Anasayasa Mahkemesi - Norm Denetimi - E.2004/5, K.2008/111 Sayılı Karar - 29/05/2008

ANAYASAMAHKEMESİ KARARI

EsasSayısı : 2004/5

KararSayısı  : 2008/111

KararGünü : 29.5.2008

R.G.Tarih-Sayı :05.11.2008-27045

İTİRAZYOLUNA BAŞVURAN: Sivas İş Mahkemesi

İTİRAZINKONUSU: 2.9.1971günlü, 1479 sayılı Esnaf ve Sanatkârlar ve Diğer Bağımsız Çalışanlar SosyalSigortalar Kurumu Kanunu'nun 4447 sayılı Yasa'nın 31. maddesiyle değiştirilen50. maddesinin ikinci tümcesinin, Anayasa'nın 5. ve 10. maddelerine aykırılığısavıyla iptali istemidir.

I-OLAY

Bağ-Kurtarafından bağlanan yaşlılık aylığına ilişkin davada,itiraz konusu kuralın Anayasa'ya aykırı olduğu savını ciddi bulan Mahkemeiptali için başvurmuştur.

III-YASA METİNLERİ

A-İtiraz Konusu Yasa Kuralı

2.9.1971günlü, 1479 sayılı Esnaf ve Sanatkarlar ve Diğer Bağımsız Çalışanlar SosyalSigortalar Kurumu Kanunu'nun 4447 sayılı Yasa'nın 31. maddesiyle değiştirilenitiraz konusu tümceyi de içeren 50. maddesi şöyledir:

"BuKanuna göre sigortalıların ödeyecekleri primler ve bağlanacak aylıklarınınhesabında, yirmidört basamaklı gelir tablosu uygulanır. Tabloda yeralan gelir basamakları, her yıl Nisan ayında ilk olarak bir önceki yılın Aralıkayı ile ondan önceki yılın Aralık ayına göre Devlet İstatistik Enstitüsütarafından açıklanan en son temel yıllı kentsel yerler tüketici fiyatlarıindeksindeki değişim oranı kadar, ikinci olarak bir önceki yılın gayrisafi yurtiçi hasıla sabit fiyatlarla gelişme hızları kadar artırılarak belirlenir."

B-Dayanılan Anayasa Kuralları

Başvurukararında, Anayasa'nın 5. ve 10. maddelerine dayanılmıştır.

IV-İLK İNCELEME

AnayasaMahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi uyarınca, Mustafa BUMİN, Haşim KILIÇ, SamiaAKBULUT, Sacit ADALI, Ali HÜNER, Fulya KANTARCIOĞLU, Aysel PEKİNER, ErtuğrulERSOY, Tülay TUĞCU, Mehmet ERTEN ve Fazıl SAĞLAM'ın katılımlarıyla 27.1.2004gününde yapılan ilk inceleme toplantısında, dosyada eksiklik bulunmadığındanişin esasının incelenmesine oybirliğiyle karar verilmiştir.

V- ESASIN İNCELENMESİ

Başvurukararı ve ekleri, işin esasına ilişkin rapor, itiraz konusu Yasa kuralı,dayanılan Anayasa kuralları ve bunların gerekçeleri ile diğer yasama belgeleriokunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

Başvurukararında, itiraz konusu kuralın, statüsü ile sigortalılık süresi aynı bulunansigortalılara bağlanacak yaşlılık aylığı tutarlarında zaman ve yer bakımındanfarklılıklar oluşturduğu, bu nedenle Anayasa'nın 5. ve 10. maddelerine aykırıolduğu ileri sürülmüştür.

1479sayılı Yasa'nın 4447 sayılı Yasa'nın 31. maddesiyle değiştirilen 50. maddesininitiraz konusu ikinci tümcesinde, gelir tablosunda yer alan gelir basamaklarınınher yıl Nisan ayında ilk olarak bir önceki yılın Aralık ayı ile ondan öncekiyılın Aralık ayına göre Devlet İstatistik Enstitüsü tarafından açıklanan en sontemel yıllı kentsel yerler tüketici fiyatları indeksindeki değişim oranı kadar,ikinci olarak bir önceki yılın gayri safi yurt içi hasıla sabit fiyatlarlagelişme hızları kadar arttırılarak belirlenmesi öngörülmektedir.

Anayasa'nın 10. maddesinde kanun önünde eşitlik ilkesi belirtilmiştir.Anayasa Mahkemesi'nin birçok kararında da vurgulandığı gibi, yasa önündeeşitlik, herkesin her yönden aynı kurallara bağlı olacağı anlamına gelmez.Anayasa'nın amaçladığı eşitlik eylemli değil hukuksal eşitliktir. Durum vekonumlarındaki farklılık ve özellikler, kimi kişiler veya topluluklar içindeğişik kural ve uygulamaları gerekli kılar.

