının İkinci Paragrafınınİncelenmesi
Dava dilekçesinde, bu düzenlemenin bütçe yasasıyla değil, olağanyasa ile yapılması gerektiği, ayrıca 6183 sayılıAmme Alacaklarının TahsiliUsulü Hakkında Kanunudeğiştirdiği gerekçesiyle, Anayasa'nın 2., 11., 87., 88.,89. ve 161. maddelerine aykırı olduğu belirtilerek iptali istenilmiştir.
27. maddenin (f) fıkrasının ikinci paragrafında; 2.1.1961 günlü,196 sayılı, 3.1.2002 günlü, 4733 sayılı kanunlara istinaden çıkarılan BakanlarKurulu kararları uyarınca 31.12.2002 tarihi itibarıyla Tütün, Tütün Mamülleri,Tuz ve Alkol İşletmeleri (TEKEL) Genel Müdürlüğünün destekleme işleriyle ilgiliolarak doğmuş tüm alacaklarına (öncelikle TEKEL Genel Müdürlüğünün tahmini yılsonu görev zararı alacak miktarı üzerinden avans mahiyetinde tespit edilecekmiktara) karşılık aynı tutarda olmak üzere, 31.12.2002 tarihi itibarıyla vadesigeldiği halde ödenmemiş ve Maliye Bakanlığına bağlı vergi dairelerince takip vetahsil edilen her türlü vergi, fon ve pay borçları (özel tüketim vergisi hariç)ile bu borçlara ilişkin gecikme zammı ve faizlerine mahsup edilmek suretiyleterkin edilen tutarların bakiyesinin, Devlete ait olan ve 21.7.1953 tarihli ve6183 sayılı Kanun kapsamına giren borçlarına karşılık olarak, mülkiyeti TEKELGenel Müdürlüğüne ait ve üzerinde herhangi bir takyidat bulunmayantaşınmazlardan, Maliye Bakanlığınca tespit edilecek kamu kuruluşlarınca ihtiyaçduyulanlar 4.1.2002 tarihli ve 4734 sayılı Kanunun 6 ncı maddesine göreoluşturulacak komisyon tarafından takdir edilecek rayiç değeri üzerinden,borçlu kurumun da uygun görüşü alınarak, bütçenin gelir ve gider hesapları ileilişkilendirilmeksizin Maliye Bakanlığınca satın alınarak tasfiyeedilebileceği; bu taşınmazların tapu işlemlerine esas olan ve yukarıdabelirtilen şekilde tespit edilen değeri miktarındaki Devlete ait olan 21.7.1953tarihli ve 6183 sayılı Kanun kapsamına giren borçlarının terkin edileceği vemahsup konusu olacak vergi, fon ve paylara ilişkin gecikme zammı ve faizlerininde 31.12.2002 tarihi itibarı ile dondurulacağı öngörülmüştür.
Anayasa'nın 153. maddesinin son fıkrasında, Anayasa Mahkemesikararlarının yasama, yürütme, yargı ve idare makamlarıyla gerçek vetüzelkişileri bağladığı belirtilmektedir. Buna göre, Yasama Organı'nın dahaönce iptal edilen bir kuralı yeniden yasalaştırmaması gerekir. Bir kuralınAnayasa'nın 153. maddesine aykırılığı ancak, iptal edilen kuralla “aynı” ya da“benzer nitelikte” olması durumunda olanaklıdır. İki yasa kuralının aynı ya dabenzer nitelikte olup olmadığının saptanabilmesi için öncelikle anlam, kapsamve teknik içerik yönlerinden benzerlikleri olup olmadığının incelenmesigerekir.
İptali istenen 27. maddenin (f) fıkrasının ikinci paragrafı ileanlam, kapsam ve teknik içerik yönlerinden aynı kuralları içeren 4833 sayılı“2003 Mali Yılı Bütçe Kanunu”nun 28. maddesinin (g) fıkrası, 22.1.2003 günlü,E.2003/41, K.2004/4 sayılı Anayasa Mahkemesi kararı ile iptal edilmiştir.
Daha önce 2004 Mali Yılı Bütçe Kanunu'nun, 27. maddesinin (f)fıkrasının ikinci paragrafıyla iptal edilmiş olan aynı kuralın yenidenyasalaştırılması Anayasa'nın 153. maddesine aykırıdır. Kuralıniptaligerekir.
Kuralın, Anayasa'nın2., 11., 87., 88., 89. ve 161.maddeleriyönünden incelenmesine gerek görülmemiştir.
8- Yasa'nın 27. Maddesinin (g) Fıkrasının İkinci Paragrafındaki“…gelirve gider hesapları ile ilişkilendirilmeksizin…”İbaresinin İncelenmesi
Maddenin iptali istenilen ibarenin yer aldığı (g) fıkrasında,Toprak Mahsulleri Ofisi Genel Müdürlüğünün (TMO) olağanüstü hal stoklarından,serbest stoklarına aktaracağı ürünlerin satışından elde edilecek ve Hazineyeödenmesi gereken ürün bedellerinin, TMO Genel Müdürlüğünün Hazineden olan görevzararı ve/veya sermaye alacaklarına mahsup etmeye, Hazine Müsteşarlığının bağlıolduğu Bakanın; bu işlemleri anılan Müsteşarlığın teklifi üzerine gelir vegider hesapları ile ilişkilendirmeksizin mahiyetlerine göre ilgili Devlethesaplarına kaydettirmeye de Maliye Bakanının yetkili olduğu öngörülmüştür.
Yasanın iptali istenilen 27. Maddesinin (g) fıkrasının ikinciparagrafındaki“gelir ve gider hesapları ile ilişkilendirilmeksizin”ibaresi17.9.2004 günlü, 5234 sayılı Yasanın 23. maddesi ile değiştirilmiştir.
Bu nedenle konusu kalmayan istem hakkındakarar verilmesine yerolmadığına kararverilmesi gerekir.
9- Yasa'nın 28. Maddesinin (b) Fıkrasındaki“…bütçesinin gelir vegiderleri ile ilişkilendirilmeksizin…”İbaresi ile 28. Maddenin (c)Fıkrasındaki “...gelir ve gider hesapları ile ilişkilendirilmeksizin”İbaresinin İncelenmesi
Dava dilekçesinde, bu düzenlemelerin bütçe yasasıyla değil, olağanyasa ile yapılması gerektiği ayrıca,sözkonusu düzenlemeyle TürkTelekomünikasyon A.Ş.'nin statüsünün belirlendiği 406 sayılı Telgraf ve TelefonKanunu'nun değiştirilmiş olduğugerekçesiyle, Anayasa'nın 2., 11., 87., 88., 89.ve 161. maddelerine aykırı olduğu belirtilerek iptalleri istenilmiştir.
