Anasayasa Mahkemesi - Norm Denetimi - E.2004/14, K.2004/84 Sayılı Karar - 23/06/2004

ANAYASAMAHKEMESİ KARARI

Esas Sayısı : 2004/14

Karar Sayısı : 2004/84

Karar Günü : 23.6.2004

Resmi Gazete Tarih-Sayısı : 22.10.2005 - 25974

İPTAL DAVASINI AÇAN : Türkiye Büyük MilletMeclisi Üyeleri Ali TOPUZ, Haluk KOÇ ve 119 Milletvekili

İPTAL DAVASININ KONUSU : 25.12.2003 günlü, 5035sayılı Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun'un;

A- 18.2.1963 günlü, 197 sayılı Motorlu Taşıtlar VergisiKanunu'nun 5. maddesini değiştiren 23. maddesinin,

B- 197 sayılı Yasa'nın 6. maddesinde yer alan (II), (III) ve(IV) sayılı tarifeleri değiştiren 24. maddesinin,

C- 50. maddesinin (d) bendinin,

Anayasa'nın 2., 7., 8., 10., 11. ve 73. maddelerine aykırılığısavıyla iptalleri ve yürürlüklerinin durdurulması istemidir.

II- YASA KURALLARI

A- İptali İstenilen Yasa Kuralları

25.12.2003 günlü, 5035 sayılı Bazı Kanunlarda Değişiklik YapılmasıHakkında Kanun'un iptali istenilen 23., 24. maddeleri ile iptali istenilen (d)bendini de içeren 50. maddesi şöyledir:

1- “MADDE 23.- 197 sayılı Kanunun 5 inci maddesiaşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

Madde 5.- Otomobil, kaptıkaçtı, arazi taşıtları ve benzerleri ilemotosikletler aşağıdaki (I) sayılı tarifeye göre vergilendirilir.

(I) SAYILI TARİFE

(I) sayılı tarifede yer alan otomobil, kaptıkaçtı, arazi taşıtlarıve benzerlerine ait vergi tutarlarının Türkiye Sigorta ve Reasürans Birliğitarafından her yılın Ocak ayında ilan edilen kasko sigortası değerlerinin %6'sını aşması halinde, aynı yaş grubunda bulunan taşıtlara ait vergitutarlarını, bir alt kademedeki taşıtlara isabet eden vergi tutarı olarakbelirlemeye, bu oranı % 4'e kadar indirmeye ve kanuni oranına kadar artırmayaBakanlar Kurulu yetkilidir.”

2- “MADDE 24.- 197 sayılı Kanunun 6 ncı maddesindeyer alan (II), (III) ve (IV) sayılı tarifeler aşağıdaki şekildedeğiştirilmiştir.”

(II) SAYILI TARİFE

Taşıt Cinsi ve Oturma Yeri/Azami

Toplam Ağırlığı

Taşıtların Yaşları ile Ödenecek Yıllık Vergi Tutarı (TL)

1 - 6 yaş

7 -15 yaş

16 ve yukarı yaş

1) Minibüs

300.000.000

200.000.000

100.000.000

2) Panel van ve motorlu karavanlar (Motor Silindir hacmi)

1900 cm3 ve aşağısı

400.000.000

250.000.000

150.000.000

1901 cm3 ve yukarısı

600.000.000

400.000.000

250.000.000

3) Otobüs ve benzerleri (Oturma Yeri)

25 kişiye kadar

750.000.000

450.000.000

200.000.000

26-35 kişiye kadar

900.000.000

750.000.000

300.000.000

36-45 kişiye kadar

1.000.000.000

850.000.000

400.000.000

46 kişi ve yukarısı

1.200.000.000

1.000.000.000

600.000.000

4) Kamyonet, kamyon, çekici ve benzerleri (Azami Toplam Ağırlık)

1.500 kg'a kadar

300.000.000

200.000.000

100.000.000

1.501-3.500 kg'a kadar

600.000.000

350.000.000

200.000.000

3.501-5.000 kg'a kadar

300.000.000

5.001-10.000 kg'a kadar

1.000.000.000

850.000.000

400.000.000

10.001-20.000 kg'a kadar

1.200.000.000

1.000.000.000

600.000.000

20.001 kg ve yukarısı

1.500.000.000

1.200.000.000

700.000.000

(III) SAYILI TARİFE

Taşıt Cinsi

ve Motor Gücü (BG)

Taşıtların Yaşları ile Her Motor Gücü Birimi (BG) için Ödenecek Yıllık Vergi Tutarı (TL)