Resmi istatistiklerin üretimine ve organizasyonuna ilişkin temelilkeleri ve standartları belirlemek, ülkenin ihtiyaç duyduğu alanlarda veri vebilgilerin toplanmasını, değerlendirilmesini, gerekli istatistiklerinüretilmesini, yayımlanmasını, dağıtımını ve resmi istatistik programındaistatistik sürecine dahil kurum ve kuruluşlar arasında koordinasyonu sağlamaküzere Devlet İstatistik Enstitüsü kurulmuştur. Bu kurumun yayınladığı tüketicifiyat indeksleri, enflasyon ve ekonomi için bir gösterge olması, hükümetlerinekonomik politikalarının belirlenmesi, ücretlerin ve fiyatların ayarlanması,milli muhasebe hesapları, fiyat analizleri, ticari faaliyetlerinyönlendirilmesi gibi değişik amaçlar için çeşitli kesimler tarafındankullanılan resmi ve bilimsel ölçütlerdir.

DİE, nüfusu 20.001 ve daha fazla olan kentsel yerleşim yerlerindenoluşan Kentsel Yerler Tüketici Fiyatları İndeksi ve nüfusu 20.000'den az olanyerleşim yerlerinden hareketle Kırsal Yerler Tüketici Fiyatları İndeksinihesaplayıp yayınlamaktadır. Kentsel Yerler Tüketici Fiyatları İndeksiuygulanmasında esas alınacak değerler, il rakamları değil, Türkiye geneliortalamasını vermektedir.

DİE'nceAvrupa Hesaplar Sistemine göre derlenmekte olan gayri safi yurtiçi hasıla,ekonomik büyüklüğün birkaç ölçütünden biri olup, gayri safi millihasıladan farklı olarak, ülke sınırları içerisinde belli bir zaman içinde,üretilen tüm nihai mal ve hizmetlerin para birimi cinsinden değeriningöstergesidir.

İtiraz konusu kuralla, gelir basamaklarının arttırılmasındakentsel yerler tüketici fiyat indeksi artış oranının uygulanması enflasyonkarşısında sahip olunan değeri korumakta, gayrisafi yurt içi hasıla sabitfiyatlarla gelişme hızının uygulanması ise büyüyen ekonomiden verilen payı göstermekte,böylece enflasyon karşısındaki kıymetin korunması ve bir artı değerkazanmasının amaçlandığı gözetildiğinde, buna bağlı olarak yaşlılıkaylıklarında farklılık bulunmayacağından, eşitlik ilkesine aykırılıktansözedilemez.

1479 sayılı Yasa'yagöre bağlanacak aylıkların belirlenmesinde, sigortalının, sigortalılık süresiiçinde aylar itibariyle bulunduğu her bir basamakta ödediği prim gün sayısı,4447 sayılı Yasa'nın yürürlüğe girdiği tarihin öncesi ve sonrasında ödediğiprim gün sayısı, aylık başlangıç tarihindeki gelir tablosu, aylık bağlama oranıile aylık bağlanma talep tarihi ve aylık bağlanma tarihinde geçerli olanhesaplama yöntemi, Yasa'nın geçici 11. maddesi ve dönemsel olarak yapılan yasaldüzenlemelerle getirilen sosyal destek ödemeleri uygulamalarının belirleyiciunsurlar olduğu gözetildiğinde, bu unsurlardan birinde oluşacak değişikliğinbağlanan aylıklarda da farklılıklar ortaya çıkarması kaçınılmazdır.

Bunagöre, aylık bağlanma zamanı ve koşulları farklı olan sigortalılararasında eşitlikten sözedilemez. Tüm özellikleri aynı olan sigortalılarında alacakları aylıkların itiraz konusu kural nedeniyle farklı olmayacağıaçıktır.

Belirtilen nedenlerle, kural, Anayasa'nın 10. maddesine aykırıdeğildir. İptal isteminin reddi gerekir.

Kuralın, Anayasa'nın 5. maddesi ile ilgisi görülmemiştir.

VI-SONUÇ

2.9.1971 günlü, 1479 sayılı Esnaf ve Sanatkârlar ve DiğerBağımsız Çalışanlar Sosyal Sigortalar Kurumu Kanunu'nun 25.8.1999 günlü, 4447sayılı Yasa'nın 31. maddesiyle değiştirilen 50. maddesininikinci tümcesinin Anayasa'ya aykırı olmadığına ve itirazın REDDİNE, 29.5.2008gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Full & Egal Universal Law Academy