ANAYASAMAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı : 2006/108
Karar Sayısı : 2006/77
Karar Günü : 17.7.2006
R.G. Tarih-Sayı :07.11.2006-26339
İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: İzmir 1. İdare Mahkemesi
İTİRAZIN KONUSU: 29.6.2001 günlü, 4706 sayılıHazineye Ait Taşınmaz Malların Değerlendirilmesi ve Katma Değer VergisiKanununda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun'un 3.7.2003 günlü, 4916 sayılıYasa ile değiştirilen 5. maddesinin altıncı, yedinci ve sekizinci fıkralarının,Anayasa'nın 2., 10. ve 57. maddelerine aykırılığı savıyla iptalleri veyürürlüklerinin durdurulması istemidir.
I- OLAY
Hazineye ait taşınmazın, Maliye Bakanlığı tarafından genelhükümlere ve Devlet İhale Kanunu'na dayanılarak satışına ilişkin ihaleniniptali istemiyle açılan davada, itiraz konusu kuralların Anayasa'ya aykırıolduğu kanısına varan Mahkeme iptalleri ve yürürlüklerinin durdurulması içinbaşvurmuştur.
III- İTİRAZ KONUSU YASA KURALI
4706 sayılı “Hazineye Ait Taşınmaz Malların Değerlendirilmesi veKatma Değer Vergisi Kanununda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun”un 4916sayılı Yasa ile değiştirilen ve itiraz konusu kuralları da içeren 5. maddesişöyledir:
“MADDE 5 - Hazineye ait taşınmazların satış bedelitaksitle de ödenebilir. Taksitle ödeme halinde, satış bedelinin en az dörttebiri peşin, kalanı en fazla iki yılda ve taksitlerle kanunî faizi ile birlikteödenir.
Taksitli satışlarda taksit tutarını ve kanunî faizlerinikarşılayacak miktarda kesin ve süresiz banka teminat mektubu verilmesi veyasatışı yapılan taşınmazın üzerinde 4721 sayılı Türk Medenî Kanunu hükümleriuyarınca Hazine lehine kanunî ipotek tesis edilmesi halinde, taşınmaz alıcısıadına devredilir. Alıcısı adına mülkiyet devri yapılmayan taşınmazlara ilişkintaksitli satışlarda, alıcı tarafından yükümlülüklerin yerine getirilmemesidurumunda, tahsil edilen tutarlardan ihale sırasında alınan geçici teminataisabet eden tutar Hazineye irat kaydedilerek kalanı alıcıya aynen iade edilir.
Taksitlendirme dışında bırakılacak bedel ile taksit süresi vesayısını köy sınırları veya belediye ve mücavir alan sınırları itibarıylabelirlemeye Bakanlık yetkilidir.
16.2.1995 tarihli 4070 sayılı Kanuna göre yapılan satışlardabedelin taksitle ödenmesi halinde, taksitle ödenecek kısma faiz uygulanmaz.
Belediye ve mücavir alan sınırları içindeki Hazineye aittaşınmazların satış bedellerinin tahsil edilen kısmından öncelikle yerindemuhafaza edilemeyen yapıların tasfiyesinde kullanılmak şartıyla %10'u, ilgilibelediyelerin 20.7.1966 tarihli ve 775 sayılı Kanun hükümlerine göreoluşturulan fon hesabına aktarılır. Kalan kısmından ise ilgili belediyeye %30,varsa büyükşehir belediyesine %10 oranında pay verilir. Belediye mücavir alansınırları dışındaki köylerde bulunan Hazine taşınmazlarının satış bedellerinintahsil edilen kısmından, %25 oranında; dörtte biri ilgili köy tüzel kişiliğineödenmek ve kalanı diğer köylere götürülecek hizmetlerde kullanılmak üzere, ilözel idarelerine pay verilir. Bu paylar tahsilini takip eden ayın yirmisinekadar ilgili idarelerin hesaplarına aktarılır. Belediyelere veya köy tüzelkişiliklerine yapılan satış ve devirlerden elde edilen gelirler ile özel ödenekkaydedilen satış gelirlerinden pay verilmez.
