ANAYASAMAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı : 2006/53
Karar Sayısı : 2009/21
Karar Günü : 5.2.2009
R.G. Tarih-Sayı :28.03.2009-27183
İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN MAHKEMELER:
1- Askeri Yüksek İdare Mahkemesi Üçüncü Dairesi (Esas: 2006/53)
2- Ankara Birinci İdare Mahkemesi(Esas: 2007/27)
İTİRAZLARIN KONUSU: 4.7.2001 günlü, 631sayılı Memurlar ve Diğer Kamu Görevlilerinin Mali ve Sosyal HaklarındaDüzenlemeler ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde DeğişiklikYapılması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin 17. maddesinin Anayasa'nın 10.maddesine aykırılığı savıyla iptali istemidir.
I- OLAY
Bakılmakta olan davalarda, itiraz konusu kuralın Anayasa'yaaykırılık savının ciddi olduğu kanısına varan Mahkemeler iptali için başvurmuşlardır.
III- YASA METİNLERİ
A- İtiraz Konusu Kanun Hükmünde Kararname Kuralı
4.7.2001 günlü, 631 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin, 17.maddesi şöyledir:
"27/7/1967 tarihli ve 926 sayılı Türk Silahlı KuvvetleriPersonel Kanununa tabi olup profesör ve doçent unvanına sahip subaylardanöğretim görevlisi olarak usulüne uygun bir şekilde akademik kariyerinikullanabilecekleri yerlere atanan (...) subaylara ödenen görev tazminatı aynırütbe ve kıdemdeki emsali subaylardan fazla olamaz."
B- İlgili Kanun Hükmünde Kararname Kuralları
631 ve 375 sayılı KHK'lerin ilgili görülen kuralları şöyledir:
a- 631 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 11. maddesiyle 27.6.1989günlü, 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 1. maddesine eklenen (C)bendinin (1) Numaralı alt bendi şöyledir:
"(A) bendi kapsamına giren ve temsil tazminatı almayanpersonelden;
1- 7.000'den daha düşük göstergeler üzerinden makam veya yüksekhakimlik tazminatı öngörülen kadrolara atanmış olanlara, 15.000 göstergerakamını geçmemek üzere Bakanlar Kurulunca tespit edilecek göstergerakamlarının memur aylıklarına uygulanan katsayı ile çarpımı sonucundabulunacak miktarda görev tazminatı ödenir."
b- 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 1. maddesinin (A) bendişöyledir:
"Aylıklarını 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu, 926 sayılıTürk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanunu, 3466 sayılı Uzman Jandarma Kanunu,2914 sayılı Yükseköğretim Personel Kanunu ve 2802 sayılı Hakimler ve SavcılarKanununa göre almakta olan personele 1000 gösterge rakamı üzerinden memuriyettaban aylığı ödenir."
C- Dayanılan Anayasa Kuralı
Başvuru kararlarında itiraz konusu kuralın Anayasa'nın 10.maddesine aykırı olduğu ileri sürülmüştür.
IV- İLK İNCELEME
Anayasa Mahkemesi'nin İçtüzüğü'nün 8. maddesi gereğince yapılanilk inceleme toplantılarında, dosyalarda eksiklik bulunmadığından işin esasınınincelenmesine karar verilmiştir.
V- BİRLEŞTİRME KARARI
4.7.2001 günlü, 631 sayılı Memurlar ve Diğer kamu GörevlilerininMali ve Sosyal Haklarında Düzenlemeler ile Bazı Kanun ve Kanun HükmündeKararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin 17.maddesinin iptali istemiyle yapılan itiraz başvurusuna ilişkin davanın,aralarındaki hukuki irtibat nedeniyle 2006/53 esas sayılı dava ileBİRLEŞTİRİLMESİNE, esasının kapatılmasına, esas incelemenin 2006/53 esas sayılıdosya üzerinden yürütülmesine, 21.3.2007 gününde karar verilmiştir.
