ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı : 2006/159
Karar Sayısı : 2010/47
Karar Günü : 24.3.2010
R.G. Tarih-Sayı :18.05.2010-27585
İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN : Ankara 11. Sulh HukukMahkemesi
İTİRAZIN KONUSU : 23.6.1965günlü, 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu'nun 24. maddesinin birinci fıkrasının ''dispanser, klinik, poliklinik niteliğinde olmayan muayenehaneler bu hükmündışındadır.' bölümünün, Anayasa'nın Başlangıç Kısmının altıncı fıkrası ile 5.,10., 12., 17., 20., 35. ve 41. maddelerine aykırılığı savıyla iptaline kararverilmesi istemidir.
I- OLAY
Tapu kütüğünde mesken olarak kayıtlı bulunan bağımsız bölümün,tapuda gösterilen amacı dışında kullanılmasının önlenmesi ve söz konusubağımsız bölümü muayenehane olarak kullanmakta olan kiracının tahliyesine kararverilmesi istemiyle açılan davada, itiraz konusu kuralın Anayasaya aykırıolduğu kanısına varan Mahkeme, iptali istemiyle başvurmuştur.
III- YASA METİNLERİ
A- İtiraz Konusu Yasa Kuralı
23.6.1965 günlü, 634 sayılı Kat MülkiyetiKanunu'nun, iptali istenilen bölümü de içeren 24. maddesi şöyledir:
'Anagayrimenkulün, kütükte mesken, iş veya ticaret yeri olarakgösterilen bağımsız bir bölümünde hastane, dispanser, klinik, poliklinik, eczalaboratuvarı gibi müesseseler kurulamaz; kat maliklerinin buna aykırısözleşmeleri hükümsüzdür;dispanser, klinik, poliklinik niteliğinde olmıyanmuayenehaneler bu hükmün dışındadır.
Anagayrimenkulün, kütükte mesken olarak gösterilen bağımsız birbölümünde sinema, tiyatro, kahvehane, gazino, pavyon, bar, kulüp, dans salonuve emsali gibi eğlence ve toplantı yerleri ve fırın, lokanta, pastahane,süthane gibi gıda ve beslenme yerleri ve imalathane, boyahane, basımevi,dükkan, galeri ve çarşı gibi yerler, ancak kat malikleri kurulunun oybirliğiile vereceği kararla açılabilir.
Bu karar yöneticinin veya kat maliklerinden birinin istemi üzerinebütün bağımsız bölümlerin kat mülkiyeti kütüğündeki sahifelerine şerh verilir.'
B- Dayanılan Anayasa Kuralları
Başvuru kararında Anayasa'nınBaşlangıçKısmının altıncı fıkrası ile 5., 10., 12., 17., 20., 35. ve 41. maddelerinedayanılmıştır.
IV- İLK İNCELEME
Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi uyarınca, Tülay TUĞCU,Haşim KILIÇ, Sacit ADALI, Fulya KANTARCIOĞLU, Ahmet AKYALÇIN, Mehmet ERTEN, A.Necmi ÖZLER, Serdar ÖZGÜLDÜR, Şevket APALAK, Serruh KALELİ ve Osman AlifeyyazPAKSÜT'ün katılımlarıyla 12.12.2006 gününde yapılan ilk inceleme toplantısındadosyada eksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine oybirliğiyle kararverilmiştir.
V- ESASIN İNCELENMESİ
Başvuru kararı ve ekleri, işin esasına ilişkin rapor, itirazkonusu kural, dayanılan Anayasa kuralları ve bunların gerekçeleri ile diğeryasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
1- Kuralın Anlam ve Kapsamı
634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu'nun 24. maddesinin birincifıkrasında, anagayrimenkulün kütükte mesken, iş veya ticaret yeri olarakgösterilen bağımsız bir bölümünde yapılması kesin olarak yasaklanan işlersayılmış; ikinci fıkrasında ise kat malikleri kurulunun oybirliğiyle vereceğikararla açılabilecek olan yerler belirtilmiştir. Maddenin birinci fıkrasınagöre, 'Anagayrimenkulün, kütükte mesken, iş veya ticaret yeri olarakgösterilen bağımsız bir bölümünde hastane, dispanser, klinik, poliklinik, eczalâboratuvarı gibi müesseseler kurulamaz; kat maliklerinin buna aykırısözleşmeleri hükümsüzdür.'Yasakoyucu, genel kuralı bu şekilde saptadıktansonra, buna bir istisna getirmiş ve fıkranın sonunda'dispanser, klinik,poliklinik niteliğinde olmıyan muayenehaneler bu hükmün dışındadır.'kuralınayer vermiştir. Böylece, anagayrimenkulün, kütükte mesken, iş veya ticaret yeriolarak gösterilen bağımsız bir bölümünün dispanser, klinik, poliklinikniteliğinde olmayan 'muayenehane' olarak kullanılması, başkaca bir izne veişleme gerek olmaksızın doğrudan yasadan kaynaklanan bir yetkinin kullanımıçerçevesinde mümkün kılınmıştır.
Yasada yer alan muayenehane kavramının, uygulamada avukatyazıhanelerinin yanında mali müşavirlik veya mühendislik bürolarını dakapsayacak şekilde geniş yorumlandığı görülmektedir.
