ANAYASAMAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı: 2004/24
Karar Sayısı : 2008/165
Karar Günü : 20.11.2008
R.G. Tarih-Sayı :10.03.2009-27165
İPTAL DAVASINI AÇAN : Türkiye Büyük Millet Meclisiüyeleri K. Kemal ANADOL ve Haluk KOÇ ile birlikte 141 milletvekili
İPTAL DAVASININ KONUSU : 3.3.2004 günlü, 5102sayılı Yüksek Öğrenim Öğrencilerine Burs, Kredi Verilmesine İlişkin Kanun'un2., 5., Geçici 3. ve 7. maddelerinin, Anayasa'nın 2., 5,. 6., 7., 8., 11.,128., 130., 131., 133. ve 167. maddelerine aykırılığı savıyla iptalleri veyürürlüklerinin durdurulması istemidir.
II- YASA METİNLERİ
A- İptali İstenilen Yasa Kuralı
3.3.2004 günlü, 5102 sayılı Yüksek Öğrenim Öğrencilerine Burs,Kredi Verilmesine İlişkin Kanun'un dava konusu kuralları şöyledir:
"Burs ve kredilerin verilmesi
Madde 2.- Yüksek Öğrenim Kredive Yurtlar Kurumu; yurt içinde yüksek öğrenim gören ve bu Kanuna göreçıkarılacak yönetmeliklerle belirtilen usul ve esaslar dahilinde yeterliklerive ihtiyaçları tespit edilen öğrencilere burs-kredi verebilir.
Genel bütçeli daireler, katma bütçeli idareler, kamu iktisaditeşebbüsleri ve bağlı ortaklıkları, bütçenin transfer tertibinden yardım alankuruluşlar, il özel idareleri ve bunların kurdukları birlik, müessese veişletmeler, özel bütçeli kuruluşlar, özelleştirme kapsam ve programına alınmış,hisselerinin yarısından fazlası kamuya ait olan özel hukuk hükümlerine tabikuruluşlar, fonlar, döner sermayeler, kamu bankaları, kanunlarla veyakanunların verdiği yetkiye dayanılarak kurulan kurumlar ile kurul/üst kurullarve diğer tüm kamu kurum ve kuruluşları (belediyeler hariç) birinci fıkradabelirtilen yüksek öğrenim öğrencilerine burs, kredi ve nakdi yardım adı altındaherhangi bir ödeme yapamazlar; ilgili mevzuatları gereği burs, krediverilmesini öngördükleri yüksek öğrenim öğrencilerini, Yüksek Öğrenim Kredi veYurtlar Kurumuna bildirirler.
Genel bütçeli daireler ve katma bütçeli idareler ile SosyalYardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Fonu dışında kalan kurum ve kuruluşlarcabildirilen öğrencilere ödeme yapılabilmesi için bu kurum ve kuruluşlarcagerekli meblağ, Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumunca belirlenen ödemetarihinden en geç otuz gün öncesine kadar, Kurum hesabına yatırılır."
"Ek Ödeme
Madde 5.- Devlet bütçesindensağlanan ödenekler dışındaki Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumugelirlerinden karşılanmak üzere Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumundaçalışan 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tabi personele, görev unvanı esasalınarak Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu Yönetim Kurulunca uygun görülenoran ve miktarlarda her ay ek ödeme verilir. Ek ödemelerin aylık tutarı, 657sayılı Devlet Memurları Kanununda tanımlanan en yüksek Devlet memuru aylığının(ek gösterge dahil) brüt tutarının %130'unu geçemez. Ek ödemelerde 657 sayılıDevlet Memurları Kanununun aylıklara ilişkin hükümleri uygulanır ve damgavergisi hariç herhangi bir vergi ve kesintiye tabi tutulmaz. Ek ödemeye ilişkinusul ve esaslar Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu Yönetim Kuruluncabelirlenir. Ek ödemeler, Kurumun bir yılda toplanan gelirlerinin %16'sınıgeçemez."
"Geçici Madde 3.- 2003-2004 öğretim yılındaSosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Fonundan ilk defa burs almaya hakkazanan öğrencilerin 1.1.2004 tarihinden itibaren burs ödemeleri Yüksek ÖğrenimKredi ve Yurtlar Kurumu tarafından yapılır."
"Yürürlük
Madde 7.- Bu Kanun 1.1.2004tarihinden geçerli olmak üzere yayımı tarihinde yürürlüğe girer."
