ANAYASAMAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı : 2006/117
Karar Sayısı : 2006/82
Karar Günü : 5.9.2006
R.G. Tarih-Sayı :29.11.2006'da tebliğ edildi.
İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN:Danıştay Onuncu Daire
İTİRAZIN KONUSU:4.3.2004 günlü, 5105 sayılıKanun'un 2. maddesiyle 21.5.1986 günlü, 3289 sayılı Gençlik ve Spor GenelMüdürlüğünün Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun'a eklenen Ek Madde 9'un,altıncı fıkrasının, yedinci fıkrasının beşinci ve altıncı tümceleri ile sekizincifıkrasının Anayasa'nın 9., 36. ve 125. maddelerine aykırılığı savıyla iptali veyürürlüklerinin durdurulması istemidir.
I- OLAY
Voleybol Liginde sporcu antrenörü olan ve menajerlik yapandavacının, sporcu menajerliği yapan kişilerin Türkiye liglerinde yer alanklüplerden birinde antrenör olarak faaliyette bulunamayacağına ilişkin TürkiyeVoleybol Federasyonu Yönetim Kurulu'nun 9.12.2005 günlü, 15 sayılı kararınıniptali istemiyle açtığı davada, itiraz konusu kuralların Anayasa'ya aykırıolduğu kanısına varan Danıştay Onuncu Dairesi iptalleri ve yürürlüklerinindurdurulması istemiyle başvurmuştur.
II- İTİRAZ KONUSU YASA KURALI
5105 sayılı Yasanın 2. maddesi ile 3289 sayılı Yasaya eklenen veitiraz konusu kuralları da içeren ek 9. maddesi şöyledir:
“EK MADDE 9 -(Ek: 5105 - 4.3.2004/m.2)Federasyonlara,talepte bulunmaları durumunda Merkez Danışma Kurulunun uygun görüşü, GenelMüdürlüğün bağlı olduğu Bakanın teklifi ve Başbakanın onayı ile idari ve maliözerklik verilebilir. Federasyonun kuruluşuna ilişkin kararın, Resmi Gazetedeyayımlanması ile tüzel kişilik kazanılır.
Özerk olan federasyonlar; organları genel kurulu tarafındanseçimle göreve gelen, her türlü kararlarını kendi organları içerisinde alan,bütçesi genel kurul tarafından onaylanan ve ibra edilen federasyonlardır.
Özerklikte aşağıdaki kriterler göz önünde bulundurulur:
a) Faal sporcu sayısı.
b) Faal kulüp sayısı.
c) Spor dalının ülkemiz veya dünyadaki yaygınlığı ve gelişmepotansiyeli.
d) Gelirlerinin giderlerini karşılayabilme yeterliliği.
e) Spor dalının olimpik olup olmadığı.
f) Federasyon veya bağlı kulüplerin tesis durumu.
Özerkliği onanan federasyon, hazırlayacağı ana statü ve buna bağlıtalimatlara göre genel kurulunu ve yetkilendireceği diğer organlarınınoluşumunu, görev ve yetkilerini belirler. Özerk federasyonlar, uluslararasıfederasyonların öngördüğü kurulları oluşturmak zorundadır.
Özerk federasyonların; genel kurullarının toplanması veçalışmalarına ilişkin usul ve esaslar ile kimlerin oy kullanabileceği ve TahkimKurulu ile ilişkileri Genel Müdürlükçe düzenlenecek çerçeve statü ilebelirlenir. Özerk federasyonlarca hazırlanacak ana statü, çerçeve statüyeaykırı olamaz.
Özerk federasyonların ceza veya disiplin kurullarınca verilenkararlara karşı Genel Müdürlük bünyesinde oluşturulacak Tahkim Kuruluna itirazedilebilir.
Tahkim Kurulu yedi asıl ve yedi yedek üyeden teşekkül eder.Üyelerin beşinin hukukçu, ikisinin ise spor alanında bilimsel çalışmalar yapmışveya sporda idareci, teknik adam ve benzeri görevlerde bulunmuş kariyer sahibikişi olmaları şarttır. Üyeler Genel Müdürün teklifi ve Genel Müdürlüğün bağlıolduğu Bakanın onayı ile altı yıl için görevlendirilirler. Üyeler kendiaralarından bir başkan seçerler.Tahkim Kurulu tarafından verilen kararlarkesindir. Tahkim Kurulunun görev, yetki ve sorumlulukları ile çalışma usul veesasları yönetmelikle belirlenir.