1-3yaş

10-20 BG'ne kadar

15.000.000

2.000.000

21-50 BG'ne kadar

20.000.000

4.000.000

51-100 BG'ne kadar

25.000.000

5.000.000

101-150 BG'ne kadar

30.000.000

7.000.000

151 BG ve yukarısı

45.000.000

10.000.000

(IV) SAYILI TARİFE

Taşıt Cinsi ve Azami Kalkış Ağırlığı

Taşıtların Yaşları ile Ödenecek Yıllık Vergi Tutarı (TL)

1 - 3 yaş

11 ve yukarı yaş

Uçak ve helikopterler

1.150 kg'a kadar

5.000.000.000

4.000.000.000

3.000.000.000

2.400.000.000

1.151-1.800 kg'a kadar

7.500.000.000

6.000.000.000

4.500.000.000

3.600.000.000

1.801-3.000 kg'a kadar

10.000.000.000

8.000.000.000

6.000.000.000

4.800.000.000

3.001-5.000 kg'a kadar

12.500.000.000

10.000.000.000

7.500.000.000

6.000.000.000

5.001-10.000 kg'a kadar

15.000.000.000

12.000.000.000

9.000.000.000

7.200.000.000

10.001-20.000 kg'a kadar

17.500.000.000

14.000.000.000

10.500.000.000

8.400.000.000

20.001 kg ve yukarısı

20.000.000.000

16.000.000.000

12.000.000.000

9.600.000.000

3-“MADDE 50.-Bu Kanunun;

a) l ve 5 inci maddeleri 31.12.2003 tarihinden geçerli olmak üzereyayımı tarihinde,

b) 3, 4, 6, 7, 10, 18, 19, 20, 30, 31, 46, 47, 50 ve 51 incimaddeleri, 8 inci maddesi ile Katma Değer Vergisi Kanununun 17 nci maddesinin(4) numaralı fıkrasına eklenen (ı) ve (n) bentleri, 11 inci maddesiyle aynıKanuna eklenen geçici 20 nci maddenin (2), (3) ve (4) numaralı fıkraları ve 49uncu maddenin (1) numaralı fıkrası yayımı tarihinde,

c) 24 üncü maddesi ile değiştirilen Motorlu Taşıtlar VergisiKanununun 6 ncı maddesinde yer alan (II) sayılı tarifenin (4) numaralı bendiile 48 inci maddesinin (7) numaralı fıkrasının (d) bendi 1.1.2005 tarihinde,

d) Diğer hükümleri 1.1.2004 tarihinden geçerli olmak üzere yayımıtarihinde,

Yürürlüğe girer.”

B- Dayanılan Anayasa Kuralları

Dava dilekçesinde iptali istenilen kuralların Anayasa'nın 2., 7.,8., 10., 11. ve 73. maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür.

III- İLK İNCELEME

Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi gereğince, MustafaBUMİN, Haşim KILIÇ, Sacit ADALI, Ali HÜNER, Fulya KANTARCIOĞLU, Aysel PEKİNER,Ertuğrul ERSOY, Tülay TUĞCU, Ahmet AKYALÇIN, Mehmet ERTEN ve Fazıl SAĞLAM'ınkatılmalarıyla 4.3.2004 günü yapılan ilk inceleme toplantısında, dosyadaeksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine, yürürlüğü durdurmaisteminin bu konudaki raporun hazırlanmasından sonra karara bağlanmasınaOYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir.

IV-ESASIN İNCELENMESİ

Dava dilekçesi ve ekleri, işin esasına ilişkin rapor, iptaliistenilen Yasa kuralları, dayanılan Anayasa kuralları ve bunların gerekçeleriile diğer yasama belgeleri okunup incelendikten ve 2949 sayılı AnayasaMahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 30. maddesininbirinci fıkrası gereğince, Maliye Bakanı Kemal UNAKITAN ile Bakanlık MüsteşarıHasan Basri AKTAN ve Gelirler Genel Müdürü Osman ARIOĞLU'nun 8.6.2004 günlüsözlü açıklamaları dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

1- 5035 Sayılı Yasa'nın 23. Maddesiyle Değiştirilen 197 SayılıYasa'nın 5. Maddesinin İlk Fıkrası ile 24. Maddesiyle Aynı Yasa'nın 6.Maddesinde Yapılan Değişikliğin İncelenmesi

