Anasayasa Mahkemesi - Norm Denetimi - E.2004/59, K.2006/7 Sayılı Karar - 19/01/2006

ANAYASAMAHKEMESİ KARARI

Esas Sayısı : 2004/59

Karar Sayısı : 2006/7

Karar Günü : 19.1.2006

Resmi Gazete Tarih-Sayısı : 9.11-.2006-26341

İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: Danıştay Onuncu Daire

İTİRAZIN KONUSU : 12.12.2001 günlü, 4726sayılı 2002 Mali Yılı Bütçe Kanunu'nun 30. maddesinin (c) fıkrasınınAnayasa'nın 87., 88., 161. ve 162. maddelerine aykırılığı savıyla iptaliistemidir.

I- OLAY

“Mülga Kooperatifçilik Tanıtma ve Eğitim Fonu” konulu tarihsiz2002/1 sayılı Vergi Dışı Gelirler İç Genelgesi'nin iptali istemi ile açılandavada, Genelge'nin dayanağını oluşturan itiraz konusu kuralın Anayasa'yaaykırı olduğu kanısına varan Danıştay Onuncu Daire iptali için başvurmuştur.

III- YASA METİNLERİ

A- İtiraz Konusu Yasa Kuralı

4726 sayılı “2002 Mali Yılı Bütçe Kanunu”nun 30. maddesinin (c)fıkrası şöyledir:

“Tasfiye edilen fonların her türlü gelirleri, tasfiye edilmelerineilişkin mevzuatta özel bir düzenleme bulunmaması halinde, bu konuda yeni birdüzenleme yapılıncaya kadar yürürlükten kaldırılan hükümlere göre tahsiledilmeye devam olunur ve genel bütçeye gelir kaydedilir.”

B- Dayanılan Anayasa Kuralları

Başvuru kararında Anayasa'nın 87., 88., 161. ve 162. maddelerinedayanılmıştır.

IV- İLK İNCELEME

Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi uyarınca, Mustafa BUMİN,Haşim KILIÇ, Sacit ADALI, Fulya KANTARCIOĞLU, Ertuğrul ERSOY, Tülay TUĞCU,Ahmet AKYALÇIN, Mehmet ERTEN, Fazıl SAĞLAM, A. Necmi ÖZLER ve SerdarÖZGÜLDÜR'ün katılmalarıyla 15.7.2004 günü yapılan ilk inceleme toplantısında,dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine OYBİRLİĞİYLE kararverilmiştir.

V- ESASIN İNCELENMESİ

Başvuru kararı ve ekleri, işin esasına ilişkin rapor, itirazkonusu Yasa kuralı, dayanılan Anayasa kuralları ve bunların gerekçeleri ilediğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

Başvuru kararında, 4629 sayılı Kanun ile tasfiyesine karar verilenfonun Bütçe Yasası ile tahsili öngörülerek ayrı yasa konusu olabilecek bir maliyükümlülük getirildiği, bu durumun, Anayasa'nın 87., 88., 161. ve 162.maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür.

Anayasa'nın 87. maddesinde, Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin görevve yetkileri yasa koymak, değiştirmek ve kaldırmak yanında bütçe yasatasarısını görüşmek ve kabul etmek olarak belirtilmiştir. Bütçe yasalarıyladiğer yasalar arasında yapılan bu ayrım karşısında herhangi bir yasa iledüzenlenmesi gereken bir konunun bütçe yasası ile düzenlenmesine veya herhangibir yasada yer alan hükmün bütçe yasaları ile değiştirilmesine vekaldırılmasına imkan bulunmamaktadır.

Anayasa'nın 88. ve 89. maddelerinde yasa tasarı ve tekliflerininTürkiye Büyük Millet Meclisi'nce görüşülmesi usul ve esasları ile yayımlanmasıdüzenlenirken, bütçe yasa tasarılarının görüşülme usul ve esasları 162. maddedeayrıca belirtilmiştir. Bu maddeye göre, bütçe yasa tasarılarının görüşülmesindeayrı bir yöntem kabul edilmiş, Genel Kurul'da üyelerin gider artırıcı veyagelir azaltıcı tekliflerde bulunmaları önlenmiştir. Anayasa'nın 89. maddesindede, Cumhurbaşkanı'na bütçe yasalarını bir daha görüşülmek üzere TBMM'ne gerigönderme yetkisi tanınmamıştır. Öte yandan, Anayasa'nın 163. maddesinde,bütçelerde değişiklik yapılabilmesi esasları ayrıca düzenlenmiş, BakanlarKurulu'na kanun hükmünde kararname ile bütçede değişiklik yapma yetkisiverilmemiştir.

