Anasayasa Mahkemesi - Norm Denetimi - E.2006/60, K.2006/51 Sayılı Karar - 17/04/2006

ANAYASAMAHKEMESİ KARARI

Esas Sayısı : 2006/60

Karar Sayısı: 2006/51

Karar Günü : 17.4.2006

R.G. Tarih-Sayı :04.11.2006-26336

İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: Hakkari Ağır CezaMahkemesi

İTİRAZIN KONUSU : 19.3.1969 günlü, 1136 sayılıAvukatlık Kanunu'nun 2.5.2001 günlü, 4667 sayılı Yasa ile değiştirilen 168.maddesinin ve bu maddeye dayanılarak hazırlanan Avukatlık Asgari ÜcretTarifesinin 13. maddesinin üçüncü fıkrasının, Anayasa'nın 7., 10., 55., 73.,128. ve 161. maddelerine aykırılığı savıyla iptali istemidir.

I- OLAY

466 sayılı Kanun Dışı Yakalanan Veya Tutuklanan Kimselere TazminatVerilmesi Hakkında Kanun gereğince maddi ve manevi tazminat ödenmesi istemiyleHazine'ye karşı açılan davada, 1136 sayılı Yasa'nın 168. maddesi ile bu maddeyedayanılarak hazırlanan ve 4.12.2005 günlü, 26013 sayılı Resmî Gazete'deyayımlanarak yürürlüğe giren Avukatlık Asgari Ücret Tarifesinin 13. maddesininüçüncü fıkrasının Anayasa'ya aykırı olduğu kanısına varan Mahkeme, iptalleriiçin başvurmuştur.

III- İTİRAZ KONUSU YASA KURALI

1136 sayılı Avukatlık Kanunu'nun, 2.5.2001 günlü, 4667 sayılı Yasaile değiştirilen itiraz konusu 168. maddesi şöyledir:

“Madde 168.- Baronun yönetim kurulları, her yılEylül ayı içerisinde, yargı yerlerindeki işlemler ile diğer işlemlerdenalınacak avukatlık ücretinin asgarî hadlerini gösteren birer tarife hazırlayarakTürkiye Barolar Birliğine gönderirler.

Türkiye Barolar Birliği Yönetim Kurulunca, baro yönetimkurullarının teklifleri de göz önüne alınmak suretiyle uygulanacak tarife oyılın Ekim ayı sonuna kadar hazırlanarak Adalet Bakanlığına gönderilir. Bu tarifeAdalet Bakanlığına ulaştığı tarihten itibaren bir ay içinde Bakanlıkça kararverilmediği veya tarife onaylandığı takdirde kesinleşir. Ancak Adalet Bakanlığıuygun bulmadığı tarifeyi bir daha görüşülmek üzere, gösterdiği gerekçesiylebirlikte Türkiye Barolar Birliğine geri gönderir. Geri gönderilen bu tarife,Türkiye Barolar Birliği Yönetim Kurulunca üçte iki çoğunlukla aynen kabuledildiği takdirde onaylanmış, aksi halde onaylanmamış sayılır; sonuç TürkiyeBarolar Birliği tarafından Adalet Bakanlığına bildirilir. 8 inci maddeninaltıncı fıkrası hükümleri kıyasen uygulanır.

Avukatlık ücretinin takdirinde, hukukî yardımın tamamlandığı veyadava sonunda hüküm verildiği tarihte yürürlükte olan tarife esas alınır.”

IV- İLK İNCELEME

Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi uyarınca yapılan ilkinceleme toplantısında, başvuru kararı ve ekleri, ilk inceleme raporu, itirazkonusu Yasa kuralı, ilgili Anayasa kuralları ve bunların gerekçeleri ile diğeryasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

A- Anayasa Mahkemesi'nin Görevi Sorunu

Anayasa Mahkemesi'nin görev ve yetkilerinin belirtildiğiAnayasa'nın 148. maddesinde “Anayasa Mahkemesi, kanunların, kanunhükmünde kararnamelerin ve Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğünün Anayasayaşekil ve esas bakımlarından uygunluğunu denetler. Anayasa değişikliklerini isesadece şekil bakımından inceler ve denetler. Ancak, olağanüstü hallerde,sıkıyönetim ve savaş hallerinde çıkarılan kanun hükmünde kararnamelerin şekil veesas bakımından Anayasaya aykırılığı iddiasıyla, Anayasa Mahkemesinde davaaçılamaz.” denilmiştir.

