Anasayasa Mahkemesi - Norm Denetimi - E.2004/62, K.2006/92 Sayılı Karar - 27/09/2006

ANAYASAMAHKEMESİ KARARI

Esas Sayısı : 2004/62

Karar Sayısı : 2006/92

Karar Günü : 27.9.2006

R.G. Tarih-Sayı :13.11.2006'da tebliğ edildi.

İPTAL DAVASINI AÇAN:Türkiye Büyük Millet MeclisiÜyesi Haluk KOÇ, Oya ARASLI ile birlikte 116 Milletvekili

İPTAL DAVASININ KONUSU:27.5.2004 günlü, 5178 sayılı“Mera Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun”un,

1- 3. maddesiyle 25.2.1998 günlü, 4342 sayılı Mera Kanunu'nundeğiştirilen 14. maddesinin birinci fıkrasının (d) bendinde yer alan “… veyauygulama planlarına ilave imar planlarının hazırlanması, …” ibaresinin,

2- 5. maddesiyle 4342 sayılı Yasaya eklenen Geçici 3. maddesininAnayasa'nın 2., 11. ve 45. maddelerine aykırılığı savıyla iptalleri veyürürlüklerinin durdurulması istemidir.

I- İPTALİ İSTENİLEN YASA KURALLARI

27.5.2004 günlü, 5178 sayılı Yasanın dava konusu kuralları dakapsayan maddeleri şöyledir:

1- “MADDE 3.-4342 sayılı Kanunun 14 üncü maddesiaşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

Madde 14.- Tahsis amacı değiştirilmedikçe mera, yaylak vekışlaktan bu Kanunda gösterilenden başka şekilde yararlanılamaz. Ancak, buKanuna veya daha önceki kanunlara göre mera, yaylak ve kışlak olarak tahsisedilmiş olan veya kadimden beri bu amaçla kullanılan arazilerden;

a) Enerji ve Tabiî Kaynaklar Bakanlığının talebi üzerine, 3213sayılı Maden Kanunu ve 6326 sayılı Petrol Kanunu hükümlerine göre, aramafaaliyetleri sonunda rezervi belirlenen maden ve petrol faaliyeti için zaruriolan,

b) Kültür ve Turizm Bakanlığının talebi üzerine, turizmyatırımları için zaruri olan,

c) Kamu yatırımları yapılması için gerekli bulunan,

d) Köy yerleşim yeri ile uygulama imar plânıveya uygulamaplânlarına ilave imar plânlarının hazırlanması,toprak muhafazası, genkaynaklarının korunması, millî park ve muhafaza ormanı kurulması, doğal, tarihîve kültürel varlıkların korunması, sel kontrolü, akarsular ve kaynaklarındüzenlenmesi için ihtiyaç duyulan,

e) 442 sayılı Köy Kanununun 13 ve 14 üncü maddeleri kapsamındakullanılmak üzere ihtiyaç duyulan,

f) Ülke güvenliği ve olağanüstü hal durumlarında ihtiyaç duyulan,

g) Doğal afet bölgelerinde yerleşim yeri için ihtiyaç duyulan,

Yerlerin, ilgili müdürlüğün talebi, komisyonun ve defterdarlığınuygun görüşü üzerine, valilikçe tahsis amacı değiştirilebilir ve söz konusuyerlerin tescilleri Hazine adına, vakıf meralarının tescilleri ise vakıf adınayaptırılır.

Birinci fıkranın (a) bendi kapsamında başvuruda bulunanişletmeciler ile (c) bendi kapsamında başvuruda bulunan kamu kurumları faaliyetleriniçevreye ve kalan mera alanlarına zarar vermeyecek şekilde yürütmekle vekendilerine tahsis edilen yerleri tahsis süresi bitiminde eski vasfınagetirmekle yükümlüdürler. Bu yerler tahsis süresi bitiminde özel sicilekaydedilir.

Komisyon gerektiğinde; 3083 sayılı Sulama Alanlarında AraziDüzenlemesine Dair Tarım Reformu Kanununun uygulanmasını Bakanlıktan talepedebilir ve köy veya belediyelerde toplulaştırma projeleri uygulatabilir.

Durum ve sınıfı çok iyi, iyi ve orta ile arazi kullanım kabiliyetsınıfı bir, iki, üç olan mera, yaylak ve kışlaklarda birinci fıkranın (a), (f)ve (g) bentleri hariç, tahsis amacı değişikliği yapılamaz.

Bu Kanun kapsamında, 3213 sayılı Maden Kanunu ve 6326 sayılıPetrol Kanunu hükümlerine göre arama ve işletme faaliyetlerinin yürütülmesi ileilgili usul ve esaslar Bakanlıkça çıkartılacak bir yönetmelikle düzenlenir.

Harman yeri, panayır, sıvat ve eyrek yerleri gibi kamu ortamallarının tahsis amacı değişikliğinde bu madde hükümleri uygulanır.”

2-“MADDE 5.-4342 sayılı Kanuna aşağıdaki geçici madde eklenmiştir.