Belediye ve mücavir alan sınırları içinde olup, Bakanlıkça tespitedilen, Hazineye ait taşınmazlardan, 31.12.2000 tarihinden önce üzerindeyapılanma olanlar; öncelikle yapı sahipleri ile bunların kanunî veya akdihaleflerine satılmak ya da genel hükümlere göre değerlendirilmek üzere ilgilibelediyelere bedelsiz olarak devredilir. Bu şekilde devredilen taşınmazlar,haczedilemez ve üzerinde üçüncü kişiler lehine herhangi bir sınırlı ayni haktesis edilemez. Bu taşınmazlar belediyelerce öncelikle talepleri üzerine yapısahipleri ile bunların kanunî veya akdi haleflerine, rayiç bedel üzerindendoğrudan satılır. Bu suretle yapılacak satışlarda satış bedeli, en az dörttebiri peşin ödenmek üzere üç yıla kadar taksitlendirilebilir. Taksit tutarlarınakanunî faiz oranının yarısı uygulanır. Taksitle satışa esas bedel ile taksitsüresi ve sayısını belirlemeye belediyeler yetkilidir.
Bu taşınmazlardan gerekli olanlar için öncelikle imar planlarıveya imar uygulaması yapılır. Belediyelerce imar planı ve/veya imar uygulamasıyapılmadan kadastral parsel üzerinden yapılan satışlarda, düzenleme ortaklıkpaylarına ilave olarak, satışı yapılan arazinin düzenlemeden öncekiyüzölçümünün %20'sinin, satış bedelinden aynı oranda düşülmek kaydıyla eğitimve sağlık tesisleri ile diğer resmî tesis alanları için ayrılabileceğine ve buamaçla ayrılan alanların bedelsiz ve müstakil parsel şeklinde Hazine adınaresen tescil edileceğine dair tapu kütüğüne şerh konulur.
Yapılacak yazılı tebligat tarihinden itibaren altı ay içinde satınalınma talebinde bulunulmayan veya üzerinde yapılan olmayan ve bu maddekapsamında devredilen taşınmazlar genel hükümlere göre belediyece satılabilir.Devir tarihinden itibaren üç yıl içinde belediyece satılamayan taşınmazlar,belediyelerin muvafakatine ve hükme gerek olmaksızın Hazine adına resen tesciledilir.
Belediyece satılan taşınmazların satış bedelleri, alıcılarıtarafından Bakanlıkça belirlenecek saymanlık hesabına yatırılır. Bu bedellerhiçbir şekilde haczedilemez. Tahsil edilen bedellerden beşinci fıkraya göre payayrılır.
Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten sonra Hazineye aittaşınmazlar üzerinde yapılan her türlü yapı ve tesisler, başka bir işleme gerekkalmaksızın Hazineye intikal eder. Yapı ve tesisleri yapanlar herhangi bir hakve tazminat talep edemezler.”
IV- İLK İNCELEME
Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi gereğince yapılan ilkinceleme toplantısında, başvuru kararı ve ekleri, ilk inceleme raporu, itirazkonusu Yasa kuralları ve bunların gerekçeleri ile diğer yasama belgeleri okunupincelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
Anayasa'nın 152. ve 2949 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu veYargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 28. maddesine göre, bir davaya bakmaktaolan mahkeme, o dava sebebiyle uygulanacak bir kanunun veya kanun hükmünde kararnameninhükümlerini Anayasa'ya aykırı görürse veya taraflardan birinin ileri sürdüğüaykırılık savının ciddi olduğu kanısına varırsa, bu hükmün iptali için AnayasaMahkemesi'ne başvurmaya yetkilidir. Ancak, bu kurallar uyarınca bir mahkemeninAnayasa Mahkemesi'ne başvurabilmesi için, elinde yöntemince açılmış vemahkemenin görevine giren bir davanın bulunması ve iptali istenen kuralın odavada uygulanacak olması gerekir. Uygulanacak yasa kuralları ise, davanındeğişik evrelerinde ortaya çıkan sorunların çözümünde veya davayısonuçlandırmada olumlu ya da olumsuz yönde etki yapacak niteliktekikurallardır.
Bakılmakta olan davaya ilişkin olayda, belediye sınırları içindeve üzerinde yapı bulunan, 2981 sayılı İmar ve Gecekondu Mevzuatına AykırıYapılara Uygulanacak Bazı İşlemler Hakkında Kanun'a dayanılarak tapu tahsisbelgesi verildiği ileri sürülen Hazine'ye ait taşınmazın, 4706 sayılı Yasa'nın5. maddesinin altıncı fıkrasının birinci tümcesine göre belediyeye devri içinilgili belediye ile Maliye Bakanlığı arasında yazışmalar yapılmış, ancakkoşulları oluşmadığı için söz konusu taşınmazın belediyeye devir işlemigerçekleşmemiştir.
4706 sayılı Yasa'ya göre belediyeye devir işlemi yapılmayantaşınmaz, Maliye Bakanlığı tarafından genel hükümlere ve 2886 sayılı Devletİhale Kanunu hükümlerine dayanılarak ihaleye çıkarılmıştır.