Anayasa'nın 152. ve 2949 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu veYargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 28. maddesine göre de, bir davaya bakmaktaolan mahkeme, o dava sebebiyle uygulanacak bir yasa veya yasa hükmündekararnamenin hükümlerini Anayasa'ya aykırı görürse, bu konuda karar verilmesiiçin Anayasa Mahkemesi'ne başvurabilir.

Bu nedenle Avukatlık Asgari Ücret Tarifesinin iptali isteminiincelemek Anayasa Mahkemesi'nin görevine girmediğinden, bu yöndeki başvurunun,başvuran Mahkeme'nin yetkisizliği nedeniyle reddi gerekir.

B- Davada Uygulanacak Kural Sorunu

Anayasa'nın 152. ve 2949 sayılı Yasa'nın 28. maddesine göremahkemeler, bakmakta oldukları davalarda uygulayacakları bir yasa veya yasahükmünde kararnamenin hükümlerini Anayasa'ya aykırı görürler veya taraflardanbirinin ileri sürdüğü aykırılık iddiasının ciddi olduğu kanısına varırlarsa ohükmün iptali için Anayasa Mahkemesi'ne başvurmaya yetkilidirler. Ancak, bukurallar uyarınca bir mahkemenin Anayasa Mahkemesi'ne başvurabilmesi içinelinde yöntemince açılmış ve görevine giren bir dava bulunması ve iptaliistenen kuralın da o davada uygulanacak olması gerekmektedir. Uygulanacak yasakuralları, davanın değişik evrelerinde ortaya çıkan sorunların çözümünde veyadavayı sonuçlandırmada olumlu ya da olumsuz yönde etki yapacak niteliktebulunan kurallardır.

İtiraz yoluna başvuran Mahkeme'de bakılmakta olan dava,davacıların 1999 yılında tutuklandıktan sonra yargılanmaları sonucunda beraatetmeleri nedeniyle, haksız olarak tutuklandıklarından bahisle 466 sayılı KanunDışı Yakalanan Veya Tutuklanan Kimselere Tazminat Verilmesi Hakkında Kanunhükümleri gereğince maddi ve manevi tazminat ödenmesine hükmedilmesi istemiyleaçılmıştır.

1136 sayılı Avukatlık Kanunu'nun 2.5.2001 günlü, 4667 sayılı Yasaile değiştirilen 168. maddesinin birinci fıkrasında, baronun yönetimkurullarının, her yıl Eylül ayı içerisinde, yargı yerlerindeki işlemler ilediğer işlemlerden alınacak avukatlık ücretinin asgari hadlerini gösteren birertarife hazırlayarak Türkiye Barolar Birliğine gönderecekleri; ikincifıkrasında, Türkiye Barolar Birliği Yönetim Kurulunca, baro yönetimkurullarının teklifleri de gözönüne alınmak suretiyle uygulanacak tarifenin oyılın Ekim ayı sonuna kadar hazırlanarak Adalet Bakanlığına gönderileceği, butarifenin, Adalet Bakanlığına ulaştığı tarihten itibaren bir ay içindeBakanlıkça karar verilmediği veya onaylandığı takdirde kesinleşeceği, ancak AdaletBakanlığının uygun bulmadığı tarifeyi bir daha görüşülmek üzere, gösterdiğigerekçesiyle birlikte Türkiye Barolar Birliğine geri göndereceği, gerigönderilen bu tarifenin, Türkiye Barolar Birliği Yönetim Kurulu'nca üçte ikiçoğunlukla aynen kabul edildiği takdirde onaylanmış, aksi halde onaylanmamışsayılayacağı, sonucun Türkiye Barolar Birliği tarafından Adalet Bakanlığı'nabildirileceği, 8. maddenin altıncı fıkrası hükümlerinin kıyasen uygulanacağı veüçüncü fıkrasında da, avukatlık ücretinin takdirinde, hukuki yardımıntamamlandığı veya dava sonunda hüküm verildiği tarihte yürürlükte olantarifenin esas alınacağı belirtilmiştir.