Tahkim Kurulu, federasyon ile kulüpler; federasyon ile hakemler;federasyon ile teknik direktör ve antrenörler; kulüpler ile teknik direktör veantrenörler; kulüpler ile oyuncular; kulüpler ile kulüpler arasında çıkacakihtilaflar hakkında yönetim kurulunca verilecek kararlar ile disiplin veya cezakurulu kararlarını, ilgililerin itirazı üzerine inceleyerek kesin kararabağlar.
(Değişik 9. fıkra: 5340 - 28.4.2005 /m.2)Özerkfederasyonların bütçesi; katılım payı, tescil, vize, transfer, itiraz, ceza,yayın, sponsorluk, reklam, yardım, bağış ve benzeri gelirlerden oluşur. GenelMüdürlük olimpik branşlarda; federasyonun bir önceki yıl gerçekleşengelirlerinin %75'i kadar, olimpik olmayan federasyonlara ise; %50'si kadaryardımda bulunabilir.
Özerk federasyonların gelirleri ana statüsünde belirlenen usul veesaslar dahilinde harcanır. Genel Müdürlük bütçesinden özerk federasyonlara,ilgili branşın alt yapısına ve eğitime ilişkin projelerinin desteklenmesiamacıyla gerektiğinde kaynak tahsis edilebilir. Özerk federasyonların tümgelirleri her türlü vergi, resim ve harçtan muaftır.
Genel Müdürlük, özerk federasyonların talebi durumunda, kendisineait spor tesislerinin işletilmesini, menkul ve gayrimenkullerini bedelsizolarak kırkdokuz yıla kadar federasyonun faaliyetleri için tahsis edebilir. Sözkonusu spor tesisleri ile menkul ve gayrimenkullerin tahsis amacı dışındakullanılması halinde, tahsis işlemi Genel Müdürlükçe iptal edilir.
Özerk federasyonların her türlü faaliyet ve işlemleri GenelMüdürlüğün bağlı olduğu Bakanlığın denetimine tabidir. Bu denetim sonucundagörevi başında kalmasında sakınca görülen federasyon başkanı veya yönetimkurulu üyeleri hakkında karar almak üzere, Genel Müdürlüğün bağlı olduğu Bakan,genel kurulu olağanüstü toplantıya çağırır.”
III- İLK İNCELEME
Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi gereğince yapılan ilkinceleme toplantısında, başvuru kararı ve ekleri, ilk inceleme raporu, itirazkonusu Yasa kuralları ve bunların gerekçeleri ile diğer yasama belgeleri okunupincelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
2949 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama UsulleriHakkında Kanun'un 28. maddesine göre, bir davaya bakmakta olan mahkeme, o davasebebiyle uygulanacak bir kanunun veya kanun hükmünde kararnamenin hükümleriniAnayasa'ya aykırı görürse veya taraflardan birinin ileri sürdüğü Anayasa'yaaykırılık savının ciddi olduğu kanısına varırsa, bu hükmün iptali için AnayasaMahkemesi'ne başvurmaya yetkilidir. Ancak, bu kurallar uyarınca bir mahkemeninAnayasa Mahkemesi'ne başvurabilmesi için, elinde yöntemince açılmış vemahkemenin görevine giren bir davanın bulunması ve iptali istenen kuralın odavada uygulanacak olması gerekir. Uygulanacak yasa kuralları ise, davanındeğişik evrelerinde ortaya çıkan sorunların çözümünde veya davayı sonuçlandırmadaolumlu ya da olumsuz yönde etki yapacak nitelikteki kurallardır.
Danıştay Onuncu Dairesi'nde görülmekte olan dava, TürkiyeLiglerinde yer alan kulüplerde antrenörlük yapan kişilerin, sporcu menajerliğiyapamayacaklarına ilişkin Türkiye Voleybol Federasyonu Yönetim Kurulu kararınıniptali istemine ilişkindir.