VI- ESASIN İNCELENMESİ
Başvuru kararları ve ekleri, işin esasına ilişkin rapor, itirazkonusu ve ilgili görülen kurallar, dayanılan Anayasa kuralları ve bunlarıngerekçeleri ile diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüpdüşünüldü:
A- Anlam ve Kapsam
631 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 11. maddesiyle 375 sayılıKanun Hükmünde Kararname'nin 1. maddesine eklenen (C) bendinde, temsiltazminatı almayan ve 7.000'den daha düşük göstergeler üzerinden makam veyayüksek hakimlik tazminatı öngörülen kadrolara atanmış olan personele görevtazminatı ödeneceği belirtilmiştir. Görev tazminatı, kamu görevlileri içinmakam tazminatına bağlanmak suretiyle, görevle bağlantılı olarak getirilmiştir.
926 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanunu'na tabiprofesör ve doçent unvanına sahip subaylardan öğretim görevlisi olarak usulüneuygun bir şekilde akademik kariyerini kullanabilecekleri yerlere atanansubaylar bu görevde bulunmaları nedeniyle makam tazminatına ve bu tazminatıalmaları nedeniyle de görev tazminatına hak kazanmaktadırlar. İtiraz konusukuralda, kapsamdaki bu profesör ve doçentlere ödenen görev tazminatının aynırütbe ve kıdemdeki emsali subaylardan fazla olamayacağı öngörülmüştür.
B- Anayasa'ya Aykırılık Sorunu
Başvuru kararlarında, görev tazminatının makam tazminatınabağlanmak suretiyle görevle bağlantılı olarak getirildiği, görev tazminatı almabakımından 2914 sayılı Yükseköğretim Personel Kanunu'na tabi diğer öğretimelemanı profesör ve doçentlerle aynı hukuksal durumda olan Türk SilahlıKuvvetlerinde görevli, madde kapsamındaki profesör ve doçentlerintazminatlarının öğretim üyeliği hizmeti dışında aynı rütbe ve kıdemdekisubaylarla kıyaslama yapılarak sınırlandırılmasının hukuken kabul edilebilir haklıbir nedeninin bulunmadığı, hukuk devletinin, hukukun üstünlüğünedayandığı bunun da kanun önünde eşitlik ilkesinin ana unsurlarından birinioluşturduğu, sözkonusu profesör ve doçentlerin bu statüleri nedeniyle aynızamanda diğer yükseköğretim kurumlarındaki öğretim elemanları için 2914 sayılıYasa'da öngörülen ödenek ve mali haklardan da yararlandıkları, görevtazminatının tamamen öğretim üyeliği görevinin özelliği ve niteliği göz önündebulundurularak belirlenmesi nedeniyle askeri rütbe ve kıdemin bu tazminatınbelirlenmesinde etkisinin olmaması gerektiği, bu nedenle kuralın Anayasa'nın10. maddesine aykırı olduğu ileri sürülmüştür.
Anayasa'nın 10. maddesinde, herkesin, dil, ırk, renk, cinsiyet,siyasî düşünce, felsefî inanç, din, mezhep ve benzeri sebeplerle ayırımgözetilmeksizin kanun önünde eşit olduğu, hiçbir kişiye, aileye, zümreye veyasınıfa imtiyaz tanınamayacağı, Devlet organları ve idare makamlarının bütünişlemlerinde kanun önünde eşitlik ilkesine uygun olarak hareket etmek zorundaolduğu belirtilmiştir. Bu ilke, birbirinin aynı durumunda olanlara ayrıkuralların uygulanmasını, ayrıcalıklı kişi ve toplulukların yaratılmasınıengellemektedir. Aynı durumda olanlar için farklı düzenleme eşitliğe aykırılıkoluşturur. Anayasa'nın amaçladığı eşitlik, mutlak ve eylemli eşitlik değilhukuksal eşitliktir. Aynı hukuksal durumlar aynı, ayrı hukuksal durumlar ayrıkurallara bağlı tutulursa Anayasa'nın öngördüğü eşitlik ilkesi ihlal edilmişolmaz. Kişisel nitelikleri ve durumları özdeş olanlar arasında, yasalarakonulan kurallarla değişik uygulamalar yapılamaz.
