ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı : 2006/11
Karar Sayısı : 2006/17
Karar Günü : 7/2/2006
R.G. Tarih-Sayı : 15/12/2006 - 26377
İTİRAZYOLUNA BAŞVURAN: Bergama Asliye Hukuk Mahkemesi
(İşMahkemesi sıfatıyla)
İTİRAZINKONUSU: 22.5.2003 günlü, 4857 sayılı İş Kanunu’nun 17. maddesinin altıncıfıkrasının ikinci tümcesinin “...18, 19, 20 ve 21 inci maddelerinin uygulamaalanı dışında kalan işçilerin...” bölümünün, Anayasa’nın 2., 10., 36., 49. ve55. maddelerine aykırılığı savıyla iptali istemidir.
I- OLAY
İcratakibindeki kötü niyet tazminatı talebine yapılan itirazın iptali istemiyleaçılan davada, davacının Anayasa’ya aykırılık savını ciddi bulan Mahkeme itirazkonusu Kural’ın iptali için başvuruda bulunmuştur.
III-YASA METİNLERİ
A-İtiraz Konusu Yasa Kuralı
22.5.2003günlü, 4857 sayılı İş Kanunu’nun itiraz konusu bölümün yer aldığı 17. maddesişöyledir :
“Belirsizsüreli iş sözleşmelerinin feshinden önce durumun diğer tarafa bildirilmesigerekir.
İşsözleşmeleri;
a)İşi altı aydan az sürmüş olan işçi için, bildirimin diğer tarafa yapılmasındanbaşlayarak iki hafta sonra,
b)İşi altı aydan birbuçuk yıla kadar sürmüş olan işçi için, bildirimin diğertarafa yapılmasından başlayarak dört hafta sonra,
c)İşi birbuçuk yıldan üç yıla kadar sürmüş olan işçi için, bildirimin diğertarafa yapılmasından başlayarak altı hafta sonra,
d)İşi üç yıldan fazla sürmüş işçi için, bildirim yapılmasından başlayarak sekizhafta sonra,
Feshedilmişsayılır.
Busüreler asgari olup sözleşmeler ile artırılabilir.
Bildirimşartına uymayan taraf, bildirim süresine ilişkin ücret tutarında tazminatödemek zorundadır.
İşverenbildirim süresine ait ücreti peşin vermek suretiyle iş sözleşmesinifeshedebilir.
İşvereninbildirim şartına uymaması veya bildirim süresine ait ücreti peşin ödeyereksözleşmeyi feshetmesi, bu Kanunun 18, 19, 20 ve 21 inci maddesi hükümlerininuygulanmasına engel olmaz. 18 inci maddenin birinci fıkrası uyarınca bu Kanunun18, 19, 20 ve 21 inci maddelerinin uygulanma alanı dışında kalan işçileriniş sözleşmesinin, fesih hakkının kötüye kullanılarak sona erdirildiğidurumlarda işçiye bildirim süresinin üç katı tutarında tazminat ödenir. Fesihiçin bildirim şartına da uyulmaması ayrıca dördüncü fıkra uyarınca tazminatödenmesini gerektirir.
Bumaddeye göre ödenecek tazminatlar ile bildirim sürelerine ait peşin ödenecekücretin hesabında 32 nci maddenin birinci fıkrasında yazılan ücrete ek olarakişçiye sağlanmış para veya para ile ölçülmesi mümkün sözleşme ve Kanundan doğanmenfaatler de göz önünde tutulur”.
B-Dayanılan Anayasa Kuralları
Başvurukararında Anayasa’nın 2., 10., 36., 49. ve 55. maddelerine dayanılmıştır.
IV-İLK İNCELEME
AnayasaMahkemesi İçtüzüğü’nün 8. maddesi gereğince, Tülay TUĞCU, Haşim KILIÇ, SacitADALI, Fulya KANTARCIOĞLU, Ahmet AKYALÇIN, Mehmet ERTEN, A. Necmi ÖZLER, SerdarÖZGÜLDÜR, Şevket APALAK, Serruh KALELİ ve Osman Alifeyyaz PAKSÜT’ünkatılmalarıyla 7.2.2006 gününde yapılan ilk inceleme toplantısında, dosyadaeksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine oybirliğiyle kararverilmiştir.
V-ESASIN İNCELENMESİ
Başvurukararı ve ekleri, işin esasına ilişkin rapor, itiraz konusu Yasa kuralı,dayanılan Anayasa kuralları ve bunların gerekçeleri ile diğer yasama belgeleriokunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü :
Başvurukararında, iş güvencesi kapsamında olan işçilerin kötü niyet tazminatındanyararlandırılmayarak daha az tazminat almalarına neden olunmasının, Anayasa’nın2., 10., 36., 49. ve 55. maddelerine aykırılığı ileri sürülmüştür.