Maddenin (b) fıkrasında, Türk Telekomünikasyon A.Ş.'nin ilgilimalî yıldan önceki yıllara ait kâr paylarından Hazineye isabet eden tutarlarınHazine Müsteşarlığının bağlı olduğu Bakanın talebi üzerine bütçesinin gelir vegiderleri ile ilişkilendirmeksizin Türk Telekomünikasyon A.Ş.'nin 233 sayılıKanun Hükmünde Kararnameye tâbi olduğu dönemde Bakanlar Kurulu Kararı ileverilen ve halen devam eden görevler nedeniyle doğan ve doğacak olan görevzararı alacaklarına veya ödenmemiş sermayesine mahsup etmeye ilişkin işlemleriyapmaya Maliye Bakanı yetkili kılınmıştır.
Getirilen kural ile Hazine ve “Türk Telekomünikasyon A.Ş.”ninkarşılıklı olarak alacaklarının borçları ile mahsup edilmesi olanağıgetirilmektedir. Anayasa'nın 161. maddesinin son fıkrasında,“BütçeYasalarına bütçe ile ilgili hükümler dışında hiçbir hüküm konulamaz.”Kuralıyer almaktadır. Anayasa Mahkemesinin bu kurala ilişkin içtihadına göre, yasakonusu olabilecek bir kuralı kapsamaması koşuluyla ‘bütçe ile ilgili hükümler'ifadesi, bütçeyi açıklayıcı, uygulanmasını kolaylaştırıcı niteliktedüzenlemeler olarak değerlendirilmelidir.
İptali istenilen sözkonusu ibare ile belirtilen işlemlerin nasılyapılacağı açıklığa kavuşturularak bütçenin uygulanması kolaylaştırılmaktadır.
Bu nedenlerle Yasa'nın 28. maddenin (b) fıkrasında yer alan“…bütçesiningelir ve giderleri ile ilişkilendirilmeksizin…”ibaresi Anayasa'ya aykırıdeğildir. İsteminreddigerekir.
Maddenin (c) fıkrasında, Türk Telekomünikasyon A.Ş.'nin 2003 yılısonu itibarıyla; Hazineye (28.3.2002 tarihli ve 4749 sayılı Kanun kapsamındakiHazine alacakları hariç) ve fonlara olan borçları ile geçmiş yıllar bütçekanunlarının “Kurumların Hasılatından Pay” başlıklı maddeleri uyarınca doğan veMaliye Bakanlığı Merkez Saymanlığına ödenmesi gereken vadesi geçmiş borçlarını,Hazineden ve fonlardan olan alacaklarına veya ödenmemiş sermayelerine mahsupetmeye, Hazine Müsteşarlığının bağlı olduğu Bakan; bu işlemleri anılanMüsteşarlığın teklifi üzerine gelir ve gider hesapları ile ilişkilendirilmeksizinmahiyetlerine göre ilgili Devlet hesaplarına kaydettirmeye, Maliye Bakanınınyetkili olduğu öngörülmüştür.
Getirilen kural ile Hazine ve “Türk Telekomünikasyon A.Ş.”ninkarşılıklı olarak alacaklarının borçları ile mahsup edilmesi olanağı getirilmektedir.Anayasa'nın 161. maddesinin son fıkrasında,“Bütçe Yasalarına bütçe ileilgili hükümler dışında hiçbir hüküm konulamaz.”Kuralı yer almaktadır.Anayasa Mahkemesinin bu kurala ilişkin içtihadına göre, yasa konusu olabilecekbir kuralı kapsamaması koşuluyla ‘bütçe ile ilgili hükümler' ifadesi, bütçeyiaçıklayıcı, uygulanmasını kolaylaştırıcı nitelikte düzenlemeler olarakdeğerlendirilmelidir.
İptali istenilen ibare ile belirtilen işlemlerin nasıl yapılacağıaçıklığa kavuşturularak bütçenin uygulanması kolaylaştırılmaktadır.
Bu nedenlerle Yasa'nın 28. maddenin (c) fıkrasında yer alan“…gelir ve gider hesapları ile ilişkilendirilmeksizin…”ibaresi Anayasa'yaaykırı değildir. İsteminreddigerekir.
10- Yasa'nın 31. Maddesinin (b) Fıkrasının Birinci ParagrafındaYer Alan“(kapsam dışı personel dahil olmak üzere işçiler, geçici personel,ayın veya haftanın bazı günleri ya da günün belirli saatleri gibi kısmi zamanlıçalışan sözleşmeli personel ile aylık veya ücretleri 631 sayılı kanun hükmündekararnamenin 14 üncü maddesi kapsamında belirlenenler hariç)”İbaresininİncelenmesi
Dava dilekçesinde, maddenin (b) fıkrasında parantez içinde yeralan “kapsam dışı personel dahil olmak üzere işçiler, geçici personel, ayınveya haftanın bazı günleri ya da günün belirli saatleri gibi kısmi zamanlıçalışan sözleşmeli personel ile aylık veya ücretleri 631 sayılı Kanun HükmündeKararnamenin 14 üncü maddesi kapsamında belirlenenler hariç”kuralı ile kimipersonelin fıkranın ilk paragrafında düzenlenen ödeme kapsamı dışındatutulmasının Anayasa'nın 10. maddesinde yer alan eşitlik ilkesine ve 55.maddesi ile 2. ve 11. maddelerine aykırı olduğu ileri sürülerek iptaliistenilmiştir.
Yasa'nın 31. maddesinin (b) fıkrasında, Aylıklarını 657 sayılıDevlet Memurları Kanunu, 926 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanunu,2802 sayılı Hâkimler ve Savcılar Kanunu, 2914 sayılı Yüksek Öğretim PersonelKanunu ve 3466 sayılı Uzman Jandarma Kanununa göre almakta olan personel ilekamu kurum ve kuruluşlarında çeşitli statülerde sözleşmeli personel olarakistihdam edilenlere Bakanlar Kurulunca belirlenecek tarihlerde ve tutarlardaiki bölüm halinde toplam 160 milyon lira ödeme yapılacağı, ancak kapsam dışıpersonel dahil olmak üzere işçiler, geçici personel, ayın veya haftanın bazı günleriya da günün belirli saatleri gibi kısmi zamanlı çalışan sözleşmeli personel ileaylık veya ücretleri 631 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 14 üncü maddesikapsamında belirlenenler ile ödemelerin yapılacağı tarihlerde; aylıksız izinliolanlara, kurumların yurt dışı kadro veya pozisyonlarında çalışanlara, hangişekilde olursa olsun üç ay veya daha fazla süreyle gönderilmeleri nedeniyleyurt dışında bulunanlara ve kadro veya pozisyonları ile ilişikleri kesilmişbulunanlara, belirlenen tarih için öngörülen tutarın ödenmeyeceğiöngörülmüştür.