Dava dilekçesinde,motor silindir hacmi ve yaşın verginin konusunuoluşturan taşıtın gerçek değerini yansıtmaması nedeniyle bir servet vergisiniteliğinde olan motorlu taşıtlar vergisinin, taşıtın gerçek değerine görebelirlenemediği, aynı silindir hacmi ve yaştaki değeri birbirinden çok farklıtaşıtlar için aynı verginin alınmasının, vergi yükünün adaletli ve dengelidağılımı ile eşitlik ilkesine aykırılık oluşturduğu; Yasa'nın gerekçesinde detaşıtın gerçek değeri ile bağlantılı vergileme için en uygun ölçütün taşıtınkasko sigortası değeri olduğunun ifade edildiği, sadece motor silindir hacmi veyaş unsurlarına göre vergi alınmasının mali gücü aşan miktarda vergi alınmasınayol açtığı; bu durumun Yasa'nın 23. maddesiyle değiştirilen 197 sayılı Yasa'nın5. maddesinin son fıkrasındaki Bakanlar Kurulu'na yetki veren kuralda da açıkçagörüldüğü; 24. madde ile değiştirilen (II), (III) ve (IV) sayılı tarifelerkapsamındaki taşıtların vergi miktarının, yaş, motor silindir hacmi, oturmayeri sayısı, motor gücü, azami toplam ağırlık ve azami kalkış ağırlığıölçütlerine göre belirlendiği, oysa bunlardan hiçbirisinin verginin konusunuoluşturan taşıtın, bu bağlamda servet unsurunun değerini yansıtmada yeterliolamadığı ve vergi yükünün birbirinden çok farklı ve adaletsiz bir şekildedağılımına yol açarak kanun önünde eşitlik ilkesini zedelediği; ayrıcabelirtilen ölçütlere göre vergilendirmenin, değeri birbirinden çok farklıtaşıtlarda aynı verginin alınması sonucunu doğurduğu, bunun da Anayasa'nın 10.maddesine ve vergi yükünün adaletli ve dengeli dağılımı ile herkesin maligücüne göre vergi ödemesini öngören Anayasa'nın 73. maddesine; Anayasa'yaaykırı bir hükmün, hukuk devleti ve Anayasa'nın üstünlüğü ve bağlayıcılığıilkeleriyle bağdaşmaması nedeniyle de Anayasa'nın 2. ve 11. maddelerine aykırıolduğu ileri sürülmektedir.

197 sayılı Yasa'nın 5035 sayılı Yasa'nın 23. maddesi iledeğiştirilen 5. maddesinin ilk fıkrasında yer alan (I) sayılı tarifede;otomobil, kaptıkaçtı, arazi taşıtları ve benzerleri ile motosikletlerin, aynıYasa'nın 24. maddesi ile değiştirilen 6. maddesinde yer alan (II) sayılıtarifede; minibüs, panel van ve motorlu karavanlar, otobüs ve benzerleri,kamyonet, kamyon, çekici ve benzerlerinin, (III) sayılı tarifede, yat, kotra veher türlü motorlu özel teknelerin, (IV) sayılı tarifede; uçak vehelikopterlerin vergileme ölçüleri ve vergi tutarları belirlenmiştir.

(I) sayılı tarifede, daha önce beş kademede uygulanmakta olan “netağırlık” ile “lüks otomobil” ölçütüne son verilerek, dokuz kademede uygulanmasıöngörülen “motor silindir hacmi (cm3)” ölçü alınmış, eski tarifede; “1-6,7-15, 16 ve daha yukarı” olmak üzere üçe ayrılan yaş grubu, yeni tarifede;“1-3, 4-6, 7-11, 12-15, 16 ve yukarısı” biçiminde beş gruba çıkarılmıştır.Ayrıca, (I) sayılı tarife kapsamındaki panel vanlar (II) sayılı tarifeyeaktarılmış, tarifede yer almayan motosikletler ise, beş yaş grubu ve motorsilindir hacimlerine göre dört kademe oluşturularak (I) sayılı tarife kapsamınaalınmış ve birinci fıkradaki otomobil, kaptıkaçtı, arazi taşıtları sözcüklerine“ve benzerleri” eklenmiştir. (II) sayılı tarifede; “1-6, 7-15 ile 16 ve yukarı”yaş gruplarında herhangi bir değişiklik yapılmamış, ancak motor silindirhacimlerine göre iki kademe oluşturularak panel van ve motorlu karavanlartarifeye eklenmiş, kamyonet, kamyon, çekici ve benzerlerinin vergilendirilmesinde,“istiab haddi” yerine “azami toplam ağırlık” ölçüsü esas alınmış ve kapsamdakitaşıtların vergi tutarları değişik oranlarda artırılmıştır. Minibüsler içinvergilendirmede sadece “yaş” ölçü alınmıştır. Kapsamdaki diğer taşıtlardanpanel van ve motorlu karavanlar, motor silindir hacimlerine göre “iki”, otobüsve benzerleri, oturma yeri sayılarına göre “dört”, kamyonet, kamyon, çekici vebenzerleri azami toplam ağırlıklarına göre “altı” kademe oluşturulmak suretiyleüç yaş grubu esas alınarak vergilendirilmiştir. (III) sayılı tarifede; “1-3,4-5, 6-15, 16 ve yukarı yaş” olmak üzere dört yaş grubu ve beş kademeoluşturularak “motor gücü (BG)”; (IV) sayılı tarifede de dört yaş grubu ve yedikademe oluşturularak “azami kalkış ağırlığı” ölçüleri esas alınmıştır.

