ANAYASAMAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı : 2004/36
Karar Sayısı : 2004/92
Karar Günü : 30.6.2004
Resmi Gazete Tarih-Sayısı : 17.11.2005 – 25996
İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: Mersin 1. Sulh CezaMahkemesi
İTİRAZIN KONUSU :1412 sayılı CezaMuhakemeleri Usulü Kanunu'nun değiştirilen 386. maddesinin, Anayasa'nın 2., 11.ve 36. maddelerine aykırılığı savıyla iptali istemidir.
I- OLAY
Tehlikeli vasıta kullanmak suçundan açılan kamu davasını cezakararnamesi ile sonuçlandırmayı düşünen Mahkeme itiraz konusu kuralınAnayasa'ya aykırı olduğunu ileri sürerek iptali için başvurmuştur.
III- YASA METİNLERİ
A- İtiraz Konusu Yasa Kuralı
1412 sayılı Ceza Muhakemeleri Usulü Kanunu'nun değiştirilen itirazkonusu 386. maddesi şöyledir:
“Madde 386- (Değişik:5/3/1973 - 1696/49 md.) (Değişik birinci veikinci fıkralar: 7/1/1981 - 2369/10 md.) Sulh mahkemelerinin görevi içindebulunan suçlara sulh hâkimi, duruşma yapmaksızın bir ceza kararnamesi ile kararverebilir.
Bu ceza kararnamesi ile ancak hafif veya ağır para cezasına veyanihayet üç aya kadar hafif hapis veya bir meslek ve sanatın icrasının tatilineveya müsadereye yahut bunlardan bir kaçına veya hepsine hükmedilebilir.
Ceza kararnamesiyle hükmedilecek hafif hapis cezası yerine“Cezaların İnfazı Hakkında Kanun” gereğince para cezası da hükmolunabilir”.
B- Dayanılan Ve İlgili Görülen Anayasa Kuralları
Başvuru kararında, Anayasa'nın 2., 11. ve 36. maddelerinedayanılmış, 141. maddesinin ise ilgisi nedeniyle inceleme kapsamına alınmasıuygun görülmüştür.
IV- İLK İNCELEME
Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi uyarınca Mustafa BUMİN,Haşim KILIÇ, Sacit ADALI, Fulya KANTARCIOĞLU, Ertuğrul ERSOY, Ahmet AKYALÇIN,Mehmet ERTEN, Mustafa YILDIRIM, Cafer ŞAT, Fazıl SAĞLAM ve A. Necmi ÖZLER'inkatılmalarıyla 26.5.2004 günü yapılan ilk inceleme toplantısında, dosyadaeksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine OYBİRLİĞİYLE kararverilmiştir.
V- ESASIN İNCELENMESİ
Başvuru kararı ve ekleri, işin esasına ilişkin rapor, itirazkonusu Yasa kuralı, dayanılan Anayasa kuralları ve bunların gerekçeleri ilediğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
Başvuran Mahkeme, ceza kararnamesi ile sonuçlandırılan işlerdeduruşma açılmaksızın evrak üzerinden karar verilmesinin açık yargılama veyargılamanın yüze karşı olması ilkelerine aykırı olduğunu, savunma hakkınıkısıtladığını, bu nedenle kuralın, Anayasa'nın 36., İnsan Hakları EvrenselBildirgesi'nin 10 ve 11. maddeleri ile Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin 6.maddesinde belirtilen adil yargılanma hakkını ihlâl ettiğini ileri sürmüştür.
İtiraz konusu kuralla, sulh mahkemelerinin görevi içinde bulunansuçlarda, sulh hakiminin duruşma yapmaksızın bir ceza kararnamesi ile karar verebileceğibelirtildikten sonra, ceza kararnamesi ile ancak, hafif veya ağır para cezasınaveya nihayet üç aya kadar hafif hapis veya bir meslek veya sanatın icrasınıntatiline veya müsadereye yahut bunlardan birkaçına veya hepsine kararverilebileceği hükme bağlanmıştır. Ceza kararnamesine itirazı düzenleyen 390.madde ile de, ceza kararnamesi ile hafif hapis cezasına hükmedilmesi halindeyapılacak itiraz üzerine duruşma yapılması zorunluluğu getirilmiştir.
