ANAYASAMAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı : 2005/152
Karar Sayısı : 2009/14
Karar Günü : 29.1.2009
R.G. Tarih-Sayı :03.04.2009-27189
İTİRAZ YOLUNA BAŞVURANLAR
1- Danıştay Beşinci Dairesi Esas Sayısı:2005/152
2- İzmir 1. İdare Mahkemesi Esas Sayısı: 2006/67
3- Zonguldak İdare Mahkemesi Esas Sayısı: 2006/73
4- Aydın Bölge İdare Mahkemesi Esas Sayısı: 2008/18
İTİRAZLARIN KONUSU : 17.9.2004günlü, 5234 sayılı Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde DeğişiklikYapılmasına Dair Kanun'un;
1- 1. maddesinin (f) bendiyle 14.7.1965 günlü, 657 sayılıDevlet Memurları Kanunu'nun 209. maddesinin sonuna eklenen fıkranın,
2- 10. maddesinin (a) bendiyle 13.12.1983 günlü, 178 sayılıMaliye Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin10. maddesine eklenen (p) bendinin,
Anayasa'nın 2., 5., 7., 10., 11., 17., 56. ve 128. maddelerine aykırılığı savıyla iptalleri ve yürürlüklerinin durdurulmasıistemidir.
I- OLAY
Diş tedavilerinden kaynaklanan giderlerin davalı idarelertarafından ödenmemesi nedeniyle Bütçe Uygulama Talimatının ilgili kurallarınınve idari işlemlerin iptali için açılan davalarda, itiraz konusu kurallarıAnayasa'ya aykırı bulan Mahkemeler, iptalleri ve yürürlüklerinin durdurulmasıiçin başvurmuşlardır.
III - YASA METİNLERİ
A - İtiraz Konusu Yasa Kuralları
1- 5234 sayılı Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde KararnamelerdeDeğişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un 1. maddesinin (f) bendiyle 657 sayılıDevlet Memurları Kanunu'nun 209. maddesinin sonuna eklenen fıkra şöyledir:
"Tedavi kurum ve kuruluşlarında yapılan tedavilere (diştedavileri dahil) ilişkin ücretlerle sağlık kurumlarınca verilen raporlarüzerine kullanılması gerekli görülen ortez, protez ve diğer iyileştirme araçbedellerinin kurumlarınca ödenecek kısmı ve buna ilişkin esas ve usuller SağlıkBakanlığının görüşü alınmak suretiyle Maliye Bakanlığınca tespit edilir."
2- 5234 sayılı Yasa'nın 10. maddesinin (a) bendiyle 178 sayılıMaliye Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin10. maddesine eklenen (p) bendi ise şöyledir:
"MADDE 10- Bütçe ve Mali Kontrol Genel Müdürlüğünün görevlerişunlardır:
...
p- Devlet memurları ve diğer kamu görevlileri ile bunların emekli,dul ve yetimlerinin (bakmakla yükümlü oldukları aile fertleri dahil) tedavikurum ve kuruluşlarında yapılan tedavilerine (diş tedavileri dahil) ilişkinücretlerle sağlık kurumlarınca verilen raporlar üzerine kullanılması gerekligörülen ortez, protez ve diğer iyileştirme araç bedellerinin kurumlarıncaödenecek kısmını ve bu konuya ilişkin esas ve usulleri Sağlık Bakanlığınıngörüşünü almak suretiyle tespit etmek"
B - Dayanılan Anayasa Kuralları
Başvuru kararlarında, Anayasa'nın 2., 5., 7., 10., 11., 17.,56. ve 128. maddelerine dayanılmıştır.
IV- İLK İNCELEME
Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi uyarınca, E.2005/152sayılı dosyada 28.12.2005 gününde, E.2006/67 sayılı dosyada 4.5.2006 gününde,E.2006/73 sayılı dosyada 30.5.2006 gününde, E.2008/18 sayılı dosyada ise20.3.2008 gününde yapılan ilk inceleme toplantılarında dosyalarda eksiklikbulunmadığından işin esasının incelenmesine oybirliğiyle karar verilmiştir.