Anayasa'nın “Vergi ödevi” başlıklı 73. maddesinin birincifıkrasında,“Herkes kamu giderlerini karşılamak üzere malî gücüne göre vergiödemekle yükümlüdür”denilerek, kamu giderlerini karşılamak üzere ödenenverginin “malî güce göre alınması” ve “genelliği” ilkeleri benimsenmiştir.

Genellik ilkesi, malî gücü olan herkesin, vergi yükümlüsü olmasınıve ayırım gözetilmeksizin gelir, servet veya harcamaları üzerinden vergiödemesini gerektirir.

Malî güce göre vergilendirme ise, verginin, yükümlülerin ekonomikve kişisel durumlarına göre alınmasıdır. Bu ilke, malî gücü fazla olanın, azolana oranla daha fazla vergi ödemesi gereğini belirtir. “Malî güç”, genellikle“ödeme gücü” anlamında kullanılmaktadır. Kamu maliyesi yönünden gelir, servetve harcamalar malî gücün göstergesidir. Verginin, herkesten malî gücüne görealınması, aynı zamanda eşitlik ilkesinin vergilendirme alanına yansımasıdır.Anayasa'nın 10. maddesinde yer alan “yasa önünde eşitlik” ilkesinin amacı, aynıdurumda bulunan kişilerin aynı işleme bağlı tutulmalarını sağlayarak yasakarşısında ayırım yapılmasını ve ayrıcalık tanınmasını önlemek olduğundan, builkenin, vergi yükünün dağılımında gözetilmesi gereken temel bir unsur olduğukuşkusuzdur. Malî gücü aynı olanlardan aynı, farklı olanlardan da farklıtutarda vergi alınması vergide eşitlik ilkesinin esasını oluşturur. Bubağlamda, 73. maddenin ikinci fıkrasında da vergi yükünün adaletli ve dengelibir biçimde dağılımı öngörülerek eşitlik ve hukuk devleti temelinde maliyepolitikasının sosyal amacı vurgulanmıştır.

Motorlu taşıtlar vergisi, konusu motorlu kara, hava ve deniztaşıtları olan bir servet vergisi niteliğindedir. Servet, genelde ekonomik biranlam taşır. Ekonomik anlamda servetin vergilendirilmesinde, servetin gerçekdeğerinin saptanmasını sağlayan ölçülerin kabulü gerekir. Taşıtların gerçekdeğerinin tespiti, getirilen yasal ölçünün mali gücü yansıtması, adaletli vedengeli olması bakımından önem taşımakta ise de motorlu taşıtlar vergisindeolduğu gibi kimi durumlarda, gerçek değeri saptamanın çok zor veya olanaksızbulunması ya da bunun verginin toplanmasında aksamalara yol açması, ekonomikolmaması gibi nedenlerle yasa koyucunun farklı özellikleri esas alarak gerçekdeğere en yakın değerin bulunabilmesi için vergilendirmenin anayasal ilkelerinebağlı kalmak koşuluyla değişik ölçüler öngörebileceğinin kabulü gerekir.

197 sayılı Yasa'nın 5035 sayılı Yasa ile değiştirilen 5. ve 6.maddelerinde düzenlenen tarifelerde, motor silindir hacmi (cm3),taşıt cinsi, oturma yeri, azami toplam ağırlık, motor gücü (BG), azami kalkışağırlığı ve yaş gibi teknik nitelikteki vergileme ölçüleri esas alınmış, ancakaynı özellikteki araçlara sahip olan yükümlüler arasında ayırım ve ayrıcalıkyapılmamıştır.