Burada ödemenin yapılacağı kişiler, Anayasa'nın 128. maddesinegöre Devletin, kamu iktisadi teşebbüsleri ve diğer kamu tüzelkişilerinin genelidare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiğiasli ve sürekli görevleri yürüten ve bir kadro işgal edenlerdir. Oysa iptaliistenen kuralda belirtilen personel ise; İş Yasası kapsamında çalışan kapsamdışı personel dahil olmak üzere işçiler, kısmi zamanlı çalışan sözleşmelipersonel ile aylık veya ücretleri 631 sayılı KHK'nin 14. maddesi kapsamındabelirlenenlerdir.
Kapsam dışı personel dahil olmak üzere işçiler ile kısmi zamanlıçalışan sözleşmeli personelin istihdamında akdi bir durum sözkonusudur vekendilerine ödenecek ücretin belirlenmesinde esas olan tarafların serbestiradeleriyle gerçekleştirmiş oldukları akittir.
Anayasa'nın 161. maddesinin son fıkrasında; “Bütçe kanununa,bütçe ile ilgili hükümler dışında hiçbir hüküm konulamaz” denilmektedir.Yasa konusu olabilecek bir kuralı kapsamaması koşuluyla “bütçe ile ilgilihükümler” ifadesi, bütçeyi açıklayıcı, uygulanmasını kolaylaştırıcınitelikteki düzenlemelerdir. İptali istenilen düzenleme ile ödeme kapsamıdışında kalan farklı statüdeki personel sayılmak suretiyle uygulamaya açıklıkgetirilmesi amaçlanmıştır.
Anayasa'nın 10. maddesinde, “Herkes, dil, ırk, renk, cinsiyet,siyasî düşünce, felsefî inanç, din, mezhep ve benzeri sebeplerle ayırımgözetilmeksizin kanun önünde eşittir. Hiçbir kişiye, aileye, zümreye veyasınıfa imtiyaz tanınamaz. Devlet organları ve idare makamları bütünişlemlerinde kanun önünde eşitlik ilkesine uygun olarak hareket etmekzorundadırlar.” denilmektedir. Bu mutlak yasak, birbirinin aynı durumundaolanlara ayrı kuralların uygulanmasını ve ayrıcalıklı kişi ve topluluklarınyaratılmasını engellemektedir. Aynı durumda olanlar için farklı düzenleme,eşitliğe aykırılık oluşturur. Anayasa'nın amaçladığı eşitlik, mutlak ve eylemlieşitlik değil, hukuksal eşitliktir. Aynı hukuksal durumlar aynı, ayrı hukuksaldurumlar ayrı kurallara bağlı tutulursa Anayasa'nın öngördüğü eşitlik çiğnenmişolmaz. Başka bir anlatımla, kişisel nitelikleri ve durumları özdeş olanlararasında, yasalara konulan kurallarla değişik uygulamalar yapılamaz. Durum vehukuki statüdeki özellikler, kimi kişiler ya da topluluklar için değişikkuralları ve değişik uygulamaları gerekli kılabilir.
Statüleri farklı olan ve/veya farklı aylık ya da ücret hesaplamabiçimi öngörülmüş olan farklı hukuksal konuma sahip personel için farklıdüzenleme getirilmesi Anayasa'nın 10. maddesine aykırılık oluşturmaz.
Bu nedenlerle, statüleri farklı olan ve/veya farklı aylık ya daücret hesaplama biçimi öngörülmüş olan farklı hukuksal konuma sahip personeliçin farklı düzenleme getiren Yasa'nın 31. maddesinin (b) fıkrasının birinci paragrafındayer alan“(kapsam dışı personel dahil olmak üzere işçiler, geçici personel,ayın veya haftanın bazı günleri ya da günün belirli saatleri gibi kısmi zamanlıçalışan sözleşmeli personel ile aylık veya ücretleri 631 sayılı Kanun HükmündeKararnamenin14üncü maddesi kapsamında belirlenenler hariç)”ibaresi Anayasa'ya aykırıdeğildir. İstemin reddi gerekir.
Kuralın, Anayasa'nın2., 11. ve 55.maddeleri yönünden incelenmesinegerek görülmemiştir.
11- Yasa'nın 31. Maddesinin (b) Fıkrasınınİkinci Paragrafınınİncelemesi
Dava dilekçesinde, maddenin (b) fıkrasının ikinci paragrafında yeralan;“Ancak, ödemelerin yapılacağı tarihlerde; aylıksız izinli olanlara,kurumların yurt dışı kadro veya pozisyonlarında çalışanlara, hangi şekildeolursa olsun üç ay veya daha fazla süreyle gönderilmeleri nedeniyle yurtdışında bulunanlara ve kadro veya pozisyonları ile ilişikleri kesilmişolanlara, belirlenen tarih için öngörülen tutar ödenmez.”kuralı uyarıncabenzer statüde çalışanlar veya aynı statüde çalışanların ödeme yapılacağıtarihte yurtiçinde görev başında olup olmamasına göre ayrılarak ödemeyapılmasının öngörülmesi Anayasa'nın 10. maddesinde yer alan eşitlik ilkesineve 55. maddesi ile 2. ve 11. maddelerine aykırı olduğu ileri sürülerek iptaliistenilmiştir.
(b) fıkrasının ikinci paragrafında, ödemenin yapılacağı tarihteaylıksız izinli olanlara, kurumların yurt dışı kadrolarında çalışanlara, hangişekilde olursa olsun üç ay veya daha fazla süre ile yurt dışına gönderilenlerile kadro veya pozisyonları ile ilişikleri kesilmiş olanlara, ödemeyapılmayacağı öngörülmüştür.
Bu fıkraya göre yapılan ödemenin amacı, Devlet memurlarınınaylıklarında 2003 yılı içerisinde yapılan artış oranlarının 2003 yıl sonuitibarı ile gerçekleşmiş olan enflasyon oranlarının altında kalmış olmasınedeniyle, reel azalışın telafi edilmesidir.
