Anasayasa Mahkemesi - Norm Denetimi - E.2005/102, K.2005/58 Sayılı Karar - 29/09/2005

ANAYASAMAHKEMESİ KARARI

Esas Sayısı : 2005/102

Karar Sayısı : 2005/58

Karar Günü : 29.9.2005

R.G. Tarih-Sayı :16.02.2006'da tebliğ edildi.

İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: Dörtyol Asliye HukukMahkemesi

İTİRAZIN KONUSU: 21.12.1959 günlü, 7397sayılı Sigorta Murakabe Kanunu'nun 539 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ileyeniden düzenlenen 25. maddesinin son fıkrası ile 26. maddesinin dördüncüfıkrasının Anayasa'nın 11., 13., 35. ve 73. maddelerine aykırılığı savıylaiptali istemidir.

I- OLAY

Sigorta şirketinin, hayat sigortası iade primlerini sigortalınınyatırdığı prime oranla eksik ödediği iddiasıyla açılan alacak davasında, itirazkonusu kuralların Anayasa'ya aykırı olduğu kanısına varan Mahkeme iptaliistemiyle başvurmuştur.

II- İPTALİ İSTENİLEN YASA KURALLARI

7397 sayılı Sigorta Murakabe Kanunu'nun itiraz konusu kuralları daiçeren değişik 25 ve 26. maddeleri şöyledir:

“Madde 25.-Sigorta ve reasürans şirketleri yangınve mühendislik sigorta branşlarında verilen deprem teminatı karşılığındaaldıkları ve kendi saklama paylarında kalan primlerle bu primlerin netgelirlerini on beş yıl süre ile deprem hasar karşılığı olarak ayırmakzorundadırlar. Deprem hasar karşılıkları ayrılmasına esas primler ve primgelirlerinin hesaplanma usulleri ile karşılık oranı Müsteşarlıkça belirlenir.

Sigorta ve reasürans şirketleri, bir yıldan uzun süreli hayatsigortaları ve deprem teminatları dışındaki taahhütleri için cari rizikolarkarşılığı; tüm sigorta dallarındaki muallak hasarları için muallak hasarkarşılığı ayırmak zorundadırlar.

Cari rizikolar karşılığı, yürürlükte bulunan sözleşmeler içintahakkuk etmiş primlerden komisyonlar düşüldükten sonra kalan tutarın günesasına göre ertesi yıla sarkan kısmından oluşur; ancak poliçe bazında caririzikolar karşılığının ayrılamaması halinde hesap dönemi itibariyle tahakkukeden primlerden iptal ve süresi sona eren sözleşmelere ait primlerindüşülmesinden sonra kalan tutar üzerinden nakliyat branşında asgari % 25, diğerbranşlarda asgari % 33,5 oranlarında cari rizikolar karşılığı ayrılır.

Muallak hasarlar karşılığı, tahakkuk etmiş ve hesaben tespitedilmiş tazminat bedellerinden veya bu hesap yapılmamışsa tahmini değerlerindenibarettir.

Sigorta şirketleri; sigorta acenteleri ve sigortalılar üzerindekiprim alacakları için muhtemel zararlar karşılığı ve hayat branşında faaliyetgösteren sigorta şirketleri Müsteşarlığın uygun göreceği genel kabul görmüşaktüerya hesaplarına göre matematik karşılık ayırmak zorundadır.

Karşılıklar ile bunların kullanımına ilişkin usul ve esaslaryönetmelikle tesbit edilir.”

“Madde 26. –Hayat sigortaları ve süresi bir yılıaşan sağlık sigortaları ile zorunlu sigortalar dışında kalan sigortasözleşmelerinde uygulanacak tarifeler sigorta şirketi tarafından serbestcebelirlenir.

Bakanlık, sigorta tarife ve talimatlarını ve aracılık komisyonhadlerini tespit ve ilana, sigorta tarifelerini tasdike tabi tutmaya, zorunlusigortaların tarifelerini serbest bırakmaya ve bu hususlarla ilgili tümtedbirleri almaya yetkilidir.

(Üçüncü Fıkra İptal: Ana.Mah.nin 7/6/1999 tarih ve E.1999/20,K.1999/21 sayılı Kararı ile)

Bu Kanuna ve diğer kanunlara göre yapılması zorunlu kılınansigortaların primleri ile bunların tarife ve talimatları Bakanlıkça tespitolunur ve Resmi Gazete'de yayımlanır.

Hayat sigortası ile süresi bir yılı aşan sağlık sigortasınıntarifeleri ile prim, formül ve cetvellerinin uygulamaya konulabilmesiMüsteşarlığın onayına bağlıdır.

Sigorta şirketleri, özellik arzeden sigorta konuları dışındauygulayacakları tarifelerini tespit etmek ve müşterilerinin emrine hazır tutmakzorundadırlar.

Sigorta priminin peşin tahsili esastır. Primin taksitle ödenmesikararlaştırıldığında taksit tutar ve vadeleri poliçe ile birlikte yazılı olaraksigorta ettirene bildirilir veya bu şartlar poliçe üzerine yazılır.