Açıklanan nedenlerle, 5035 sayılı Yasa'nın 23. ve 24. maddeleriyleyapılan dava konusu değişiklikler, Anayasa'nın 2., 10., 11. ve 73. maddelerineaykırı değildir. İptal isteminin reddi gerekir.

2- 5035 Sayılı Yasa'nın 23. Maddesiyle Değiştirilen 197 SayılıYasa'nın 5. Maddesinin İkinci Fıkrasının İncelenmesi

Dava dilekçesinde, Bakanlar Kurulu'na verilen yetkinin, keyfiuygulamalara yol açabilecek kadar geniş ve ölçüsüz olması nedeniyle yasamayetkisinin devredilmezliği ilkesine; belirsiz olması nedeniyle de yürütmeyetkisi ve görevi, “Anayasa ve kanunlara uygun olarak kullanılır ve yerinegetirilir” biçiminde tanımlanan; idarenin kanuniliği ve hukuk devletinin gereğiolan hukuk güvenliği ilkesine aykırı olduğu, Anayasa'ya aykırı bir hükmün aynızamanda Anayasa'nın üstünlüğü ve bağlayıcılığı ilkeleriyle de bağdaşmadığıbelirtilerek, Bakanlar Kurulu'na yetki veren kuralın, Anayasa'nın 2., 7., 8.,11. ve 73. maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür.

197 sayılı Yasa'nın 5035 sayılı Yasa'nın 23. maddesiyledeğiştirilen 5. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, (I) sayılı tarifede yeralan otomobil, kaptıkaçtı, arazi taşıtları ve benzerlerine ait vergitutarlarının Türkiye Sigorta ve Reasürans Birliği tarafından her yılın Ocakayında ilan edilen kasko sigortası değerlerinin % 6'sını aşması halinde, aynıyaş grubunda bulunan taşıtlara ait vergi tutarlarını, bir alt kademedekitaşıtlara isabet eden vergi tutarı olarak belirlemeye, bu oranı % 4'e kadarindirmeye ve kanuni oranına kadar artırmaya Bakanlar Kurulu yetkilikılınmıştır.

Anayasa'nın 73. maddesinin üçüncü fıkrasında,“vergi, resim,harç ve benzeri mali yükümlülükler kanunla konulur, değiştirilir veyakaldırılır”denilerek verginin kanuniliği ilkesi benimsenmiştir. Buna göre,takdire dayalı keyfi uygulamaları önleyecek sınırlamaların yasada yer alması vevergi konulması, değiştirilmesi veya kaldırılmasının yasa ile yapılmasıgerekir.

Anayasa'nın 73. maddesinin dördüncü fıkrasında da“vergi, resim,harç ve benzeri malî yükümlülüklerin muaflık, istisnalar ve indirimleriyle oranlarınailişkin hükümlerinde kanunun belirttiği yukarı ve aşağı sınırlar içindedeğişiklik yapmak yetkisi Bakanlar Kuruluna verilebilir”denilmektedir.

Bireylerin sosyal ve ekonomik durumlarını etkileyecek keyfiuygulamalara neden olunmaması için vergiyi doğuran olay, matrah, oran, tarh,tahakkuk, tahsil, yaptırım ve zamanaşımı gibi vergilendirmenin temel öğelerininyasalarla belirlenmesi gerekir. Ancak, konunun özelliği gereği, ayrıntılarınınyasada düzenlenmesinin olanaklı bulunmadığı durumlarda, anayasal ilkelereuyulmak ve yasal çerçevesi çizilmek koşuluyla uygulamaya ilişkin konularda,açıklayıcı ve tamamlayıcı nitelikte düzenleyici işlem yapma hususunda yürütmeorganı yetkilendirilebilir.

Dava konusu ikinci fıkra ile Bakanlar Kurulu'na sadece yasa ilebelirlenmiş sınırlar arasında değişiklik yapmak ya da fıkrada öngörülenkoşulların gerçekleşmesine bağlı olarak aynı yaş grubundaki taşıtlar için vergitutarlarını bir alt kademeye göre saptama yetkisi verildiğinden, idareninkanuniliği ve hukuk güvenliği ilkelerinin zedelendiğinden söz edilemez.

Açıklanan nedenlerle, kural Anayasa'nın 73. maddesine ve bubağlamda, 2., 7., 8. ve 11. maddelerine de aykırı değildir. İptal istemininreddi gerekir.