Anayasa'nın 161. maddesinin son fıkrasında; “Bütçe kanununa,bütçe ile ilgili hükümler dışında hiçbir hüküm konulamaz”denilmektedir.Yasa konusu olabilecek bir kuralı kapsamaması koşuluyla “bütçe ile ilgilihükümler” ifadesi, bütçeyi açıklayıcı, uygulanmasını kolaylaştırıcıdüzenlemeleri nitelemektedir. İptali istenilen ibareyle ödeme kapsamı içindeolmakla birlikte, ödemenin yapılacağı dönemde görev başında olmamalarınedeniyle ödeme yapılmayacak personelin sayılması, bütçenin açıklanması veuygulanmasının kolaylaştırılması kapsamında ise de bu tür düzenlemelerde deeşitlik ilkesi uyarınca, aynı durumda olanlar için farklı kurallaröngörülmemesi gerekir.
Fıkranın iptali istenen ikinci paragrafında getirilen kuralla,geçmişe yönelik olarak uğradıkları maddi kaybın telafi edilmesi amacıylakendilerine ödeme yapılması öngörülen aynı hukuki statüye sahip personelin birkısmının, ödemenin yapılacağı tarihte görevlerinin başında olmamaları nedeniyleödeme kapsamı dışında tutulmaları Anayasa'nın 10. maddesindeki eşitlik ilkesineaykırılık oluşturur. Kuralın iptali gerekir.
Kuralın, Anayasa'nın2., 11. ve 55.maddeleri yönünden incelenmesinegerek görülmemiştir.
12- Yasa'nın 32. Maddesinin İncelenmesi
a- (a) Fıkrasının İkinci Paragrafı ile (h) Fıkrasının İncelenmesi
Dava dilekçesinde, bu düzenlemelerin bütçe yasasıyla değil, olağanyasa ile yapılması gerektiği, (a) fıkrasının ikinci paragrafıile6183 sayılı,(h) fıkrası ile 657 sayılı yasalarındeğiştirildiği ileri sürülerek; kurallarınAnayasa'nın 2., 11., 87., 88., 89. ve 161. maddelerine aykırı olduğu savıylaiptali istenilmiştir.
(a) fıkrasının ikinci paragrafında; döner sermayelerin, fonların,kefalet sandıklarının, sosyal güvenlik kurumlarının ve bütçelerin yatırımve/veya transfer tertiplerinden yardım alan kuruluşların serbest memurkadrolarına verilecek açıktan atama izinlerinin toplam sayısının 2003 yılındaemeklilik, ölüm ve istifalar sonucu ayrılan personel sayısının %80'ini aşamayacağı,norm kadro çalışmasının sonuçlandırılarak uygulamaya geçilmiş olduğukurumlarla, kurulması veya genişletilmesi yasa, uluslararası anlaşma veya 2004yılı programı ile öngörülen birimler ve temini zorunlu hizmetlerin gerektirdiğipersonel ihtiyacını ilk tümcedeki sınırlamaya tabi olmaksızın değerlendirmeyeMaliye Bakanı'nın yetkili olduğu; (h) fıkrasında ise; kamu hizmetlerinin etkinve verimli bir biçimde yürütülebilmesi amacıyla, konsolide bütçeye dahil daireve idarelerin teşkilat yapıları ve hizmet amacına uygun olarak personeldağılımının sağlanmasına yönelik önlemler almaya, ihtiyaç fazlası personelin,ilgili kuruluşların da görüşü alınarak (a) fıkrası kapsamında yer alan GenelBütçeye dahil dairelere, katma bütçeli idarelere, döner sermayelere, fonlara,kefalet sandıklarına, sosyal güvenlik kurumlarına, genel bütçeden yardım alankuruluşlara nakledilmelerine ilişkin usul ve esasları belirlemeye DevletPersonel Başkanlığının bağlı olduğu Bakan ile Maliye Bakanının yetkili olduğuöngörülmüştür.
Anayasa'nın 153. maddesinin son fıkrasında Anayasa Mahkemesikararlarının yasama, yürütme, yargı ve idare makamlarıyla gerçek vetüzelkişileri bağladığı belirtilmektedir. Buna göre, Yasama Organı'nın dahaönce iptal edilen bir kuralı yeniden yasalaştırmaması gerekir. Bir kuralınAnayasa'nın 153. maddesine aykırılığı ancak, iptal edilen kuralla “aynı” ya da“benzer nitelikte” olması durumunda olanaklıdır. İki yasa kuralının aynı ya dabenzer nitelikte olup olmadığının saptanabilmesi için öncelikle anlam, kapsamve teknik içerik yönlerinden benzerlikleri olup olmadığının incelenmesigerekir.
32. madenin iptali istenen (a) fıkrasının ikinci paragrafı ileanlam, kapsam ve teknik içerik yönlerinden aynı kuralları içeren 4833 sayılı“2003 Mali Yılı Bütçe Kanunu”nun 31. maddesinin (k) fıkrası ve 32. maddeniniptali istenen (h) fıkrası ile anlam, kapsam ve teknik içerik yönlerinden aynıkuralları içeren 4833 sayılı 2003 Mali Yılı Bütçe Kanununun 31. maddesinin (j)fıkrası, 22.1.2003 günlü, E.2003/41, K.2004/4 sayılı Anayasa Mahkemesi kararıile, iptal edilmiştir.
2004 Mali Yılı Bütçe Kanunu'nun, 32. maddesinin (a) fıkrasınınikinci paragrafı ve (h) fıkrasıyla, daha önce iptal edilmiş olan aynıkuralların yeniden yasalaştırılması Anayasa'nın 153. maddesine aykırıdır.Kurallarıniptaligerekir.
Kuralların, Anayasa'nın2., 11., 87., 88., 89. ve 161.maddeleriyönünden incelenmesine gerek görülmemiştir.
b- (f) Fıkrasının İncelenmesi
Dava dilekçesinde, bu kuralın diğer yasalar ile yapılması gerekendüzenlemelerden olduğu, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun, Emekli SandığıYasası'na göre emekli olanların yeniden memuriyete alınmalarını düzenleyen 93.maddesini değiştirdiği, bu nedenle Anayasa'nın 2., 11., 87., 88. ve 161.maddelerine aykırı olduğu belirtilerek iptali istenilmiştir.
Fıkrada herhangi bir sosyal güvenlik kuruluşundan emeklilik veyayaşlılık aylığı alanların müşterek kararname veya Bakanlar Kurulu kararıylaatanacak olanlar ile üniversite öğretim üyeliklerine atanacaklar hariç olmaküzere (a) fıkrasının üçüncü paragrafı kapsamında yer alan Genel Bütçeye dahildairelere, katma bütçeli idarelere, döner sermayelere, fonlara, kefaletsandıklarına, sosyal güvenlik kurumlarına, genel bütçeden yardım alankuruluşlara tahsis edilmiş bulunan serbest memur ve işçi kadrolarına açıktanatanamayacakları öngörülmüştür.