B- Dayanılan Anayasa Kuralları
Dava dilekçesinde, Anayasa'nın 2., 5,. 6., 7., 8., 11., 128.,130., 131., 133. ve 167. maddelerine dayanılmıştır.
III- İLK İNCELEME
Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi gereğince, MustafaBUMİN, Haşim KILIÇ, Sacit ADALI, Fulya KANTARCIOĞLU, Aysel PEKİNER, TülayTUĞCU, Ahmet AKYALÇIN, Mehmet ERTEN, Mustafa YILDIRIM, Fazıl SAĞLAM, ve A.Necmi ÖZLER'in katılımlarıyla 7.4.2004 gününde yapılan ilk incelemetoplantısında, dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine,yürürlüğü durdurma isteminin bu konudaki raporun hazırlanmasından sonra kararabağlanmasına oybirliğiyle karar verilmiştir.
IV - ESASIN İNCELENMESİ
Dava dilekçesi ve ekleri, işin esasına ilişkin rapor, iptaliistenilen Yasa kuralları, dayanılan Anayasa kuralları ve bunların gerekçeleriile diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüpdüşünüldü:
A- Yasa'nın 2. Maddesinin İncelenmesi
Dava dilekçesinde, burs ve kredi verilmesine ilişkin usul veesasların yasada düzenlenmeyerek yönetmeliğe bırakıldığı, belediyeler hariçdiğer kamu kurum ve kuruluşlarının ilgili mevzuatları gereği burs verilmesiniöngördükleri yüksek öğrenim öğrencilerine burs, kredi ve nakdi yardım adıaltında doğrudan herhangi bir ödeme yapmalarının yasaklanarak sadece bildirimdebulunacakları Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu vasıtasıyla sözkonusuödemeleri yapabilmelerinin hükme bağlanmasının üniversitelerin doğrudan burs vekredi vermelerini engellediği, bunun üniversitelerin bilimsel ve idarîözerkliğine müdahale olduğu, tekelci merkezi sistemin getirilmesinin hükümetinüniversite ve kamu yönetimi üzerinde baskı ve hakimiyet kurmasına yol açacağı,bu nedenlerle dava konusu kuralın Anayasa'nın 2., 5., 6., 7., 8., 11., 130.,131., 133. ve 167. maddelerine, aykırı olduğu ileri sürülmüştür.
1- Birinci fıkranın incelenmesi
Yasa'nın "Burs ve kredilerin verilmesi" başlıklı2. maddesinin birinci fıkrasında, Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu'nca,yurt içinde yükseköğrenim gören öğrencilerden, bu Yasa'ya göre çıkarılacakyönetmeliklerle belirtilen usul ve esaslara göre yeterlikleri ve ihtiyaçlarıtespit edilen öğrencilere burs-kredi verilebileceği öngörülmüştür.
Anayasa'nın 7. maddesinde yasama yetkisinin Türk Milleti adınaTürkiye Büyük Millet Meclisi'nin olduğu ve bu yetkinin devredilemeyeceğibelirtilmektedir. Buna göre, Anayasa'da yasayla düzenlenmesi öngörülenkonularda yürütme organına genel ve sınırları belirsiz bir düzenleme yetkisininverilmesi olanaklı değildir. Yürütmenin düzenleme yetkisi, sınırlı, tamamlayıcıve bağımlı bir yetkidir. Bu nedenle, Anayasa'da öngörülen ayrık durumlardışında, yasalarla düzenlenmemiş bir alanda, yasa ile yürütmeye genel niteliktekural koyma yetkisi verilemez. Yürütme organına düzenleme yetkisi veren biryasa kuralının Anayasa'nın 7. maddesine uygun olabilmesi için temel ilkelerikoyması, çerçeveyi çizmesi, sınırsız, belirsiz, geniş bir alanı yönetimindüzenlemesine bırakmaması gerekir.
16.8.1961 günlü ve 351 sayılı Yasa'nın 14. maddesinde öğrencilereverilecek krediler için öngörülen kural, 5102 sayılı Yasa'nın 2. maddesinindava konusu birinci fıkrasında burslar için de getirilerek, burs-kredialabilmenin temel ve genel koşulları,
- Yüksek öğrenim görmek, diğer bir deyişle yüksek öğrenimöğrencisi olmak,
- Yüksek öğrenimi yurt içinde görüyor olmak,
- Burs-kredi konusunda Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu'nungörevli olması,
- Yüksek öğrenim öğrencisinin yeterlik ve ihtiyaç sahibi olması,
şeklinde belirlenmiş, yeterlik ve ihtiyaçların tespitine ilişkinusul ve esasların ise çıkarılacak yönetmeliklerle düzenlenmesi öngörülmüştür.
