Anasayasa Mahkemesi - Norm Denetimi - E.2005/42, K.2006/27 Sayılı Karar - 23/02/2006

ANAYASAMAHKEMESİ KARARI

Esas Sayısı : 2005/42

Karar Sayısı : 2006/27

Karar Günü : 23.2.2006

Resmi Gazete Tarih-Sayısı : 23.03.2007-26471

İPTAL DAVASINI AÇAN: Cumhurbaşkanı AhmetNecdet Sezer

İPTAL DAVASININ KONUSU: 26.4.2005 günlü, 5336sayılı Emniyet Teşkilatı Kanununda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun'un 2.maddesiyle 4.6.1937 günlü, 3201 sayılı Emniyet Teşkilatı Kanunu'na eklenen Ek24. maddenin ikinci ve son fıkralarının, Anayasa'nın 6., 7., 38. ve 128.maddelerine aykırılığı savıyla iptallerine ve yürürlüklerinin durdurulmasınakarar verilmesi istemidir.

II- YASA METİNLERİ

A- İptali İstenilen Yasa Kuralı

26.4.2005 günlü, 5336 sayılı Emniyet Teşkilatı KanunundaDeğişiklik Yapılması Hakkında Kanun'un 2. maddesi ile 3201 sayılı kanunaeklenen ve iptali istenilen kuralları da içeren EK 24. madde şöyledir:

“Emniyet Teşkilatının polis memuru ihtiyacını karşılamak üzere,Maliye Bakanlığı ile Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığı ve Devlet PersonelBaşkanlığının görüşü alınmak suretiyle İçişleri Bakanlığının teklifi veBakanlar Kurulu kararı ile polis meslek eğitim merkezleri açılabilir.

En az dört yıllık yüksek öğretim kurumlarından veya bunlaradenkliği kabul edilen yurt dışındaki yüksek öğretim kurumlarından mezun olup,sınav tarihi itibarıyla 27 yaşından gün almayan erkek ve bayanlar ileaskerliğini yapmış 29 yaşından gün almamış erkek adaylar arasında yapılacakseçme sınavında başarılı olanlar, altı aydan az olmamak üzere polis meslekeğitimine alınırlar.

Polis meslek eğitim merkezlerinde eğitim-öğretim, parasız yatılıve üniformalı olup, öğrencilerin iaşe, ibate ve sağlık giderleri ile diğeristihkakları Devletçe karşılanır. Ayrıca, öğrencilere polis meslek yüksek okuluöğrencilerine ödenen miktar kadar harçlık ödenir.

Polis meslek eğitim merkezlerindeki eğitim-öğretim süresiiçerisinde; giriş şartlarını taşımadıkları sonradan anlaşılanlar, eğitim veöğretimini başarı ile tamamlayamayanlar, sağlık ve disiplin yönünden polisolamayacağına yetkili kurullarca karar verilenlerin polis meslek eğitimmerkezleri ile ilişikleri kesilir. Sağlık veya ölüm dışındaki nedenlerleilişiği kesilenlerden, ödenen harçlık ve yapılan masraflar kanunî faizi ilebirlikte tahsil edilir.

Polis meslek eğitim merkezlerinde eğitimlerini başarı iletamamlayanlar, Emniyet Genel Müdürlüğü kadrolarına aday polis memuru olarakatanırlar. Bu şekilde atananlar, atanma tarihinden itibaren altı yıl süreylebaşka kurumlara nakil yoluyla atanamazlar. Bu süre zarfında memuriyettençekilen, çekilmiş sayılan, meslekten veya memuriyetten çıkarma cezası alan veaslî memurluğa atanamayarak ilişiği kesilenler, mecburi hizmet sürelerininkalan her yılı için, kendilerine yapılmış olan öğretim masraflarını tazminatolarak ödemek zorundadırlar.

Polis meslek eğitim merkezlerinin kuruluş ve çalışma usûl veesasları; bu merkezlerde eğitime alınacak öğrencilerde aranacak şartlar, mezunoldukları okulların nitelikleri, yapılacak sınavlar, disiplin veeğitim-öğretimle ilgili konular, öğrenciliğin sona ermesi, tazminat ve yükümlülükesasları ile giyecekleri kıyafetler ve diğer hususlar İçişleri Bakanlığıncaçıkarılacak yönetmelikle düzenlenir.”