V- BİRLEŞTİRME KARARLARI
E.2006/67, E.2006/73 ve E.2008/18 sayılı davaların aralarındakihukuki irtibat nedeniyle E.2005/152 sayılı dava ile birleştirilmesine,birleştirilen davaların esaslarının kapatılmasına, esas incelemenin E.2005/152sayılı dosya üzerinden yürütülmesine oybirliğiyle karar verilmiştir.
VI - YÜRÜRLÜĞÜN DURDURULMASI İSTEMİ
17.9.2004 günlü, 5234 sayılı "Bazı Kanun ve Kanun HükmündeKararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun"un;
1- 1. maddesinin (f) bendiyle 14.7.1965 günlü, 657 sayılıDevlet Memurları Kanunu'nun 209. maddesinin sonuna eklenen fıkranın,
2- 10. maddesinin (a) bendiyle 13.12.1983 günlü, 178sayılı Maliye Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun HükmündeKararname'nin 10. maddesine eklenen (p) bendinin,
yürürlüğünün durdurulması isteminin, koşulları oluşmadığından REDDİNE, 28.12.2005gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.
VII - ESASIN İNCELENMESİ
Başvuru kararı ve ekleri, işin esasına ilişkin rapor, itirazkonusu Yasa kuralları, dayanılan Anayasa kuralları ve bunların gerekçeleri ilediğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
Başvuru kararlarında, 657 sayılı Yasa'nın 209. maddesine eklenenfıkra ile 198 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 10. maddesine eklenen bentkurallarına göre, iyileştirme araçlarının bedellerinin memurlar ve diğer kamugörevlilerinin kurumlarınca ödenecek kısmı ve buna ilişkin esas ve usullerinneler olacağı konusunda Maliye Bakanlığı'na yetki verildiği, ancak bunlarlailgili esas ve usullerin yasakoyucu tarafından belirlenmediği, bu konudakiyetkinin tamamının yürütme organının takdirine bırakıldığı, herhangi bir ölçütünve sınırlamanın öngörülmediği, yasa ile yapılması gereken düzenlemeninyürütmeye devredildiği, devlet memurlarının mali haklarının sınırının yasa ilebelirlenmesi gerektiği, bu nedenlerle kuralların Anayasa'nın 2., 5., 7., 10.,11., 17., 56. ve 128. maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür.
İtiraz konusu kurallarla Devlet memurları ve diğer kamugörevlileri ile bunların emekli, dul ve yetimlerinin diş tedavileri dâhil olmaküzere iyileştirme araçlarının bedellerinin ne kadarının kurumları tarafındanödeneceği konusundaki yetki Maliye Bakanlığı'na verilmiş ve Maliye Bakanlığıtarafından yayımlanan tebliğlerle iyileştirme araçlarına gereksinim duyulmasıdurumunda söz konusu bedellerin ne kadarının Devlet, ne kadarının memurlartarafından ödeneceği belirtilmiştir.
Anayasa'nın 128. maddesinde "Devletin, kamu iktisaditeşebbüsleri ve diğer kamu tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göreyürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekligörevler, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görülür.
Memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları,görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğerözlük işleri kanunla düzenlenir.
Üst kademe yöneticilerinin yetiştirilme usul ve esasları, kanunlaözel olarak düzenlenir." denilmiş, 7.maddesinde yasama yetkisinin Türk Milleti adına Türkiye Büyük Millet Meclisi'neait olduğu ve bu yetkinin devredilemeyeceği kurala bağlanmıştır.
Yasayla düzenleme ilkesi, düzenlenen konudan yalnız kavram, ad vekurum olarak söz edilmesi değil, bunların yasa metninde kurallaştırılmasıdır.Kurallaştırma ise düzenlenen alanda temel ilkelerin konulmasını ve çerçeveninçizilmiş olmasını ifade eder. Ancak bu koşulla uzmanlık ve teknik konularailişkin ayrıntıların belirlenmesi yürütme organının takdirine bırakılabilir.
