ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı : 2007/104
Karar Sayısı : 2008/164
Karar Günü : 20.11.2008
R.G. Tarih-Sayı :03.04.2009-27189
İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: Ankara 7. İdareMahkemesi
İTİRAZIN KONUSU: 24.2.1983 günlü, 2802 sayılıHakimler ve Savcılar Kanunu'nun 29.6.2006 günlü, 5536 sayılı Yasa'nın 3.maddesiyle değiştirilen 106. maddesinin beşinci fıkrasının ''375 sayılı KanunHükmünde Kararname kapsamında yapılan ödemeler'' bölümünün, Anayasa'nın 2., 5.ve 10. maddelerine aykırılığı savıyla iptali istemidir.
I- OLAY
Kamu personeli yabancı dil seviye tespit sınavından yeterli puanalınmasına rağmen, hakim ve savcılara yabancı dil tazminatının ödenmemesinedair işlemin iptali için açılan davada, itiraz konusu kuralın Anayasa'ya aykırıolduğu kanısına varan Ankara 7. İdare Mahkemesi iptali için başvurmuştur.
III- YASA METİNLERİ
A- İtiraz Konusu Yasa Kuralı
2802 sayılı Hakimler ve Savcılar Kanunu'nun 5536 sayılı Yasa'nın3. maddesiyle değiştirilen 106. maddesinin itiraz konusu bölümü de içerenbeşinci fıkrası şöyledir:
'Bu maddeye ve 103 üncü maddeye göre ödeme yapılanlara; 375sayılı Kanun Hükmünde Kararname kapsamında yapılan ödemeler iletemsil, makam ve yüksek hâkimlik tazminatları ödenmez ve 657 sayılı DevletMemurları Kanununun 152 nci maddesi uyarınca ödeme yapılmaz. (Ek cümle:24/7/2008-5793/5md.) Ancak, hakim ve savcı adaylarına 375 sayılı KanunHükmünde Kararnamenin 1 inci maddesinde öngörülen taban aylığının ödenmesinedevam olunur.'
B- Dayanılan Anayasa Kuralları
Başvuruda Anayasa'nın 2., 5. ve 10. maddelerinedayanılmıştır.
IV- İLK İNCELEME
Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi uyarınca Haşim KILIÇ,Osman Alifeyyaz PAKSÜT, Sacit ADALI, Fulya KANTARCIOĞLU, Ahmet AKYALÇIN, MehmetERTEN, A. Necmi ÖZLER, Serdar ÖZGÜLDÜR, Şevket APALAK, Serruh KALELİ ve ZehraAyla PERKTAŞ'ın katılımlarıyla 12.12.2007 tarihinde yapılan ilk incelemetoplantısında, dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesineoybirliği ile karar verilmiştir.
V- ESASIN İNCELENMESİ
Başvuru kararı ve ekleri, işin esasına ilişkin rapor, itirazkonusu Yasa kuralı, dayanılan Anayasa kuralları ve bunların gerekçeleri ilediğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
Başvuru kararında, yabancı dil bilmenin tüm kamu personeliyönünden bir üstünlüğünün olduğu, hakim ve savcıları da kapsar biçimde memurlarve diğer kamu görevlilerine 'yabancı dil tazminatı' adı altında ödemeyapılırken, 2802 sayılı Yasa'nın 106. maddesinin 5536 sayılı Yasa ile değişikbeşinci paragrafındaki yasal düzenleme nedeniyle, hakim ve savcı sınıfındakikamu görevlilerine bu ödemenin yapılmamasının Anayasa'nın 2., 5. ve 10.maddelerine aykırılık oluşturduğu ileri sürülmüştür.
İtiraz konusu kuralda, 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname kapsamındakamu personeline ödenen yabancı dil tazminatından hakimler ve savcılarınyararlanamayacağı öngörülmektedir.