Yasa'da temel ilkelerin ve sınırların gösterilerek teknikayrıntıların yönetmeliklere bırakılmış olması nedeniyle yasama yetkisinindevrinden sözedilemez.
Açıklanan nedenlerle birinci fıkra, Anayasa'nın7. maddesine aykırı değildir. İptal isteminin reddi gerekir.
Kuralın, Anayasa'nın 2., 6., 8. ve 11. maddeleriyle ilgisigörülmemiştir.
2- İkinci ve üçüncü fıkraların incelenmesi
Yasa'nın 2. maddesinin, ikinci fıkrasında, genel bütçeli daireler,katma bütçeli idareler, kamu iktisadi teşebbüsleri ve bağlı ortaklıkları,bütçenin transfer tertibinden yardım alan kuruluşlar, il özel idareleri vebunların kurdukları birlik, müessese ve işletmeler, özel bütçeli kuruluşlar,özelleştirme kapsam ve programına alınmış, hisselerinin yarısından fazlasıkamuya ait olan özel hukuk hükümlerine tabi kuruluşlar, fonlar, dönersermayeler, kamu bankaları, kanunlarla veya kanunların verdiği yetkiyedayanılarak kurulan kurumlar ile kurul/üst kurullar ve diğer tüm kamu kurum vekuruluşlarının (belediyeler hariç) birinci fıkrada belirtilen yüksek öğrenimöğrencilerine burs, kredi ve nakdi yardım adı altında herhangi bir ödemeyapamayacakları ve ilgili mevzuatları gereği burs, kredi verilmesiniöngördükleri yüksek öğrenim öğrencilerini, Yüksek Öğrenim Kredi ve YurtlarKurumuna bildirmeleri gerektiği belirtilmiş; üçüncü fıkrasında da, genelbütçeli daireler ve katma bütçeli idareler ile Sosyal Yardımlaşma veDayanışmayı Teşvik Fonu dışında kalan kurum ve kuruluşlarca bildirilenöğrencilere ödeme yapılabilmesi için bu kurum ve kuruluşlarca gerekli meblağın,Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu'nca belirlenen ödeme tarihinden en geçotuz gün öncesine kadar Kurum hesabına yatırılması, hükme bağlanmıştır.
Yasa'nın genel gerekçesinde, yüksek öğrenim gören öğrenci sayısıve bunların içinde burs ve kredi talep edenlerin oranının yıldan yıla artışgösterdiği, buna karşılık burs ve kredi taleplerinin tamamının karşılanamadığı,yükseköğrenim öğrencilerine sunulan bu hizmetin dengeli ve adil dağılımınıngözetilmesi gerektiği, çok sayıda kurum ve kuruluşlarca burs sağlanması vebunlar arasında koordinasyonun olmamasının bir kısım öğrencinin bir kaç yerdenburs alabilmesine, bir kısım öğrencinin ise burs imkanından yararlanamamasınayol açtığı, veriliş amacı başarılı ve ihtiyaç sahibi olan öğrencilerin maddiyönden desteklenmesi olan bursların dağıtımının tek elden mümkün olduğunca dahafazla sayıda ihtiyaç sahibi öğrenciye yapılması da gerçekleştirilerek sosyaladaletin sağlanacağı belirtilmektedir.
Anayasa'nın 2. maddesinde Türkiye Cumhuriyeti'nin sosyal bir hukukdevleti olduğu, 5. maddesinde Devletin temel amaç ve görevlerinin, "TürkMilletinin bağımsızlığını ve bütünlüğünü, ülkenin bölünmezliğini, Cumhuriyetive demokrasiyi korumak, kişilerin ve toplumun refah, huzur ve mutluluğunu sağlamak;kişinin temel hak ve hürriyetlerini, sosyal hukuk devleti ve adalet ilkeleriylebağdaşmayacak surette sınırlayan siyasal, ekonomik ve sosyal engellerikaldırmaya, insanın maddî ve manevî varlığının gelişmesi için gerekli şartlarıhazırlamaya çalışmak" olduğu belirtilmiştir.