1136 sayılı Avukatlık Kanunu'nun 168. maddesinin, Avukatlık AsgariÜcret Tarifesinin hazırlanma, onaylanma ve kesinleşme sürecini düzenleyenbirinci ve ikinci fıkralarının bakılmakta olan davada uygulanacak kural kabuledilebilmesi için, doğrudan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesinden kaynaklanan biruyuşmazlığın bulunması ve sözkonusu kuralların da uyuşmazlığın sona erdirilmesineolumlu ya da olumsuz katkı sağlayacak nitelikte olması gerekir. Mahkeme'degörülmekte olan dava ise, 466 sayılı Yasa'dan kaynaklanmış olup, davanın kabulühalinde, 1136 sayılı Avukatlık Kanunu'nun 168. maddesinin üçüncü fıkrasına görehüküm verildiği tarihte yürürlükte olan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesiuyarınca hazine aleyhine vekalet ücretine hükmedilecek olmasının, bu Tarifeninhazırlanma, onaylanma ve kesinleşme sürecini düzenleyen birinci ve ikincifıkralarını, davada uygulanacak kural haline getirmeyeceği açıktır.

Bu durumda, 1136 sayılı Yasa'nın 168. maddesinin birinci ve ikincifıkralarının bakılmakta olan davada uygulanma olanağı bulunmadığından, bufıkralara yönelik başvurunun Mahkeme'nin yetkisizliği nedeniyle reddi gerekir.

C- On Yıllık Süre Sorunu

1136 sayılı Avukatlık Kanunu'nun 168. maddesinin iptali istenenüçüncü fıkrasına yönelik olarak daha önce yapılan başvuru 3.3.2004 günlü,E.2002/126, K.2004/27 sayılı kararla esastan incelenerek reddedilmiş ve bukarar 19.2.2005 günlü, 25732 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanmıştır.

Anayasa'nın 152. ve 2949 sayılı Yasa'nın 28. maddesine göre,Anayasa Mahkemesi'nin işin esasına girerek verdiği ret kararının ResmîGazete'de yayımlanmasından sonra on yıl geçmedikçe aynı yasa hükmünün Anayasa'yaaykırılığı iddiasıyla tekrar Anayasa Mahkemesi'ne başvurulamaz.

Anayasa Mahkemesi'nce işin esasına girilerek, hakkında ret kararıverilen itiraz konusu kuralla ilgili yeni bir başvurunun yapılabilmesi için,önceki kararın Resmi Gazete'de yayımlandığı 19.2.2005 gününden başlayarakgeçmesi gereken on yıllık süre henüz geçmemiştir.

Bu nedenle belirtilen fıkraya yönelik başvurunun, Anayasa'nın 152.ve 2949 sayılı Yasa'nın 28. maddesi uyarınca reddi gerekir.

V- SONUÇ

A- Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi'nin 13. maddesinin üçüncüfıkrasının iptaline ilişkin başvurunun, başvuran Mahkeme'nin yetkisizliğinedeniyle REDDİNE,

B- 19.3.1969 günlü, 1136 sayılı “Avukatlık Kanunu”nun 2.5.2001günlü, 4667 sayılı Yasa ile değiştirilen 168. maddesinin;

1- Birinci ve ikinci fıkralarının, itiraz başvurusunda bulunanMahkeme'nin bakmakta olduğu davada uygulanma olanağı bulunmadığından, bufıkralara ilişkin başvurunun Mahkeme'nin yetkisizliği nedeniyle REDDİNE,

2- Üçüncü fıkrasının iptaline ilişkin itirazın, Anayasa'nın 152.ve 2949 sayılı Yasa'nın 28. maddelerinin son fıkraları gereğince REDDİNE,

17.4.2006 gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Full & Egal Universal Law Academy