Yükseköğretim kurum ve kuruluşlarına Anayasa'nın 130., 131. ve132. maddelerinde yer verilmiştir. 132. maddede Türk Silahlı Kuvvetlerine bağlıyükseköğretim kurumlarının özel yasalarının hükümlerine tabi olacağıbelirtilmekle birlikte, bunların bilimsel özerkliğinin, akademik çalışmalarınınve öğretim elemanlarının anayasal güvence altında olduğu açıktır. Yükseköğretimkurumlarındaki öğretim elemanları, Anayasa'da kendine özgü önem ve değerdedüşünülerek düzenlenmiştir. Yükseköğretim kurumlarının Anayasa'nın 130.maddesinde bilimsel özerkliğe sahip kamu tüzel kişileri olarak tanımlanmasıylagüdülen amacın, çeşitli çevrelerin, yükseköğretim çalışmaları ile öğretim ve eğitimietki altında tutabilmeleri yolunu kapatmak ve bu faaliyetlerin bilimselgerekler ve gereksinmelerden başka, herhangi bir dış etkiden uzak kalacakortamda sürdürülmesini sağlamak olduğunda kuşku yoktur.
İtiraz konusu kuralla, 926 sayılı Yasa'ya tabi olup profesör vedoçent unvanına sahip subaylardan öğretim görevlisi olarak usulüne uygun birşekilde akademik kariyerini kullanabilecekleri yerlere atanan subaylara ödenengörev tazminatının aynı rütbe ve kıdemdeki emsali subaylardan fazla olamayacağıbelirtilerek, öğretim üyeleri yönünden bir sınırlama getirilmektedir. Busubaylara diğer subaylardan farklı tazminat ve ödenek verilmesi öğretim üyeliğigörevinin gereğidir. Görev tazminatı, öğretim üyeliği görevinin niteliği veözelliği gözönünde bulundurularak saptandığına göre rütbe ve kıdem, tazminatınbelirlenmesinde etkileyici olmamalıdır. Başka bir anlatımla, bu tazminatilgililere, belirli bir rütbe ve kıdemde oldukları için değil, usulüne uygunbir şekilde akademik kariyerini kullanabilecekleri yerlere atanan profesör vedoçent oldukları için verilmektedir.
Kural kapsamındaki profesör ve doçent unvanına sahip subaylar, bugörev gereği görev tazminatı alma hakkını kazanma bakımından diğeryükseköğretim kurumlarında görev yapan öğretim elemanlarıyla aynı hukuksaldurumdadır. Sözkonusu profesör ve doçentlerin, öğretim üyeliği hizmetidışındaki bir hizmetle kıyaslama yapılmak suretiyle, görev tazminatlarınınsınırlandırılması askeri hizmetin gereklerinden kaynaklanan bir nedene dedayandırılamaz.
Açıklanan nedenle itiraz konusu kural Anayasa'nın 10. maddesineaykırıdır. İptali gerekir.
VII- SONUÇ
4.7.2001 günlü, 631 sayılı Memurlar ve Diğer Kamu GörevlilerininMali ve Sosyal Haklarında Düzenlemeler ile Bazı Kanun ve Kanun HükmündeKararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin 17. maddesinin Anayasa'ya aykırıolduğuna ve İPTALİNE, 5.2.2009 gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Başkan
Haşim KILIÇ
Başkanvekili
Osman Alifeyyaz PAKSÜT
Üye
Sacit ADALI
Üye
Fulya KANTARCIOĞLU
Üye
Ahmet AKYALÇIN
Üye
Mehmet ERTEN
Üye
Mustafa YILDIRIM
Üye
A. Necmi ÖZLER
Üye
Serdar ÖZGÜLDÜR
Üye
Şevket APALAK
Üye
Zehra Ayla PERKTAŞ