ANAYASAMAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı : 2004/99
Karar Sayısı : 2008/120
Karar Günü : 12.6.2008
R.G. Tarih-Sayı :29.01.2009-27125
İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: Çanakkale Ağır CezaMahkemesi
İTİRAZIN KONUSU: 25.2.2003 günlü, 4811sayılı Vergi Barışı Kanunu'nun 5. maddesinin (1) numaralı fıkrasının"...Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce başlanıldığı halde, ..."bölümünün, Anayasa'nın 10. ve 38. maddelerine aykırılığı savıyla iptaliistemidir.
I- OLAY
213 sayılı Yasa'nın 359. maddesi hükmü gereğince hakkında cezadavası açılan mükellefin, 4811 sayılı Yasa hükümlerinden yararlanmak içinyaptığı başvurunun reddedilmesi üzerine, bu Yasa'dan yararlanmasını engelleyenitiraz konusu kuralın Anayasa'ya aykırı olduğu kanısına varan Mahkeme iptaliiçin başvurmuştur.
III- YASA METİNLERİ
A- İtiraz Konusu Yasa Kuralı
25.2.2003 günlü, 4811 sayılı Vergi Barışı Kanunu'nun itiraz konusubölümü de içeren 5. maddesi şöyledir:
"1. Bu Kanunun kapsadığı dönemlere ilişkin olarak Kanununyürürlüğe girdiği tarihten önce başlanıldığı halde, bu tarihekadar tamamlanamamış olan vergi incelemeleri ile takdir, tarh ve tahakkukişlemlerine bu Kanunun matrah artırımına ilişkin hükümleri saklı kalmakkaydıyla devam edilir.
2. Bu işlemlerin tamamlanmasından sonra tarh edilen vergilerin%50'si ile bu tutara gecikme faizi yerine bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihekadar Devlet İstatistik Enstitüsünün her ay için belirlediği toptan eşya fiyatendeksinin aylık oranı esas alınarak hesaplanacak tutarın, ihbarnamenin tebliğtarihinden itibaren otuz gün içerisinde yazılı başvuruda bulunularak,ihbarnamenin tebliğini izleyen aydan başlamak üzere oniki ayda ve altı eşittaksitte ödenmesi şartıyla, vergi aslının %50'sinin, bu vergilere uygulanangecikme faizinin ve vergi cezalarının tamamının tahsilinden, vergi aslına bağlıolmayan cezaların kesilmesinden vazgeçilir.
3. İştirak, teşvik ve yardım fiilleri nedeniyle kesilecek vergiziyaı cezalarında, cezaya muhatap olanların, cezanın %20'sini (2) numaralıfıkrada öngörülen süre ve şekilde ödemeleri halinde cezanın kalan %80'inintahsilinden vazgeçilir.
4. Mükelleflerin bu madde hükümlerinden yararlanabilmeleri için(2) numaralı fıkrada belirtilen süre ve şekilde ödeme yapmaları ve davaaçmamaları şarttır.
5. Bu Kanunun kapsadığı dönemlere ilişkin olarak, Kanununyürürlüğe girdiği tarihten önce tamamlandığı halde, bu tarihte ya da butarihten sonra vergi dairesi kayıtlarına intikal eden takdir komisyonukararları ve vergi inceleme raporları üzerine gerekli tarh ve tebliğ işlemleriyapılır. Yapılan tarhiyat üzerine dava açılmaması, (2) ile (3) numaralıfıkralarda öngörülen şekilde belirlenen tutarın, (2) numaralı fıkradabelirtilen süre içerisinde ödenmesi şartıyla bu Kanun hükümlerindenyararlanılır.
6. Kanunun yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla Vergi Usul Kanunununtarhiyat öncesi uzlaşma hükümlerine göre uzlaşma talebinde bulunulmuş, ancakuzlaşma günü gelmemiş ya da uzlaşma sağlanamamış olmakla birlikte vergi ve cezaihbarnameleri mükellefe tebliğ edilmemiş alacaklar için de bu madde hükmüuygulanır.
7. Bu Kanunun 3 üncü maddesi ile bu madde hükmünden yararlananlar,ayrıca Vergi Usul Kanununun uzlaşma, tarhiyat öncesi uzlaşma ve vergicezalarında indirim hükümlerinden yararlanamazlar.