Anayasa'da yasayla düzenlenmesi öngörülen konularda, yürütmeorganına genel ve sınırları belirsiz bir düzenleme yetkisinin verilmesiolanaklı değildir. Yürütmenin düzenleme yetkisi, sınırlı, tamamlayıcı vebağımlı bir yetkidir. Bu nedenle Anayasa'da öngörülen ayrık durumlar dışında,yasalarla düzenlenmemiş bir alanda, yasa ile yürütmeye genel nitelikte kuralkoyma yetkisi verilemez.
Memurlar ve diğer kamu görevlilerinin hakları ve yükümlülüklerininyasa ile düzenlenmiş olduğunun kabul edilebilmesi için söz konusu hak veyükümlülüklerin sadece ad olarak yasada belirtilmesi yeterli değildir. Böylebir düzenlemede temel ilkelerin ortaya konulması, çerçevenin çizilmesi,sınırsız, belirsiz ve geniş bir alanın yürütmenin düzenlemesine bırakılmamasıgerekmektedir.
Tedavi kurum ve kuruluşlarında yapılan tedavilere ilişkin ücretlerile kullanılması gerekli görülen ortez, protez ve diğer iyileştirme araçlarınınsağlanması memurlar ve diğer kamu görevlilerinin en önemli özlükhaklarındandır. Bu nedenle bunlara ilişkin ödemelerin nasıl yapılacağınınyasayla düzenlenmesi gerektiği açıktır.
İtiraz konusu yasa kuralları uyarınca, devletmemurları ve diğer kamu görevlileri ile bunların emekli, dul ve yetimlerinindiş tedavileri dahil olmak üzere, tedavi kurum ve kuruluşlarında yapılantedavilerine ilişkin ücretlerle sağlık kurumlarınca verilen raporlar üzerinekullanılması gerekli görülen ortez, protez ve diğer iyileştirme araçlarınınbedellerinin kurumlarınca ödenecek kısmını ve bu konuya ilişkin esas veusulleri belirleme konusu tamamen idareye bırakılmıştır. Bu kurallar uyarınca,Maliye Bakanlığı, ortez, protez ve diğer iyileştirme araçlarının bedellerininçok az bir kısmının memurların kurumu tarafından ödenmesi konusunda düzenlemeyapabileceği gibi tamamının veya tamamına yakın bir kısmının da kurumlartarafından ödenmesi yolunda düzenleme yapabilecektir.
Bu durumda, memurlar ve diğer kamu görevlilerinin özlükhaklarından olan tedavi yardımının nasıl yapılacağı yasayla belirlenmeyip,idarenin takdirine bırakılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, 5234 sayılı Yasa'nın 1. maddesinin (f)bendiyle 657 sayılı Yasa'nın 209. maddesinin sonuna eklenen fıkra ve 10.maddesinin (a) bendiyle 178 sayılı Maliye Bakanlığının Teşkilat ve GörevleriHakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin 10. maddesine eklenen (p)bendi Anayasa'nın 7. ve 128. maddelerine aykırıdır. İptalleri gerekir.
İtiraz konusu kuralların, Anayasa'nın 2., 5., 10., 11., 17. ve 56.maddeleri ile ilgisi görülmemiştir.
VIII- SONUÇ
17.9.2004 günlü, 5234 sayılı Bazı Kanun ve Kanun HükmündeKararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un;
1- 1. maddesinin (f) bendiyle 14.7.1965 günlü, 657sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 209. maddesinin sonuna eklenen fıkranın,
2- 10. maddesinin (a) bendiyle 13.12.1983 günlü, 178sayılı Maliye Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun HükmündeKararname'nin 10. maddesine eklenen (p) bendinin,
Anayasa'ya aykırı olduğuna ve İPTALİNE, 29.1.2009 gününde OYBİRLİĞİYLEkarar verildi.
Başkan
Haşim KILIÇ
Başkanvekili
Osman Alifeyyaz PAKSÜT
Üye
Sacit ADALI
Üye
Fulya KANTARCIOĞLU
Üye
Ahmet AKYALÇIN
Üye
Mehmet ERTEN
Üye
A. Necmi ÖZLER
Üye
Serdar ÖZGÜLDÜR
Üye
Şevket APALAK
Üye
Serruh KALELİ
Üye
Zehra Ayla PERKTAŞ