İptali istenen kural, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nunemeklilerin yeniden memuriyete alınmalarını düzenleyen 93. maddesini 2004 yılıiçin değiştirici nitelik taşımaktadır. Bu tür düzenlemelerin bütçe yasası dışındakigenel yasalarla yapılması zorunluluğu açıktır.
Bu nedenlerle bütçe ile ilgili olmayan kural, Anayasa'nın 87.,88., 89. ve 161. maddelerine aykırıdır. Kuralıniptaligerekir.
Kuralın, Anayasa'nın 2. ve 11. maddeleri yönünden incelenmesinegerek görülmemiştir.
c- (g) Fıkrasının İncelenmesi
Dava dilekçesinde, bu kuralın diğer yasalar ile yapılması gerekendüzenlemelerden olduğu, sözkonusu düzenlemenin 190 sayılı Genel Kadro ve UsulüHakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 9. maddesini değiştirici nitelik taşımasınedeniyle Anayasa'nın 2., 11., 87., 88., 89. 153/son ve 161. maddelerine aykırıolduğu savıyla iptali istenilmiştir.
Fıkrada, 190 sayılı Kanun Hükmünde Kararname uyarınca değişiklikyapılan kadroların ilgili mercilerin onay tarihinden itibaren geçerli olmaküzere kullanılacakları öngörülmüştür.
190 sayılı “Genel Kadro ve Usulü Hakkında Kanun HükmündeKararname”nin 4. maddesi uyarınca, Kanun Hükmünde Kararname kapsamına girenkurum ve kuruluşların kadroları üç ayrı cetvel halinde ve taşra teşkilatı olankurum ve kuruluşlarda merkez ve taşra ayrımı yapılarak iki bölüm halindedüzenlenmiştir.
Anılan Kanun Hükmünde Kararnamenin 9. maddesinde, Kuruluşlaraverilmiş bulunan ve ekli cetvellerde gösterilen serbest kadroların, hiyerarşikyapıyı bozmamak kaydıyla, 7. maddede belirtilen yönteme uygun olarak BakanlarKurulunca değişik derecelerden aynı sınıf ve unvanlı kadrolarladeğiştirilebileceği öngörülmüştür. 7. maddeye göre, kadro değişiklikleri ilgilibakanlıkların teklifi, Maliye Bakanlığı ile Devlet Personel Başkanlığınıngörüşü ile Bakanlar Kurulunca her kurum için yılda bir kez yapılmaktadır.
Bakanlar Kurulu Kararı ile Kanun Hükmünde Kararname'ye eklicetvellerde yapılan kadro değişiklikleri, 8. madde uyarınca değişikliktarihinden itibaren üç ay içinde unvan, sınıf, derece ve adet belirtilerekyurtiçinde merkez ve taşra birimleri itibarıyla; yurtdışında ise toplam sayıolarak dağılımı yapılacaktır.
Yapılan kadro dağılımını gösteren cetveller Maliye Bakanlığı veDevlet Personel Başkanlığı ile uygunluk sağlandıktan sonra Sayıştay denetiminetabi kuruluşlarca vize için Sayıştay'a, bunlar dışında kalan kurum vekuruluşlarda ise onay için onay merciine gönderilecektir. Aylık ödemeler vizeliveya onaylı kadro dağılım cetvellerine göre yapılacaktır.
Ancak, iptali istenen kural ile 190 sayılı Kanun HükmündeKararname ile kadro değişiklikleri için öngörülmüş olan kurallar 2004 yılı içindeğiştirilmektedir. Oysa bu tür düzenlemelerin bütçe yasası dışındaki genelyasalarla yapılması zorunluluğu açıktır.
Bu nedenlerle bütçe ile ilgili olmayan kural, Anayasa'nın 87.,88., 89. ve 161. maddelerine aykırıdır. Kuralıniptaligerekir.
Kuralın, Anayasa'nın 2., 11. ve153. maddeleri yönündenincelenmesine gerek görülmemiştir.
13- Yasa'nın 36. Maddesinin İncelenmesi
a- (a) Fıkrasının (5) numaralı Bendinin İncelenmesi
Yasa'nın 36. maddesinin (a) fıkrasının iptali istenen (5) numaralıbendi 17.9.2004 günlü, 5234 sayılı “Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde KararnamelerdeDeğişiklik Yapılmasına Dair Kanun”un 13. maddesinin (g) fıkrası iledeğiştirilmiştir.
Bu nedenle konusu kalmayan istem hakkındakarar verilmesine yerolmadığınakarar verilmesi gerekir.
b- (a) Fıkrasının (5) numaralı Bendi Dışında Kalan Bölümününİncelenmesi
Dava dilekçesinde, bu kuralın diğer yasalar ile yapılması gerekendüzenlemelerden olduğu, fıkrada sayılmış olan kuruluşlara ilişkin yasalarıdeğiştirici nitelik taşıdığı, daha önce iptal edilmiş olan kuralın yenidenyasalaştırılmış olduğu gerekçesiyle, Anayasa'nın 2., 11., 87., 88., 89.,153/son ve 161. maddelerine aykırı olduğu belirtilerek iptali istenilmiştir.
(a) fıkrasında, katma değer vergisi ve özel tüketim vergisi hariçolmak üzere mal ve hizmet satışları aylık gayrısafi hasılat tahakkuk tutarınınTürk Telekomünikasyon A.Ş için %15'inin, Devlet Hava Meydanları İşletmesi GenelMüdürlüğü, Devlet Malzeme Ofisi Genel Müdürlüğü, Kıyı Emniyeti ve Kurtarmaİşletmeleri Genel Müdürlüğü ve Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı için%10'unun engeç takip eden ayın 20'sine kadar Maliye Bakanlığı MerkezSaymanlığına ödeneceği, ödenen bu tutarın bütçeye gelir yazılacağı; sürelerindeödenmeyen tutarların tahsilinde gecikme zammı da uygulanmak suretiyle 6183sayılı Yasa hükümlerinin uygulanacağı öngörülmüştür.
İptali istenen 36. maddenin (a) fıkrası ile anlam, kapsam ve teknikiçerik yönlerinden aynı kuralları içeren 4833 sayılı “2003 Mali Yılı BütçeKanunu”nun 35. maddesinin (a) fıkrası, 22.1.2003 günlü, E.2003/41, K.2004/4sayılı Anayasa Mahkemesi kararı ile iptal edilmiştir.
2004 Mali Yılı Bütçe Kanunu'nun, 36. maddesinin (a) fıkrasının (5)numaralı bendi dışında kalan bölümüyle daha önce iptal edilmiş olan aynıkuralların yeniden yasalaştırılması Anayasa'nın 153. maddesine aykırıdır.Kuralıniptaligerekir.
