Anasayasa Mahkemesi - Norm Denetimi - E.2007/56, K.2009/84 Sayılı Karar - 11/06/2009

ANAYASA MAHKEMESİ KARARI

Esas Sayısı:2007/56

Karar Sayısı:2009/84

Karar Günü:11.6.2009

R.G Tarih-Sayı:27.03.2010-27534

İPTAL DAVASINI AÇAN: Türkiye Büyük Millet Meclisiüyeleri Ali TOPUZ ve Kemal ANADOL ile birlikte 127 milletvekili (E:2007/56)

İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN MAHKEMELER:

1- Eskişehir 2. İdare Mahkemesi (E:2008/47)

2- Ankara 4. İdare Mahkemesi (E:2008/61)

DAVA ve İTİRAZLARIN KONUSU: 4.4.2007 günlü,5620 sayılı Kamuda Geçici İş Pozisyonlarında Çalışanların Sürekli İşçiKadrolarına veya Sözleşmeli Personel Statüsüne Geçirilmeleri, Geçici İşçiÇalıştırılması ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun'un;

1- 1. maddesinin (1) numaralı fıkrasının son paragrafının;

a- Birinci tümcesinde yer alan '2006 yılı içerisinde usulüneuygun olarak vizesi yapılmış geçici iş pozisyonlarında toplam 6 ay veya dahafazla süreyle' bölümünün,

b- İkinci tümcesinde yer alan '2005 veya 2006 yıllarında''ibaresinin,

2- 2. maddesinin (7) numaralı fıkrasının ikinci tümcesinde yeralan ''2006 yılı içerisinde toplam 6 ay'' ibaresinin,

Anayasa'nın 2., 10., 11. ve 70. maddelerine aykırılığı savıylaiptaline,

1. maddesinin (1) numaralı fıkrasının son paragrafının birincitümcesinde yer alan '2006 yılı içerisinde' ibaresi ile ikinci tümcesinde yeralan '2005 veya 2006 yıllarında'' ibaresi ve 2. maddesinin (7) numaralıfıkrasının ikinci tümcesinde yer alan ''2006 yılı içerisinde'' ibaresininyürürlüğünün durdurulmasına,

karar verilmesi istemidir.

II- YASA METİNLERİ

A- Dava ve İtiraz Konusu Yasa Kuralları

4.4.2007 günlü, 5620 sayılı Kamuda Geçici İşPozisyonlarında Çalışanların Sürekli İşçi Kadrolarına veya Sözleşmeli PersonelStatüsüne Geçirilmeleri, Geçici İşçi Çalıştırılması ile Bazı KanunlardaDeğişiklik Yapılması Hakkında Kanun'un iptali istenilen bölüm ve ibareleriiçeren 1. maddesi ile 2. maddesinin (7) numaralı fıkrası şöyledir;

' MADDE 1- (1) Bu Kanun;

a) Genel bütçe kapsamındaki kamu idareleri, 10/12/2003 tarihlive 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanununa ekli (II) sayılı cetveldeyer alan özel bütçeli idareler ve (IV) sayılı cetvelde yer alan sosyal güvenlikkurumları ile bunlara bağlı döner sermayeli kuruluşlar, kanunlarla kurulanfonlar ve kefalet sandıkları, özel kanunlarla kurulan kuruluş ve teşekküllerile hizmetlerini genel bütçenin transfer tertiplerinden yardım alarak yürütenkamu kurum ve kuruluşlarında,

b) Kamu iktisadî teşebbüsleri ve bağlı ortaklıkları (iştiraklerhariç), 24/11/1994 tarihli ve 4046 sayılı Özelleştirme Uygulamaları HakkındaKanun çerçevesinde özelleştirme kapsamında veya programında bulunanlardansermayesinin % 50'sinden fazlası kamuya ait kuruluşlar ile 4/2/1924 tarihli ve406 sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu ile kurulmuş ve sermayesinin tamamıHazineye ait kuruluşlarda,

c) İl özel idareleri, belediyeler, bunların kurdukları veya üyeoldukları mahallî idare birlikleri ile müessese ve işletmelerinde (Türk TicaretKanunu hükümlerine göre kurulmuş olan şirketler hariç) ve belediyelerin bağlıkuruluşlarında,