B- Dayanılan Anayasa Kuralları

Dava dilekçesinde Anayasa'nın 6., 7., 38. ve 128. maddelerinedayanılmıştır.

III- İLK İNCELEME

Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi gereğince, MustafaBUMİN, Haşim KILIÇ, Sacit ADALI, Fulya KANTARCIOĞLU, Tülay TUĞCU, AhmetAKYALÇIN, Mehmet ERTEN, Mustafa YILDIRIM, Cafer ŞAT, A. Necmi ÖZLER ve SerdarÖZGÜLDÜR'ün katılımlarıyla 12.5.2005 gününde yapılan ilk incelemetoplantısında, dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine,yürürlüğü durdurma isteminin bu konudaki raporun hazırlanmasından sonra kararabağlanmasına oybirliğiyle karar verilmiştir.

IV- ESASIN İNCELENMESİ

Dava dilekçesi ve ekleri, işin esasına ilişkin rapor, iptaliistenilen yasa kuralları, dayanılan Anayasa kuralları ve bunların gerekçeleriile diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüpdüşünüldü:

A- Ek 24. Maddenin İkinci Fıkrasının İncelenmesi

Dava dilekçesinde, “en az dört yıllık yüksek öğretim kurumlarındanveya bunlara denkliği kabul edilen yurt dışındaki yüksek öğretim kurumlarından”mezun olanlar arasında yapılacak seçme sınavında başarılı olanlardan polismeslek eğitim merkezlerinde eğitime alınıp eğitimlerini başarı iletamamlayanların aday polis memuru olarak atanmalarını öngören kuralın,öğrencilik statüsüyle memurluk statüsü arasında zorunlu yasal bir bağkurduğundan hareketle, eğitim merkezlerine alınacak öğrencilerin ve bitirilenokulların niteliklerine ilişkin düzenlemelere yer verilmeksizin buna ilişkinesasların İçişleri Bakanlığınca çıkarılacak bir yönetmeliğe bırakılmasınınAnayasa'nın 6., 7. ve 128. maddelerine aykırılığı ileri sürülmüştür.

İptali istenilen fıkrada, en az dört yıllık yüksek öğretimkurumlarından veya bunlara denkliği kabul edilen yurt dışındaki yüksek öğretimkurumlarından mezun olup, sınav tarihi itibarıyla 27 yaşından gün almayan erkekve bayanlar ile askerliğini yapmış 29 yaşından gün almamış erkek adaylararasında yapılacak seçme sınavında başarılı olanların, altı aydan az olmamaküzere polis meslek eğitimine alınacakları öngörülmüştür.

Anayasa'nın 7. maddesinde yasama yetkisinin Türkiye Büyük MilletMeclisine ait olduğu, bu yetkinin devredilemeyeceği kuralı yer almaktadır.Yürütme organına düzenleme yetkisi veren bir yasa kuralının Anayasa'nın 7.maddesine uygun olabilmesi için temel ilkeleri koyması, çerçeveyi çizmesi,sınırsız, belirsiz, geniş bir alanı yönetimin düzenlemesine bırakmaması gerekir.Bununla birlikte, yasada temel esasların belirlenmesi koşuluyla, uzmanlık veteknik konulara ilişkin ayrıntıların düzenlenmesinin yürütmeye bırakılmasıAnayasa'ya aykırılık oluşturmaz.

İkiyüzbini aşkın mensubu ve çok geniş bir faaliyet alanı bulunan EmniyetTeşkilatının ihtiyaç ve beklentilerine yanıt verebilecek nitelikte polislerinyetiştirilmesi amacıyla yapıldığı anlaşılan düzenlemenin; polis meslekeğitimine alınacak adaylar için en az dört yıllık yüksek öğretim kurumlarındanveya bunlara denkliği kabul edilen yurt dışındaki yüksek öğretim kurumlarındanmezun olma ölçütü ile birlikte yaş ve sınav koşulları öngörmesi ve adaylarıntabi tutulacakları eğitim süresini de belirlemesi dikkate alındığında açık,objektif ve çerçevesi belirlenmiş nitelikte olduğu görülmektedir. Belirliönemde bazı kamu hizmetlerinin özelliklerini gözeterek gerçekleştirdiği bu türdüzenlemeler yasakoyucunun, anayasal ilkelere bağlı kalmak ve hizmetingereklerini dikkate almak koşuluyla takdir yetkisi içinde kalan yasama işlemleridir.

