Anasayasa Mahkemesi - Norm Denetimi - E.2004/61, K.2004/123 Sayılı Karar - 08/12/2004

ANAYASAMAHKEMESİ KARARI

Esas Sayısı : 2004/61

Karar Sayısı : 2004/123

Karar Günü : 8.12.2004

Resmi Gazete Tarih-Sayısı : 26.10.2005 - 25978

İPTAL DAVASINI AÇAN : Türkiye Büyük MilletMeclisi üyeleri Haluk KOÇ, Oya ARASLI ve 117 Milletvekili

İPTAL DAVASININ KONUSU : 2.3.1984 günlü, 2985sayılı Toplu Konut Kanunu'nun 5162 sayılı Yasa ile değiştirilen 4. maddesininbirinci fıkrasının Anayasa'nın 2., 11., 90. ve 127. maddelerine aykırılığısavıyla iptal ve yürürlüğün durdurulması istemidir.

II- YASA KURALLARI

A- İptali İstenilen Yasa Kuralı

İptali istenilen 2985 sayılı Yasa'nın 4. maddesinin birincifıkrası şöyledir:

“MADDE 4.- Başkanlık, gecekondu dönüşümprojesi uygulayacağı alanlarda veya mülkiyeti kendisine ait arsa ve arazilerdenkonut uygulama alanı olarak belirlediği alanlarda veya valiliklerce toplu konutiskan sahası olarak belirlenen alanlarda çevre ve imar bütünlüğünü bozmayacakşekilde her tür ve ölçekteki imar planlarını yapmaya, yaptırmaya ve tadiletmeye yetkilidir. Bu planlar, Büyükşehir belediye sınırları içerisinde kalanalanlar için büyükşehir belediye meclisi tarafından, il ve ilçe belediyesınırları ile mücavir alanları içerisinde kalan alanlar için ilgili belediyemeclisleri tarafından, beldelerde ve diğer yerlerde ilgili valilik tarafından,planların belediyelere veya valiliğe intikal ettiği tarihten itibaren üç ayiçerisinde aynen veya değiştirilerek onaylanması suretiyle yürürlüğe girer. Üçay içerisinde onaylanmayan planlar Başkanlık tarafından re'sen yürürlüğekonur.”

B- Dayanılan Anayasa Kuralları

Dava dilekçesinde Anayasa'nın 2., 11., 90. ve 127. maddelerinedayanılmıştır.

3. İlgili Anayasa Kuralı

Anayasa'nın 57. maddesi ilgili görülmüştür.

III- İLK İNCELEME

Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi uyarınca, Mustafa BUMİN,Haşim KILIÇ, Sacit ADALI, Fulya KANTARCIOĞLU, Ertuğrul ERSOY, Tülay TUĞCU,Ahmet AKYALÇIN, Mehmet ERTEN , Fazıl SAĞLAM, A. Necmi ÖZLER ve SerdarÖZGÜLDÜR'ün katılımlarıyla 15.7.2004 gününde yapılan ilk incelemetoplantısında, dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine,yürürlüğü durdurma isteminin bu konudaki raporun hazırlanmasından sonra kararabağlanmasına oybirliği ile karar verilmiştir.

IV- ESASIN İNCELENMESİ

Dava dilekçesi ve ekleri, işin esasına ilişkin rapor, iptaliistenilen yasa kuralı, dayanılan Anayasa kuralları ve bunların gerekçeleri ilediğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

İptal başvurusunda, Anayasamızda imar planı yapacak merciinbelirlenmediği, ancak imar planlarının yerleşim ve konut politikalarıylailişkisi nedeniyle yerel gereksinimleri ön plana çıkardığı, bu nedenle imarplanı yapımının Anayasamızda yerel yönetimlerce karşılanması öngörülen mahallimüşterek ihtiyaçlar kapsamında bulunduğu, bu nedenle, Toplu Konut İdaresi'ninyetkilendirilmesinin Anayasa'nın 127. maddesine aykırı olduğu ilerisürülmüştür.

