ANAYASAMAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı : 2004/75
Karar Sayısı : 2006/93
Karar Günü : 27.9.2006
R.G. Tarih-Sayı :04.12.2006'da tebliğ edildi.
İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN:Van 3. Ağır Ceza Mahkemesi
İTİRAZIN KONUSU :16.6.2004 günlü, 5190 sayılıCeza Muhakemeleri Usulü Kanununda Değişiklik Yapılması ve Devlet GüvenlikMahkemelerinin Kaldırılmasına Dair Kanun'un 1. maddesiyle, 1412 sayılı CezaMuhakemeleri Usulü Kanunu'na 394. maddeden sonra gelmek üzere “Bazı suçlara ilişkinmuhakeme usulü” başlıklı ÜÇÜNCÜ FASIL başlığı altında eklenen394/a maddesiilegeçici2. maddesinin,Anayasa'nın 2., 10., 37. ve 142. maddelerine aykırılığısavıyla iptali istemidir.
I- OLAY
Terör örgütünün üyesi olmak suçundan açılan kamu davasında, itirazkonusu kuralların Anayasa'ya aykırı oldukları kanısına varan Mahkeme, iptalleriiçin re'sen başvurmuştur.
II-İTİRAZ KONUSU YASA KURALLARI
5190 sayılı Yasa'nın 1. maddesiyle, 1412 sayılı Ceza MuhakemeleriUsulü Kanunu'na 394. maddeden sonra gelmek üzere “Bazı Suçlara İlişkin MuhakemeUsulü” başlıklı ÜÇÜNCÜ FASIL başlığı altında eklenen 394/a maddesi ile geçici2. maddesi şöyledir:
“MADDE 394/a. -Aşağıdaki suçlarla ilgili davalar, AdaletBakanlığının teklifi üzerine Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulunca yargıçevresi birden çok ili kapsayacak şekilde belirlenecek illerdegörevlendirilecek ağır ceza mahkemelerinde görülür:
1. 765 sayılı Türk Ceza Kanununun 125 ilâ 139, 146 ilâ 157, 168,169, 171 ve 172 nci maddelerinde yazılı suçlar, 403 üncü maddesinde yazılıtoplu olarak veya teşekkül vücuda getirmek suretiyle işlenen suçlar.
2. Anayasanın 120 nci maddesi gereğince olağanüstü hâl ilan edilenbölgelerde, olağanüstü hâlin ilânına neden olan olaylara ilişkin suçlar.
3. 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanununda yazılı suçlar.
4. 4422 sayılı Çıkar Amaçlı Suç Örgütleriyle Mücadele Kanunukapsamına giren suçlar.
Gelen iş durumu göz önünde bulundurularak birinci fıkradabelirtilen suçlara bakmakla görevli olmak üzere, aynı yerde birden fazla ağırceza mahkemesi kurulmasına, Adalet Bakanlığının teklifi üzerine Hâkimler veSavcılar Yüksek Kurulunca karar verilir. Bu hâlde, mahkemeler numaralandırılır.Bu mahkemelerin başkan ve üyeleri adlî yargı adalet komisyonunca, bumahkemelerden başka mahkemelerde veya işlerde görevlendirilemez.
Birinci fıkrada belirtilen suçları işleyenler sıfat vememuriyetleri ne olursa olsun bu Kanunla görevlendirilmiş ağır cezamahkemelerinde yargılanır.
Anayasa Mahkemesi ve Yargıtayın yargılayacağı kişilere ilişkinhükümler ile savaş ve sıkıyönetim hali dahil askerî mahkemelerin görevlerineilişkin hükümler saklıdır”.
“GEÇİCİ MADDE 2. -Bu Kanunun yayımı tarihindegörev ve yetkileri sona eren Devlet güvenlik mahkemelerinde ve Devlet güvenlikmahkemeleri Cumhuriyet Başsavcılıklarında mevcut dava ve soruşturma dosyalarıayrıca bir karar verilmesine gerek kalmaksızın durumlarına, mahiyetlerine vekanun hükümlerine göre, bulundukları aşamadan itibaren yargılama vesoruşturmaya devam edilmek üzere görevli ve yetkili ağır ceza mahkemelerine vebu mahkemelerin bulundukları illerin Cumhuriyet Başsavcılıklarına devredilir.
Bu Kanun kapsamına girmeyen suçlar nedeniyle;
a) Hazırlık soruşturma safhasında bulunan dosyalar hakkında ilgiliCumhuriyet Başsavcılıklarınca,
b) Son soruşturma safhasında bulunan dosyalar hakkında ağır cezamahkemelerince dosya üzerinden,
Kanun hükümlerine göre gerekli kararlar verilmek suretiyle,dosyalar görevli ve yetkili Cumhuriyet Başsavcılıklarına veya mahkemeleregönderilir”.
