ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı : 2007/83
Karar Sayısı : 2010/28
Karar Günü : 4.2.2010
R.G. Tarih-Sayı :30.10.2010-27744
İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN:Kayseri 1. İdare Mahkemesi
İTİRAZIN KONUSU:26.1.2006 günlü, 5450 sayılıKamu Kurum ve Kuruluşlarına Bağlı Okulların Millî Eğitim BakanlığınaDevredilmesi ile Bazı Kanunlarda ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde DeğişiklikYapılmasına Dair Kanun'un 5. maddesinin 2. fıkrasının üçüncü tümcesinin,Anayasa'nın 2. maddesine aykırılığı savıyla iptali istemidir.
I- OLAY
Sağlık Bakanlığı'na bağlı Kayseri Sağlık Meslek Lisesi'nde müdüryardımcısı olarak görev yapmakta olan davacının, aynı okula 5450 sayılı Kanunuyarınca sağlık meslek dersleri öğretmeni olarak atanmasına ilişkin işleminiptali istemiyle açtığı davada, itiraz konusu kuralınAnayasa'ya aykırı olduğukanısına varan Mahkeme iptali için başvurmuştur.
III- YASA METİNLERİ
A ' İtiraz Konusu Yasa Kuralı
26.1.2006 günlü, 5450 sayılı, Kamu Kurum ve Kuruluşlarına BağlıOkulların Millî Eğitim Bakanlığına Devredilmesi ile Bazı Kanunlarda ve KanunHükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un itiraz konusukuralı da içeren 5. maddesi şöyledir:
'MADDE 5-Kurumlara bağlı okullar,eğitim merkezleri ve kurslar ile bunların bünyelerinde bulunan döner sermayeişletmelerinde görev yapan personel Bakanlığa devredilmiştir.
Devredilen okullar, eğitim merkezleri ve kurslar ile döner sermayeişletmelerinde ekli (1) sayılı listelerde yer alan kadrolar, 190 sayılı GenelKadro ve Usulü Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin eki (I) sayılı cetvelinilgili bölümünden çıkarılarak iptal edilmiştir. Bu Kanuna ekli (2) sayılılistelerde yer alan kadrolar ihdas edilerek 190 sayılı Genel Kadro ve UsulüHakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin eki (I) sayılı cetvelin Millî EğitimBakanlığına ait bölümüne eklenmiştir.Okulların, eğitim merkezlerinin vekursların okul müdürü, okul müdür yardımcısı, müdür, müdür yardımcısı, TurizmEğitim Merkezi Müdürü,Turizm Aşçılık EğitimMerkezi Müdürü, Tapu ve Kadastro Meslek Lisesi Müdürü, MeteorolojiTeknikLise Müdürü, Meteoroloji Teknik Lise Müdür Yardımcısı unvanlı kadrolarındabulunanların görevleri, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte sona erer; bunlar,(2) sayılı liste ile ihdas edilen öğretmen unvanlı kadrolara (Turizm EğitimMerkezleri Müdürleri, Turizm Aşçılık Eğitim Merkezleri Müdürleri, Tesis Müdürüunvanlı kadrolara),kadro ve görev unvanları değişmeyenler ise bu liste ile ihdasedilen aynı unvanlı kadrolaraatanmış sayılırlar.
Okulların, eğitim merkezlerinin ve kursların sürekli işçikadrolarında çalışanlar, kadroları ile birlikte Bakanlığa devredilir. Bu fıkrahükümlerine göre Bakanlığa geçmek istemeyen işçilerin kanunî haklarıkurumlarınca ödenerek kurumlarıyla ilişikleri kesilir.
İkinci fıkra uyarınca Bakanlık kadrolarına atanan personeldenkadro ve görev unvanları değişenlerin, atandıkları yeni kadrolarının aylık, ekgösterge, her türlü zam ve tazminatları ile diğer malî hakları toplamının(fazla çalışma ücreti, fiilen yapılan ders karşılığı ödenen ek ders ücreti vedöner sermaye payı ödemesi hariç) net tutarının, eski kadrolarına bağlı olaraken son ayda almakta oldukları aylık, ek gösterge, her türlü zam ve tazminatlarıile diğer malî haklarının toplam (fazla çalışma ücreti, ek ders ücreti ve dönersermaye payı ödemesi hariç) net tutarından az olması halinde aradaki fark; farkgiderilinceye kadar atandıkları kadrolarda kaldıkları sürece herhangi birkesintiye tâbi tutulmaksızın tazminat olarak ödenir.