Anayasa'nın 128. maddesinde, Devlet'in, kamu iktisadi teşebbüslerive diğer kamu tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlüoldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevlerin memurlarve diğer kamu görevlileri eliyle yürütüleceği, bu kapsama giren personelinnitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülüklerinin deyasayla düzenleneceği öngörülmüştür.

Polis meslek eğitim merkezlerinde eğitimlerini başarı iletamamlayanların Emniyet Genel Müdürlüğü kadrolarına aday polis memuru olarakatanacak olmaları öğrencilerin daimi ve sabit kamu hizmetleri kadrosunda yeralan, bürokratik hiyerarşi içerisinde bulunan ve Devlet'ten maaş alangörevliler oldukları anlamına gelmediğinden öğrencilik statüsü içerisindebulunan kişilerle ilgili düzenlemelerin memur ve kamu görevlilerininstatülerini düzenleyen anayasal ilke uyarınca değerlendirilmesi söz konusuolamaz.

Açıklanan nedenle, iptali istenilen kural Anayasa'nın 7. ve 128.maddelerine aykırı değildir. İptal isteminin reddi gerekir.

Konunun, Anayasa'nın 6. maddesiyle ilgisi görülmemiştir.

Tülay TUĞCU, Fulya KANTARCIOĞLU ve Şevket APALAK bu görüşekatılmamışlardır.

B- Ek 24. Maddenin Son Fıkrasının İncelenmesi

1- “Mezun oldukları okulların nitelikleri” ibaresi

Dava dilekçesinde, polis meslek eğitim merkezlerine alınacaköğrencilerin bitirdikleri okulların niteliklerinin İçişleri Bakanlığıtarafından çıkarılacak yönetmeliğe bırakılmasının Anayasa'nın 6., 7. ve 128.maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür.

Ek 24. maddenin son fıkrasında “Polis meslek eğitim merkezlerininkuruluş ve çalışma usûl ve esasları; bu merkezlerde eğitime alınacaköğrencilerde aranacak şartlar, mezun oldukları okulların nitelikleri, yapılacaksınavlar, disiplin ve eğitim-öğretimle ilgili konular, öğrenciliğin sonaermesi, tazminat ve yükümlülük esasları ile giyecekleri kıyafetler ve diğerhususlar İçişleri Bakanlığınca çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir.” denilerekhususlar belirtilmektedir.

Anayasa'nın 7. maddesinde “Yasama yetkisi Türk Milleti adınaTürkiye Büyük Millet Meclisinindir. Bu yetki devredilemez” denilmektedir. Bunagöre, yasakoyucunun temel ilkeleri koymadan, çerçeveyi çizmeden yürütmeye yetkivermemesi, sınırsız, belirsiz bir alanı yönetimin düzenlemesine bırakmamasıgerekir. Yasa ile yetkilendirme Anayasa'nın öngördüğü biçimde yasa iledüzenleme anlamına gelmez. Yasakoyucu gerektiğinde sınırlarını belirlemekkoşuluyla bazı konuların düzenlenmesini idareye bırakabilir. Bu bağlamda, sıksık değişik önlemler alınmasına veya bunların kaldırılmasına gerek görülenekonomik, teknik, veya benzeri alanlarda temel kurallar saptandıktan sonraayrıntıların düzenlenmesinin idareye verilmesi, yasama yetkisinin devri olaraknitelendirilemez.

Maddenin son fıkrasında, eğitime alınacak öğrencilerin “mezunoldukları okulların nitelikleri”nin İçişleri Bakanlığı'nca çıkarılacakyönetmelikle düzenleneceği öngörülerek, Madde'nin ikinci fıkrasında yer alan“en az dört yıllık yüksek öğretim kurumlarından veya bunlara denkliği kabuledilen yurt dışındaki yüksek öğretim kurumları” ibaresiyle çizilen çerçevenin,değiştirilmesine olanak tanınması, bu konudaki yasama yetkisinin idareye devrianlamına geleceğinden Anayasa'nın 7. maddesine aykırıdır. İbare'nin iptaligerekir.

Kural, Anayasa'nın 7. maddesine aykırılığı nedeniyle iptaledildiğinden, Anayasa'nın 6. ve 128. maddeleri yönünden inceleme yapılmamıştır.