III- İLK İNCELEME
Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi uyarınca Mustafa BUMİN,Haşim KILIÇ, Sacit ADALI, Fulya KANTARCIOĞLU, Ertuğrul ERSOY, Tülay TUĞCU,Ahmet AKYALÇIN, Mehmet ERTEN, Fazıl SAĞLAM, A. Necmi ÖZLER ve SerdarÖZGÜLDÜR'ün katılımlarıyla 8.9.2004 tarihinde yapılan ilk incelemetoplantısında, dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesineoybirliğiyle karar verilmiştir.
IV- ESASIN İNCELENMESİ
İşin esasına ilişkin rapor, başvuru kararı ve ekleri, itirazkonusu kurallar ile diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereğigörüşülüp düşünüldü:
30.6.2004 günlü Resmî Gazete'de yayımlanan, 16.6.2004 günlü, 5190sayılı Ceza Muhakemeleri Usulü Kanununda Değişiklik Yapılması ve DevletGüvenlik Mahkemelerinin Kaldırılmasına Dair Kanun yayımı tarihinde yürürlüğegirmiştir.
4.12.2004 günlü, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu, 17.12.2004günlü Resmi Gazete'de yayımlanmış, 1 Nisan 2005 günü yürürlüğe gireceğibelirtilmiş olmasına karşın, 31.3.2005 günlü, 5328 sayılı Yasa'nın geçici 1.maddesinin (e) bendi gereğince 1 Haziran 2005 tarihinde yürürlüğe girmiştir.
23.3.2005 günlü, 5320 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun Yürürlük veUygulama Şekli Hakkında Kanun ise, 31.3.2005 günlü, 25772 mükerrer sayılı ResmiGazete'de yayımlanmış, 19. maddesinde, Yasa'nın “Zamanaşımı” başlıklı 15.maddesinin ikinci fıkrasının yayımı tarihinde, diğer hükümlerinin ise 1 Nisan2005 tarihinde yürürlüğe gireceği belirtilmiş olmasına karşın, 31.3.2005 günlü,5328 sayılı Yasa'nın geçici 1. maddesinin (j) bendi gereğince 1 Haziran 2005tarihinde yürürlüğe girmiştir.
5320 sayılı Yasa'nın 18. maddesinin (a) bendi ile 1412 sayılıCMUK, bütün ek ve değişiklikleriyle 1 Haziran 2005 tarihinde yürürlüktenkaldırılmıştır.
5320 sayılı Yasa'nın 4. maddesinin birinci fıkrasında,“CezaMuhakemesi Kanunu, yürürlüğe girdiği tarihten itibaren, aşağıdaki maddelerinhükümleri saklı kalmak üzere, kesin hükme bağlanmış olanlar hariç, görülmekteolan bütün soruşturma ve kovuşturmalarda uygulanır”denilmiştir.
5190 sayılı Yasa'nın 1. maddesiyle 1412 sayılı CMUK'na 394.maddeden sonra gelmek üzere eklenen 394/a madde ile 5190 sayılı Yasa'nın geçici2. maddesi, 5320 sayılı Yasa'nın 18. maddesiyle yürürlükten kaldırıldığından,konusu kalmayan istem hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesigerekir.
V- SONUÇ
16.6.2004 günlü, 5190 sayılı “Ceza Muhakemeleri Usulü KanunundaDeğişiklik Yapılması ve Devlet Güvenlik Mahkemelerinin Kaldırılmasına DairKanun”un;
A- 1. maddesiyle 1412 sayılı Ceza Muhakemeleri Usulü Kanunu'na394. maddeden sonra gelmek üzere “Bazı suçlara ilişkin muhakeme usulü” başlıklıÜÇÜNCÜ FASIL başlığı altında eklenen 394/a maddesi,
B- Geçici 2. maddesi,
23.3.2005 günlü, 5320 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun Yürürlük veUygulama Şekli Hakkında Kanun'un 18. maddesiyle yürürlükten kaldırılmış olduğundan,bu maddelere ilişkinKONUSU KALMAYAN İSTEM HAKKINDA KARAR VERİLMESİNE YEROLMADIĞINA,27.9.2006 gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Başkan
Tülay TUĞCU
Başkanvekili
Haşim KILIÇ
Üye
Sacit ADALI
Üye
Fulya KANTARCIOĞLU
Üye
Ahmet AKYALÇIN
Üye
Mehmet ERTEN
Üye
Mustafa YILDIRIM
Üye
Cafer ŞAT
Üye
Ali GÜZEL
Üye
Şevket APALAK
Üye
Osman Alifeyyaz PAKSÜT