Kuralın, Anayasa'nın2., 11., 87., 88., 89. ve 161.maddeleri yönündenincelenmesine gerek görülmemiştir.
c- (b) Fıkrasının İncelenmesi
(b) fıkrasında kira ve idare gelirlerinden alınacak paylardüzenlenmiştir.
İptali istenilen kural 17.9.2004 günlü, 5234 sayılı “Bazı Kanun veKanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun”un 33.maddesinin (d) fıkrası ile yürürlükten kaldırılmıştır.
Bu nedenle konusu kalmayan istem hakkındakarar verilmesine yerolmadığıkararı verilmesi gerekir.
d- (e) Fıkrasının İncelenmesi
Dava dilekçesinde, bu kuralın diğer yasalar ile yapılması gerekendüzenlemelerden olduğu, 3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanununun 32. maddesinideğiştirici nitelik taşıdığı, bu nedenle Anayasa'nın 2., 11., 87., 88., 89.,153/son ve 161. maddelerine aykırı olduğu belirtilerek iptali istenilmiştir.
Fıkrada 3308 sayılı “Mesleki Eğitim Kanunu”nun 32. maddesinde yeralan ödeneklerin, personel giderleri hariç olmak üzere; milli eğitimhizmetlerinin iyileştirilmesi, kaliteli ve verimli hizmet sunumunun sağlanması,merkez ve taşra teşkilatının acil ihtiyaçlarının karşılanması, eğitim araştırmave geliştirme faaliyetlerinin desteklenmesi amacıyla da kullanılabilmesiöngörülmüştür.
İptali istenen 36. maddenin (e) fıkrası ile anlam, kapsam veteknik içerik yönlerinden aynı kuralları içeren 4833 sayılı “2003 Mali YılıBütçe Kanunu”nun 35. maddesinin (f) fıkrası, 22.1.2003 günlü, E.2003/41,K.2004/4 sayılı Anayasa Mahkemesi kararı ile iptal edilmiştir.
2004 Mali Yılı Bütçe Kanunu'nun, 36. maddesinin (e) fıkrası iledaha önce iptal edilmiş olan aynı kuralın yeniden yasalaştırılması Anayasa'nın153. maddesine aykırıdır. Kuralıniptaligerekir.
Kuralın, Anayasa'nın2., 11., 87., 88., 89. ve 161.maddeleriyönünden incelenmesine gerek görülmemiştir.
14- Yasa'nın 43. Maddesinin Son Fıkrasının İncelenmesi
Maddenin son fıkrasında, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 78.maddesi uyarınca yurt dışına gönderilecek Devlet memurları kontenjanlarınınbelirlenmesi amacıyla, Devlet Personel Başkanlığınca hazırlanacak olan BakanlarKurulu Karar Taslağı hakkında Maliye Bakanlığının uygun görüşünün alınmasıöngörülmüştür.
Yasanın 43. maddesinin iptali istenilen son fıkrası 17.9.2004günlü, 5234 sayılı Yasanın 33. maddesinin (d) fıkrası ile yürürlüktenkaldırılmıştır.
Bu nedenle konusu kalmayan istem hakkında karar verilmesine yerolmadığına karar verilmesi gerekir.
15- Yasa'nın 45. Maddesinin İncelenmesi
Dava dilekçesinde, bu kuralın diğer yasalar ile yapılması gerekendüzenlemelerden olması nedeniyle Anayasa'nın 2., 11., 87., 88., 89. ve 161.maddelerine aykırılığı savıyla iptali istenilmiştir.
Maddede, özelleştirme kapsamına alınan kuruluşlar dahil 233 sayılıKanun Hükmünde Kararname hükümlerine tabi iktisadi devlet teşekkülleri, kamuiktisadi kuruluşları, bunların müesseseleri, bağlı ortaklıkları, iştirakleriile büyükşehir belediyeleri, belediyeler, il özel idareleri, bunlara ait tüzelkişilerin veya bunlara bağlı müstakil bütçeli ve kamu tüzel kişiliğini haizkuruluşların; Devlete ait olan ve 6183 sayılı Yasa kapsamına giren borçlarınakarşılık olarak, mülkiyeti bu idarelere ait olan ve üzerinde herhangi birtakyidat bulunmayan taşınmazlardan ihtiyaç duyulanların, 4734 sayılı Yasanın 6.maddesine göre oluşturulacak komisyon tarafından takdir edilecek değeriüzerinden, borçlu kurumun da uygun görüşü alınarak, bütçenin gelir ve giderhesapları ile ilişkilendirilmeksizin Maliye Bakanlığınca satın alınabileceği vebu idarelerin satın alınan taşınmazların tapu işlemlerine esas olan ve yukarıdabelirtilen şekilde tespit edilen değerine eşit tutarda Devlete ait olan ve21.7.1953 tarihli ve 6183 sayılı Yasa kapsamına giren borçlarının terkinedilmesi öngörülmüştür.
Maddede ayrıca vergi dairelerine 6183 sayılı Yasa kapsamında borcuolan ve ödeme güçlüğü içinde oldukları inceleme raporu ile tespit edilen diğermükelleflerin taşınmazları için de aynı uygulamanın yapılabileceğibelirtilmiştir.
6183 sayılı Yasanın 1. maddesinde, Devletin bu yasa kapsamındakialacakları; vergi, resim, harç, ceza tahkik ve takiplerine ait mahkeme masrafı,vergi cezası, para cezası gibi asli ve gecikme zammı, faiz gibi, fer'i ammealacakları ve akitten ve haksız iktisaptan doğanlar dışında kalan ve ammehizmetleri tatbikatının uygulamasından kaynaklanan diğer alacaklar ile bunlarıntakip masrafları olarak açıklanmıştır.
İptali istenen kural, 6183 sayılı Yasa'nın, bu Yasa'nın 1. maddesikapsamında Hazine'ye borçları olan ve ödeme güçlüğü çeken sözkonusu kamu kurumve kuruluşları ile diğer mükelleflerin mülkiyetinde bulunan gayrımenkullerinsatılarak borçlarının tahsil edilmesini ve buna ilişkin yöntemi belirleyen maddelerini2004 mali yılı için değiştirici nitelik taşımaktadır. Bu tür düzenlemelerinbütçe yasası dışındaki genel yasalarla yapılması zorunluluğu açıktır.
Bu nedenlerle bütçe ile ilgili olmayan kural, Anayasa'nın 87.,88., 89. ve 161. maddelerine aykırıdır. Kuralıniptaligerekir.
