Anasayasa Mahkemesi - Norm Denetimi - E.2006/28, K.2006/108 Sayılı Karar - 23/11/2006

ANAYASAMAHKEMESİ KARARI

Esas Sayısı : 2006/28

Karar Sayısı : 2006/108

Karar Günü : 23.11.2006

Resmi Gazete Tarih-Sayısı : 17.05.2007-26525

İPTAL DAVASINI AÇAN : Türkiye Büyük Millet Meclisiüyeleri Ali TOPUZ, Haluk KOÇ ile birlikte 121 milletvekili

İPTAL DAVASININ KONUSU : 27.12.2005 günlü,5437 sayılı 2006 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu'na bağlı K Cetveli'nin “III.FAZLA ÇALIŞMA ÜCRETİ” başlıklı bölümünün “B. Aylık Maktu Fazla Çalışma Ücreti”kısmının (2) numaralı bendinin;

1- İkinci paragrafının “… (10.7.2004 tarihli ve 5216 sayılı Kanunuyarınca bu illerin sınırları içine alınan ilçeler ile ilk kademe belediyelerhariç)…” bölümünün,

2- Son paragrafının “… 10.7.2004 tarihli ve 5216 sayılı Kanunuyarınca büyükşehir sınırları içine alınan ilçeler hariç …” bölümünün,

Anayasa'nın 2., 10. ve 11. maddelerine aykırılığı savıylaiptallerine ve yürürlüklerinin durdurulmasına karar verilmesi istemidir.

II-YASA METİNLERİ

A- İptali İstenen Yasa Kuralları

5437 sayılı Yasa'ya bağlı K Cetveli'nin “III. FAZLA ÇALIŞMAÜCRETİ” başlıklı bölümünün “B. Aylık Maktu Fazla Çalışma Ücreti” kısmınıniptali istenen kuralları da içeren (2) numaralı bendi şöyledir:

“2. Belediyeler ile bunlara bağlı müstakil bütçeli kamu tüzelkişiliğini haiz kuruluşlarda (iktisadi işletmeler hariç), görevlerinin niteliğigereği 657 sayılı Kanunda belirtilen çalışma süre ve saatlerine bağlıolmaksızın zabıta ve itfaiye zabıta ve itfaiye hizmetlerinde fiilen çalışanpersonel (destek hizmeti yürüten personel hariç) ile kadrolu olarak fiilençalışan koruma ve güvenlik personeline belediye meclisi kararı ile tespitedilen miktar, fazla çalışma ücreti olarak maktuen ödenir.

Ancak, bunlara ödenecek aylık fazla mesai ücreti en son yapılanresmi nüfus sayımına göre belediye nüfusu;

- 250.000'e kadar olanlar için 116 Yeni Türk Lirasını,

- 250.000 ile 1.000.000 arasında olanlar için 200 Yeni TürkLirasını,

- 1.000.000'dan fazla olanlar için 232 Yeni Türk Lirasını,

- Ankara, İstanbul ve İzmir Büyükşehir Belediyeleri dışındakibüyükşehirlerin itfaiye personeli için 232 Yeni Türk Lirasını,

- Ankara, İstanbul ve İzmir büyükşehir sınırları içerisindekileriçin (10.7.2004 tarih ve 5216 sayılı Kanun uyarınca bu illerinsınırları içine alınan ilçeler ile ilk kademe belediyeleri hariç) 315Yeni Türk Lirasını,

geçemez.

Yukarıdaki hükümlerin uygulanmasında, 10.7.2004 tarihli ve5216 Kanun uyarınca büyükşehir sınırları içine alınan ilçeler hariç büyükşehirsınırları içerisindeki ilçe belediyeleri, içinde bulundukları büyükşehirnüfusuna tabidir.”

B- Dayanılan Anayasa Kuralları

Dava dilekçesinde, iptali istenilen kuralların Anayasa'nın 2., 10.ve 11. maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür.

III- İLK İNCELEME

Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi uyarınca, Tülay TUĞCU,Haşim KILIÇ, Sacit ADALI, Fulya KANTARCIOĞLU, Ahmet AKYALÇIN, Mehmet ERTEN, A.Necmi ÖZLER, Serdar ÖZGÜLDÜR, Şevket APALAK, Serruh KALELİ ve Osman AlifeyyazPAKSÜT'ün katılımlarıyla 27.2.2006 gününde yapılan ilk inceleme toplantısında,dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine, yürürlüğüdurdurma isteminin bu konudaki raporun hazırlanmasından sonra kararabağlanmasına oybirliği ile karar verilmiştir.

IV- ESASIN İNCELENMESİ

Dava dilekçesi ve ekleri, işin esasına ilişkin rapor, iptaliistenilen Yasa kuralları, dayanılan Anayasa kuralları ve bunların gerekçeleriile diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüpdüşünüldü.

Dava dilekçesinde, 5216 sayılı Yasa uyarınca Ankara,İstanbul ve İzmir büyükşehir sınırları içine alınan ilçeler ile ilk kademebelediyelerinin, bu illerin sınırları içerisindeki diğer belediyeler ile aynıstatü, hak ve yetkiye sahip oldukları, diğer bir anlatımla aynı hukuksaldurumda bulundukları, bunlar arasında yasa ile ayırım yapılmasının haklı birnedene dayanmadığı, bu nedenle Kural'ın Anayasa'nın 2., 10. ve 11. maddelerineaykırı olduğu ileri sürülmüştür.