634 sayılı Yasanın 24. maddesinin ikincifıkrasında ise, kat malikleri kurulunun oybirliğiyle vereceği kararlaaçılabilecek iş ve ticaret yerleri gösterilmiştir. Buna göre, 'Anagayrimenkulün,kütükte mesken olarak gösterilen bağımsız bir bölümünde sinema, tiyatro,kahvehane, gazino, pavyon, bar, kulüp, dans salonu ve emsali gibi eğlence vetoplantı yerleri ve fırın, lokanta, pastahane, süthane gibi gıda ve beslenmeyerleri ve imalâthane, boyahane, basımevi, dükkân, galeri ve çarşı gibi yerler,ancak kat malikleri kurulunun oybirliği ile vereceği kararla açılabilir.'
2- Anayasa'ya Aykırılık Sorunu
İtiraz başvurusunda, kat maliklerinin oybirliğiyle alacakları birkarar olmaksızın mesken nitelikli bir bağımsız bölümde herhangi bir iş veyaticaret yerinin açılması mümkün olmadığı halde, itiraz konusu kural uyarınca,kat maliklerinin kararına bağlı olmaksızın meskende muayenehane açılabilecekolmasının, muayenehane sahiplerine imtiyaz tanınması anlamına geldiği ve budurumun Anayasanın 10. maddesine aykırı olduğu; keza mesken nitelikli birbağımsız bölümde muayenehane işletilmesi halinde ortaya çıkabilecek, hastalıkbulaşması riski, gürültü, insan yoğunluğu vb. istenmeyen durumlar nedeniylediğer kat maliklerinin,özel hayatın ve aile hayatının gizliliği hakkı,mülkiyethakkı,maddi ve manevi varlığını koruma ve geliştirme hakkı,haklardaneşit olarak yararlanma hakkıgibi bir kısım haklarının Anayasaya aykırıolarak sınırlandırıldığı ileri sürülmüştür.
Anayasanın 10. maddesinde 'Herkes, dil, ırk, cinsiyet, siyasidüşünce, felsefi inanç, din, mezhep ve benzeri sebeplerle ayırımgözetilmeksizin kanun önünde eşittir. (') Hiçbir kişiye, aileye, zümreye veyasınıfa imtiyaz tanınamaz. (')' denilmektedir.
Anayasa'nın 10. maddesinde yer verilen eşitlik ilkesi ile eylemlideğil, hukuksal eşitlik öngörülmektedir. Eşitlik ilkesinin amacı, aynı durumdabulunan kişilerin yasalarca aynı işleme tabi tutulmalarını sağlamak ve kişilereyasalar karşısında ayırım yapılmasını ve ayrıcalık tanınmasını önlemektir.Durum ve konumlarındaki özellikler, kimi kişiler ya da topluluklar için değişikkuralları gerekli kılabilir. Aynı hukuksal durumlar aynı, ayrı hukuksaldurumlar farklı kurallara bağlı tutulursa eşitlik ilkesi ihlal edilmiş olmaz.Nitelik ve durumları özdeş olanlar için yasalarla değişik kurallar konulamaz.
Yasal düzenlemeler yapılırken, yasanın kapsamına girebilecekkişiler, varlıklar ve olgular yönünden bir takım sınıflandırmalar yapılması vebuna bağlı olarak sözü edilen kişi, varlık veya olgulardan hangilerinin budüzenlemelerin kapsamına dahil edileceği noktasında karar verilmesikaçınılmazdır. Sorun, sözü edilen bu sınıflandırmaların hangi durumlarda haklıgörülebileceğidir.Kanunların, eşitlikilkesine aykırı olmadığını söyleyebilmek için, sınıflandırmanın anlaşılabilirbir farklılığa dayanması, sınıflandırmanın kanunun amacıyla ilişkili, aklauygun ve adil olması, nedensiz, haksız, keyfi olmaması gerekir.
Yasa koyucu, itiraz konusu kuralla, meskenlerde hastane, dispanservb.lerinin açılmasını uygun görmemiş buna karşılık kat mülkiyetine tabibağımsız bölümde muayenehane açılabilmesine izin vermiş, doktor muayenehanelerinidiğer iş veya ticaret yerlerinden ayırarak bunları farklı niteliktedeğerlendirmiştir. Yapılan bu sınıflandırmanın haklı bir nedene dayanmadığı,makul olmadığı, nedensiz olduğu, benzer durumda bulunanları kapsamına almadığısöylenemez. Aksine, yasa koyucunun, çeşitli sosyal ve ekonomik verilerden vegereksinimlerden hareket ederek doktor muayenehanelerini diğer iş ve ticaretyerlerinden ayrı bir kategoriye koyma ihtiyacını hissetmiş olduğunun kabulügerekir.
Açıklanan nedenlerle, itiraz konusu kural Anayasanın 10. maddesineaykırı değildir. Başvurunun reddi gerekir.
Kuralın Anayasanın Başlangıç Kısmının altıncıfıkrası ile 5., 12.,17., 20., 35ve 41. maddeleriyle ilgisi görülmemiştir.
VI- SONUÇ
23.6.1965 günlü, 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu'nun 24.maddesinin birinci fıkrasının ' ' dispanser, klinik, poliklinik niteliğindeolmıyan muayenehaneler bu hükmün dışındadır.' bölümünün Anayasa'ya aykırıolmadığına ve itirazın REDDİNE, 24.3.2010 gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Başkan
Haşim KILIÇ
Başkanvekili
Osman Alifeyyaz PAKSÜT
Üye
Fulya KANTARCIOĞLU
Üye
Ahmet AKYALÇIN
Üye
Mehmet ERTEN
Üye
Fettah OTO
Üye
Serdar ÖZGÜLDÜR
Üye
Şevket APALAK
Üye
Serruh KALELİ
Üye
Zehra Ayla PERKTAŞ
Üye
Recep KÖMÜRCÜ