(Son fıkra iptal: Ana.Mah'nin; 7/5/1997 tarih ve E.1997/40,K.1997/47.)”

III- İLK İNCELEME

Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi gereğince yapılan ilkinceleme toplantısında, başvuru kararı ve ekleri, ilk inceleme raporu, itirazkonusu yasa kuralları ve bunların gerekçeleri ile diğer yasama belgeleri okunupincelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

Anayasa'nın 152. ve 2949 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu veYargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 28. maddesine göre, bir davaya bakmaktaolan mahkeme, o dava sebebiyle uygulanacak bir kanunun veya kanun hükmündekararnamenin hükümlerini Anayasa'ya aykırı görürse veya taraflardan birininileri sürdüğü aykırılık savının ciddi olduğu kanısına varırsa, bu hükmün iptaliiçin Anayasa Mahkemesi'ne başvurmaya yetkilidir. Ancak, bu kurallar uyarıncabir mahkemenin Anayasa Mahkemesi'ne başvurabilmesi için, elinde yönteminceaçılmış ve mahkemenin görevine giren bir davanın bulunması ve iptali istenenkuralın o davada uygulanacak olması gerekir. Uygulanacak yasa kuralları,bakılmakta olan davayı yürütmeye, uyuşmazlığı çözmeye, davayı sona erdirmeyeveya kararın dayanağını oluşturmaya yarayacak kurallardır.

Dava konusu olayda sigortalı, Türk Ticaret Kanunu'nun 1327.maddesinde öngörülen asgari üç yıllık bekleme süresinden sonra, poliçeyisigorta şirketine iade edip, ödemiş olduğu primlerini “aynen” iade alarak,sigorta şirketinden ayrılmak isteminde bulunmuş, sigorta şirketi ise, bu türiştira taleplerinde prim iadesine esas usulün “aynen” iade olmayıp, HazineMüsteşarlığı'nca onaylı tarife ile belirlenen kesintilerden sonrakimatematiksel karşılığın olacağını ve bu miktarın ödenebileceğini bildirmiştir.

Uyuşmazlık konusu, iştira bedelinin tutarı ile ilgilidir.Anayasaya aykırılığı ileri sürülerek iptali istenilen 7397 sayılı Yasanın 25.maddesinin son fıkrasında yer alan kural ise, sigorta şirketlerince sigortaçeşitlerine göre ayrılacak karşılıklar ile bunların kullanımına ilişkin usul veesasların yönetmelikle belirleneceğine ilişkin olup, bakılmakta olan davadauygulanacak kural niteliğinde değildir.

7397 sayılı Yasanın 26. maddesinin dördüncü fıkrasında, hayatsigortası ile süresi bir yılı aşan sağlık sigortası tarifeleri ile prim, formülve cetvellerinin uygulamaya konulabilmesi için Hazine Müsteşarlığının onayınıngerekli olduğu hükme bağlanmaktadır. Böylece, bazı sigorta türlerinde, sigortaşirketleri tarafından serbestçe hazırlanacak tarifelerin herhangi bir idarimerciin onayı olmaksızın uygulanabilecek, istisna olarak, hayat sigortalarındaveya bir yılı aşkın sağlık sigortaları ise sigorta şirketince hazırlanacakprim, tarife ve cetvellerin Hazine Müsteşarlığı'nca onaylanmasından sonrauygulanabilecektir. Dava konusu uyuşmazlık ise, davacı sigortalının sigortasözleşmesinden doğan alacağının miktarına ilişkin olup, bu miktarınbelirlenmesi ise yasaya göre onaylı tarife üzerinden taraflar arasındaakdedilmiş olan sigorta sözleşmesi ve eklerindeki hükümlerle ilgilidir. Bunakarşılık, itiraz konusu yasa kuralı, iştira bedelinin belirlenmesi ile doğrudanilgili olmayıp, genel anlamda hayat sigortasına ilişkin tarife, prim vecetvellerin uygulamaya konulabilmesini Hazine Müsteşarlığının onayına bağlı tuttuğundan,davada uygulanacak kural niteliğinde değildir.

Yukarıda açıklanan nedenlerle, 7397 sayılı Yasanın 25. maddesininson fıkrası ile 26. maddesinin dördüncü fıkrasında yer alan yasa kuralları,dava konusu uyuşmazlığın çözümünde uygulanacak kural niteliğinde olmadığından,söz konusu yasa kurallarına yönelik iptal istemlerinin başvuran mahkemeninyetkisizliği nedeniyle reddi gerekir.

IV- SONUÇ

21.12.1959 günlü, 7397 sayılı “Sigorta Murakabe Kanunu”nun 539sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile yeniden düzenlenen 25. maddesinin sonfıkrası ile 26. maddesinin dördüncü fıkrasının, itiraz başvurusunda bulunanMahkeme'nin bakmakta olduğu davada uygulanma olanağı bulunmadığından, bufıkralara ilişkin başvurunun Mahkeme'nin yetkisizliği nedeniyle REDDİNE,29.9.2005gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Full & Egal Universal Law Academy