2- Fıkranın geri kalan bölümleri

Dava dilekçesinde, polis meslek eğitim merkezlerinin kuruluş veçalışma usul ve esasları, bu merkezlerde eğitime alınacak öğrencilerde aranacakşartlar, yapılacak sınavlar, disiplin ve eğitim-öğretimle ilgili konular,öğrenciliğin sona ermesi, tazminat ve yükümlülük esasları ile giyeceklerikıyafetler ve diğer hususların İçişleri Bakanlığınca çıkarılacak yönetmelikledüzenlenecek olmasının Anayasanın 6., 7. ve 128. maddelerine, disiplin suç vecezalarının düzenlenmesini öngören kuralın ayrıca Anayasa'nın 38. maddesine deaykırı olduğu ileri sürülmüştür.

Anayasa'nın 38. maddesinin ilk fıkrasında, “Kimse, kanunun suçsaymadığı bir fiilden dolayı cezalandırılamaz”, üçüncü fıkrasında da “ceza veceza yerine geçen güvenlik tedbirleri ancak kanunla konulur” denilerek “suç vecezanın yasallığı” ilkesi getirilmiştir.

İdarenin faaliyetleri çok çeşitli ve değişken olduğundan disiplincezasını gerektirecek fiillerin tümünün kanunda belirlenmesi güç ve hattaolanaksızdır. Disiplin suç ve cezalarının genel çizgileriyle yasalardabelirtilerek, bunlar arasında bağlantı kurma işinin yönetime bırakılması,Anayasa'nın 38. maddesine aykırılık oluşturmaz.

Fıkranın kalan kısmında düzenleme yapma yetkisinin İçişleriBakanlığı'na bırakılması, Yasa'da çerçevenin çizilmiş ve genel esaslarınbelirtilmiş olması nedeniyle Anayasa'nın 7. maddesine aykırı değildir.

Fıkranın geri kalan bölümüne yönelik iptal isteminin reddigerekir.

Konunun Anayasa'nın 6. ve 128. maddeleri ile ilgisi görülmemiştir.

Fulya KANTARCIOĞLU ve Şevket APALAK fıkranın “…polis meslek eğitimmerkezlerinin kuruluş ve çalışma usûl ve esasları…” bölümünün, Tülay TUĞCU veFulya KANTARCIOĞLU “… bu merkezlerde eğitime alınacak öğrencilerde aranacakşartlar…” bölümünün, Tülay TUĞCU, Fulya KANTARCIOĞLU, Mehmet ERTEN, A. NecmiÖZLER ve Şevket APALAK “…disiplin…” sözcüğünün, Fulya KANTARCIOĞLU fıkranınkalan bölümünün iptali gerektiği görüşü ile bu görüşe katılmamışlardır.

V- YÜRÜRLÜĞÜN DURDURULMASI İSTEMİ

26.4.2005 günlü, 5336 sayılı Emniyet Teşkilatı KanunundaDeğişiklik Yapılması Hakkında Kanun'un 2. maddesiyle 4.6.1937 günlü, 3201sayılı Emniyet Teşkilatı Kanunu'na eklenen ek 24. maddenin:

1- İkinci fıkrasına yönelik iptal istemi 23.2.2006 günlü, E.2005/42, K. 2006/27 sayılı kararla reddedildiğinden, bu fıkraya ilişkinyürürlüğün durdurulması isteminin REDDİNE,

2- Son fıkrasının;

a- “... mezun oldukları okulların nitelikleri, ...” bölümününyürürlüğünün durdurulması isteminin, koşulları oluşmadığından REDDİNE,

b- Kalan bölümüne yönelik iptal istemi 23.2.2006 günlü, E.2005/42, K. 2006/27 sayılı kararla reddedildiğinden, bu bölüme ilişkinyürürlüğün durdurulması isteminin REDDİNE,

23.2.2006 gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

VI- SONUÇ

26.4.2005 günlü, 5336 sayılı “Emniyet Teşkilatı KanunundaDeğişiklik Yapılması Hakkında Kanun”un 2. maddesiyle 4.6.1937 günlü, 3201sayılı Emniyet Teşkilatı Kanunu'na eklenen ek 24. maddenin:

1- İkinci fıkrasının, Anayasa'ya aykırı olmadığına ve iptal istemininREDDİNE, Tülay TUĞCU, Fulya KANTARCIOĞLU ile Şevket APALAK'ın karşıoyları veOYÇOKLUĞUYLA,

