Anasayasa Mahkemesi - Norm Denetimi - E.2005/4, K.2005/7 Sayılı Karar - 18/01/2005

ANAYASAMAHKEMESİ KARARI

Esas Sayısı : 2005/4

Karar Sayısı : 2005/7

Karar Günü : 18.1.2005

R.G. Tarih/Sayı: 17.5.2005 / 25818

İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN : Kartal 1. İşMahkemesi

İTİRAZIN KONUSU : 17.7.1964 günlü, 506sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu'nun 120. maddesinin 5198 sayılı Yasa ileeklenen üçüncü fıkrasının, Anayasa'nın 10., 11., 60., 61. ve 138. maddelerineaykırılığı savıyla iptali istemidir.

I- OLAY

Sosyal Sigortalar Kurumu'na tabi olarak çalışmaya başlayandavacının sigortalılık süresi içinde aldığı yaş tahsisi kararının, yaşlılıkaylığı bağlanmasında dikkate alınmaması üzerine açtığı davada, itiraz konusukuralın Anayasa'ya aykırılığı savını ciddî bulan Mahkeme, iptali istemiyle başvurmuştur.

III- YASA KURALLARI

A- İtiraz Konusu Yasa Kuralı

506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu'nun itiraz konusu kuralı daiçeren değişik 120. maddesi şöyledir:

"Madde 120.- İş kazalarıyla meslek HastalıklarıSigortasının uygulanmasında, hak sahiplerine bağlanacak gelirler sigortalılaraödenecek sermayelerin hesabında, iş kazasının olduğu veya melek hastalığınınhekim raporu ile ilk defa tespit edildiği tarihte nüfus kütüğünde kayıtlıbulunan doğum tarihleri esas tutulur.

Malullük, yaşlılık ve Ölüm Sigortalarına ilişkin yaş ile ilgilihükümlerin uygulanmasında, sigortalıların ve hak sahibi çocuklarının,sigortalının yürürlükten kaldırılmış ve 5417 ve 6900 sayılı Kanunlara veya bukanuna tabi olarak ilk defa çalışmaya başladığı tarih nüfus kütüğünde kayıtlıbulunan doğum tarihleri, sigortalının sigortaya tabi olarak ilk defa çalışmayabaşladığı tarihten sonra doğan çocuklarının da nüfus kütüğüne ilk olarakyazılan doğum tarihleri esas tutulur.

İş kazalarıyla meslek hastalıkları, malullük, yaşlılık ve ölümsigortasından gelir ve aylık tahsisleri ile sermaye değerinin hesabında, işkazasının olduğu veya meslek hastalığının hekim raporuyla ilk defa tespitedildiği veya sigortalıların yürürlükten kaldırılmış 5417 ve 6900 sayılıkanunlara veya 506 sayılı Kanun ile diğer sosyal güvenlik kurumlarına tâbiolarak ilk defa çalışmaya başladığı tarihten sonraki yaş tashihleri dikkatealınmaz.

Nüfus kayıtlarında doğum ay ve günleri yazılı olmayanlar 1Temmuzda doğum ayı yazılı olup da günü yazılı olmayanlar o ayın 1'inde doğmuşsayılır."

B- Dayanılan Anayasa Kuralları

Başvuru kararında, Anayasa'nın 10., 11., 60., 61. ve 138.maddelerine dayanılmıştır.

IV- İLK İNCELEME

Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi uyarınca Mustafa BUMİN,Haşim KILIÇ, Sacit ADALI, Fulya KANTARCIOĞLU, Ahmet AKYALÇIN, Mehmet ERTEN,Mustafa YILDIRIM, Cafer ªAT, Fazıl SAĞLAM, A. Necmi ÖZLER ve Serdar ÖZGÜLDÜR'ünkatılmalarıyla 18.1.2005 günü yapılan ilk inceleme toplantısında, dosyadaeksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine oybirliğiyle kararverilmiştir.

V- ESASIN İNCELENMESİ

Başvuru kararı ve ekleri, işin esasına ilişkin rapor, itirazkonusu yasa kuralı, dayanılan Anayasa kuralları ve bunların gerekçeleri ilediğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

Başvuru kararında, itiraz konusu üçüncü fıkranın,yargı kararlarının bağlayıcılığı ilkesiyle; kesinleşmiş yargı kararlarının yaşdüzeltmesi dışında geçerli olmaya devam etmesinin yasa önünde eşitlikilkesiyle; Devletin sosyal güvenliği sağlayacak gerekli tedbirleri alma ve yaşlılarıkoruma yükümlülükleriyle bağdaşmayacak bir düzenleme getirdiği savıylaAnayasa'nın 10., 11., 60., 61. ve 138. maddelerine aykırılığı ilerisürülmüştür.

İtiraz konusu kuralla, sigortalılık süresi içerisindedoğum tarihlerinde yapılan yaş düzeltmelerinin, sigortalılara aylıkbağlanmasında dikkate alınmayacağı öngörülmektedir.

Anayasa'nın 138. maddesinde, hakimlerin görevlerindebağımsız oldukları, Anayasa'ya, yasalara ve hukuka uygun olarak vicdanîkanaatlarine göre hüküm verecekleri, yargı yetkisinin kullanılmasındamahkemelere emir ve talimat verilemeyeceği, görülmekte olan dava hakkındayasama meclisinde soru sorulamayacağı, yasama ve yürütme organları ile idareninmahkeme kararlarına uymak zorunda oldukları belirtilmektedir.