3- 5035 Sayılı Yasa'nın 50. Maddesinin (d) Bendinin İncelenmesi

Dava dilekçesinde, motorlu taşıtlar vergisi yönünden, 1.1. 2004tarihinde vergiyi doğuran olay tamamlanmış olmasına karşın, 2.1.2004 tarihindeyayımlanan 5035 sayılı Yasa'nın geriye yürür biçimde düzenlendiği böylece,vergi yükünün artırıldığı bu durumun, Anayasa'nın 73. maddesindeki vergininkanuniliği ile kazanılmış hakların korunması ve hukuk devleti ilkelerine aykırıolduğu, ayrıca Anayasa'ya aykırı bir hükmün, Anayasa'nın 11. maddesindekiAnayasa'nın üstünlüğü ve bağlayıcılığı ilkesiyle de bağdaşmayacağı ilerisürülmüştür.

Hukuk devletinin sağlamakla yükümlü olduğu hukuk güvenliği, kuralolarak yasaların geriye yürütülmemesini gerekli kılar. “Yasaların geriyeyürümezliği ilkesi” uyarınca, yasalar kamu yararı ve kamu düzeniningerektirdiği, kazanılmış hakların korunması, mali haklarda iyileştirme gibikimi ayrıksı durumlar dışında ilke olarak yürürlük tarihlerinden sonraki olay,işlem ve eylemlere uygulanmak üzere çıkarılırlar; geçmiş, yeni çıkarılan biryasanın etki alanı dışında kalır. Bu nedenle, sonradan yürürlüğe girenyasaların geçmişe ve kesin nitelik kazanmış hukuksal durumlara etkili olmamasıhukukun genel ilkelerindendir.

5035 sayılı Yasa'nın 50. maddesinin (d) bendi ile, 197 sayılıYasa'nın 5035 sayılı Yasa'nın 23. ve 24. maddeleri ile değiştirilen 5. ve 6.maddelerinin, Yasa'nın yürürlük tarihi olan 2.1.2004 tarihi yerine 1.1.2004tarihinde yürürlüğe girmesi öngörülmüştür. Buna göre, 5. maddenin birincifıkrasında yer alan (I) sayılı tarife ve ikinci fıkrasında yer alan Bakanlar Kurulu'nayetki veren kural, 6. maddesinde yer alan, kamyonet, kamyon, çekici vebenzerlerini içeren ve 5035 sayılı Yasa'nın 50. maddesinin (c) bendi uyarınca1.1.2005 tarihinde yürürlüğe girecek olan (4) numaralı bent hariç, (II) sayılıtarife ile (III) ve (IV) sayılı tarifeler, 1.1.2004 tarihinde yürürlüğegirmiştir.

Motorlu taşıtlar vergisi, 197 sayılı Yasa'nın 9. maddesine göre,her takvim yılının Ocak ayı başında kendiliğinden tarh, tebliğ ve tahakkuketmiş sayılan, Ocak ve Temmuz aylarında da iki eşit taksitte ödenen, kendineözgü bir servet vergisi niteliğindedir.

197 sayılı Yasa'nın 9. maddesine göre, 2004 yılı motorlu taşıtlarvergisi, 1.1.2004 tarihi itibariyle tarh, tebliğ ve tahakkuk etmiş, ancakbirinci ve ikinci taksitlerin ödeme süresi geçirilmeden dava konusu kuralla;önceki Yasa döneminde başlamış ve henüz sonuçları doğmamış bir hukuksal ilişki,yeniden düzenlendiğinden bu durumun geriye yürüme olarak nitelendirilmesiolanaklı değildir.

Açıklanan nedenlerle kural, Yasa'nın 23. ve 24. maddeleri yönündenAnayasa'nın 2., 11. ve 73. maddelerine aykırı değildir. İptal isteminin reddigerekir.

Fulya KANTARCIOĞLU, Mehmet ERTEN, Mustafa YILDIRIM ve Fazıl SAĞLAMbu görüşe katılmamışlardır.