8. Bu madde hükmüne göre incelemeye başlama; bu Kanunun yürürlüğegirdiği tarihten önce mükellef nezdinde işe başlama tutanağının düzenlenmesi,mükellefe davet veya defter ve belgelerin istenmesi yazısının tebliğ edilmişolması, matrah tesisine yönelik tutanak düzenlenmesi ya da defter ve belgelerinincelenmek üzere vergi incelemesine yetkili olanlara ibraz edilmiş olmasıhallerini kapsar."
B- Dayanılan Anayasa Kuralları
Başvuru kararında, Anayasa'nın 10. ve 38. maddelerinedayanılmıştır.
IV- İLK İNCELEME
Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi uyarınca Mustafa BUMİN,Haşim KILIÇ, Sacit ADALI, Fulya KANTARCIOĞLU, Ertuğrul ERSOY, Tülay TUĞCU,Ahmet AKYALÇIN, Mehmet ERTEN, Fazıl SAĞLAM, A.Necmi ÖZLER ve Serdar ÖZGÜLDÜR'ünkatılımlarıyla 9.11.2004 günü yapılan ilk inceleme toplantısında dosyadaeksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine OYBİRLİĞİYLE kararverilmiştir.
V- ESASIN İNCELENMESİ
Başvuru kararı ve ekleri, işin esasına ilişkin rapor, itirazkonusu Yasa kuralı, dayanılan Anayasa kuralları ve bunların gerekçeleri ilediğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
A- İtiraz Konusu Kuralın Anlam Ve Kapsamı
İtiraz başvurusunda, 4811 sayılı Yasa'nın, "Bu Kanununkapsadığı dönemlere ilişkin olarak Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce başlanıldığıhalde, bu tarihe kadar tamamlanamamış olan vergi incelemeleri ile takdir, tarhve tahakkuk işlemlerine bu Kanunun matrah artırımına ilişkin hükümleri saklıkalmak kaydıyla devam edilir." hükmünü içeren 5. maddesinin 1. fıkrasının"...Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce başlanıldığı halde, ..."ibaresinin iptali istenilmiştir.
Yasa'nın 5. maddesine göre, Yasa'nın yürürlüğe girdiği 27.02.2003tarihinden önce başlanılmış, ancak bitirilmemiş olan vergi incelemeleri iletakdir, tarh ve tahakkuk işlemlerine, Yasa'nın matrah artırımına ilişkinhükümleri saklı kalmak kaydıyla devam edilecektir. Bu durumdaki mükellefler,matrah artırımına ilişkin hükümlerden faydalanmak istemedikleri takdirde,bunların sözü edilen işlemlerine devam edilecek ve bu işlemlerintamamlanmasının ardından, bulunan matrah farkına göre tarh edilen vergimükellefe tebliğ edilecektir. Mükellef, tebliğ tarihinden itibaren 30 güniçinde ilgili vergi dairesine başvurduğu takdirde, 4811 sayılı Yasa'nınsağladığı ödeme kolaylığından yararlandırılacaktır. Söz konusumükelleflerin matrah artırımına ilişkin hükümlerden faydalanmak istemelerihalinde ise, bu mükellefler hakkında, inceleme veya takdir işlemlerininsonuçları beklenilmeden matrah artırımına ilişkin hükümler uygulanacak, gereklitarh, tahakkuk ve tahsil işlemleri yapılacak, ardından da başlanılıp dabitirilmemiş olan inceleme ve takdir işlemlerinin Yasa'da öngörülen süre içindesonuçlanması beklenecek, tarhiyata konu matrah farkı tespit edilmesi halinde deyine Yasa'da öngörüldüğü şekilde tahsilat/ödeme yapılacaktır.
B- Anayasa'ya Aykırılık Sorunu
Başvuru kararında, vergi incelemesinin yapılıp yapılmamasının,mükelleflerin değil, vergi idaresinin takdirinde olan bir konu olmasınedeniyle, af kapsamına alınan aynı tür suçu işleyen mükelleflerden, işlemleriYasa'nın yürürlüğe girdiği tarihten önce incelemeye alınanlarınyararlandırılıp, daha sonra incelemeye alınanların yararlandırılmamasının,Anayasa'nın 10. maddesinde yer alan eşitlik ilkesine ve 38. maddesinin birincifıkrasında yer alan, suçun işlendiği zamanda yürürlükte olan kanun gereğinceişlem yapılması gerektiği ilkesine aykırı olduğu ileri sürülmüştür.