Anayasa'nın 2. maddesinde yer alan hukuk devleti; eylem veişlemleri hukuka uygun, insan haklarına dayanan, bu hak ve özgürlükleri koruyupgüçlendiren, her alanda adaletli bir hukuk düzeni kurup, bunu geliştirereksürdüren, Anayasa'ya aykırı durum ve tutumlardan kaçınan, hukukun üstünkurallarıyla kendini bağlı sayan, yargı denetimine açık, yasaların üstündeAnayasa'nın ve yasa koyucunun da uyması gereken temel hukuk ilkeleri bulunduğubilincinde olan devlettir. Hukuk Devletinde yasa koyucu, Anayasa ve cezahukukunun temel ilkelerine bağlı kalmak koşulu ile kamu yararı, kamu düzenigibi nedenleri gözeterek hangi eylemlerin suç sayılacağı ve bunlara verilecekcezaların tür ve miktarını saptayabileceği gibi, kimi suçlar için artırım veindirim nedenleri de öngörebilir.
Anayasa'nın hak arama hürriyeti başlıklı 36. maddesinin birincifıkrasında, “Herkes, meşru vasıta ve yollardan faydalanmak suretiyleyargı mercileri önünde davacı veya davalı olarak iddia ve savunma ile adilyargılanma hakkına sahiptir.” denilmektedir.
Ceza yargılamasının amacı, uyuşmazlıklarda uygulanacak yaptırımınyargısal bir kararla belirlenmesidir. Anayasa'nın 141. maddesinin birincifıkrasında, “mahkemelerde duruşmalar herkese açıktır” denilmekte ise de, nüfussayısı ve kimi suçlardaki artış nedeniyle aynı maddenin son fıkrasında yeralan, “davaların en az giderle ve olabildiğince hızlı biçimdesonuçlandırılacağı”na ilişkin kural da gözetilerek ceza yargılamasınınduruşmalı olarak yapılması ilkesinden nitelikleri yönüyle basit sayılabileceksuçlarda vazgeçilerek evrak üzerinde yapılacak incelemeyle sonuca varılmasıkabul edilmiştir. Ceza yargılamasında önemli olan, yargılama merciileriyönünden gerçeği araştırma olanağının ortadan kaldırılmamasıdır.
Ayrıca, Yasa'nın 388. maddesi gereğince yapılacak tebligatla sanıksonradan da olsa suçlamadan haberdar olmakta, 390. madde ile de cezakararnamesi ile hafif hapis cezasına hükmedilmesi halinde yapılacak itirazüzerine duruşmalı olarak yargılanabilmektedir.
Açıklanan nedenlerle, Ceza Muhakemeleri Usulü Kanunu'nun 386.maddesinde yer alan bu kural Anayasa'nın 2., 11. ve 36. maddelerine aykırıdeğildir.
İtirazın reddi gerekir.
VI- SONUÇ
4.4.1929 günlü, 1412 sayılı “Ceza Muhakemeleri Usulü Kanunu”nun1696 sayılı Yasa ile değiştirilen 386. maddesinin Anayasa'ya aykırı olmadığınave itirazın REDDİNE, 30.6.2004 gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Başkanvekili
Haşim KILIÇ
Üye
Sacit ADALI
Üye
Fulya KANTARCIOĞLU
Üye
Ertuğrul ERSOY
Üye
Tülay TUĞCU
Üye
Ahmet AKYALÇIN
Üye
Mehmet ERTEN
Üye
Mustafa YILDIRIM
Üye
Cafer ŞAT
Üye
Fazıl SAĞLAM
Üye
A. Necmi ÖZLER