V- YÜRÜRLÜĞÜN DURDURULMASI İSTEMİ

25.12.2003 günlü, 5035 sayılı “Bazı Kanunlarda DeğişiklikYapılması Hakkında Kanun”un,

A- 18.2.1963 günlü, 197 sayılı Motorlu Taşıtlar Vergisi Kanunu'nun5. maddesini değiştiren 23. maddesinin,

B- 197 sayılı Yasa'nın 6. maddesinde yer alan (II), (III) ve (IV)sayılı tarifeleri değiştiren 24. maddesinin (II) sayılı tarifesinin (4) sayılıbendi dışında kalan bölümlerinin,

C-50. maddesinin (d) bendinin,

YÜRÜRLÜKLERİNİN DURDURULMASI İSTEMİNİN REDDİNE,

D- (II) sayılı tarifenin kamyonet, kamyon, çekici ve benzerlerineilişkin (4) sayılı bendi 5035 sayılı Yasa'nın 50. maddesinin (c) bendigereğince 1.1.2005 tarihinde yürürlüğe gireceğinden, 5035 sayılı Yasa'nın 24.maddesinin (II) sayılı tarifenin yürürlüğe girmeyen (4) sayılı bendininYÜRÜRLÜĞÜNÜN DURDURULMASI İSTEMİNİN İNCELENMEKSİZİN REDDİNE,

23.6.2004 gününde OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir.

VI- SONUÇ

25.12.2003 günlü, 5035 sayılı “Bazı Kanunlarda DeğişiklikYapılması Hakkında Kanun”un;

A) 1- 18.2.1963 günlü, 197 sayılı Motorlu Taşıtlar VergisiKanunu'nun 5. maddesini değiştiren 23. maddesinin,

2- 197 sayılı Yasa'nın 6. maddesinde yer alan (II), (III) ve IV)sayılı tarifeleri değiştiren 24. maddesinin,

Anayasa'ya aykırı olmadığına ve iptal isteminin REDDİNE,OYBİRLİĞİYLE,

B) 50. maddesinin (d) bendinin Anayasa'ya aykırı olmadığına veiptal isteminin REDDİNE, Fulya KANTARCIOĞLU, Mehmet ERTEN, Mustafa YILDIRIM ileFazıl SAĞLAM'ın karşıoyları ve OYÇOKLUĞUYLA,

23.6.2004 gününde karar verildi.

KARŞIOYGEREKÇESİ

25.12.2003 günlü, 5035 sayılı “Bazı Kanunlarda DeğişiklikYapılması Hakkında Kanun'un 50. maddesinin dava konusu (d) bendi ile Yasa'nın23. ve 24. maddelerinin yürürlük tarihi, yayımlandığı gün olan 2.1.2004tarihinden geriye alınarak 1.1.2004 olarak öngörülmüştür.

Anayasa'nın 2. maddesinde belirtilen hukuk devleti olmanınönceliklerinden biride kuşkusuz hukuk güvenliğinin sağlanmasıdır. Hukukdevletinde kural olarak yasaların geriye yürütülmemesi hukuk güvenliğiningerçekleştirilmesine yöneliktir. Kanunların geriye yürümezliği ilkesi,yasaların ancak, yürürlüğe girdikleri tarihten sonraki hukuki durumlarauygulanabilmeleri sonucunu doğurur. Bu tarihten önceki olaylar yeni yasanınetki alanı dışında kalır. Bu nedenle kural olarak sonradan yürürlüğe giren yasalarıngeçmiş ve kesin nitelik kazanmış hukuksal durumlara etkili olmaması hukukungenel ilkelerindendir. Kişilerin hukuk güvenliklerinin zedelenmesine, hakkaybına uğramalarına neden olmayacak kazandırıcı işlemlerin ise bu kapsamdadüşünülemeyeceği açıktır.

197 Sayılı Motorlu Taşıtlar Vergisi Kanunu'nun 9. maddesine göre,motorlu taşıtlar vergisi, taşıtların kayıt ve tescilinin yapıldığı yerin vergidairesi tarafından her yıl Ocak ayının başında yıllık olarak tahakkukettirilmiş sayılır. Yıl içinde bu Yasa'nın 10. ve 11. maddeleri uyarınca, vergimiktarlarında bir değişiklik olması halinde, bu değişikliğe göre ödenecekvergi, değişiklik, takvim yılının ilk altı ayında yapılmış ise takip eden sonaltı aylık dönemin başında, son altı ayında yapılmış ise takip eden takvim yılıbaşında tahakkuk ettirilmiş sayılır. Tahakkuk ettirilen vergi, ayrıca mükellefetebliğ olunmaz ve vergi tahakkuk ettirilen günde tebliğ edilmiş sayılır.