2006 yılı içerisinde usûlüne uygun olarak vizesi yapılmış geçiciiş pozisyonlarında toplam 6 ay veya daha fazla süreyle çalışmışolan geçici işçileri kapsar. 2005 veya 2006 yıllarında aynı şartlardaçalışıp da askerlik, doğum veya sağlık kurulu raporuyla belgelendirilen sağlıksorunları sebebiyle iş sözleşmeleri askıda kalanlar da bu fıkra kapsamındadeğerlendirilir.'

' MADDE 2- ''.

(7)Sürekli işçi kadrosuna geçirilenlerin, ilgili idare, kurum vekuruluşlarca Türkiye İş Kurumuna tescillerinin yaptırılması zorunludur. Tesciliyapılacak işçilerin, ilgili idare, kurum ve kuruluşlarda 2006 yılıiçerisinde toplam 6 ay ve daha fazla sürelerle vizeli geçici işpozisyonlarında işçi olarak çalıştığının belgelenmesini sağlamak üzere,17/7/1964 tarihli ve 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanununun 79 uncu maddesiuyarınca Sosyal Sigortalar Kurumuna bildirilen Aylık Prim ve HizmetBelgelerinin resmî onaylı örneklerinin ibraz edilmesi zorunludur. Türkiye İşKurumu tarafından tescili yapılmayanlar sürekli işçi kadrosuna geçirilmişsayılmazlar. Bu fıkra uyarınca yapılacak işlemler için Türkiye İş Kurumunaherhangi bir masraf karşılığı ödenmez.

'''

B- Dayanılan Anayasa Kuralları

Dava dilekçesinde ve başvuru kararlarında Anayasa'nın 2., 10.,11. ve 70. maddelerine dayanılmıştır.

III- İLK İNCELEME

Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi gereğince yapılan ilkinceleme toplantılarında, 2007/56, 2008/47 ve 2008/61 Esas sayılı dosyalardaeksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine ve E.2007/56 sayılıdosyada yürürlüğü durdurma isteminin bu konudaki raporun hazırlanmasından sonrakarara bağlanmasına 31.5.2007, 5.6.2008 ve 22.7.2008 günlerinde oybirliğiylekarar verilmiştir.

IV- BİRLEŞTİRME KARARLARI

4.4.2007 günlü, 5620 sayılı Yasa'nın 1. maddesinin (1)numaralı fıkrasının son paragrafının birinci tümcesinde yer alan '2006 yılıiçerisinde usulüne uygun olarak vizesi yapılmış geçici iş pozisyonlarındatoplam 6 ay'' bölümü ile 2. maddesinin (7) numaralı fıkrasının ikincitümcesinde yer alan ''2006 yılı içerisinde toplam 6 ay'' ibaresinin iptaliistemiyle yapılan 2008/47 Esas sayılı itiraz başvurusu ile Yasa'nın 1.maddesinin (1) numaralı fıkrasının son paragrafının birinci tümcesinde yer alan'2006 yılı içerisinde'' ve ''toplam 6 ay veya daha fazla süreyle'' ibareleriile 2. maddesinin (7) numaralı fıkrasının ikinci tümcesinde yer alan ''2006yılı içerisinde'' ibaresinin iptali istemiyle yapılan 2008/61 Esas sayılıitiraz başvurusunun, aralarındaki hukuki irtibat nedeniyle 2007/56 Esas sayılıdava ile BİRLEŞTİRİLMESİNE, birleştirilen davaların esaslarının kapatılmasına,esas incelemenin 2007/56 esas sayılı dosya üzerinden yürütülmesine, 11.6.2009 günündeoybirliğiyle karar verilmiştir.