Anayasa'da birbirinden tamamen ayrı ve değişik biçimde düzenlenenbu iki yasalaştırma yönteminin doğal sonucu olarak birinin konusuna giren birişin, ötekiyle ilgili yöntemin uygulanması ile düzenlenmesi, değiştirilmesiveya kaldırılması mümkün bulunmamaktadır.

Anayasa'nın 161. maddesinin son fıkrasında, “Bütçe kanununa bütçeile ilgili hükümler dışında hiçbir hüküm konulamaz” denilmektedir. Maddeningerekçesinde de belirtildiği gibi, bütçe yasalarının öteki yasalardan ayrıolmaları nedeniyle, bir yasa kuralı nasıl aynı nitelikte bir yasa kuralıyladeğiştirilebilirse bütçe yasalarının da aynı yöntemle hazırlanmış ve kabuledilmiş bir bütçe yasası ile değiştirilmesi gerekir. Yasa konusu olabilecek birkuralı kapsamaması koşuluyla “bütçe ile ilgili hükümler” ifadesi de bütçeyiaçıklayıcı, uygulanmasını kolaylaştırıcı nitelikte düzenlemeler olarakdeğerlendirilmelidir.

Bir yasa kuralının bütçeden gider yapmayı ya da bütçeye gelirsağlamayı gerektirir nitelikte bulunması, mutlak biçimde ‘bütçeyle ilgilihükümlerden' sayılmasına yetmez. Her yasada gidere neden olabilecek değişiktürde kurallar bulunabilir. Böyle kuralların bulunmasıyla örneğin, yargı,savunma, eğitim, sağlık, tarım, ulaşım vb. kamu hizmeti alanlarına ilişkinyasaların bütçeyle ilgili hükümler içerdiği kabul edilirse, bu konulardakiyasaların değiştirilip kaldırılması içinde bütçe yasalarına hükümler koymak yolunagidilebilir. Oysa, bu tür yasa düzenlemeleri, bütçenin yapılması ve uygulanmasıyöntemiyle ilişkisi bulunmayan, yasakoyucunun başka amaçla ve bütçeyasalarından tümüyle değişik yöntemlerle gerçekleştirilmesi gereken yasamaişlemleridir. 161. maddedeki ‘bütçeyle ilgili hüküm' ibaresine dayanılarak,gider ya da gelirle ilgili bir konuyu olağan bir yasa yerine bütçe yasası iledüzenlemek, Anayasa'nın 88. ve 89. maddelerini bu tür yasalar bakımındanuygulanamaz duruma düşürmektedir.

Anayasa'nın 161. ve 162. maddelerinin getiriliş amacı, bütçeyasalarında yıllık bütçe kavramı dışındaki konulara yer vermemek, böylece bütçeyasalarını ilgisiz kurallardan uzak tutarak kendi yapısı içindebütünleştirmektir.

12.12.2001 günlü, 4726 sayılı “2002 Mali Yılı Bütçe Kanunu”nun 30.maddesinin (c) fıkrasında; tasfiye edilen fonların her türlü gelirlerinin,tasfiye edilmelerine ilişkin mevzuatta özel bir düzenleme bulunmaması halinde,bu konuda yeni bir düzenleme yapılıncaya kadar yürürlükten kaldırılan hükümleregöre tahsil edilmeye devam olunarak genel bütçeye gelir kaydedileceğiöngörülmüştür. Bu düzenleme ile 21.2.2001 günlü, 4629 sayılı Bazı FonlarınTasfiyesi Hakkında Kanunu ve 20.6.2001 günlü, 4684 sayılı Bazı Kanun ve KanunHükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un yürürlüktenkaldırılan fonlara ilişkin kuralları değiştirilmiştir. Bu kuralın bütçeyasaları ile ilgisi bulunmadığından, böyle bir düzenlemenin bütçe yasasıdışındaki yasalarla yapılması zorunludur

Bu itibarla, bütçeyle ilgisi bulunmaması nedeniyle, diğeryasalarla düzenlenmesi gereken bir konunun bütçe yasasıyla düzenlenmesiAnayasa'nın 87., 88., 89., 161. ve 162. maddelerine aykırılık oluşturduğundanitiraz konusu kuralın iptali gerekir.

VI-SONUÇ

12.12.2001 günlü, 4726 sayılı “2002 Malî Yılı Bütçe Kanunu”nun 30.maddesinin (c) fıkrasının Anayasa'ya aykırı olduğuna ve İPTALİNE, 19.1.2006gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Full & Egal Universal Law Academy