2- Son fıkrasının;

a- “Polis meslek eğitim merkezlerinin kuruluş ve çalışma usûl veesasları; ...” bölümünün, Anayasa'ya aykırı olmadığına ve iptal istemininREDDİNE, Fulya KANTARCIOĞLU ile Şevket APALAK'ın karşıoyları ve OYÇOKLUĞUYLA,

b- “... bu merkezlerde eğitime alınacak öğrencilerde aranacakşartlar, ...” bölümünün, Anayasa'ya aykırı olmadığına ve iptal istemininREDDİNE, Tülay TUĞCU ile Fulya KANTARCIOĞLU'nun karşıoyları ve OYÇOKLUĞUYLA,

c- “ ... mezun oldukları okulların nitelikleri, ...” bölümünün,Anayasa'ya aykırı olduğuna ve İPTALİNE, OYBİRLİĞİYLE,

d- “... disiplin ...” sözcüğünün, Anayasa'ya aykırı olmadığına veiptal isteminin REDDİNE, Tülay TUĞCU, Fulya KANTARCIOĞLU, Mehmet ERTEN, A.Necmi ÖZLER ile Şevket APALAK'ın karşıoyları ve OYÇOKLUĞUYLA,

e- Kalan bölümünün, Anayasa'ya aykırı olmadığına ve iptalisteminin REDDİNE, Fulya KANTARCIOĞLU'nun karşıoyu ve OYÇOKLUĞUYLA,

23.2.2006 gününde karar verildi.

KARŞIOY

Emniyet Teşkilatı Kanunu'na 5336 sayılı Yasa ile eklenen ek 24.maddenin ikinci fıkrasındaki, polis meslek eğitimine alınacak kişilerde arananen az dört yıllık yüksek öğretim kurumlarından mezun olma koşulu, bu kişilerineğitim süreleri sonunda mesleğe atanacakları gözönünde tutulduğunda kamuhizmetine girme koşulunu oluşturmaktadır.

Anayasa'nın 128. maddesi gereği memuriyete atanacak kişilerinniteliklerinin ve atanmalarının yasayla düzenlenmesi zorunludur.

İptali istenilen bölümde ise sadece dört yıllık yüksek okul mezunuolmak koşulu getirilmiş olup, bu koşulun kolluk görevi yapacak olan polismemurları için yeterli ölçüde belirgin olmadığı açıktır. Bu husus Anayasa'nınöngördüğü idarenin yasallığı ilkesine aykırıdır.

Maddenin son fıkrasının “Merkezlerde eğitime alınacak öğrencilerdearanacak şartlar”ın yönetmelikle düzenleneceğini öngören bölümü de aynıgerekçeyle Anayasa'nın 128. maddesindeki hükme aykırılık teşkil etmektedir.

Son fıkrada yönetmelikle düzenlenmesi öngörülen bir husustaeğitime alınacak öğrencilerin disiplinle ilgili konumlarıdır. Anayasa'nın 38.maddesinde ceza ve ceza yerine geçen güvenlik tedbirleri ancak kanunla konulurdenmektedir. Bu bağlamda disiplin suç ve cezalarının da, suç ve cezadakanunilik ilkesine tabi olduğu kuşkusuz olup, fıkrada disiplin konusunudüzenleyen herhangi bir ilke veya sınır konulmamıştır. Bu nedenle sözcükAnayasa'nın 38. maddesine aykırıdır.

Açıklanan nedenlerle, yukarıda belirtilen bölümler ile sözcüğünAnayasa'nın 7., 38. ve 128. maddelerine aykırı olduğu ve iptali gerektiğidüşüncesiyle çoğunluk kararına katılmıyorum.

