ANAYASAMAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı : 2004/73
Karar Sayısı : 2008/100
Karar Günü : 2.5.2008
R.G. Tarih-Sayı :16.06.2008'de tebliğ edildi.
İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN:Erzurum 1. İdare Mahkemesi
İTİRAZIN KONUSU:6.10.1983 günlü, 2908 sayılıDernekler Kanunu'nun 21. maddesinin ikinci fıkrası ile 78. maddesinin üçüncüfıkrasının, Anayasa'nın 2., 5., 13., 17., 19., 20., 26. ve 33. maddelerineaykırılığı savıyla iptali istemidir.
I- OLAY
Dernek genel kurul toplantısının yapılacağı gün, saat ve yer iletoplantı gündeminin, mahallin en büyük mülki amirliğine 2908 sayılı DerneklerKanunu'nun 21. maddesinde öngörülen süre zarfında bildirilmemesi nedeniyle anılanYasa'nın 78. maddesi uyarınca verilen idari para cezasının iptali istemiyleaçılan davada, itiraz konusu kuralların Anayasa'ya aykırı olduğu kanısına varanMahkeme, iptalleri için başvurmuştur.
II- YASA METİNLERİ
A- İtiraz Konusu Yasa Kuralları
2908 sayılı Dernekler Kanunu'nun, itiraz konusu kuralların yeraldığı 21. ve 72. maddeleri şöyledir:
"Madde 21- Yönetim kurulu, dernek tüzüğüne göre genelkurula katılmak hakkı bulunan üyelerin listesini düzenler. Genel kurulakatılacak üyeler en az onbeş gün önceden, günü, saati, yeri ve gündemi mahallibir gazetede ilân edilmek suretiyle toplantıya çağrılır. Bu çağrıda, çoğunluksağlanamaması sebebiyle toplantı yapılamazsa, ikinci toplantının hangi günyapılacağı da belirtilir. İlk toplantı günü ile ikinci toplantı arasındabırakılacak zaman bir haftadan az olamaz.
Toplantının yapılacağı gün, saat ve yer ile toplantı gündemi,toplantı gününden en az onbeş gün önce mahallin en büyük mülki amirliğine yazıile bildirilir ve bu yazıya toplantıya katılacak üyeleri gösteren liste deeklenir.
Toplantı başka bir sebeple geri bırakılırsa, bu durum, geribırakma sebepleri de belirtilmek suretiyle, toplantı ilanının yapıldığıgazeteye ikinci bir ilan verilerek üyelere duyurulur. İkinci toplantının geribırakma tarihinden itibaren en geç iki ay içinde yapılması zorunludur.
Üyeler ikinci toplantıya, birinci fıkrada belirtilen esaslara göreyeniden çağrılır ve toplantı ikinci fıkra esaslarına göre mahallin en büyükmülki amirliğine duyurulur.
Genel Kurul toplantısı bir defadan fazla geri bırakılamaz."
"Madde 78- Bu Kanunun 13 üncü maddesinde sözü edilenilan mecburiyetini yerine getirmeyen dernek yöneticileri, üçyüzkırkyedimilyonlira idari para cezası ile cezalandırılır.
Genel Kurul toplantılarını kanun ve tüzüklerine aykırı olarakyapan dernek yöneticileri, fiilleri daha ağır bir cezayı gerektirmediğitakdirde, altıyüzdoksandörtmilyon lira idari para cezası ile cezalandırılır.
Bu Kanunun 21 nci maddesinin ikinci fıkrasında belirtilen bildirimisüresi içinde vermeyenler veya 30 uncu maddeye göre organlara seçilenlerisüresi içerisinde idareye bildirmeyenler üçyüzkırkyedimilyon lira idari paracezası ile cezalandırılır.
Mahkemece, kanun ve tüzük hükümlerine aykırı olarak yapılan genelkurul toplantılarının iptaline de karar verilebilir."
B- Dayanılan Anayasa Kuralları
Başvuru kararlarında Anayasa'nın 2., 5., 13., 17., 19., 20., 26.ve 33. maddelerine dayanılmıştır.