Dava konusu düzenleme ile belediyeler dışında kapsama alınan kurumve kuruluşların başarılı ve ihtiyaç sahibi öğrencilere burs verme imkânıtamamen ortadan kaldırılmamaktadır. Bu kurum ve kuruluşlar, ilgili mevzuatlarıgereği burs, kredi verilmesini istedikleri yüksek öğrenim öğrencilerini YüksekÖğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu'na bildirmelerinden sonra bu öğrenciler burs,kredi alabileceklerdir. Ayrıca, genel bütçeli daireler ve katma bütçeliidareler ile Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Fonu dışında kalan kurumve kuruluşlarca bildirilen öğrencilere burs ve kredilerin aksamadanödenebilmesi için de gerekli meblağın, bu kurum ve kuruluşlarca Yüksek ÖğrenimKredi ve Yurtlar Kurumu'nca belirlenen ödeme tarihinden en geç otuz günöncesine kadar Kurum hesabına yatırılması öngörülmüştür.
Burs ve kredilerin mümkün olduğunca geniş tabana yayılarak dahaçok öğrenciye olanak sağlanması amacıyla getirildiği anlaşılan düzenlemenin,Anayasa'nın 2. maddesinde öngörülen sosyal hukuk devleti ilkesi ile 5.maddesinde belirtilen Devletin temel amaç ve görevleri kapsamındadeğerlendirilmesi nedeniyle Anayasa'ya aykırı olmadığı sonucuna varılmıştır.
Öte yandan, dava konusu kurallarla çeşitli kurum ve kuruluşlarcaverilen burslarda, mükerrerliğin önlenmesi; adil ve dengeli bir dağılımsağlanarak daha çok sayıda öğrenciye ulaşılması amacıyla, burs ve kredilerintek elden verilmesi esasına dayanan bir sistem oluşturulduğu, ancakbelediyelerin bundan istisna tutulduğu anlaşılmaktadır. Hukukun üstünlüğüesasını benimseyen bir devlette, genel kurala bu tür bir istisnagetirilebilmesi için işin doğasından veya ayrıcalık tanınanların özeldurumlarından kaynaklanan zorunluluklar bulunması gerekir. Aksi halde, yasamayetkisinin kullanılmasında, hizmetin gereği değil, yasa koyucunun hukuksınırlarını aşan öznel iradesi belirleyici olur. Böyle bir durumu ise eşitliktemelinde, adil bir hukuk düzeni kurup bunu geliştirerek sürdürmekle yükümlüolan hukuk devleti anlayışı ile bağdaştırma olanağı bulunmadığındanbelediyelerin, dava konusu düzenleme ile getirilen yeni sistemin dışındatutulması Anayasa'nın hukuk devleti ilkesine aykırılık oluşturmaktadır.
Açıklanan nedenlerle,
- İkinci fıkrada yer alan "(belediyeler hariç)" ibaresi,Anayasa'nın 2. ve 5. maddelerine aykırıdır. İptali gerekir.
- İkinci fıkranın kalan bölümü ile üçüncü fıkra, Anayasa'nın 2. ve5. maddelerine aykırı değildir. İptal isteminin reddi gerekir.
Kuralın, Anayasa'nın 11., 130., 131., 133. ve 167. maddeleri ileilgisi görülmemiştir.
B- Yasa'nın 5. Maddesinin İncelenmesi
Dava dilekçesinde, Devlet bütçesinden sağlanan ödenekler dışındakiKurum gelirlerinden karşılanmak üzere Yüksek Öğrenim Kredi ve YurtlarKurumu'nda çalışan 657 sayılı Yasa'ya tabi personele ek ödeme verilmesininyüksek öğrenim öğrencilerine ek ödeme kadar az burs, kredi veya nakdi ödemeyeyol açacağı, ayrıca üniversiteler ile TRT'nin, burs ve krediler için YüksekÖğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu'na yatırdıkları meblağın bir kısmı ile Kurumpersonelinin ek ödemelerinin karşılanacak olmasının üniversitelerin ve TRT'ninmalî özerkliğine müdahale niteliğinde olduğu, ek ödemelerin oran ve miktarlarıile ek ödemeye ilişkin usul ve esasların Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar KurumuYönetim Kurulu'nca belirlenmesinin ise aslî düzenleme yetkisinin devriniteliğini taşıdığı, bu nedenlerle kuralın, Anayasa'nın 2., 6., 7., 8., 11.,128., 130., 131. ve 133. maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür.
Anayasa'nın 2. maddesinde Türkiye Cumhuriyeti'nin sosyal bir hukukdevleti olduğu, 128. maddesinde memurların ve diğer kamu görevlilerininnitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylıkve ödenekleri ile diğer özlük işlerinin yasayla düzenleneceği belirtilmektedir.