KARŞIOYGEREKÇESİ

3201 Sayılı Emniyet Teşkilâtı Kanunu'na 5336 sayılı Yasa ileeklenen Ek Madde 24'ün ikinci fıkrasında, “En az dört yıllık yüksek öğretimkurumlarından veya bunlara denkliği kabul edilen yurt dışındaki yüksek öğretimkurumlarından mezun olup, sınav tarihi itibariyle 27 yaşından gün almayan erkekve bayanlar ile 29 yaşından gün almamış erkek adaylar arasında yapılacak seçmesınavında başarılı olanlar, altı aydan az olmamak üzere polis meslek eğitiminealınırlar”; son fıkrasında da “Polis meslek eğitim merkezlerinin kuruluş veçalışma usul ve esasları; bu merkezlerde eğitime alınacak öğrencilerde aranacakşartlar, mezun oldukları okulların nitelikleri, yapılacak sınavlar, disiplin veeğitim-öğretimle ilgili konular, öğrenciliğin sona ermesi, tazminat ve yükümlülükesasları ile giyecekleri kıyafetler ve diğer hususlar İçişleri Bakanlığıncaçıkarılacak yönetmelikle düzenlenir” denilmektedir. Madde'nin beşincifıkrasında ise, dördüncü fıkrasında sayılan giriş şartlarının taşınmadığınınsonradan anlaşılması, başarısızlık, sağlık ve disiplinle ilgili nedenlerleilişiğin kesilmesi dışında, polis meslek eğitim merkezlerinde eğitimlerinibaşarıyla tamamlayanların Emniyet Genel Müdürlüğü kadrolarına aday polis memuruolarak atanacakları belirtilmiştir. Buna göre, idareye eğitimlerini başarıylatamamlayanları polis memurluğuna atayıp, atamama hususunda takdir yetkisiverilmeyerek “bağlı yetki” esası kabul edilmiştir. Bu nedenle Madde'nin ikincifıkrası uyarınca, polis meslek eğitimine alınanların polis memuru olarak atanmaküzere alındıklarında kuşku bulunmadığından, niteliklerinin atanmalarının, görevve yetkileri ile, hakları ve yükümlülüklerinin, aylık, ödenek ve diğer özlükişlerinin yasayla düzenlenmesi Anayasa'nın 128. maddesinin ikinci fıkrasınıngereğidir. Anayasa'nın 7. maddesinde de yasama yetkisinin Türk Milleti adınaTürkiye Büyük Millet Meclisi'nin olduğu; bu yetkinin devredilemeyeceğibelirtilmektedir. Bu ilke uyarınca, yürütme organına genel, sınırsız, esaslarıve çerçevesi belirsiz bir düzenleme yetkisi verilemez. Yürütme organınınyasayla yetkilendirilmiş olması da yasayla düzenleme anlamına gelmeyeceğinden,yürütmeye devredilen yetkinin Anayasa'ya uygun olabilmesi için yasadasınırlarının çizilmesi temel esasların belirlenmesi gerekir. Ayrıntıların, kimiteknik ve uzmanlıkla ilgili konuların düzenlenmesi ise kuşkusuz idareyebırakılabilir.

Dava konusu ikinci fıkrada, Anayasa'nın 70. maddesinin ikincifıkrasında, yer alan “Hizmete alınmada, görevin gerektirdiği niteliklerdenbaşka hiçbir ayırım gözetilemez” biçimindeki ilke de gözetilip polis olmanıngerektirdiği özellikler belirlenerek bir çerçeve çizilmesi gerekirken sadecedört yıllık yüksek öğretim ve yaş koşuluna yer verilmesinin kanunla düzenlemeolarak kabulü olanaklı değildir. İptali istenilen son fıkrada da polis meslekeğitim merkezlerinin kuruluşu, öğrencilerde aranacak koşullar ile bunlarınmezun oldukları okulların nitelikleri ve sınavlarla ilgili konularda yasalsınırlar belirlenmediği gibi suç ve cezaya ilişkin olması nedeniyle Anayasa'nın38. maddesi uyarınca yasayla düzenlenmesi gereken disiplin konusunda da temelesaslar gösterilmemiştir.