Davacı tarafından, ihaleyle ilgili olarak kendisine tebligatyapılmadığı, Devlet İhale Kanunu hükümlerine aykırı ihale yapıldığıgerekçeleriyle, ihale işleminin iptali istemiyle dava açılmıştır.
İtiraz konusu kuralların yer aldığı 4706 sayılı Yasa'da, Hazine'yeait taşınmazların, daha kısa sürede ekonomiye kazandırılması amacıylasatışlarının usul ve esasları düzenlenmiştir. Yasa'nın 4. maddesinde doğrudansatış yöntemleri belirlenmiş, 5. maddesinde ise taksitle ödeme, satışbedellerinden pay verilmesi ve taşınmazların belediyelere devir konularına yerverilmiştir.
4706 sayılı Yasa'nın 5. maddesinin itiraz konusu altıncıfıkrasının birinci tümcesinde, belediye ve mücavir alan sınırları içindekiHazine'ye ait taşınmazların, tümcede yazılı koşullara bağlı olarak ilgilibelediyelere bedelsiz olarak devri düzenlenmiştir. Buna göre, belediye vemücavir alan içinde olup Maliye Bakanlığı'nca saptanan Hazine'ye aittaşınmazlar, üzerinde 31.12.2000 tarihinden önce yapılanma olması halinde,öncelikle yapı sahipleri ile bunların yasal veya akdi haleflerine satılmak yada genel hükümlere göre değerlendirilmek üzere ilgili belediyelere bedelsizolarak devredilecektir.
5. maddenin, altıncı fıkrasının birinci tümcesinden sonra gelenitiraz konusu diğer tümceleri ile yedinci ve sekizinci fıkraları ise birincitümcede belirtilen taşınmazların belediyelere devredilmesinden sonraki süreçleilgili kuralları içermektedir. Bu kuralların uygulanabilmesi için belediye vemücavir alan sınırları içinde bulunan ve altıncı fıkranın birinci tümcesindekikoşulları taşıyan taşınmazların belediyelere devredilmesi gerekmektedir. Devirişlemi yapılmayan taşınmazlar için söz konusu fıkraların uygulanması mümkündeğildir.
Olayda, 4706 sayılı Yasa kapsamında Maliye Bakanlığı ile ilgilibelediye ve davacı arasında kimi yazışmalar yapılmış olmakla birlikte, sözkonusu taşınmazın bu Yasa uyarınca ilgili belediyeye devri hususugerçekleşmemiş, bunun üzerine genel hükümler uygulanmıştır. İtiraz konusukuralların yer aldığı 4706 sayılı Yasa hükümlerine dayanılarak yapılan birihale de bulunmamaktadır.
Bakılmakta olan davada uyuşmazlık, Hazine'ye ait taşınmazınbelediyeye devri ve bu devirden sonra belediye tarafından yapılması gerekenplanlama, satış, taksitlendirme gibi işlemlerle ilgili olmadığından, 4706sayılı Yasa'nın itiraz konusu kuralları, Maliye Bakanlığı tarafından yapılanihale işleminin iptali nedeniyle açılan davayı olumlu ya da olumsuz etkileyeceknitelikte değildir.
Bu nedenlerle, başvurunun Mahkeme'nin yetkisizliği nedeniyle reddigerekir.
V- SONUÇ
29.6.2001 günlü, 4706 sayılı “Hazineye Ait Taşınmaz MallarınDeğerlendirilmesi ve Katma Değer Vergisi Kanununda Değişiklik YapılmasıHakkında Kanun”un 3.7.2003 günlü, 4916 sayılı Yasa'yla değiştirilen 5.maddesinin altıncı, yedinci ve sekizinci fıkralarının, itiraz başvurusundabulunan Mahkeme'nin bakmakta olduğu davada uygulanma olanağı bulunmadığından,bu fıkralara ilişkin başvurunun Mahkeme'nin yetkisizliği nedeniyle REDDİNE, 17.7.2006gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Başkan
Tülay TUĞCU
Başkanvekili
Haşim KILIÇ
Üye
Fulya KANTARCIOĞLU
Üye
Ahmet AKYALÇIN
Üye
Mehmet ERTEN
Üye
Mustafa YILDIRIM
Üye
A. Necmi ÖZLER
Üye
Serdar ÖZGÜLDÜR
Üye
Şevket APALAK
Üye
Serruh KALELİ
Üye
Osman Alifeyyaz PAKSÜT