ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı : 2006/103
Karar Sayısı : 2009/149
Karar Günü : 5.11.2009
R.G. Tarih-Sayı :21.06.2010-27619
İPTAL DAVASINI AÇANLAR: Türkiye Büyük MilletMeclisi üyeleri Muharrem KILIÇ ve Feridun F. BALOĞLU ile birlikte 110milletvekili
İPTAL DAVASININ KONUSU: 6.4.2006 günlü, 5485sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanunda DeğişiklikYapılmasına Dair Kanun'un:
1- 1. maddesinin ilk fıkrasının,
2- 1. maddesiyle 13.12.2004 günlü, 5275 sayılı Ceza ve GüvenlikTedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun'un 110. maddesinin değiştirilen (2) numaralıfıkrasının;
a- 'Mahkûmiyete konu suç nedeniyle doğmuş zararın aynen iade, suçtanönceki hale getirme veya tazmin suretiyle tamamen giderilmesine dair hukukîsorumlulukları saklı kalmak üzere;' biçimindeki ilk paragrafının,
b- (b) ve (c) bentlerinin,
Anayasa'nın 2. ve 11. maddelerine aykırılığı savıyla iptallerineve yürürlüklerinin durdurulmasına karar verilmesi istemidir.
II- YASA METİNLERİ
A- İptali İstenilen Yasa Kuralları
6.4.2006 günlü, 5485 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazıHakkında Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un iptali istenilen kuraları daiçeren 1. maddesi şöyledir:
'MADDE 1- 13/12/2004 tarihli ve 5275 sayılı Ceza veGüvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanunun 110 uncumaddesinin ikinci fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiş, üçüncü fıkrasıyürürlükten kaldırılmış ve diğer fıkra numaraları buna göre teselsülettirilmiştir.
'(2) Mahkumiyete konu suç nedeniyle doğmuş zararın ayneniade, suçtan önceki hale getirme veya tazmin suretiyle tamamen giderilmesinedair hukuki sorumlulukları saklı kalmak üzere;
a) Kadın veya altmışbeş yaşını bitirmiş kişilerin mahkum olduklarıaltı ay,
b) Yetmiş yaşını bitirmiş kişilerin mahkum oldukları bir yıl,
c) Yetmişbeş yaşını bitirmiş kişilerin mahkum oldukları üç yıl,
veya daha az süreli hapis cezasının konutunda çektirilmesine hükmüveren mahkemece veya hükümlü başka bir yerde bulunuyorsa o yerde bulunan aynıderecedeki mahkemece karar verilebilir.'
B- Dayanılan Anayasa Kuralları
Dava dilekçesinde, Anayasa'nın 2. ve 11. maddelerinedayanılmıştır.
III- İLK İNCELEME
Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi gereğince, TülayTUĞCU, Haşim KILIÇ, Fulya KANTARCIOĞLU, Ahmet AKYALÇIN, Mehmet ERTEN, MustafaYILDIRIM, Cafer ŞAT, A. Necmi ÖZLER, Serdar ÖZGÜLDÜR, Şevket APALAK ve OsmanAlifeyyaz PAKSÜT'ün katılımlarıyla 29.6.2006 gününde yapılan ilk incelemetoplantısında dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesineOYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir.
IV- YÜRÜRLÜĞÜN DURDURULMASI İSTEMİ
1- 6.4.2006 günlü, 5485 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerininİnfazı Hakkında Kanunda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un 1. maddesinin ilkfıkrasının,
2- 5485 sayılı Yasa'nın 1. maddesiyle değiştirilen 13.12.2004günlü, 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun'un 110.maddesinin (2) numaralı fıkrasının, 'Mahkumiyete konu suç nedeniyle doğmuşzararın aynen iade, suçtan önceki hale getirme veya tazmin suretiyle tamamengiderilmesine dair hukuki sorumlulukları saklı kalmak üzere;' biçimindeki ilkparagrafı ile (b) ve (c) bentlerinin,
Yürürlüklerinin durdurulması isteminin, koşulları oluşmadığındanREDDİNE, Tülay TUĞCU, Haşim KILIÇ, Fulya KANTARCIOĞLU, Ahmet AKYALÇIN, MehmetERTEN, Mustafa YILDIRIM, Cafer ŞAT, A. Necmi ÖZLER, Serdar ÖZGÜLDÜR, ŞevketAPALAK ve Osman Alifeyyaz PAKSÜT'ün katılımlarıyla 29.6.2006 günündeOYBİRLİĞİYLE karar verildi.
V- ESASIN İNCELENMESİ
Dava dilekçesi ve ekleri, işin esasına ilişkin rapor, iptaliistenilen Yasa kuralları, dayanılan Anayasa kuralları ve bunların gerekçeleriile diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüpdüşünüldü:
Dava dilekçesinde, yapılan düzenleme ile 'işlenen suç nedeniyledoğan zararın aynen iadesi, suçtan önceki duruma getirme ya da tazmin yoluylatümünü giderme' şartı kaldırılarak cezanın belli durumlarda konuttaçektirilmesine karar verilmesinin bir ön koşul olmaktan çıkarıldığı, hukukisorumluluğun ne zaman yerine getirileceğine ilişkin bir belirleme yapılmaksızınsadece saklı tutulmasıyla yetinildiği, yasaların genelliği ilkesindenuzaklaşılarak kişiye özgü düzenleme getirildiği ve kamu yararına dayanmadığıbelirtilerek kuralların Anayasanın 2. ve 11. maddelerine aykırılığı ilerisürülmüştür.