Hukuk devletinin temel niteliği, tüm devlet faaliyetlerinin hukukkurallarına uygun olmasıdır. Sosyal Devlet ise, hukuk devletini belirleyenilkelere koşut olarak, insan hak ve özgürlüklerine saygı gösteren, kişininhuzur ve refahını gerçekleştiren ve bunları güvence altına alan, kişi iletoplum yararları arasında denge kuran, emek ve sermaye ilişkilerini dengelibiçimde düzenleyen, özel teşebbüsün güvenlik ve kararlılık içinde çalışmasınısağlayan, çalışanların insanca yaşaması, çalışması ve kendisini geliştirmesiiçin sosyal, ekonomik ve malî önlemler alarak adaletli bir hukuk düzeni kuranve bunu devam ettirmeyi amaç edinen devlettir.
Yasayla düzenleme belirli konulardan kavram, ad ve kurum olaraksöz etmek anlamına gelmeyip, düzenlenen alanda temel ilkelerin konularakçerçevesinin çizilmiş olmasını ifade eder.
Dava konusu kuralda Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu'ndaçalışan 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tabi personele ek ödeme verilmesiöngörülmüş, yapılacak ek ödemenin temel ilkeleri belirtilmiştir. Buna göre, eködeme, Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu'nda çalışan 657 sayılı Yasa'yatâbi personele, personelin görev ünvanı esas alınarak, 657 sayılı Yasa'datanımlanan en yüksek Devlet memuru aylığının ek gösterge dahil brüt tutarının%130'unu geçemeyecek şekilde Kurumun Yönetim Kurulu'nca belirlenecek oran vemiktarlarda, damga vergisi dışında herhangi bir vergi ve kesintiye tâbitutulmadan aylık olarak, Kurumun bir yılda toplanan gelirlerinin %16'sınıgeçemeyecek sınırlar ve Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu YönetimKurulu'nca belirlenecek usul ve esaslara göre yapılacaktır.
Böylece ek ödemenin temel ilkeleri saptanmış, çerçevesi çizilmişve sınırları belirlenerek 657 sayılı Yasa'ya tabi memurlara yapılacak ek ödeme,Anayasa'nın 128. maddesi gereğince Yasa ile düzenlenmiştir.
Açıklanan nedenlerle kural, Anayasa'nın 2. ve 128. maddelerineaykırı değildir. İptal isteminin reddi gerekir.
Fulya KANTARCIOĞLU, Mehmet ERTEN, Şevket APALAK ile Zehra AylaPERKTAŞ birinci ve dördüncü tümcelerin iptaline karar verilmesi gerektiğinedenleriyle bu görüşe katılmamışlardır.
Kuralın, Anayasa'nın 6., 7., 8., 11., 130., 131. ve 133. maddeleriile ilgisi görülmemiştir.
C- Yasa'nın Geçici 3. Maddesinin İncelenmesi
Dava dilekçesinde, yasaların Resmî Gazete'de yayımlanarakyürürlüğe girdiği tarihten önceki bir tarihten geçerli sayılmasını öngörendüzenlemelerin hukuk güvenliğini zedeleyeceği, bu nedenle kuralın, Anayasa'nın2. ve 11. maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür.
Geçici 3. maddede, "2003-2004 öğretim yılında SosyalYardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Fonundan ilk defa burs almaya hak kazananöğrencilerin 1.1.2004 tarihinden itibaren burs ödemeleri Yüksek Öğrenim Kredive Yurtlar Kurumu tarafından yapılır."denilmektedir.
Anayasa'nın 2. maddesinde belirtilen hukuk devleti, eylem veişlemleri hukuka uygun, insan haklarına saygılı, bu hak ve özgürlükleri koruyupgüçlendiren, her alanda adaletli bir hukuk düzeni kurup bunu geliştirereksürdüren, Anayasa'ya aykırı durum ve tutumlardan kaçınan, Anayasa ve hukukunüstün kurallarıyla kendini bağlı sayan, yargı denetimine açık olan devlettir.
Hukuk güvenliği ilkesi, hukuk devletinde uyulması zorunlu olantemel ilkelerden birini oluşturmaktadır. Anayasa'da öngörülen temel hak veözgürlüklerin kullanılmasının ve insan haklarının yaşama egemen kılınmasınınönkoşulu olan hukuk güvenliği ilkesi, hukuk normlarının öngörülebilir olmasını,bireylerin tüm eylem ve işlemlerinde devlete güven duyabilmesini, devletin deyasal düzenlemelerde bu güven duygusunu zedeleyici yöntemlerden kaçınmasınıgerekli kılar.