Bu düzenlemeyle motorlu taşıtlar vergisi, Ocak ayının birincigününde mükellef yönünden tarh, tahakkuk ve tebliğ edilmiş sayılarakkesinleştirilmekte, bu tarihten sonra vergi miktarlarındaki olası artışlar isetakvim yılının ilk ya da ikinci altı ayında olmasına göre bu tarihi izleyenyarı yıla yansıtılmaktadır.

Motorlu taşıtlar vergisine ilişkin tarifelerde değişikliğe yolaçan kuralların yürürlüğünün, Yasa'nın Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğegirdiği 2.1.2004 tarihinden bir gün geriye alınarak 1.1.2004 olaraksaptanmasını öngören dava konusu kural, vergi mükellefleri yönünden 1 Ocak 2004tarihinde yasa gereği kesinleşen verginin değişmesine neden olarak hukukgüvenliğinin zedelenmesine yol açmıştır. Bu yönüyle değerlendirildiğinde,takvim yılının ilk yarısının son gününde yapılan artışların geriye yürütülmesiile ikinci gününde yapılan değişikliğin geriye yürütülmesi arasında bir farkbulunmamaktadır.

Belirtilen nedenlerle dava konusu kuralın Anayasa'nın 2.maddesinde tanımlanan hukuk devleti ilkesine aykırı olduğu düşüncesiyleçoğunluk görüşüne katılmıyoruz.

KARŞIOYYAZISI

Dava dilekçesinde, motorlu taşıtlar vergisi yönünden vergiyidoğuran olay tamamlanmış olmasına rağmen, sonradan yayımlanan 5035 sayılıYasa'nın yürürlük tarihi geriye yürütülerek, motorlu taşıtlar vergisimükelleflerinin vergi yükünün artırıldığı, bu durumun Anayasa'nın 2., 11. ve73. maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür.

2.1.2004 günlü, 5035 sayılı Yasa'nın 50. maddesinin iptali istenen(d) bendinde, yeni belirlenen motorlu taşıtlar vergisinin tarh, tebliğ vetahakkuk işleminin (I), (II), (III) ve (IV) sayılı tarifelerin motorsiklet,kamyon, çekici ve benzerleri dışında kalan taşıtlar yönünden yürürlük tarihinin1.1.2004 olduğu hükme bağlanmıştır.

Hukuk devleti, eylem ve işlemleri hukuka uygun olan, her alandaadaletli bir hukuk düzeni kurup bunu geliştirerek sürdüren, hukuk güvenliğinikoruyan, Anayasa'ya aykırı durum ve tutumlardan kaçınan, Anayasa ve hukukunüstün kurallarıyla kendini bağlı sayan, yasaların üstünde yasakoyucunun dabozamayacağı temel hukuk ilkeleri ve Anayasa'nın bulunduğu bilincinde olandevlettir.

Yasalar, kamu yararı ve kamu düzeninin gerektirdiği durumlardışında kural olarak yürürlük tarihlerinden sonraki olay, işlem ve eylemlereuygulanmak üzere çıkarılırlar. Geçmiş, yeni çıkarılan bir yasanın etki alanıdışında kalır. Sonradan yürürlüğe giren yasaların geçmiş ve kesin nitelikkazanmış hukuksal durumlara etkili olmaması hukukun genel ilkelerindendir.

5035 sayılı Yasa, 2.1.2004 günlü, 25334 sayılı Resmî Gazete'deyayımlandığı halde, 50. maddesinin (d) bendi, motorlu taşıtlar vergisinin tarh,tebliğ ve tahakkuk işleminin 1.1.2004 tarihinden geçerli olmak üzere gerçekanlamda geriye yürütülerek uygulanmasını öngörmektedir.

Vergi tutarları ile birlikte vergileme ölçütleri de değiştirilerekartırılan yeni motorlu taşıtlar vergisi, itiraz konusu kuralla geçmişe etkiliolacak şekilde yürürlüğe konularak, önceki Yasa uyarınca yılın başında tarh,tebliğ ve tahakkuk ederek tamamlanmış ve hukuksal sonuçları doğmuş olan motorlutaşıtlar vergisi uygulanamaz hale getirilmektedir. Bu durum, hukuk güvenliğinizedelemekte ve Anayasa'nın 2. maddesinde yer alan ve yukarda nitelikleriaçıklanan hukuk devleti ilkesine aykırılık oluşturmaktadır.

Açıklanan nedenle, söz konusu kuralın iptali gerektiği görüşündeolduğumdan, aksi yöndeki çoğunluk kararına katılmıyorum.

Full & Egal Universal Law Academy