V- ESASIN İNCELENMESİ

Dava dilekçesi, başvuru kararları ve ekleri, işin esasınailişkin raporlar, dava konusu Yasa kuralları, dayanılan Anayasa kuralları vebunların gerekçeleri ile diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonragereği görüşülüp düşünüldü:

Dava dilekçesinde ve başvuru kararlarında, geçici işçipozisyonlarında çalışmakta olanların sürekli işçi kadrolarına geçişlerindearanan 2006 yılında altı ay ve daha fazla süreyle çalışmış olma şartınınobjektif ve eşit bir ölçü olmadığı, 2006 yılından önceki yıllarda altı ay vedaha fazla çalışmış olan işçilerin 2006 yılında altı aydan az çalışmış olmalarıhalinde sürekli işçi kadrolarına veya sözleşmeli personel statüsünegeçirilmemesinin adil ve hakkaniyete uygun olmadığı gibi hizmet gereklerine vekamu yararına da uygun bulunmadığı, 2006 yılından önceki çalışmaların göz ardıedilmesi nedeniyle hukuk devleti ilkesine aykırı olduğu, çeşitli yıllardageçici işçi pozisyonlarında çalışanlar arasında böyle bir ayrımı gerektirecekobjektif ve hukuksal bir gerekçenin bulunmadığı, 2006 yılında altı ayçalışanların daha önceki yıllarda bu süreden daha fazla çalışanlara göre dahanitelikli hizmet verebileceklerinin düşünülemeyeceği, muhtelif yıllardazincirleme olarak aktedilen belirli süreli iş sözleşmeleriyle çalışan geçiciişçilerin hepsinin hukuken eşit durumda oldukları, 2006 yılından önce ve 2006yılında çalışan geçici işçiler arasında ayrım yapılmasının görevin gerektirdiğibir nitelikten kaynaklanmadığı ve eşitlik ilkesine aykırı olduğu, kamuhizmetine girişte görevin gerektirdiği niteliklerden başka hiçbir ayrımgözetilemeyeceği, belirtilen nedenlerle iptali istenilen bölüm ve ibarelerinAnayasa'nın 2., 10., 11. ve 70. maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür.

Kamuda geçici iş pozisyonlarında işçi çalıştırılması ve geçiciiş pozisyonlarında çalışanların sürekli işçi kadrolarına veya sözleşmelipersonel statüsüne geçirilmelerini düzenleyen 5620 sayılı Yasa'nın 1.maddesinde, Yasa'nın kapsamı belirlenmiş ve Yasa'nın bu maddede belirlenenkurum ve kuruluşlarda '2006 yılı içerisinde usûlüne uygun olarak vizesiyapılmış geçici iş pozisyonlarında toplam 6 ay ve daha fazla süreyle' çalışmışolan geçici işçileri kapsadığı ve '2005 ve 2006 yıllarında' aynı şartlardaçalışıp da askerlik, doğum veya sağlık kurulu raporuyla belgelendirilen sağlıksorunları sebebiyle iş sözleşmeleri askıda kalanların da bu kapsamdadeğerlendirileceği belirtilmiştir. Yasa'nın 2. maddesinin (7) numaralıfıkrasında da, sürekli işçi kadrolarına geçirilenlerin ilgili idare, kurum vekuruluşlarca Türkiye İş Kurumuna tescillerinin yapılmasının zorunlu olduğu vesöz konusu tescilin yapılabilmesi için tescili yapılacak işçilerin ilgiliidare, kurum ve kuruluşlarda '2006 yılı içerisinde toplam 6 ay' ve daha fazlasürelerle vizeli geçici iş pozisyonlarında çalıştığının belgelenmesi gereğineyer verilmiştir.

Anayasa'nın 2. maddesinde Türkiye Cumhuriyetinin sosyal birhukuk Devleti olduğu, 10. maddesinde, dil, ırk, renk, cinsiyet, siyasi düşünce,felsefi inanç, din, mezhep ve benzeri sebeplerle ayırım gözetilmeksizinherkesin kanun önünde eşit olduğu ve Devlet organları ile idare makamlarınınbütün işlemlerinde kanun önünde eşitlik ilkesine uygun olarak hareket etmekzorunda oldukları belirtilmiştir.