Öte yandan, Anayasa'nın 8. maddesine göre yürütme yetkisi vegörevi Cumhurbaşkanı ve Bakanlar Kurulu tarafından Anayasa'ya ve kanunlarauygun olarak kullanılıp, yerine getirileceğinden, idarenin kaynağını yasa'danalmayan yetki kullanamayacağı açıktır. Anayasa'nın 124. maddesi uyarınca,Başbakanlık, bakanlıklar ve kamu tüzelkişileri, kendi görev alanlarınıilgilendiren kanunların ve tüzüklerin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlaraaykırı olmamak koşuluyla yönetmelik çıkarabileceklerinden, idareninyönetmelikle düzenleme yapılabilmesi için öncelikle sınırları yasa ilebelirlenmiş bir alanın bulunması gerekmektedir. Yasayla yetkilendirme iseyasayla düzenleme anlamına gelmediğinden idareye yasa ile esaslarıbelirlenmemiş, çerçevesi çizilmemiş bir alanda yönetmelik çıkarma yetkisiverilmesi yasama yetkisinin devri sonucunu doğuracağından Anayasa'nın 7.maddesine de aykırılık oluşturur. Bu bağlamda, ileride polis memurluğunaatanmak amacıyla eğitime alınanların çoğunluk görüşü doğrultusunda Anayasa'nın128. maddesi kapsamında bulunmadıklarının kabulü durumunda da yasa koyucuherhangi bir alanı düzenlemek istediğinde bunu ancak yukarı da belirtilenyasama yetkisinin devredilmezliği ve idarenin yasallığı ilkesine göre yasalçerçeveyi çizerek gerçekleştirmekle yükümlü olduğundan varılan sonuçdeğişmeyecektir.

Açıklanan nedenlerle dava konusu kuralların iptali gerektiğidüşüncesiyle çoğunluk görüşüne katılmıyorum.

KARŞIOY

4.6.1937 günlü, 3201 sayılı Emniyet Teşkilatı Kanunu'na 5336sayılı Kanun ile eklenen Ek 24. maddenin son fıkrasında yer alan disiplinleilgili konuların yönetmelikle düzenleneceğine dair kuralın, Anayasa'yaaykırılığı ileri sürülerek iptaline karar verilmesi istenilmiştir.

Anayasa'nın suç ve cezalara ilişkin esaslar başlıklı 38.maddesinde “… Kimse, işlendiği zaman yürürlükte bulunan kanunun suç saymadığıbir fiilden dolayı cezalandırılamaz.”, “...Ceza ve ceza yerine geçen güvenliktedbirleri ancak kanunla konulur." denilerek, suç ve cezaların herhangibir ayrım gözetmeksizin kanunla konulması gerektiğini hükme bağlamıştır. Suçtave cezada kanunilik ilkesi olarak da ifade edilen bu husus ile kişi hak vehürriyetlerinin güvence altına alınması sağlanmak istenmektedir. Cezaların,kişi hak ve hürriyetlerini sınırlayabileceği gibi kimi yaptırımların haklarıkullanılamaz hale getireceğinde de kuşku bulunmamaktadır. Nitekim, 3201 sayılıEmniyet Teşkilatı Kanunu'na 5336 sayılı Kanun ile eklenen Ek 24. maddenin dördüncüfıkrasında, disiplin yönünden polis olamayacağına yetkili kurullarca kararverilenlerin polis meslek eğitim merkezleri ile ilişkilerinin kesileceğineilişkin yaptırım, elde edilen bir hakkı kullanılmaz hale getirilebilmektedir.Buna göre, disiplin suç ve cezalarının da ayırımsız olarak suç ve cezadakanunilik ilkesini öngören 38. madde kapsamında değerlendirilerek, bunların dakanunla düzenlenmesi gerekmektedir.

Bu nedenle disiplin suç ve cezaları ile ilgili konuların kanunyerine yönetmelikle düzenleneceğini öngören kural, Anayasa'nın 38. maddesineaykırıdır.

Yukarda açıklanan gerekçe uyarınca kuralın iptali gerektiğinden,redde ilişkin çoğunluk kararındaki görüşe katılmadım.

AZLIKOYU

5336 sayılı Yasa'nın 2. maddesiyle 3201 sayılı Yasa'ya eklenen ek24. maddenin;

1- İkinci Fıkrası Yönünden:

Anayasa'nın 128. maddesinde, kamu hizmetlerini yürüten memur vediğer kamu görevlilerinin nitelik, atama, görev, yetki, hak veyükümlülüklerinin yasayla düzenlenebileceği öngörülmüştür.

Polis meslek eğitim kuruluşlarına alınacak kişiler bu eğitimlerisonucu polis memuru olarak kamu hizmetine katılacaklardır. Burada eğitimekatılanlara yalnızca öğrenci nitelemesi yapmak, eğitim sonucu polis memurluğununbaşlayacak olmasını göz ardı etmek olur. Eğitim merkezine alınma koşulları buanlamda kamu hizmetine girme koşulu da olmaktadır.