Anayasa'nın 10. maddesinde yer verilen eşitlik ilkesi ile eylemlideğil, hukuksal eşitlik öngörülmektedir. Eşitlik ilkesinin amacı, aynı durumdabulunan kişilerin yasalarca aynı işleme bağlı tutulmalarını sağlamak vekişilere yasalar karşısında ayrım yapılmasını ve ayrıcalık tanınmasınıönlemektir. Bu ilkeyle, aynı durumda bulunan kimi kişi ve topluluklara ayrıkurallar uygulanarak yasa karşısında eşitliğin zedelenmesi önlenmiştir. Durumve konumlardaki özellikler, kimi kişiler ya da topluluklar için değişikkuralları gerekli kılabilir. Aynı hukuksal durumlar aynı, ayrı hukuksaldurumlar farklı kurallara bağlı tutulursa Anayasa'nın öngördüğü eşitlik ilkesiihlal edilmiş olmaz. Nitelikleri ve durumları özdeş olanlar için yasalarladeğişik kurallar konulamaz.
375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 2. maddesinin birincifıkrası ile yasa koyucu, yabancı dil bilgisini teşvik etmek amacıyla geneldüzenleme yetkisine dayanarak, yabancı dil bilen kamu personeline tazminatödenebilmesi için iki ölçüt belirlemiştir. Bunlar, aylıklarını 657 sayılıDevlet Memurları Kanunu, 926 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanunu,3466 sayılı Uzman Jandarma Kanunu, 2802 sayılı Hakimler ve Savcılar Kanunu ve2914 sayılı Yükseköğretim Personel Kanunu hükümlerine göre almakta olan (kadrokarşılık gösterilmek suretiyle sözleşmeli olarak çalışan personel dahil) kamupersoneli olmak ve Maliye Bakanlığı ile Devlet Personel Başkanlığı'nınortaklaşa olarak belirledikleri dillerden yine bu iki kurum tarafından tayinedilen esas ve usuller çerçevesinde yapılan yabancı dil seviye tespiti sonundabaşarılı sayılmaktır.
2802 sayılı Yasa'da 5536 Yasa ile yapılan değişiklikle, hakim vesavcıların aylıkları ile yargı ödeneği ve ek ödemelerinden oluşan mali haklarıiçin yeni bir sistem oluşturulmuştur. Buna göre, 2802 sayılı Yasa'nın 106.maddesinin beşinci fıkrasında, hakim ve savcılara 375 sayılı Kanun HükmündeKararname kapsamında yapılan ödemeler ile temsil, makam ve yüksek hâkimliktazminatlarının ödenmeyeceği belirtilmiştir. Bu tazminatların içine yabancı diltazminatı da girmektedir. Böylece hakim ve savcılara da önceki mevzuata göreödenmekte olan yabancı dil tazminatı kesilmiştir.
375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 2. maddesinin birincifıkrası kapsamında bulunan kamu görevlilerinin yabancı dil bilmesi, yabancı dilbilgisi olmayanlara göre yasa koyucu tarafından pozitif bir fark olarakdeğerlendirilmiş ve yabancı dil tazminatının ödenmesi öngörülmüştür. Kamugörevinin nitelikli personel eliyle yürütülmesinin özendirilmesi ve böylecebireysel yetenek ve değerlerin artmasına katkı sağlayan yabancı diltazminatının, kapsamda belirtilen kamu görevini yürütenler arasında ayrımyapılarak uygulanmasıyla Anayasa'nın eşitlik ilkesi zedelenmiştir.
Yabancı dil bilmeleri nedeniyle 375 sayılı Kanun HükmündeKararname kapsamında olanlarla aynı hukuksal durumda bulunan hakim ve savcılarayabancı dil tazminatının ödenmemesi Anayasa'nın 10. maddesindeki eşitlikilkesine aykırıdır. İptali gerekir.
A. Necmi ÖZLER bu görüşe katılmamıştır.
İtiraz konusu kuralın Anayasa'nın 2. ve 5. maddeleriyle ilgisigörülmemiştir.
VI- SONUÇ
24.2.1983 günlü, 2802 sayılı Hakimler ve Savcılar Kanunu'nun29.6.2006 günlü, 5536 sayılı Yasa'nın 3. maddesiyle değiştirilen 106. maddesinin beşinci fıkrasının ''375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname kapsamında yapılan ödemeler '' bölümünün, yabancı dil tazminatı yönünden Anayasa'ya aykırı olduğuna ve İPTALİNE, A.Necmi ÖZLER'in karşıoyu ve OYÇOKLUĞUYLA, 20.11.2008 gününde kararverildi.