İtiraz konusu yasa kuralları ise, özerk federasyonların ceza vedisiplin kurulları tarafından verilen kararlara karşı Tahkim Kurulu'na itirazedilebileceğine, Tahkim Kurulu tarafından verilen kararların kesin olduğuna, buKurul'un görev, yetki ve sorumlulukları ile çalışma usul ve esaslarınınyönetmelikle belirleneceğine ve Tahkim Kurulu'nun görevlerine ilişkindir.Danıştay Onuncu Dairesi'nde görülmekte olan dava, özerk federasyonların cezaveya disiplin kurullarınca ya da Tahkim Kurulu'nca verilmiş bir karara veyaTahkim Kurulu'nun görev, yetki ve sorumluluğu ile çalışma usul ve esaslarınıbelirleyen yönetmeliğe yahut davacı ile federasyon arasında çıkmış bir ihtilafve bu ihtilaf hakkında yönetim kurulu tarafından verilmiş bir karara ilişkinolmadığından itiraz konusu kuralların davada uygulanma olanağı bulunmamaktadır.
Açıklanan nedenlerle başvurunun itiraz yoluna başvuran DanıştayOnuncu Dairesi'nin yetkisizliği nedeniyle reddi gerekir.
IV- SONUÇ
4.3.2004 günlü, 5105 sayılı “Gençlik ve Spor Genel MüdürlüğününTeşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun ile Bazı Kanunlarda Değişiklik YapılmasınaDair Kanun”un 2. maddesiyle 21.5.1986 günlü, 3289 sayılı Gençlik ve Spor GenelMüdürlüğünün Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun'a eklenen Ek Madde 9'un,altıncı fıkrası, yedinci fıkrasının beşinci ve altıncı tümceleri ve sekizincifıkrasının, itiraz başvurusunda bulunan Mahkeme'nin bakmakta olduğu davadauygulanma olanağı bulunmadığından, bu fıkra ve tümcelere ilişkin başvurununMahkeme'nin yetkisizliği nedeniyle REDDİNE,Şevket APALAK'ın karşıoyu veOYÇOKLUĞUYLA, 5.9.2006 gününde karar verildi.
Başkan
Tülay TUĞCU
Başkanvekili
Haşim KILIÇ
Üye
Sacit ADALI
Üye
Fulya KANTARCIOĞLU
Üye
Ahmet AKYALÇIN
Üye
Mehmet ERTEN
Üye
A. Necmi ÖZLER
Üye
Serdar ÖZGÜLDÜR
Üye
Şevket APALAK
Üye
Serruh KALELİ
Üye
Osman Alifeyyaz PAKSÜT
AZLIKOYU
Danıştay Dairesi'nin gördüğü uyuşmazlık, Türkiye liglerindeantrenörlük yapanların sporcu menajerliği yapamayacaklarına ilişkin TürkiyeVoleybol Federasyonu Yönetim Kurulu'nun ülke geneline yaygın ilkesel birişlemidir.
Anayasa'ya aykırı olduğu savı öne sürülen yasal metinlerlefederasyon ile antrenörler arasındaki uyuşmazlıklarda da Tahkim Kurulu'nungörevli olduğu öngörüldüğünden, Daire'nin görev konusunu çözümünde sözü edilenmetinler irdelenecek, çözümlenecektir. Ek 9. Maddenin sekizinci fıkrasına yönelikbu açıklık, dolayısıyla ve düzenlemenin getireceği sonuçlar yönünden diğerfıkralar yönünden de geçerlilik taşıyacaktır.
Öte yandan, somut kural denetimine konu yapılan yasal metinlerdeyönetim kurulunca verilen kararlardan söz edilmiş ve birel ya da düzenleyiciişlem ayrımına gidilmemiş olduğuna göre, düzenleyici işlemlerde “ihtilaf”kavramının düzenlemeyle ortaya çıktığı gözönünde tutulmalı ve düzenlemeöncesinde bir “ihtilaf” aranmamalı, “ihtilaf” yalnızca birel işlemlerlesınırlanmamalıdır. Kaldı ki, “ihtilaf”ın öncesi ve sonrasına veya işleminayrımına bakılarak uyuşmazlığı çözecek yeri belirlemek, görev ile ilgilihukuksal ilkelerle örtüşemeyeceği gibi, idari işlem akışının başlangıcına ya dairade açıklamasının biçimine göre çelişkili sonuçlar çıkarılmasına etkenolacaktır.
Bu nedenle, Danıştay Dairesi'nin önünde uygulayacağı yasal kuralbulunduğu açıktır. Karara bu nedenle karşıyım.
Üye
Şevket APALAK