İptale konu maddenin birinci fıkrasında, 5275 sayılı Ceza ve GüvenlikTedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanunun 110. maddesinin ikinci fıkrasının maddedebelirtilen şekilde değiştirildiği, üçüncü fıkrasının yürürlükten kaldırıldığıve diğer numaraların buna göre teselsül ettirildiği; ikinci fıkrası ile bufıkranın (b) ve (c) bentlerinde ise mahkumiyete konu suç nedeniyle doğmuşzararın aynen iade, suçtan önceki hale getirme veya tazmin suretiyle tamamengiderilmesine dair hukuki sorumlulukları saklı kalmak üzere yetmiş yaşınıbitirmiş kişilerin mahkum oldukları bir yıl veya daha az, yetmişbeş yaşınıbitirmiş kişilerin mahkum oldukları üç yıl veya daha az süreli hapis cezasınınkonutlarında çektirilmesine hükmü veren mahkemece veya hükümlü başka bir yerdebulunuyorsa o yerde bulunan aynı derecedeki mahkemece karar verilebileceğikurala bağlanmıştır. Böylece maddede belirtilen sürelerle hapis cezasına mahkumolanların cezalarının, ceza infaz kurumunda çektirilmesinin sağlık durumlarıitibariyle elverişli olmadığının tam teşekküllü Devlet veya üniversitehastanelerince verilecek raporla tespit edilmesi şartı kaldırılarak yerine yaşkriteri getirilmiş; mahkûmiyete konu suç nedeniyle herhangi bir zarar doğmuşsa,bu zararın aynen iade, suçtan önceki hâle getirme veya tazmin suretiyle tamamengiderilmesi şartı yerine bu sorumlulukların hukuki olarak saklı tutulmasıylayetinilmiştir.
Anayasa'nın 2. maddesinde belirtilen hukuk devleti, eylem veişlemleri hukuka uygun, insan haklarına saygılı, bu hak ve özgürlükleri koruyupgüçlendiren, her alanda adaletli bir hukuk düzeni kurup bunu geliştirereksürdüren, Anayasa'ya aykırı durum ve tutumlardan kaçınan, Anayasa ve hukukunüstün kurallarıyla kendini bağlı sayan, yargı denetimine açık, yasalarınüstünde yasakoyucunun da uyması gereken temel hukuk ilkeleri ve Anayasa'nınbulunduğu bilincinde olan devlettir.
Ceza hukukunun, toplumun kültür ve uygarlık düzeyi, sosyal veekonomik yaşantısıyla ilgili olması nedeniyle suç ve suçlularla mücadeleamacıyla ceza, ceza muhakemesi ve ceza infaz hukuku alanında sistem tercihindebulunulması Devletin ceza siyaseti ile ilgilidir. Bu bağlamda ceza hukukunailişkin düzenlemeler bakımından yasakoyucu Anayasa'nın temel ilkelerine ve cezahukukunun ana kurallarına bağlı kalmak koşuluyla, soruşturma ve yargılamayailişkin olarak hangi yöntemlerin uygulanacağı, toplumda hangi eylemlerin suçsayılacağı, suç sayıldıkları takdirde hangi çeşit ve ölçüde cezayaptırımlarıyla karşılanmaları gerektiği, hangi hal ve hareketlerinağırlaştırıcı ya da hafifletici öğe olarak kabul edileceği ve cezaların neşekilde bireyselleştirilerek hangi yükümlülüklerin yerine getirileceğininbelirlenmesi gibi konularda takdir yetkisine sahiptir.
Bu nedenle yasakoyucunun, iptal konusu kuralda olduğu gibihükümlüler arasında cezanın hangi şartlarla mahkemece bireyselleştirileceğineyönelik düzenlemeler yaparak takdir yetkisini bu yönde kullanmasındaAnayasa'nın Hukuk Devleti ilkesine aykırı bir yön bulunmamaktadır.
Açıklanan nedenlerle başvuru konusu kurallar, Anayasa'nın 2.maddesine aykırı değildir. İptal isteminin reddi gerekir.
Başvuru konusu kuralların Anayasa'nın 11. maddesiyle ilgisigörülmemiştir.
VI- SONUÇ
6.4.2006 günlü, 5485 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazıHakkında Kanunda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un:
1- 1. maddesinin ilk fıkrasının,
2- 1. maddesiyle, 13.12.2004 günlü, 5275 sayılı Ceza veGüvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun'un 110. maddesinin değiştirilen(2) numaralı fıkrasının;
a- 'Mahkûmiyete konu suç nedeniyle doğmuş zararınaynen iade, suçtan önceki hale getirme veya tazmin suretiyle tamamen giderilmesinedair hukukî sorumlulukları saklı kalmak üzere;' biçimindeki ilk paragrafının,
b- (b) ve (c) bentlerinin,
Anayasa'ya aykırı olmadığına ve iptal isteminin REDDİNE, 5.11.2009gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Başkan
Haşim KILIÇ
Başkanvekili
Osman Alifeyyaz PAKSÜT
Üye
Sacit ADALI
Üye
Fulya KANTARCIOĞLU
Üye
Ahmet AKYALÇIN
Üye
Mehmet ERTEN
Üye
A. Necmi ÖZLER
Üye
Serdar ÖZGÜLDÜR
Üye
Şevket APALAK
Üye
Serruh KALELİ
Üye
Zehra Ayla PERKTAŞ