Hukuk Devletinin gereği olan hukuk güvenliğini sağlamayükümlülüğü, kural olarak yasaların geriye yürütülmemesini gerekli kılar."Yasaların geriye yürümezliği ilkesi" uyarınca yasalar, kamu yararıve kamu düzeninin gerektirmesi, kazanılmış hakların korunması, mali haklarıniyileştirilmesi gibi ayrıksı durumlar dışında ilke olarak yürürlüktarihlerinden sonraki olay, işlem ve eylemlere uygulanmak üzere çıkarılırlar.Yürürlüğe giren yasaların geçmişe ve kesin nitelik kazanmış hukuksal durumlaraetkili olmaması hukukun genel ilkelerindendir.
6.3.2004 günlü, 25394 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 3.3.2004günlü, 5102 sayılı Yasa'nın 7. maddesinde, Yasa'nın 1.1.2004 tarihinden geçerliolmak üzere yayımı tarihinde yürürlüğe girmesi öngörülmektedir. SosyalYardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Fonundan ilk defa burs almaya hak kazananöğrencilerin Yasa'nın yürürlüğe girdiği 1.1.2004 tarihi ile Resmî Gazete'deyayımlandığı 6.3.2004 tarihi arasında hak kaybına uğramalarının önlenmesininamaçlandığı anlaşıldığından, kuralın Anayasa'nın 2. maddesine aykırı olmadığısonucuna varılmıştır. İptal isteminin reddi gerekir.
Kuralın, Anayasa'nın 11. maddesi ile ilgisi görülmemiştir.
D- Yasa'nın 7. Maddesinin İncelenmesi
Dava dilekçesinde, yasaların Resmî Gazete'de yayımlanarakyürürlüğe girdiği tarihten önceki bir tarihten başlayarak geçerlikkazanmalarının hukukî güvenliği zedelediği, bu nedenle kuralın, Anayasa'nın 2.ve 11. maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür.
7. madde de "Bu Kanun 1.1.2004 tarihinden geçerliolmak üzere yayımı tarihinde yürürlüğe girer." denilmektedir.
1.1.2004 tarihinden geçerli olmak üzere 6.3.2004 günlü, 25394sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 3.3.2004 günlü ve 5102sayılı Yasa, yurtiçinde yükseköğrenim gören öğrencilere verilecek burs vekredilerin Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu eliyle yürütülmesini veYüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu'nda çalışan 657 sayılı Devlet MemurlarıKanununa tabi personele ek ödeme verilmesini düzenleyerek, burs ve kredilerdendaha çok sayıda öğrencinin adil bir şekilde yararlanmasını ve Kurum personelininmali haklarının iyileştirilmesini sağlayan kurallar öngörmüştür.
Yürürlüğe girecek kurallarıyla burs ve kredi uygulamasına yenidüzenlemeler getiren Yasa'nın, burs ve kredi almakta olanların zararauğramalarının önlenmesi ve Kurum personelinin mali haklarının iyileştirilmesiamacıyla getirildiği anlaşıldığından, Yasa'nın geçmişe yürütülmesinin hukukgüvenliğini zedelendiğinden sözedilemez.
Açıklanan nedenlerle kural, Anayasa'nın 2. maddesine aykırıdeğildir. İptal isteminin reddi gerekir.
Kuralın, Anayasa'nın 11. maddesi ile ilgisi görülmemiştir.
V- YÜRÜRLÜĞÜN DURDURULMASI İSTEMİ
3.3.2004 günlü, 5102 sayılı Yüksek Öğrenim Öğrencilerine Burs,Kredi Verilmesine İlişkin Kanun'un:
A) 2. maddesinin ikinci fıkrasında yer alan " ...(belediyeler hariç) ..." ibaresinin YÜRÜRLÜĞÜNÜN DURDURULMASI İSTEMİNİN,KOŞULLARI OLUŞMADIĞINDAN REDDİNE,
B) 1- 2. maddesinin;
a- Birinci fıkrasına,
b- İkinci fıkrasında yer alan " ... (belediyeler hariç)..." ibaresi dışında kalan bölümüne,
c- Üçüncü fıkrasına,
2- 5. maddesine,
3- Geçici 3. maddesine,
4- 7. maddesine,
yönelik iptal istemleri, 20.11.2008 günlü, E. 2004/24, K. 2008/165sayılı kararla reddedildiğinden, bu madde, fıkra ve bölümlere ilişkinYÜRÜRLÜĞÜNÜN DURDURULMASI İSTEMİNİN REDDİNE,
20.11.2008 gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.
