Anasayasa Mahkemesi - Norm Denetimi - E.2005/11, K.2005/9 Sayılı Karar - 10/02/2005

ANAYASAMAHKEMESİ KARARI

Esas Sayısı : 2005/11

Karar Sayısı : 2005/9

Karar Günü : 10.2.2005

R.G. Tarih-Sayı :20.05.2005'de tebliğ edildi.

İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: Gaziantep 3. Asliye HukukMahkemesi

İTİRAZIN KONUSU: 4.11.1983 günlü, 2942sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun 4650 sayılı Yasa ile değiştirilen 30. maddesininbirinci fıkrasının, Anayasa'nın 10. ve 46. maddelerine aykırılığı savıylaiptali istemidir.

I- OLAY

Davalı idarelere ait taşınmazlar üzerinde kamulaştırma yoluylairtifak hakkı tesisine karar verilmesi amacıyla açılan davada itiraz konusukuralın Anayasa'ya aykırılığı savını ciddî bulan Mahkeme, iptali istemiylebaşvurmuştur.

II- İPTALİ İSTENİLEN YASA KURALI

2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun itiraz konusu kuralı da içerendeğişik 30. maddesi şöyledir:

"Madde 30.-Kamu tüzel kişilerinin ve kurumlarınınsahip oldukları taşınmaz mal, kaynak veya irtifak hakları diğer bir kamu tüzelkişisi veya kurumu tarafından kamulaştırılamaz.

Taşınmaz mala, kaynak veya irtifak hakkına ihtiyacı olan idare, 8inci madde uyarınca bedelini tespit eder. Bu bedel esas alınarak ödeyeceğibedeli de belirterek mal sahibi idareye yazılı olarak başvurur. Mal sahibiidare devire muvafakat etmez veya altmış gün içinde cevap vermez iseanlaşmazlık, alıcı idarenin başvurusu üzerine Danıştay ilgili idarî dairesinceincelenerek iki ay içinde kesin karara bağlanır.

Taraflar bedelde anlaşamadıkları takdirde; alıcı idare, devirdeanlaşma tarihinden veya Danıştay kararının tebliği tarihinden itibaren otuz güniçinde, 10 uncu maddede yazılı usule göre mahkemeye başvurarak, kamulaştırmabedelinin tespitini ister. Bu durumda yapılacak yargılamada mahkemece,29.6.1938 tarihli ve 3533 sayılı Kanun hükümleri uygulanmaz.

Mahkemece, 10 uncu maddede öngörülen usule göre kamulaştırma bedeliolarak tespit edilen miktarın, peşin ve nakit olarak mal sahibi idareyeverilmek üzere belirleyeceği bir bankaya yatırılması ve yatırıldığına dairmakbuzun ibraz edilmesi için alıcı idareye onbeş gün süre verilir. Gerekenhallerde bu süre bir defaya mahsus olmak üzere uzatılabilir. Alıcı idaretarafından kamulaştırma bedelinin mal sahibi idare adına bankaya yatırıldığınadair makbuzun ibrazı halinde mahkemece, taşınmaz malın alıcı idare adınatesciline ve kamulaştırma bedelinin mal sahibi idareye ödenmesine karar verilirve bu karar, tapu dairesine ve paranın yatırıldığı bankaya bildirilir. Tescilhükmü kesin olup tarafların bedele ilişkin temyiz hakları saklıdır.

Bu suretle devir alınan taşınmaz mal, kaynak veya irtifak hakkı,sahibinden kamulaştırma yolu ile alınmış sayılır ve devir amacı veya devredenidarenin izni dışında başkaca bir kamusal amaçla kullanılamaz. Aksi takdirdedevreden idare, 23 üncü madde uyarınca taşınmaz malı geri alabilir. Bu husustapu kütüğünün beyanlar hanesine şerh verilir."

III- İLK İNCELEME

Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi gereğince yapılan ilkinceleme toplantısında, başvuru kararı, ilk inceleme raporu, itiraz konusu yasakuralı ve bunun gerekçesi ile diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonragereği görüşülüp düşünüldü:

Anayasa'nın 152. ve 2949 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu veYargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 28. maddesine göre, bir davaya bakmaktaolan mahkeme, o dava sebebiyle uygulanacak bir kanunun veya kanun hükmündekararnamenin hükümlerini Anayasa'ya aykırı görürse veya taraflardan birininileri sürdüğü aykırılık savının ciddi olduğu kanısına varırsa, bu hükmün iptaliiçin Anayasa Mahkemesi'ne başvurmaya yetkilidir. Ancak, bu kurallar uyarıncabir mahkemenin Anayasa Mahkemesi'ne başvurabilmesi için, elinde yönteminceaçılmış ve mahkemenin görevine giren bir davanın bulunması ve iptali istenenkuralın o davada uygulanacak olması gerekir. Uygulanacak yasa kuralları,bakılmakta olan davayı yürütmeye, uyuşmazlığı çözmeye, davayı sona erdirmeyeveya kararın dayanağını oluşturmaya yarayacak kurallardır.

Anayasa'nın 46. maddesinde,Devletve kamu tüzel kişilerinin, yalnızcaözelmülkiyettebulunan taşınmazmalları yasayla gösterilen esas ve usullere göre kamulaştırmaya ve bunlar üze­rindeidarî irtifaklar kurmaya yetkili olduğu,2942 sayılı KamulaştırmaKanunu'nun 30. maddesinin birinci fıkrasında ise, kamu tüzel kişilerinin vekurumlarının sahip oldukları taşınmaz mal, kaynak veya irtifak haklarının diğerbir kamu tüzel kişisi veya kurumu tarafından kamulaştırılamayacağı belirtilmiş,anılan maddenin sonraki fıkralarında kamu tüzel kişileri veya kurumlarıarasında kamulaştırma benzeri özel bir yönteme yer verilmiştir.

Dava konusu olayda, bir kamu tüzel kişisi olan TEDAŞ ile VakıflarBölge Müdürlüğü, Gaziantep Büyükşehir Belediyesi ve Şahinbey Belediyesiarasında Kamulaştırma Kanunu'nun 30. maddesinin birinci fıkrası uyarıncakamulaştırmaya konu bir uyuşmazlık söz konusu olamayacağından, anılan maddeninsonra gelen fıkraları gereğince özel bir sürecin gözetilmesi gerekirken, buyönteme uygun hareket edilmeden adli yargı yerinde dava açıldığı görülmektedir.Bu süreç yerine getirilmeden doğrudan Asliye Hukuk Mahkemesi'nce işin esasınagirilerek, kuralın Anayasa'ya aykırılık yönünden incelemeye tâbi tutulduğu veAnayasa Mahkemesi'ne başvurulmasına karar verildiği anlaşılmaktadır. İptaliistenilen yasa hükmü, kamu idareleri arasında kamulaştırmayı kesin olarakyasakladığına göre, kamu tüzel kişilerine ilişkin bu nevi uyuşmazlıkların adliyargı yerinde çözümlenemeyeceği açıktır.

Bu durumda, başvurunun Mahkeme'nin yetkisizliği nedeniyle reddigerekir.

IV- SONUÇ

4.11.1983 günlü, 2942 sayılı "Kamulaştırma Kanunu"nun4650 sayılı Yasa ile değiştirilen 30. maddesinin birinci fıkrasına ilişkinbaşvurunun, Mahkeme'nin yetkisizliği nedeniyle REDDİNE,10.2.2005 günündeOYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Full & Egal Universal Law Academy