Anayasa'nın 127. maddesinin birinci fıkrasında mahalli idarelerin;il, belediye veya köy halkının mahalli müşterek ihtiyaçlarını karşılamak üzerekuruluş esasları kanunla belirtilen ve karar organları seçilerek oluşturulankamu tüzelkişileri olduğu, ikinci fıkrasında ise kuruluş ve görevleri ileyetkileri yerinden yönetim ilkesine uygun olarak kanunla düzenleneceğibelirtilmiştir.

İmar planlarının düzenlenmesinde yerel ortak gereksinimleringözönünde tutulacağı, ancak gecekondu dönüşüm projesi ve toplu konutuygulamaları yerel ihtiyaç olmanın yanı sıra ülke düzeyinde çözümlenmesigereken bir sorundur. Yerel yönetimler kendi olanakları ile bu sorunu çözemediklerindençoğu kez devletin yardım ve desteğini istemektedirler.

Anayasa, kişinin ve toplumun refah, huzur ve mutluluğunu sağlamayıDevletin temel amaç ve görevleri arasında saymıştır. Nitekim, Anayasa'nınSosyal ve Ekonomik Haklar ve Ödevler Bölümünün Konut Hakkı ile ilgili 57.maddesinde Devlete, şehirlerin özellikleri ve şartlarını gözeten bir planlamaçerçevesinde, konut ihtiyacını karşılayacak tedbirleri alma ve toplu konutteşebbüslerini destekleme görevi verilmiştir. Toplu Konut İdaresi, ülkeninkonut sorununu çözmek için kurulmuştur. Gecekondu dönüşüm projesi de konutsorununu çözmeye yöneliktir. Birçok belediyenin planlama dairesi ve elemanıolmadığı gibi yerel planı ihale ile yaptıracak maddi gücünün de bulunmadığı birgerçektir.

Ülkenin konut sorununu çözmek üzere kurulan Toplu Konut İdaresiBaşkanlığı'na, gecekondu dönüşüm projesi uygulanacak alanlarla, toplu konutalanlarında çevre ve imar bütünlüğünü bozmayacak şekilde imar planı yapmayetkisinin verilmesi sosyal devlet olmanın gereğidir.

Ayrıca, Toplu Konut İdaresi Başkanlığı'na verilen imar planı yapmayetkisi yerel yönetimleri tamamen devreden çıkarıp dışlamamaktadır. Yasa,belediye meclislerine veya valiliklere Toplu Konut İdaresi Başkanlığı'ncayapılan/yaptırılan imar planlarını üç ay içerisinde aynen ya da değiştirerekonaylama yetkisini vermektedir. Üç aylık sürenin ise yerel yönetimlerin planıincelemeleri ve ilgili kuruluş ve tarafların görüşlerinin de alınmasına yönelikolduğu anlaşılmaktadır. Öte yandan hak ve menfaatleri ihlâl edilen gerçek vetüzelkişilerin yargı mercilerine başvurmalarını engelleyen bir hüküm debulunmamaktadır.

Belirtilen nedenlerle, 2985 sayılı Yasa'nın 4. maddesinin birincifıkrası Anayasa'nın 127. maddesine aykırı değildir. Kuralın iptaline ilişkinistemin reddi gerekir.

İptali istenen kuralın Anayasa'nın 2., 11. ve 90. maddeleriyleilgisi görülmemiştir.

V- YÜRÜRLÜĞÜN DURDURULMASI İSTEMİ

2.3.1984 günlü, 2985 sayılı “Toplu Konut Kanun” un 5162 sayılıYasa ile değiştirilen 4. maddesinin birinci fıkrasının YÜRÜRLÜĞÜNÜNDURDURULMASI İSTEMİNİN REDDİNE,

8.12.2004 gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

VI- SONUÇ

5.5.2004 günlü, 5162 sayılı “Toplu Konut Kanununda ve Genel Kadrove Usulü Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Eki Cetvellerin Toplu Konutİdaresi Başkanlığına Ait Bölümünde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun”un 2. maddesiyledeğiştirilen 2.3.1984 günlü, 2985 sayılı Toplu Konut Kanunu'nun 4. maddesininbirinci fıkrasının Anayasa'ya aykırı olmadığına ve iptal isteminin REDDİNE,8.12.2004 gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Full & Egal Universal Law Academy