Kuralın, Anayasa'nın 2. ve 11. maddeleri yönünden incelenmesinegerek görülmemiştir.
16- Yasa'nın 46. Maddesinin İncelenmesi
Dava dilekçesinde, bu kuralın diğer yasalar ile yapılması gerekendüzenlemelerden olduğu, 2942 sayılı “Kamulaştırma Kanunu” kapsamındayapılabilecek düzenlemeler içerdiği, gerekçesiyle; Anayasa'nın 2., 11., 46.,87., 88., 89. ve 161. maddelerine aykırı olduğu belirtilerek iptaliistenilmiştir.
Madde ile Genel bütçeye dahil daireler, katma bütçeli idareler veTürkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryolları Genel Müdürlüğü tarafından, 4.11.1983günlü, 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu hükümleri uyarınca kamulaştırılantaşınmazların sahiplerine kabul etmeleri halinde, kamulaştırma bedeli yerine,Hazineye ait taşınmazların satış işlemlerinde ödeme aracı olarak kabul edilmeküzere, taşınmazın bedelini gösteren ve üçüncü kişilere devredilebilen bir belgeverilebileceği; bu belgenin işleme tâbi tutulacağı tarihteki bedelin, belgedeyazılı bedele, belgenin düzenlendiği tarihten itibaren kanunî faiz uygulanmaksuretiyle tespit edileceği ve bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul veesasları belirlemeye Maliye Bakanının yetkili olduğu öngörülmüştür.
Yasa'nın iptali istenen 46. maddesindeki düzenleme ilekamulaştırma bedeli olarak nakit dışında yeni bir ödeme aracı olarak belgeverilmesinin öngörülmesi, 2942 sayılı Yasa'nın 3. maddesini 2004 mali yılı içindeğiştirici nitelik taşımaktadır.
Bu nedenlerle bütçe ile ilgili olmayan kural, Anayasa'nın 87.,88., 89. ve 161. maddelerine aykırıdır. Kuralıniptaligerekir.
Kuralın, Anayasa'nın 2., 11., ve 46. maddeleri yönündenincelenmesine gerek görülmemiştir.
17- Yasa'nın 49. Maddesinin İncelenmesi
Dava dilekçesinde, bu düzenlemelerin bütçeyle ilgisinin olmadığı,olağan kanunlarla yapılması gerektiği gerekçesiyle kuralların, Anayasa'nın 2.,11., 87., 88., 89., 153/son ve 161. maddelerine aykırı olduğu belirtilerekiptalleri istenilmiştir.
a- (a) Fıkrasının (1), (2), (6), (7) ve (9) Numaralı Bentleri ile(e) ve (ö) Fıkralarının İncelenmesi
2004 Mali Yılı Bütçe Kanunu'nun “Kısmen veya tamamenuygulanmayacak hükümler” başlığını taşıyan 49. maddesinde yürürlükte olanyasaların 2004 yılında uygulanmayacak hükümleri sayılmıştır. Bütçe Yasalarınayürürlükte olan yasaların bütçe yılı için uygulanmaması veya farklıuygulanmasını öngören kurallar konulamaz. 49. madde, uygulamama veya farklıuygulama biçimi öngörme yoluyla, madde başlığı altında sayılmış olan yasakurallarını 2004 yılı için değiştirici bir nitelik taşımaktadır.
Maddede yer alan ve iptali istenen bu düzenlemeler bütçeyle ilgiliolmaması nedeniyle olağan yasa konusu olup, bunlara bütçe yasasında yerverilmesi, Anayasa'nın 87., 88., 89. ve 161. maddelerine aykırıdır. Kurallarıniptaligerekir.
Kuralların, Anayasa'nın 2., 11. ve 153/son maddeleri yönündenincelenmelerine gerek görülmemiştir.
b- (b) ve (o) Fıkralarının İncelenmesi
49. maddenin iptali istenen (b) fıkrasında, 233 sayılı KanunHükmünde Kararname'nin 36. maddesinin (4) numaralı fıkrasının, bu kanunun “Kamuİktisadi Teşebbüslerinin Kârları” başlıklı maddesi hükümleri çerçevesindeuygulanacağı belirtilmekte; (o) fıkrasında ise, 3095 sayılı Kanunla düzenlenmişolan kanuni faiz oranının aylık %1.25 olarak uygulanacağı, taksitlendirilenveya herhangi bir sebeple ödenmemiş kamulaştırma bedellerinde kamu alacaklarıiçin öngörülen en yüksek faiz oranının tatbik edileceği hüküm altınaalınmaktadır.
49. maddenin iptali istenen (b) ve (o) fıkraları ile anlam, kapsamve teknik içerik yönlerinden aynı kuralları içeren 4833 sayılı “2003 Mali YılıBütçe Kanunu”nun 51. maddesinin (b) ve (t) fıkraları 22.1.2003 günlü,E.2003/41, K.2004/4 sayılı Anayasa Mahkemesi kararı ile iptal edilmiştir.
2004 Mali Yılı Bütçe Kanunu'nun, 49. maddesinin (b) ve (o)fıkraları ile daha önce iptal edilmiş olan aynı kuralların yenidenyasalaştırılması Anayasa'nın 153. maddesine aykırıdır. Kurallarıniptaligerekir.
Kuralların, Anayasa'nın2., 11., 87., 88., 89. ve 161.maddeleriyönünden incelenmesine gerek görülmemiştir.
c) (i) Fıkrasının Birinci ve İkinci Paragrafları ile ( l )Fıkrasının İncelenmesi
Yasa'nın 49. maddesinin iptali istenilen (i) fıkrasının birinci veikinci paragrafları ile (l) fıkrası 17.9.2004 günlü, 5234 sayılı Yasanın 33.maddesinin (d) fıkrası ile yürürlükten kaldırılmıştır.
Bu nedenle konusu kalmayan istem hakkındakarar verilmesine yerolmadığınakarar verilmesi gerekir.