III- İLK İNCELEME
Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi gereğince yapılan ilkinceleme toplantısında, dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasınınincelenmesine 8.9.2004 gününde OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir.
IV- ESASIN İNCELENMESİ
Başvuru kararı ve ekleri, işin esasına ilişkin rapor, itirazkonusu Yasa kuralları, dayanılan Anayasa kuralları ve bunların gerekçeleri ilediğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
6.10.1983 günlü, 2908 sayılı Dernekler Kanunu, 4.11.2004 günlü,5253 sayılı Dernekler Kanunu'nun 38. maddesinin (H) bendi ile yürürlüktenkaldırılmıştır.
Yeni Dernekler Kanunu'nda, dernek genel kurul toplantılarınınyönetim kurullarınca mahallin en büyük mülki amirliğine önceden bildirilmesiyolunda bir hükme yer verilmemiş ve bu düzenlemenin doğal bir sonucu olarak dabu konuda herhangi bir yaptırım öngörülmemiştir.
İptali istenilen kuralların yer aldığı 2908 sayılı DerneklerKanunu'nun yürürlükten kaldırılmış olması ve yeni yasal düzenlemenin davacılehine sonuç doğurması nedeniyle konusu kalmayan istem hakkında karar verilmesineyer olmadığına karar verilmesi gerekir.
Şevket APALAK bu görüşe katılmamıştır.
V- SONUÇ
6.10.1983 günlü, 2908 sayılı Dernekler Kanunu, 4.11.2004 günlü,5253 sayılı Yasa'nın 38. maddesinin (H) bendi ile yürürlükten kaldırıldığından,2908 sayılı Yasa'nın 21. maddesinin ikinci fıkrası ile 78. maddesinin üçüncüfıkrasına ilişkin konusu kalmayan istem hakkında KARAR VERİLMESİNE YEROLMADIĞINA, Şevket APALAK'ın karşıoyu ve OYÇOKLUĞUYLA, 2.5.2008 gününde kararverildi.
Başkan
Haşim KILIÇ
Başkanvekili
Osman Alifeyyaz PAKSÜT
Üye
Sacit ADALI
Üye
Ahmet AKYALÇIN
Üye
Mehmet ERTEN
Üye
Mustafa YILDIRIM
Üye
Cafer ŞAT
Üye
A. Necmi ÖZLER
Üye
Serdar ÖZGÜLDÜR
Üye
Şevket APALAK
Üye
Serruh KALELİ
AZLIKOYU
İtiraz konusu yapılan yasal kural idare mahkemesince AnayasaMahkemesi'ne getirilmiştir. Bu bakımdan, idari yargılama ile idare hukukuilkelerinin göz önünde bulundurulması gerektiğinde kuşku yoktur.
İdari işlemler alındıkları zaman yürürlükte olan yasal kuralgözetilerek yargısal yönden irdelenirler. İdari işlemin bir yaptırım içermesive sonraki yasanın bu yaptırımı ortadan kaldırması yargılamada etkenolmamalıdır. Çünkü idari yargıç ceza kuralını uygulayıp işlemi yapan kamugörevlisi ya da cezayı belirleyen ceza hâkimi değildir. O, daha önceoluşturulmuş işlemi irdeleyecek ve irdelerken o tarihteki kurallarla sınırlıolan bir yetkiyi kullanacaktır. Tersi durumda idari işlem yapma yasağınınsınırları zorlanmış olur. Kaldı ki, Anayasa yargısında yargılama süreciningelişimi etken olmamalı, yerel yargıda görülen davadaki işlem ve nedeniyleyasal kural ilintisinin kurulmasıyla yetinilmelidir.
Bu nedenlerle, idare mahkemesinde davanın konusu kalmadığınınsöylenemeyeceği, idare hukuku ilkeleri gözetilerek başvurunun incelenmesigerektiği oyuyla karara karşıyım.
Üye
Şevket APALAK