VI- SONUÇ
3.3.2004 günlü, 5102 sayılı Yüksek Öğrenim Öğrencilerine Burs,Kredi Verilmesine İlişkin Kanun'un:
A- 2. maddesinin;
1- Birinci fıkrasının Anayasa'ya aykırı olmadığına ve iptalisteminin REDDİNE,
2- İkinci fıkrasının;
a- " ... (belediyeler hariç) ..." ibaresininAnayasa'ya aykırı olduğuna ve İPTALİNE,
b- Kalan bölümünün Anayasa'ya aykırı olmadığına ve iptalisteminin REDDİNE,
3- Üçüncü fıkrasının Anayasa'ya aykırı olmadığına ve iptalisteminin REDDİNE,
OYBİRLİĞİYLE,
B- 5. maddesinin;
1- Birinci ve dördüncü tümcelerinin Anayasa'ya aykırıolmadığına ve iptal isteminin REDDİNE, Fulya KANTARCIOĞLU, Mehmet ERTEN, ŞevketAPALAK ile Zehra Ayla PERKTAŞ'ın karşıoyları ve OYÇOKLUĞUYLA,
2- Kalan bölümünün Anayasa'ya aykırı olmadığına ve iptal istemininREDDİNE, OYBİRLİĞİYLE,
C- Geçici 3. maddesinin Anayasa'ya aykırı olmadığına ve iptalisteminin REDDİNE, OYBİRLİĞİYLE,
D- 7. maddesinin Anayasa'ya aykırı olmadığına ve iptalisteminin REDDİNE, OYBİRLİĞİYLE,
20.11.2008 gününde karar verildi.
Başkan
Haşim KILIÇ
Başkanvekili
Osman Alifeyyaz PAKSÜT
Üye
Sacit ADALI
Üye
Fulya KANTARCIOĞLU
Üye
Ahmet AKYALÇIN
Üye
Mehmet ERTEN
Üye
A. Necmi ÖZLER
Üye
Serdar ÖZGÜLDÜR
Üye
Şevket APALAK
Üye
Serruh KALELİ
Üye
Zehra Ayla PERKTAŞ
KARŞIOYGEREKÇESİ
3.3.2004 günlü, 5102 sayılı Yüksek Öğrenim Öğrencilerine Burs,Kredi Verilmesine İlişkin Kanun'un 5. maddesinin ilk tümcesi ile Yüksek ÖğrenimKredi ve Yurtlar Kurumu'nun 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'na tâbipersoneli için görev ünvanı esas alınarak yapılacak ek ödemenin oran vemiktarını; dördüncü tümcesi ile de ek ödemeye ilişkin usul ve esaslarıbelirleme yetkisi, Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu Yönetim Kurulu'nabırakılmıştır.
Anayasa'nın 128. maddesinin ikinci fıkrasında, "Memurların vediğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, haklarıve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri kanunladüzenlenir" denilmektedir. Buna göre, 5102 sayılı Yasa'nın 5. maddesiuyarınca 657 sayılı Yasa'ya tâbi personele ödenecek ek ödemenin, usul veesaslarının kanunla düzenlenmesi gerektiği açıktır. Kanunla herhangi birkişinin veya kurulun yetkilendirilmesi, Anayasa Mahkemesi'nin birçok kararında belirtildiğigibi, kanunla düzenleme anlamına gelmez. Bir konunun, kanunla düzenlendiğininkabulü için, usul ve esasların, sınırlamaların ve çerçevenin kanunlabelirlenmesi gerekir. Ancak, ayrıntıya, teknik ihtisas ve uzmanlığa, veyadoğası gereği zaman içinde hızlı değişim gösteren durumlara ilişkin tasarruflariçin yürütme yetkilendirilebilir. Aksi halde, kanunla düzenleme öngörmeksuretiyle Anayasa'nın kişilere sağlamak istediği güvence yaşama geçirilemez.
İtiraz konusu 5. maddede yer alan "ödemenin görev ünvanı esasalınarak yapılacağı" ve "657 sayılı Yasa'da tanımlanan en yüksekDevlet memuru aylığının brüt tutarının % 130'unu geçemeyeceği" yolundakisadece üst sınır belirleyen ve görev ünvanına göre de bir ölçü getirmeyen kuralların,ek ödeme yapılacak personelin özlük hakları kapsamındaki mali haklarınıngüvenceye alınmasını sağlayacak nitelikte bulunmadığı, bu durumda, konununkanunla düzenlenmiş sayılamayacağı açıktır.