4811 sayılı Yasa'nın 5. maddesinde, Yasa'nın yürürlüğe girdiğitarihten önce işlemleri incelenmeye başlanılmış mükellefler ile haklarındayapılan tarh işlemleri devam eden vergi mükelleflerinin bu yasadan nasılyararlanacakları düzenlenmiştir. Maddede, Yasa'nın kapsadığı dönemlere ilişkinişlemleri Yasa'nın yürürlüğe girdiği tarihten sonra incelemeye alınan mükelleflerindurumu ile ilgili bir hükme yer verilmemiştir. Yasa koyucunun, vergimükelleflerinin işlemlerinin tümünün incelenmesinin fiilen mümkünolmadığını ve inceleme zamanına bakılmaksızın tüm mükelleflere 5. maddehükmünden yararlanma olanağının tanınmış olması halinde, bir çok mükellefinmatrah veya vergi artırımında bulunmayacağı olasılığını gözeterek, her ikimükellef grubunu ayrı kategorilerde değerlendirdiği görülmektedir. Bu nedenle,iptali istenilen ibareyi de içeren 5. maddeyi, işlemleri 4811 sayılı Yasa'nınyürürlüğe girdiği tarihten önce incelemeye alınan mükellefler için düzenlediği,işlemleri incelemeye alınmamış olan mükelleflere de, Yasa'nın matrah artırımınailişkin hükümlerinden yararlanarak, daha önceden ödedikleri ya daödeyeceklerini beyan ettiklerinden bir miktar daha fazla vergi ödemeyi kabuletmeleri koşuluyla incelenmeme, varsa, 213 sayılı Yasa'nın 359. maddesindebelirtilen eylemlerden yargılanmama, dolayısıyla da cezalandırılmama olanağıtanıdığı anlaşılmaktadır.
Anayasa'nın 10. maddesinde öngörülen eşitlik ilkesi, herkesin heryönden aynı kurallara bağlı olacağı anlamına gelmez. Bu ilke ile aynı durumdaolanlara ayrı kuralların uygulanması ve ayrıcalıklı kişi ve topluluklarınyaratılması engellenmektedir. Durum ve konumlarındaki değişik özellikler kimikişiler ya da topluluklar için değişik kuralları ve uygulamalarıgerektirebilir. Aynı hukuksal durumlar aynı, ayrı hukuksal durumlar ayrıkurallara bağlı tutulursa Anayasa'da öngörülen eşitlik ilkesi zedelenmez.
4811 sayılı Yasa ile bu Yasa'nın yürürlüğe girmesinden önceişlemleri vergi incelemesine alınan vergi mükellefleri ile işlemleri incelemeyealınmayan vergi mükellefleri için farklı olanaklar getirildiğinden, bunlarınYasa'dan yararlanma koşulları bakımından aynı konumda olmadıkları, bu nedenlede aralarında eşitlik karşılaştırması yapılamayacağı açıktır.
Bu nedenle, iptali istenilen kural, Anayasa'nın 10. maddesineaykırı değildir. İptal isteminin reddi gerekir.
Kuralın, Anayasa'nın 38. maddesinin birinci fıkrasıyla ilgilibulunmaması nedeniyle, bu fıkra yönünden incelenmesine gerek görülmemiştir.
VI- SONUÇ
25.2.2003 günlü, 4811 sayılı Vergi Barışı Kanunu'nun 5. maddesinin(1) numaralı fıkrasının "... Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten öncebaşlanıldığı halde, ..." bölümünün Anayasa'ya aykırı olmadığına veitirazın REDDİNE, 12.6.2008 gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Başkan
Haşim KILIÇ
Başkanvekili
Osman Alifeyyaz PAKSÜT
Üye
Sacit ADALI
Üye
Fulya KANTARCIOĞLU
Üye
Ahmet AKYALÇIN
Üye
Mehmet ERTEN
Üye
Mustafa YILDIRIM
Üye
A. Necmi ÖZLER
Üye
Serdar ÖZGÜLDÜR
Üye
Şevket APALAK
Üye
Zehra Ayla PERKTAŞ