ANAYASAMAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı : 2004/8
Karar Sayısı : 2004/28
Karar Günü : 3.3.2004
Resmi Gazete Tarih-Sayısı : 26.02.2005 - 25739
İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN MAHKEME : İzmir4. Ağır Ceza Mahkemesi
İTİRAZIN KONUSU : 19.3.1969 günlü, 1136sayılı Avukatlık Kanunu'nun 4667 sayılı Yasa ile değiştirilen 164. maddesininson fıkrasının birinci tümcesinin Anayasa'nın 2., 5. ve 36. maddelerineaykırılığı savı ile iptali istemidir.
I- OLAY
Adam öldürmek suçundan açılan kamu davası sonucunda verilenkararın Yargıtay'ca bozulması üzerine bakılan davada, itiraz konusu kuralın Anayasa'yaaykırı olduğu kanısına varan Mahkeme, iptali için başvurmuştur.
III- YASA METİNLERİ
A- İtiraz Konusu Yasa Kuralı
19.3.1969 günlü, 1136 sayılı Avukatlık Kanunu'nun 4667 sayılı Yasaile değiştirilen 164. maddesinin itiraz konusu tümceyi de içeren son fıkrasışöyledir:
“Dava sonunda, kararla tarifeye dayanılarak karşı tarafayüklenecek vekalet ücreti avukata aittir. Bu ücret, iş sahibinin borcunedeniyle takas ve mahsup edilemez, haczedilemez.”
B- Dayanılan Anayasa Kuralları
Başvuru kararında itiraz konusu kuralın Anayasa'nın 2., 5. ve 36.maddelerine aykırılığı ileri sürülmüştür.
IV- İLK İNCELEME
Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi uyarınca Mustafa BUMİN,Haşim KILIÇ, Sacit ADALI, Ali HÜNER, Fulya KANTARCIOĞLU, Aysel PEKİNER,Ertuğrul ERSOY, Tülay TUĞCU, Ahmet AKYALÇIN, Mehmet ERTEN ve Fazıl SAĞLAM'ınkatılımlarıyla 10.2.2004 günü yapılan ilk inceleme toplantısında dosyadaeksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine, OYBİRLİĞİYLE kararverilmiştir.
V- ESASIN İNCELENMESİ
Başvuru kararı ve ekleri, işin esasına ilişkin rapor, Anayasa'yaaykırı olduğu ileri sürülen yasa kuralı, dayanılan Anayasa kuralları vebunların gerekçeleri ile öteki yasama belgeleri okunup incelendikten sonragereği görüşülüp düşünüldü:
Başvuru kararında, avukatın sözleşmeye göre ücretini zaten aldığı,bu nedenle müvekkilin davada haklı çıkması halinde karşı tarafa yüklenecekücretin müvekkile ait olması gerektiği, aksi takdirde kişilerin dava açmaktançekinebileceği, bu durumun hak arama özgürlüğüne ve adalet anlayışına aykırıolduğu belirtilerek, itiraz konusu kuralın Anayasa'nın 2., 5. ve 36.maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür.
Anayasa'nın hak arama özgürlüğüne ilişkin 36. maddesinde, herkesinmeşru vasıta ve yollardan faydalanmak suretiyle yargı mercileri önünde davalıve davacı olarak iddia ve savunma ile adil yargılanma hakkına sahip bulunduğubelirtilmiştir.
İtiraz konusu kural ile dava sonunda tarifeye dayanılarak karşıtarafa yüklenecek vekalet ücretinin avukata ait olacağı öngörülmüştür. Böylecetaraflar arasında ücret kararlaştırılmadığı durumlarda, avukatın sunduğuhizmetin karşılıksız kalmamasını sağlama ve vekil ile müvekkil arasındaçıkacak ücret uyuşmazlıklarına engel olma amacı güdülmüştür.
Vekalet ücretinin davayı takip eden avukata ait olduğu yasalgüvence altına alınmış olsa da, bu durum avukatlık ücretinin vekil ile müvekkilarasındaki bir iç sorun olma niteliğini ve avukatlık ücretinin kişisel hak olmaözelliğini değiştirmemektedir. Nitekim Avukatlık Kanunu'nun 163. maddesindeavukatlık sözleşmesinin serbestçe düzenleneceği belirtilerek, avukatlıkücretinin de, asgari ücret tarifesi altında olmamak üzere (m.164/4 cümle 1)taraflarca kararlaştırılabileceği öngörülmüştür.
Öte yandan, Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunun 59. maddesininbirinci fıkrası ile Avukatlık Kanunu'nun 35. maddesinin üçüncü fıkrasına göre,dava ehliyeti olan herkes, savını kanıtlamak için davayı kendisi açıp takipedebilir. Dava ehliyeti olan davalı da, avukat aracılığı olmadan kendisinisavunabilir.. Davacı veya davalının davayı vekil aracılığıyla takip etmeleriise kendi iradelerine bağlıdır.
Avukatların hukuksal bilgi ve tecrübelerinden yararlanma hak aramave savunmada başvurulacak meşru yol ve vasıtaların başında gelir. Vekaletücreti, savunma hakkının en önemli parçası olan hukuki danışmanlık görevinin,konunun uzmanı hukukçular tarafından yapılmasının doğal bir sonucudur.Avukatların mesleklerini serbestçe ve herhangi bir kaygı olmadan yapabilmeleriiçin yaptıkları hizmetin karşılığı olan makul bir ücret almaları gerekir.Avukatla yapılacak sözleşmede ücret kararlaştırılırken, dava sonunda karşıtarafa yüklenecek avukatlık ücretinin gözetilmesi engellenmediğinden, itirazkonusu kuralla hak arama özgürlüğünün kullanılmasının zorlaştırıldığından ya daitiraz konusu kuralın adalet anlayışına aykırı olduğundan söz edilemez.
İtiraz konusu kural, anılan nedenlerle, Anayasa'nın 2. 5. ve 36.maddelerine aykırı değildir. İptal isteminin reddi gerekir.
VI- SONUÇ
19.3.1969 günlü, 1136 sayılı “Avukatlık Kanunu”nun 4667 sayılıYasa ile değiştirilen 164. maddesinin son fıkrasının birinci tümcesininAnayasa'ya aykırı olmadığına ve itirazın REDDİNE, 3.3.2004 günündeOYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Başkan
Mustafa BUMİN
Başkanvekili
Haşim KILIÇ
Üye
Sacit ADALI
Üye
Ali HÜNER
Üye
Fulya KANTARCIOĞLU
Üye
Aysel PEKİNER
Üye
Ertuğrul ERSOY
Üye
Tülay TUĞCU
Üye
Ahmet AKYALÇIN
Üye
Mehmet ERTEN
Üye
Fazıl SAĞLAM