Sürelifesih bildirimi ile sözleşmenin sona erdirilmesinin düzenlendiği ve itirazkonusu bölümün de yer aldığı 4857 sayılı Yasa’nın 17. maddesinde, fesihhakkının amacına aykırı olarak ve karşı tarafa zarar vermek için kullanılmasıdurumunda, iş güvencesinin uygulama alanı dışında kalan işçiler için kötü niyettazminatı ödenmesi öngörülmüştür.
Yasa’nın21. maddesine göre, iş güvencesi kapsamında işine son verilen işçi içinmahkemece feshin geçersizliğine karar verildiğinde, işçi süresinde işe başlamaküzere işverene başvurduğu takdirde işveren, işçiyi süresinde işe başlatmaksuretiyle 21. maddenin birinci fıkrasındaki 4-8 aylık tazminatı ödemeyecek veyaişçiyi işe başlatmadan mahkemece belirlenen tazminatı ödeyecektir.
Yasa’da,haksız feshe karşı iş güvencesi kapsamında kalan işçiler ile iş güvencesikapsamı dışında kalan işçiler arasındaki dengenin, 17. maddenin altıncıfıkrasındaki kötü niyet tazminatı ile kurulmak istenildiği anlaşılmaktadır.
Başvurukararında, iş güvencesi kapsamında olan işçinin Yasa’nın 21. maddesi gereğincealacağı tazminatın, 17. madde kapsamındaki işçinin alacağı kötü niyettazminatından daha düşük olduğu ileri sürülmüş ise de, her iki maddedeki ölçütalınan sürelere bakıldığında Mahkemenin bu iddiasının yerinde olmadığıanlaşılmaktadır.
Anayasa’nın2. maddesinde belirtilen hukuk devleti, eylem ve işlemleri hukuka uygun, insanhaklarına saygılı, bu hak ve özgürlükleri koruyup güçlendiren, her alanda adilbir hukuk düzeni kurup bunu geliştirerek sürdüren, Anayasa’ya aykırı durum vetutumlardan kaçınan, hukukun üstün kurallarıyla kendini bağlı sayan, yargıdenetimine açık, yasaların üstünde yasa koyucunun da uyması gereken Anayasa vetemel hukuk ilkelerinin bulunduğu bilincinde olan devlettir. Bu bağlamda, hukukdevletinde yasa koyucu, yalnız yasaların Anayasa’ya değil, Anayasa’nın deevrensel hukuk ilkelerine uygun olmasını sağlamakla yükümlüdür.
Anayasa’nın10. maddesinde yer verilen “yasa önünde eşitlik ilkesi” hukuksal durumları aynıolanlar için söz konusudur. Bu ilke ile eylemli değil, hukuksal eşitliköngörülmüştür. Eşitlik ilkesinin amacı, aynı durumda bulunan kişilerin yasalarkarşısında aynı işleme bağlı tutulmalarını sağlamak, ayırım yapılmasını veayrıcalık tanınmasını önlemektir. Bu ilkeyle, aynı durumda bulunan kimi kişi vetopluluklara ayrı kurallar uygulanarak yasa karşısında eşitliğin çiğnenmesiyasaklanmıştır. Yasa önünde eşitlik, herkesin her yönden aynı kurallara bağlıtutulacağı anlamına gelmez. Durumlarındaki özellikler, kimi kişiler ya datopluluklar için değişik kuralları ve uygulamaları gerektirebilir. Aynıhukuksal durumlar aynı, ayrı hukuksal durumlar farklı kurallara bağlı tutulursaAnayasa’da öngörülen eşitlik ilkesi zedelenmez.
İşgüvencesi kapsamında olan ve olmayan işçilerin hukuksal konumları aynıolmadığından, bunlar arasında eşitlik karşılaştırması yapılamayacağı gibi sözkonusu işçiler arasında denge kurulmasına, bu bağlamda adaletin sağlanmasıamacına yönelik olarak getirildiği anlaşılan itiraz konusu düzenlemenin hukukdevleti ilkesine de aykırı bir yönü görülmemiştir.
Belirtilennedenlerle kural, Anayasa’nın 2. ve 10. maddelerine aykırı değildir; iptalisteminin reddi gerekir.
İtirazkonusu kuralın, Anayasa’nın 36., 49. ve 55. maddeleriyle ilgisi görülmemiştir.
VI-SONUÇ
22.5.2003günlü, 4857 sayılı “İş Kanunu”nun 17. maddesinin altıncı fıkrasının ikincitümcesinin “...18, 19, 20 ve 21 inci maddelerinin uygulanma alanı dışında kalanişçilerin...” bölümünün Anayasa’ya aykırı olmadığına ve itirazın REDDİNE,7.2.2006 gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Başkan
Tülay TUĞCU
Başkanvekili
Haşim KILIÇ
Üye
Sacit ADALI
Üye
Fulya KANTARCIOĞLU
Üye
Ahmet AKYALÇIN
Üye
Mehmet ERTEN
Üye
A. Necmi ÖZLER
Üye
Serdar ÖZGÜLDÜR
Üye
Şevket APALAK
Üye
Serruh KALELİ
Üye
Osman Alifeyyaz PAKSÜT