Bu bakımdan, kamu görevlilerinin nitelikleri arasında yertuttuğunda kuşku bulunmayan polis eğitim merkezine girecek olanlarınbitirecekleri lisans kurumlarının tek tek sayılarak açık bir biçimde Yasa'dabelirtilmesi anayasal bir gerekliliktir. Yürütülecek kolluk hizmetinin doğalgerekleri yanında, yükseköğretimin çok farklı alanları konu alan lisansdisiplinlerinin varlığı belirtilen gerekliliğin ayrı nedenleridir.

2- Son Fıkrasının “Polis meslek eğitim kuruluşlarının çalışma usulve esasları…” Bölümüyle “…disiplin…” Sözcüğü Yönünden:

Anayasa'nın 123. maddesinde, idarenin kanunla düzenleneceğibelirtilmiştir.

Polis meslek eğitim kuruluşları, merkezi idarenin genel yapısıiçinde yer alan ve polis memurlarını yetiştiren kurumlardır. Bu özellikleri veidare olma nitelikleri, anılan kuruluşların çalışma usul ve esaslarının idaridüzenlemelere bırakılmadan yasayla düzenlenmesini gerektirmektedir.

Bu genellik yanında, Anayasa'nın 7. maddesinde öngörülen yasamayetkisinin Türkiye Büyük Millet Meclisi'ne ait olduğu ve devredilemeyeceğiyolundaki kural, çerçevesi çizilmeden ve sınırları belirtilmeden yürütmeorganına düzenleme yetkisi verilmesine engel olmaktadır.

Bu bakımdan, polis meslek eğitim kuruluşlarının çalışma usul veesaslarının yönetmeliğe bırakılması Anayasa'ya aykırıdır.

Öte yandan, Anayasa'nın 38. maddesinde ceza ve ceza yerine geçentedbirlerin ancak kanunla düzenlenebileceği açıklanmıştır. Anayasa ceza ve suçkonusunda bir ayrım yapma yoluna da gitmemiştir.

Bu kurala karşın, suç ve ceza niteliği taşıyan disiplinle ilgiliolarak yasal düzenleme yapılmaksızın, bu konuları yönetmeliğe bırakmakAnayasa'nın cezanın yasallığı ilkesine aykırı olmaktadır.

Sonuç:

Açıklanan nedenlerle, davaya konu Yasa'nın ek 24. maddesininikinci fıkrasının ve son fıkrasındaki “polis meslek eğitim kuruluşlarınınçalışma usul ve esasları” bölümüyle “disiplin” sözcüğünün sırasıyla Anayasa'nın128., 123., 7. ve 38. maddelerine aykırılığından ötürü iptalleri gerekeceğioyuyla karara karşıyım.

KARŞIOYGEREKÇESİ

Ek 24. madde, Polis Meslek Yüksek Okulları mezunları ile ülkeninpolis ihtiyacının karşılanamaması nedeniyle, bu ihtiyacın 4 yıllık yükseköğretim kurumlarından mezun olanlara en az 6 ay meslek eğitimi verilerekEmniyet Teşkilatına kazandırılmaları suretiyle karşılanması amacıyla çıkarılmışyasal bir düzenlemedir. Bu madde uyarınca açılacak polis eğitim merkezlerindeeğitime tabi tutulacak polis adayları ile ilgili disiplin suç ve cezalarınailişkin esaslara da düzenlemede yer verilmesi gerekmektedir.

Anılan madde incelendiğinde, “disiplin” sözcüğü dışında bu konudaherhangi bir esas belirlenmediği ve konunun tümüyle yönetmeliğe bırakıldığıgörülmektedir. Böyle bir düzenleme, yasa ile düzenleme niteliğinde sayılamaz.Polis adaylarının öğrenci statüsünde olmaları nedeniyle disiplin suçlarıyönetmelikle belirlenebilir ise de, disipline aykırı nitelikteki eylemlerinkarşılığı olarak verilecek cezaların neler olduğu ve derecesi ile süresinin neolacağı hususlarının yasa ile düzenlenmesi “cezada yasallık” ilkesi gereğidir.Bu nedenle iptali istenilen kuraldaki “disiplin” sözcüğü Anayasa'nın 7. ve 38.maddelerine aykırı olup iptali gerektiği görüş ve düşüncesinde olduğumdan aksiyöndeki çoğunluk kararına katılmadım.

Full & Egal Universal Law Academy