GEÇİCİ MADDE 3.- Belediye ve mücavir alan sınırları içerisindekalan ve 1.1.2003 tarihinden önce kesinleşen imar plânları içerisinde yerleşimyeri olarak işgal edilerek mera olarak kullanımı teknik olarak mümkün olmayanyerlerin tahsis amacı değiştirilerek Hazine adına tescilleri yapılır. Ancakilgili belediye veya kamu kurum ve kuruluşları adına tescil edilmiş olanlarındava konusu olup olmadığına bakılmaksızın ücretsiz olarak tescilleri aynen ibkaedilir. Hazine adına tescil edilmesi gerekirken gerçek veya tüzel kişileretescil edilmiş taşınmazlara ilişkin açılan davalardan, emlak ve rayiçbedellerinin toplamının yarısı üzerinden taşınmazların halen maliki olankişilerce Hazineye bedelinin ödenmesi kaydıyla vazgeçilir. Evvelce açılandavalarda Hazine lehine kesinleşen kararlara konu taşınmazların tapuları aynıesaslara göre önceki maliklerine veya kanuni mirasçılarına devredilir.”

II- İLK İNCELEME

Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi gereğince Mustafa BUMİN,Haşim KILIÇ, Sacit ADALI, Fulya KANTARCIOĞLU, Ertuğrul ERSOY, Tülay TUĞCU,Ahmet AKYALÇIN, Mehmet ERTEN, Fazıl SAĞLAM, A. Nemci ÖZLER ve SerdarÖZGÜLDÜR'ün katılmaları ile 15.7.2004 günü yapılan ilk inceleme toplantısında,dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine oybirliğiyle kararverilmiştir.

III- ESASIN İNCELENMESİ

Dava dilekçesi ve ekleri, işin esasına ilişkin rapor, iptaliistenilen Yasa kuralları, dayanılan Anayasa kuralları ve bunların gerekçeleriile diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüpdüşünüldü:

1- 27.5.2004 günlü, 5178 sayılı “Mera Kanunu ile Bazı KanunlardaDeğişiklik Yapılması Hakkında Kanun'un 3. maddesiyle 4342 sayılı MeraKanunu'nun değiştirilen 14. maddesinin birinci fıkrasının (d) bendi, iptaldavasının açılmasından sonra 3.7.2005 günlü, 5403 sayılı Yasa'nın 27. maddesiile değiştirilmiştir. Bu nedenle, konusu kalmayan istem hakkında kararverilmesine yer olmadığına karar verilmesi gerekir.

2- 5178 sayılı Yasa'nın 5. maddesiyle 4342 sayılı Yasa'ya eklenenGeçici Madde 3 de yine iptal davasının açılmasından sonra 20.4.2005 günlü, 5334sayılı Yasa'nın 1. maddesiyle değiştirilmiştir. Bu nedenle, Geçici Madde 3hakkında da, konusu kalmayan istem hakkında karar verilmesine yer olmadığınakarar verilmesi gerekir.

IV- YÜRÜRLÜĞÜN DURDURULMASI İSTEMİ

Anayasa Mahkemesi 27.5.2004 günlü, 5178 sayılı “Mera Kanunu ileBazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun'un;

1- 3. maddesiyle 25.2.1998 günlü, 4342 sayılı Mera Kanunu'nundeğiştirilen 14. maddesinin birinci fıkrasının (d) bendinde yer alan “… veyauygulama plânlarına ilave imar plânlarının hazırlanması, … “ ibaresi,

2- 5. maddesiyle 4342 sayılı Yasa'ya eklenen Geçici Madde 3,

hakkında 27.9.2006 günlü, E. 2004/62, K. 2006/92 sayılı kararlakarar verilmesine yer olmadığına karar verildiğinden, bu ibare ve maddeyeilişkin KONUSU KALMAYAN YÜRÜRLÜĞÜN DURDURULMASI İSTEMİ HAKKINDA KARARVERİLMESİNE YER OLMADIĞINA,

27.9.2006 gününde OYBİRLİĞİYLE karar vermiştir.

V- SONUÇ

27.5.2004 günlü, 5178 sayılı “Mera Kanunu ile Bazı KanunlardaDeğişiklik Yapılması Hakkında Kanun'un;

1- 3. maddesiyle 25.2.1998 günlü, 4342 sayılı Mera Kanunu'nundeğiştirilen 14. maddesinin birinci fıkrasının (d) bendi, 3.7.2005 günlü, 5403sayılı Yasa'nın 27. maddesiyle değiştirildiğinden, bendde yer alan “… veyauygulama plânlarına ilave imar plânlarının hazırlanması, … “ ibaresine ilişkinKONUSUKALMAYAN İSTEM HAKKINDA KARAR VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA,

2- 5. maddesiyle 4342 sayılı Yasa'ya eklenen Geçici Madde 3,20.4.2005 günlü, 5334 sayılı Yasa'nın 1. maddesiyle değiştirildiğinden, bumaddeye ilişkinKONUSU KALMAYAN İSTEM HAKKINDA KARAR VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA,

27.9.2006 gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Full & Egal Universal Law Academy