Başkan
Haşim KILIÇ
Üye
Sacit ADALI
Üye
Fulya KANTARCIOĞLU
Üye
Ahmet AKYALÇIN
Üye
Mehmet ERTEN
Üye
Mustafa YILDIRIM
Üye
A. Necmi ÖZLER
Üye
Serdar ÖZGÜLDÜR
Üye
Şevket APALAK
Üye
Serruh KALELİ
Üye
Zehra Ayla PERKTAŞ
KARŞIOY YAZISI
Anayasa'nın 128. maddesinin ikinci fıkrasında 'Memurların ve diğerkamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları veyükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri kanunla düzenlenir.'denilerek anılan kamu personeli ile ilgili düzenlemeler Anayasa hükümlerineaykırı olmamak koşuluyla yasakoyucunun takdir alanına bırakılmış iken, 139. ve140. maddelerinde yargı bağımsızlığının gereği olarak 'Hakimlik ve savcılıkteminatı' ve 'Hakimlik ve savcılık mesleği' ile ilgili ayrıntılı kurallara yerverilmiştir. Bu durum, Anayasa'nın Devlet memurları ile hakim ve savcılarınstatülerinin aylık ve ödenekleri de dahil olmak üzere farklı düzenlenmesiniöngördüğünü göstermektedir.
2802 sayılı Hakimler ve Savcılar Kanunu, 29.6.2006 tarih ve 5536sayılı Yasa ile değiştirilmeden önce bu Kanun'a tabi olanların aylıkları,Devlet memurlarının aylıklarına esas olan gösterge tablosu ve katsayı esasalınmak ve mevzuatta öngörülen sair ödemeler de ilave edilmek suretiylehesaplanmakta ve ödenmekte idi. Yasakoyucu, 5536 sayılı Yasa ile bu sistemdenvazgeçerek hakim ve savcı aylıkları konusunda yeni bir sistem getirmiştir. Bunagöre; hakim ve savcıların aylıkları, Yasada 'kıstas aylık' olarak tanımlanan'En yüksek Devlet memuruna MALİ HAKLAR KAPSAMINDA FİİLEN YAPILMAKTA OLAN HERTÜRLÜ ÖDEMELER TOPLAMININ brüt tutarı'', yargı ödeneği de kendi brüt aylıklarıesas alınarak ödenmektedir. Ayrıca, yasada ek ödeme ile ders ve konferansücretlerine ilişkin hükümlere de yer verilmiştir.
Kıstas aylığın tanımına göre, en yüksek Devlet memuru statüsündekiBaşbakanlık Müsteşarına 375 sayılı KHK dahil mali haklar kapsamında fiilenyapılmakta olan bütün ödemelerin, hakim ve savcıların aylıklarının hesabındayer alacağı açıktır.
5536 sayılı Yasa'nın TBMM görüşmeleri sırasında hakim ve savcılara'yabancı dil tazminatı' ödenip ödenmemesi konusunun da değerlendirildiği, ancakkabul edilen yeni sistem gereği ödenmesinin uygun görülmediği, yasakoyucununtakdirini bu yönde kullandığı anlaşılmaktadır (23.6.2006 tarih ve Esas No:1/1220, Karar No: 104 sayılı TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu Raporu). Kuşkusuzyasakoyucu takdirini aksi yönde de kullanabilir.
Anayasa'da yer alan düzenlemelerden anlaşılacağı gibi, hakim vesavcılar ile yabancı dil tazminatı almakta olan diğer kamu personelininhukuksal konumları farklı olduğundan bunlar arasında eşitlik karşılaştırmasıyapılamaz. Yasakoyucunun ayrı statüde çalışan kişilere ayrı haklar tanımasıdoğaldır. Bu nedenle, itiraz konusu kural Anayasa'nın 10. maddesine aykırıdeğildir.
İtiraz konusu kuralın iptal edilmesinin yerindelik denetimianlamına geleceği düşüncesinde olduğum için çoğunluk kararına katılmadım.
Üye
A. Necmi ÖZLER