İptali istenen kurallarda, 5216 sayılı Yasa ile Büyükşehirbelediyeleri sınırlarına alınan ilçe ve ilk kademe belediyeleri ile bu Yasa'nınyürürlüğe girmesinden önce büyükşehir belediyelerinin sınırları içinde bulunanbelediyelerde ve bunlara bağlı müstakil bütçeli kamu tüzel kişiliğine sahipkuruluşlarda çalışan zabıta, itfaiye, koruma ve güvenlik personeli için farklımiktarlarda fazla mesai ücreti ödenmesi öngörülmüştür.

Anayasa'nın 10. maddesinde, “Herkes, dil, ırk, renk, cinsiyet,siyasi düşünce, felsefi inanç, din, mezhep ve benzeri sebeplerle ayırımgözetilmeksizin kanun önünde eşittir. Hiçbir kişiye, aileye, zümreye veyasınıfa imtiyaz tanınamaz. Devlet organları ve idare makamları bütünişlemlerinde kanun önünde eşitlik ilkesine uygun olarak hareket etmekzorundadırlar.” denilmektedir. Bu yasak, birbirinin aynı durumunda olanlaraayrı kuralların uygulanmasını, ayrıcalıklı kişi ve toplulukların yaratılmasınıengellemektedir. Aynı durumda olanlar için farklı düzenleme eşitliğe aykırılıkoluşturur. Anayasa'nın amaçladığı eşitlik, mutlak ve eylemli eşitlik değilhukuksal eşitliktir. Aynı hukuksal durumlar aynı, ayrı hukuksal durumlar ayrıkurallara bağlı tutulursa Anayasa'nın öngördüğü eşitlik çiğnenmiş olmaz. Başkabir anlatımla, kişisel nitelikleri ve durumları özdeş olanlar arasında değişikuygulamalar yapılamaz.

Bütün belediyelerde çalışan zabıta, itfaiye, koruma ve güvenlikgörevlisi personel başta 5393 sayılı Belediye Kanunu olmak üzere, 657 sayılıDevlet Memurları Kanunu'na ve bazı durumlarda 5216 sayılı Büyükşehir BelediyesiKanunu'na tabidirler. Ancak, değişik belediyelerde çalışan personelin aynıyasalara tabi olmaları mutlak bir biçimde aynı özlük haklarına sahip olmalarınıgerektirmez. Özlük hakkının çeşitli kişiler için farklı biçimlerde öngörülmesi;çalışılan yerin özelliğine, çalışma koşullarının yoğunluğuna, merkeze olanuzaklığa, ekonomik gelişmişliğe, geçim koşullarına ve çalıştırılan kişilerintemin edilmesindeki zorluğa bağlı olarak değişebilir. 5216 sayılı Yasa'nınyürürlüğe girmesinden önce Ankara, İstanbul veya İzmir Büyükşehir Belediyelerisınırları içinde bulunan ilçe belediyeleri ile bu Yasanın yürürlüğe girmesindensonra anılan Büyükşehir Belediyelerine katılan ilk kademe ve ilçebelediyelerinde çalışan zabıta, itfaiye, koruma ve güvenlik görevlilerininçalışma koşulları farklıdır.

Bu farklılık nedeniyle, 5216 sayılı Yasa ile Ankara, İstanbul veİzmir Büyükşehir Belediyelerine katılan ilçe ve ilk kademe belediyelerindeçalışan zabıta, itfaiye, koruma ve güvenlik personeli ile daha önce BüyükşehirBelediye sınırları içinde bulunan belediyelerde çalışan zabıta, itfaiye, korumave güvenlik görevlilerinin aynı yasa kurallarına tabi tutulmamaları Anayasa'nın10. maddesindeki eşitlik ilkesine aykırı değildir. İptal isteminin reddigerekir.

İptali istenen kuralların Anayasa'nın 2. ve 11. maddeleri ileilgisi görülmemiştir.

V- YÜRÜRLÜĞÜN DURDURULMASI İSTEMİ

27.12.2005 günlü, 5437 sayılı “2006 Yılı Merkezi Yönetim BütçeKanunu”na bağlı K-CETVELİ'nin “III. FAZLA ÇALIŞMA ÜCRETİ” başlıklı bölümünün“B. Aylık Maktu Fazla Çalışma Ücreti” kısmının (2) numaralı bendinin;

1- İkinci paragrafının “ ... (10.7.2004 tarihli ve 5216 sayılıKanun uyarınca bu illerin sınırları içine alınan ilçeler ile ilk kademebelediyeler hariç) ...” bölümü,

2- Son paragrafının “ ... 10.7.2004 tarihli ve 5216 sayılı Kanunuyarınca büyükşehir sınırları içine alınan ilçeler hariç ...” bölümü,

23.11.2006 günlü, E. 2006/28, K. 2006/108 sayılı kararlareddedildiğinden, bu bölümlere ilişkin YÜRÜRLÜĞÜN DURDURULMASI İSTEMİNİNREDDİNE, 23.11.2006 gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

VI- SONUÇ

27.12.2005 günlü, 5437 sayılı “2006 Yılı Merkezi Yönetim BütçeKanunu”na bağlı K-CETVELİ'nin “III. FAZLA ÇALIŞMA ÜCRETİ” başlıklı bölümünün“B. Aylık Maktu Fazla Çalışma Ücreti” kısmının (2) numaralı bendinin;

1- İkinci paragrafının “ ... (10.7.2004 tarihli ve 5216 sayılıKanun uyarınca bu illerin sınırları içine alınan ilçeler ile ilk kademebelediyeler hariç) ...” bölümünün,

2- Son paragrafının “ ... 10.7.2004 tarihli ve 5216 sayılı Kanunuyarınca büyükşehir sınırları içine alınan ilçeler hariç ...” bölümünün,

Anayasa'ya aykırı olmadığına ve iptal isteminin REDDİNE,23.11.2006 gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Full & Egal Universal Law Academy