V- YÜRÜRLÜĞÜN DURDURULMASI İSTEMİNİN İNCELENMESİ
24.12.2003 günlü 5027 sayılı “2004 Malî Yılı Bütçe Kanunu”nun:
A)1-31. maddesinin (b) fıkrasının, birinci paragrafının “...(kapsam dışı personel dahil olmak üzere işçiler, geçici personel, ayın veyahaftanın bazı günleri ya da günün belirli saatleri gibi kısmi zamanlı çalışansözleşmeli personel ile aylık veya ücretleri 631 sayılı Kanun HükmündeKararnamenin 14 üncü maddesi kapsamında belirlenenler hariç) ...” bölümü ileikinci paragrafının,
2-32. maddesinin (g) fıkrasının,
3-36. maddesinin (a) fıkrasının (5) numaralı bendi dışında kalanbölümünün,
koşulları oluşmadığındanYÜRÜRLÜKLERİNİN DURDURULMASI İSTEMİNİNREDDİNE,
B) 1-10. maddesi,
2-15. maddesinin(a) ve(b) fıkraları,
3-26. maddesinin (a) fıkrasının (1) numaralı bendi,
4-36. maddesinin, (a) fıkrasının (5) numaralı bendi ile (b) fıkrası,
5-43. maddesinin son fıkrası,
6-49. maddesinin(i) fıkrasının birinci ve ikinci paragrafları ile(L) fıkrası,
hakkında 7.6.2005 günlü, E. 2004/12, K. 2005/35 sayılı kararlakarar verilmesine yer olmadığına karar verildiğinden,BU KURALLARA İLİŞKİNKONUSU KALMAYAN YÜRÜRLÜĞÜN DURDURULMASI İSTEMİ HAKKINDA KARAR VERİLMESİNE YEROLMADIĞINA,
7.6.2005 gününde OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir.
VI- SONUÇ
24.12.2003 günlü 5027 sayılı “2004 Malî Yılı Bütçe Kanunu”nun:
A - 10. maddesi, 17.9.2004 günlü, 5234 sayılı Bazı Kanun ve KanunHükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un 33. maddesinin (d)fıkrasıyla yürürlükten kaldırıldığından, bu maddeye ilişkin KONUSU KALMAYANİSTEM HAKKINDA KARAR VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA,
B- 12. maddesinin (c) fıkrasının Anayasa'ya aykırı olmadığına veiptal isteminin REDDİNE,
C- 15. maddesinin (a) ve (b) fıkraları, 5234 sayılı Yasa'nın 33.maddesinin (d) fıkrasıyla yürürlükten kaldırıldığından, bu fıkralara ilişkinKONUSU KALMAYAN İSTEM HAKKINDA KARAR VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA,
D- 25. maddesinin (b) ve (d) fıkralarının Anayasa'ya aykırı olduğunave İPTALİNE,
E- 26. maddesi, 5234 sayılı Yasa'nın 33. maddesinin (d) fıkrasıylayürürlükten kaldırıldığından, bu maddeye ilişkin KONUSU KALMAYAN İSTEM HAKKINDAKARAR VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA,
F- 27. maddesinin;
1- (c) fıkrasının ikinci paragrafında yer alan “... bütçenin gelirve giderleri ile ilişkilendirilmeksizin ...” ibaresinin Anayasa'ya aykırıolmadığına ve iptal isteminin REDDİNE,
2- (f) fıkrasının ikinci paragrafının Anayasa'ya aykırı olduğunave İPTALİNE,
3- (g) fıkrasında yer alan “... gelir ve gider hesapları ileilişkilendirilmeksizin ...” ibaresi. 5234 sayılı Yasa'nın 23. maddesi iledeğiştirildiğinden, bu ibareye ilişkin KONUSU KALMAYAN İSTEM HAKKINDA KARARVERİLMESİNE YER OLMADIĞINA,
G- 28. maddesinin, (b) fıkrasında yer alan “... bütçesinin gelirve giderleri ile ilişkilendirilmeksizin ...” ibaresi ile (c) fıkrasında yeralan “... gelir ve gider hesapları ile ilişkilendirilmeksizin ...” ibaresinin,Anayasa'ya aykırı olmadığına ve iptal isteminin REDDİNE,
H- 31. maddesinin (b) fıkrasının;
1- Birinci paragrafının “... (kapsam dışı personel dahil olmaküzere işçiler, geçici personel, ayın veya haftanın bazı günleri ya da gününbelirli saatleri gibi kısmi zamanlı çalışan sözleşmeli personel ile aylık veyaücretleri 631 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 14 üncü maddesi kapsamındabelirlenenler hariç) ...” bölümünün, Anayasa'ya aykırı olmadığına ve iptalisteminin REDDİNE,
2- İkinci paragrafının Anayasa'ya aykırı olduğuna ve İPTALİNE,
I- 32. maddesinin, (a) fıkrasının ikinci paragrafı ile (f), (g) ve(h) fıkralarının, Anayasa'ya aykırı olduğuna ve İPTALİNE,
İ- 36. maddesinin;
1- (a) fıkrasının,
a- (5) numaralı bendi, 5234 sayılı Yasa'nın 13. maddesinin (g)fıkrası ile değiştirildiğinden, bu bende ilişkin KONUSU KALMAYAN İSTEM HAKKINDAKARAR VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA,
b- Kalan bölümünün, Anayasa'ya aykırı olduğuna ve İPTALİNE,
2- (b) fıkrası, 5234 sayılı Yasa'nın 33. maddesinin (d) fıkrasıylayürürlükten kaldırıldığından, bu fıkraya ilişkin KONUSU KALMAYAN İSTEM HAKKINDAKARAR VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA,
3- (e) fıkrasının, Anayasa'ya aykırı olduğuna ve İPTALİNE,
J- 43. maddesinin son fıkrası, 5234 sayılı Yasa'nın 33. maddesinin(d) fıkrasıyla yürürlükten kaldırıldığından, bu fıkraya ilişkin KONUSU KALMAYANİSTEM HAKKINDA KARAR VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA,
K- 45. maddesinin, Anayasa'ya aykırı olduğuna ve İPTALİNE,
L- 46. maddesinin, Anayasa'ya aykırı olduğuna ve İPTALİNE,
M- 49. maddesinin;
1- (a) fıkrasının (1), (2), (6), (7) ve (9) numaralı bentleri ile(b), (e), (o) ve (ö) fıkralarının, Anayasa'ya aykırı olduğuna ve İPTALİNE,
2- (i) fıkrasının birinci ve ikinci paragrafları ile (L) fıkrası,5234 sayılı Yasa'nın 33. maddesinin (d) fıkrasıyla yürürlüktenkaldırıldığından, bu paragraflara ve fıkraya ilişkin KONUSU KALMAYAN İSTEM HAKKINDAKARAR VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA,
7.6.2005 gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Başkanvekili
Haşim KILIÇ
Üye
Sacit ADALI
Üye
Fulya KANTARCIOĞLU
Üye
Tülay TUĞCU
Üye
Ahmet AKYALÇIN
Üye
Mehmet ERTEN
Üye
Mustafa YILDIRIM
Üye
Cafer ŞAT
Üye
A. Necmi ÖZLER
Üye
Ali GÜZEL
Üye
Serdar ÖZGÜLDÜR