Anayasa'nın 2. maddesinde belirtilen sosyal hukuk devleti, eylemve işlemleri hukuka uygun, insan haklarına dayanan, bu hak ve özgürlüklerikoruyup güçlendiren, her alanda adaletli bir hukuk düzeni kurup bunugeliştirerek sürdüren, kişi hak ve özgürlükleriyle kamu yararı arasında adilbir denge kurabilen, çalışma hayatını geliştirmek ve ekonomik önlemler alarakçalışanlarını koruyan, Anayasa ve hukukun üstün kurallarıyla kendini bağlısayan, iş ve eylemleri bağımsız yargı denetimine bağlı olan devlettir.

Anayasa'nın 10. maddesinde öngörülen 'yasa önünde eşitlikilkesi', hukuksal durumları aynı olanlar için söz konusudur. Bu ilke ileeylemli değil, hukuksal eşitlik öngörülmüştür. Eşitlik ilkesinin amacı, aynıdurumda bulunanlar kişilerin yasalar karşısında aynı işleme bağlı tutulmalarınısağlamak, ayrım yapılmasını ve ayrıcalık tanınmasını önlemektir. Bu ilkeyle,aynı durumda bulunan kimi kişi ve topluluklara ayrı kurallar uygulanarak yasakarşısında eşitliğin çiğnenmesi yasaklanmıştır. Yasa önünde eşitlik, herkesinher yönden aynı kurallara bağlı tutulacağı anlamına gelmez. Durumlarındakiözellikler, kimi kişiler ya da topluluklar için değişik kuralları veuygulamaları gerektirebilir. Aynı hukuksal durumlar aynı, ayrı hukuksaldurumlar farklı kurallara bağlı tutulursa Anayasa'da öngörülen eşitlik ilkesi zedelenmez.

5620 sayılı Yasa'nın genel gerekçesinde, kamuda geçici işçiçalıştırılmasının uygulamada geçici olmaktan çıkarak sürekli bir istihdam şeklihaline geldiği ve sekreterlik, bilgisayar işletmenliği, hizmetli ve hemşirelikgörevlerinde olduğu gibi işçi istihdamıyla ilgili olmayan alanlarda dayaygınlaştığı ifade edilerek, getirilen düzenleme ile kamu kesiminde geçiciişçi istihdamının yılın belirli dönemlerinde geçici mahiyette yürütülmesigereken belirli bazı hizmetlerle sınırlandırılmasının amaçlandığıbelirtilmiştir. Yasa koyucu bu amaç doğrultusunda, mevsimlik ve kampanya işleriile orman yangınıyla mücadele hizmetleri haricinde Yasa'nın 1. maddesindekikurum ve kuruluşlarda geçici iş pozisyonlarında işçi çalıştırılamayacağıkuralını getirmiştir. Söz konusu hizmetlerde ise bir mali yılda altı aydan azolmak üzere vize edilecek geçici iş pozisyonlarında işçi çalıştırılabilecektir.

Yasa koyucu tarafından kamuda geçici işçi istihdamına ilişkinyeni düzenleme yapılırken 'altı aylık süre' esas alınmış ve kural olarak altıay ve daha uzun süreyle geçici işçi çalıştırılamayacağı kabul edilmiştir. Bunagöre, kamu kesiminde altı ay ve daha uzun süreyle işçi olarak çalışılabilmesi,ancak sürekli işçi kadrosunda bulunulması halinde mümkün olacaktır.

Altı ay ve daha uzun süreli geçici işçiliği kaldıran yasakoyucu, 2006 yılı içerisinde usulüne uygun vizesi yapılmış geçici işpozisyonlarında toplam altı ay ve daha fazla süreyle çalışmış olan geçiciişçilerin de sürekli işçi kadrolarına veya sözleşmeli personel pozisyonlarınageçirilmelerini öngörmüştür.

Geçici iş pozisyonlarının süresi mali yılla sınırlı olup, yılsonunda vize süresi dolduğunda bu pozisyonların kullanımı sona ermektedir. 5620sayılı Yasa ile getirilen düzenlemede ölçüt olarak kabul edilen altı ay ve dahauzun süre ile çalışma şartının gerçekleşip gerçekleşmediğinin tespitibakımından, Yasa'nın çıkarıldığı tarihten bir önceki mali yılın esas alındığıve 2006 yılındaki çalışma sürelerinin gözetildiği anlaşılmaktadır.