Devletin, personel politikasını belirlemede büyükönemi olan emeklilik düzenini, aktüeryal dengeleri gözeterek bilimsel verileregöre belirlemesi ve buna göre gerekli yasal düzenlemeleri yapması doğaldır.Devletin bilimsel verilere dayanarak kurduğu bu düzenin korunması Anayasa'nın60. maddesinde yer alan sosyal güvenlik hakkının güvenceye alınması için dezorunlu bir gerekliliktir. Nesnel ve sürekli kurallarla sağlam ve sağlıklıtemellere oturtulmayan bir sosyal güvenlik kuruluşunun, mahkeme kararları ilealınan yaş düzeltmeleri sonucu ortaya çıkan erken emeklilik gibi nedenlerleaktüeryal dengesinin bozulması, sosyal güvenlik sisteminin sürdürülemez birduruma gelmesine sebep olabilir.

Sosyal güvenlik kurumlarına tabi olarak çalışılmayabaşlanıldığı tarihten sonraki yaş düzeltmelerinin dikkate alınmayacağınıöngören itiraz konusu kuralın, sosyal güvenlik sisteminin kimi aksaklıklara yolaçmadan sürdürülmesi amacına yönelik olarak düzenlendiği kuşkusuzdur. Buradayargı kararı hukuksal olarak değerini ve geçerliliğini korumakta, sadeceemeklilik yönünden sonuç doğurmamaktadır.

Öte yandan, yasa önünde eşitlik ilkesi, hukuksaldurumları aynı olanlar için söz konusudur. Bu ilke ile eylemli değil hukuksaleşitlik öngörülmüştür. Eşitlik ilkesinin amacı, aynı durumda bulunan kişilerinyasalar karşısında aynı işleme bağlı tutulmalarını sağlamak, ayırım yapılmasınıve ayrıcalık tanınmasını önlemektir. Bu ilkeyle, aynı durumda bulunan kimi kişive topluluklara ayrı kurallar uygulanarak yasa karşısında eşitliğin çiğnenmesiyasaklanmıştır. Yasa önünde eşitlik, herkesin her yönden aynı kurallara bağlıtutulacağı anlamına gelmez. Durumlarındaki özellikler, kimi kişiler ya datopluluklar için değişik kuralları ve uygulamaları gerektirebilir. Aynıhukuksal durumlar aynı, ayrı hukuksal durumlar farklı kurallara bağlı tutulursaAnayasa'da öngörülen eşitlik ilkesi zedelenmez.

İtiraz konusu kural, herhangi bir sosyal güvenlikkurumuna bağlı olarak çalışanlardan ilk defa çalışmaya başladıkları tarihten sonra yaş düzeltmesi yaptıranlar arasında farklılık yaratmadığındaneşitlik ilkesine aykırılık görülmemiştir.

Açıklanan nedenlerle itiraz konusu kural, Anayasa'nın10., 60. ve 138. maddelerine aykırı olmadığından istemin reddi gerekir.

Kuralın Anayasa'nın 11. ve 61. maddeleri ile ilgisigörülmemiştir.

VI- SONUÇ

17.7.1964 günlü, 506 sayılı "Sosyal Sigortalar Kanunu"nun 120. maddesinin 5198 sayılı Yasa ileeklenen üçüncü fıkrasının Anayasa'ya aykırı olmadığına ve itirazınREDDİNE, Fazıl SAĞLAM'ın karşıoyu ve OYÇOKLUĞUYLA, 18.1.2005 gününde kararverildi.

KARŞIOY

506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu'nun 120. maddesine 5198sayılı Yasa ile eklenen itiraza konu üçüncü fıkrasına göre:

. "İş kazalarıyla meslek hastalıkları,malullük, yaşlılık ve ölüm sigortasından gelir ve aylık tahsisleri ile sermayedeğerinin hesabında, iş kazasının olduğu veya meslek hastalığının hekimraporuyla ilk defa tespit edildiği veya sigortalıların yürürlükten kaldırılmış5417 ve 6900 sayılı kanunlara veya 506 sayılı Kanun ile diğer sosyal güvenlikkurumlarına tabi olarak ilk defa çalışmaya başladığı tarihten sonrakiyaş tashihleri dikkate alınmaz."

Anılan kural bir yasal varsayım öngörmekte ve sigorta işlemleribakımından iş kazasının olduğu veya meslek hastalığının hekimraporuyla ilk kez belirlendiği ya da sigortalının ilk kez çalışmayabaşladığı tarihte sigortalının nüfus kaydında belirtilen yaşını doğru kabulederek, bu tarihlerden sonra yapılan yaş tashihlerinin dikkate alınmayacağınıöngörmektedir. Böylece sigortalı kişi, sosyal güvenlik hakkınıgerçek yaşına göre değil, aksini bir yargı kararı ile kanıtlasa bile,yasada belirtilen tarihlerde nüfus kaydında gösterilen yaşa görekullanabilmektedir.

Oysa bugünkü bilimsel olanaklarla kişinin gerçek yaşıkemik yapısına ve sair özelliklere bakılarak tıbben belirlenebilmektedir. Yasa koyucunun bilimsel olanakları ve yanılma paylarını da göz önünde tutacakbir tespit prosedürü öngörmeksizin sigorta haklarının kullanılmasını yalnızcanüfus kaydındaki doğum tarihine bağlı kılması, bu tarihten önce doğmuş olup dakendisinin herhangi bir kusuru olmaksızın sonradan nüfusa geçirilmiş bulunankişiler bakımından, Anayasa'nın 60. maddesindeki sosyal güvenlik hakkının özünüzedeleyeceği gibi, gerçek yaşı aynı olan (aynı gün doğmuş) kişiler arasında dahaklı bir neden olmaksızın yapılmış bir ayırım sonucunu doğuracaktır.

Açıklanan nedenlerle itiraz konusu kuralın iptaligerektiğinden, itirazın reddine ilişkin çoğunluk kararına katılmıyorum.

Üye

Fazıl SAĞLAM

Full & Egal Universal Law Academy