Öte yandan, Anayasa'nın 2. maddesinde belirtilen hukuk devletindekişi haklarının güvencesi, önce Anayasa, sonra da onu yaşama geçirenyasalardır. Yasalar, Anayasa'nın öngördüğü güvenceleri içermedikçe gerçek birhukuk devletinden söz edilemez.
Açıklanan nedenlerle dava konusu 5. maddenin incelenentümcelerinin Anayasa'nın 2 ve 128. maddelerine aykırı olduğu düşüncesiyleçoğunluk görüşüne karşıyız.
Üye
Fulya KANTARCIOĞLU
Üye
Zehra Ayla PERKTAŞ
KARŞIOY
Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu'nun 657 sayılı Kanun'a tâbipersoneline verilecek ek ödemenin oran ve miktarları ile usul ve esaslarınıbelirleme yetkisi, 5102 sayılı Kanun'un 5. maddesinin birinci ve dördüncücümlelerinde yer alan düzenlemeler ile Yüksek Öğrenim Kredi ve YurtlarKurumu'nun Yönetim Kurulu'na verilmiştir.
Anayasa'nın 128. maddesinin ikinci fıkrasında "Memurlarınve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri,hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri kanunladüzenlenir." denilmektedir. Buna göre, memurların ve diğerkamu görevlilerinin statüsüne ilişkin temel ilkelerin tüzük, yönetmelik, idarikarar ve işlemlerle değil yasayla düzenleneceği öngörülerek, memurlar ve diğerkamu görevlileri idare karşısında güvence altına alınmıştır.
Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu'nun 657 sayılı DevletMemurları Kanunu'na tâbi personeline "ek ödeme" de bulunulmasındaAnayasa'ya aykırı bir durum bulunmamaktadır. Ancak, dava konusu kurallarlapersonel statüsünün temel ilkelerinden olduğunda duraksama bulunmayan ve bunedenle de yasa ile düzenlenmesi gereken "oran ve miktarları" ile"usul ve esasları" belirleme yetkisi Yüksek Öğrenim Kredi ve YurtlarKurumu'nun Yönetim Kurulu'na bırakılarak, söz konusu personel güvencesiz halegetirilmiştir.
Diğer taraftan, kurallarda yer alan "oran vemiktarları" ile "usul ve esasları" biçimindeki idareye genişdüzenleme yapma yetkisi veren sözcüklerin, personelin statüsünü belirlemeyeyeterli temel ilkelerden olduğu ve böylece çerçevenin çizildiği ileri sürülerekdüzenlemenin yasa ile yapıldığından da söz edilemez. Yasayla düzenleme,konuylailgili kavram, ad ve kurumdan söz etmek olmayıp, düzenlenen alan ile ilgilitemel ilkelerin saptanarak çerçevenin çizilmiş olmasını ifade eder.
Bu nedenle söz konusu nitelikleri taşımayan 5. maddenin birincive dördüncü cümlelerinde yer alan kurallar Anayasa'nın 128. maddesineaykırıdır.
İptalleri gerekir.
Üye
Mehmet ERTEN
AZLIKOYU
Anayasa'nın 128. maddesinin ikinci fıkrasında "Memurların vediğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, haklarıve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri kanunladüzenlenir." kuralı yer almaktadır. Bu kurala göre memur ve kamugörevlilerinin hakları, aylık, ödenek ve özlük işleri ancak yasayladüzenlenebilecektir.
Anayasa 7. maddesinde de yasama yetkisinin Türkiye Büyük MilletMeclisine ait olduğunu ve devredilemeyeceğini vurgulamıştır.
İptal istemine konu Yasa'nın 5. maddesinin birinci ve dördüncütümcelerinde ise, Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumunda çalışan 657 sayılıYasa'ya tabi personele ek ödeme yapılmasında esas alınacak oran ve miktarlarile bunların ödenmesine ilişkin ilkelerin belirlenmesi hususları kuruma vekurumun Yönetim Kuruluna bırakılmaktadır.
Bu bakımdan, Anayasa'nın memurların aylık ve ödemelerinin yasaylabelirlenmesi ilkesine aykırı olduğu açıkça anlaşılan kuralın iptaligerekeceğinden karara karşıyım.
Üye
Şevket APALAK