Yasa koyucu tarafından getirilen ve objektif nitelik taşıyan bukoşul uyarınca '2006 yılı içerisinde usulüne uygun olarak vizesi yapılmışgeçici iş pozisyonlarında toplam 6 ay ve daha fazla süreyle çalışmış olangeçici işçiler', diğer geçici işçilerden farklı bir hukuki konumda bulunmaktadırlar.Farklı hukuki konumda bulunanların farklı kurallara tabi tutulması mümkünolduğundan, sürekli işçi kadrolarına veya sözleşmeli personel statüsünegeçirilecek kişilerin belirlendiği Yasa kapsamına '2006 yılı içerisinde 6 ay vedaha uzun süreyle' çalışmış olan geçici işçilerin alınmış olması eşitlikilkesine aykırılık oluşturmamaktadır.

Ayrıca belirli hallerin varlığı yasa koyucu tarafındangözetilerek bu hallerde iş sözleşmesi askıya alınan geçici işçiler hakkındaözel bir düzenleme yapılmıştır. Buna göre, 2005 yılı veya 2006 yıllarında aynışartlarda çalışıp da askerlik, doğum veya sağlık kurulu raporuylabelgelendirilen sağlık sorunları sebebiyle iş sözleşmeleri askıda kalanlar dabu Yasa kapsamında kabul edilmişlerdir. Sosyal hukuk devleti ilkesigözetilerek, belirtilen mazeretleri nedeniyle işe gelemeyen kişilerin hakkaybına uğramaları önlenmiştir.

Açıklanan nedenlerle iptali istenilen bölüm ve ibarelerAnayasa'nın 2. ve 10. maddelerine aykırı değildir. İptal isteminin reddigerekir.

İptali istenilen bölüm ve ibarelerin Anayasa'nın 11. ve 70.maddeleriyle ilgisi görülmemiştir.

VI- YÜRÜRLÜĞÜN DURDURULMASI İSTEMİ

4.4.2007 günlü, 5620 sayılı Kamuda Geçici İş PozisyonlarındaÇalışanların Sürekli İşçi Kadrolarına veya Sözleşmeli Personel StatüsüneGeçirilmeleri, Geçici İşçi Çalıştırılması ile Bazı Kanunlarda DeğişiklikYapılması Hakkında Kanun'un;

1- 1. maddesinin (1) numaralı fıkrasının son paragrafının,birinci tümcesinde yer alan '2006 yılı içerisinde '' ibaresi ile ikincitümcesinde yer alan '2005 veya 2006 yıllarında '' ibaresine,

2- 2. maddesinin (7) numaralı fıkrasının ikinci tümcesinde yeralan ' ' 2006 yılı içerisinde '' ibaresine,

yönelik iptal istemleri, 11.6.2009 günlü, E. 2007/56, K. 2009/84sayılı kararla reddedildiğinden, bu ibarelere ilişkin YÜRÜRLÜĞÜN DURDURULMASIİSTEMİNİN REDDİNE, 11.6.2009 gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

VII- SONUÇ

4.4.2007 günlü, 5620 sayılı Kamuda Geçici İş PozisyonlarındaÇalışanların Sürekli İşçi Kadrolarına veya Sözleşmeli Personel StatüsüneGeçirilmeleri, Geçici İşçi Çalıştırılması ile Bazı Kanunlarda DeğişiklikYapılması Hakkında Kanun'un;

1- 1. maddesinin (1) numaralı fıkrasının son paragrafının,birinci tümcesinde yer alan '2006 yılı içerisinde usûlüne uygun olarak vizesiyapılmış geçici iş pozisyonlarında toplam 6 ay veya daha fazla süreyle ''bölümü ile ikinci tümcesinde yer alan '2005 veya 2006 yıllarında '' ibaresinin,

2- 2. maddesinin (7) numaralı fıkrasının ikinci tümcesinde yeralan '' 2006 yılı içerisinde toplam 6 ay '' ibaresinin,

Anayasa'ya aykırı olmadığına ve iptal isteminin REDDİNE,11.6.2009 gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Full & Egal Universal Law Academy