Devredilen personelin devirden önce görev yaptığı kurumlarda geçenhizmet süreleri Bakanlıkta geçmiş sayılır.'
B- Dayanılan Anayasa Kuralı
Başvuru kararında, Anayasa'nın 2. maddesine dayanılmıştır.
IV- İLK İNCELEME
Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi gereğince Haşim KILIÇ,Sacit ADALI, Fulya KANTARCIOĞLU, Ahmet AKYALÇIN, Mehmet ERTEN, A. Necmi ÖZLER,Serdar ÖZGÜLDÜR, Şevket APALAK, Serruh KALELİ, Osman Alifeyyaz PAKSÜT ve ZehraAyla PERKTAŞ'ın katılımlarıyla 20.7.2007 gününde yapılan ilk incelemetoplantısında, dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesineoybirliğiylekarar verilmiştir.
V- ESASIN İNCELENMESİ
Başvuru kararı ve ekleri, işin esasına ilişkin rapor, itirazkonusu yasa kuralı, dayanılan Anayasa kuralları ve bunların gerekçeleri ilediğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
Başvuru kararında, 5450 sayılı Kanunla Milli Eğitim Bakanlığı'nadevredilen okullardaki müdür ve müdür yardımcılığı görevlerinin (devirdenönce), genel idare hizmetleri sınıfında yer alan unvanlı bir görev olduğu, buunvanın, yürürlükteki mevzuata uygun olarak anılan görevlere atananlarbakımından, koşulları kaybetmedikleri sürece kazanılmış hak niteliği taşıdığı,hukuk devleti ilkesi gereğince, anılan kişilerinsöz konusu kazanılmışhaklarınındevirden sonra da korunarak, Milli Eğitim Bakanlığı çatısı altında aynı isimlefaaliyetlerinedevam edecek olan okullara bu bakanlık için müdür ve müdür yardımcısı kadrosuihdas edilerek mevcut kadro unvanları ile atanmalarına olanak sağlanmasıgerekirken, bu kişilerinkadro veunvanlarınıniptal edilerek, eğitimöğretim hizmetleri sınıfındaki 'öğretmen' kadrosuna atanmalarınınöngörülmesininAnayasa'nın 2.maddesinde ifade edilen hukuk devleti ilkesine aykırı olduğu ileri sürülmüştür.
5450 sayılı Kamu Kurum ve Kuruluşlarına Bağlı Okulların MillîEğitim Bakanlığına Devredilmesi ile Bazı Kanunlarda ve Kanun HükmündeKararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'la, Türk Silahlı Kuvvetleri veEmniyet Genel Müdürlüğüne bağlı okullar hariç olmak üzere kamu kurum vekuruluşlarına bağlı okullar ile bu okulların personelinin, motorlu taşıtlardahil taşınır ve taşınmazlarının ve bunlara ait bütçe ödeneklerinin MillîEğitim Bakanlığına devredilmesi, bu okullardaki müdür ve müdür yardımcısı unvanlıkadrolarda bulunanların görevlerinin Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte sonaermesi ve bunların ihdas edilen öğretmen unvanlı kadrolara, kadro unvan vegörevleri değişmeyenlerin ise Millî Eğitim Bakanlığı için ihdas edilecek olanaynı unvanlı yeni kadrolara atanmaları, kadro ve unvanları değişenler de dahilolmak üzere Bakanlığa devredilen personelin yeni atandıkları kadrolarda (fazlaçalışma ücreti, fiilen yapılan ders karşılığı ödenen ek ders ücreti ve dönersermaye payı ödemesi hariç) alacakları aylık, ek gösterge, her türlü zam vetazminatlar toplamı ile diğer mali hakları toplamının eski kadrolarında iken(fazla çalışma ücreti, fiilen yapılan ders karşılığı ödenen ek ders ücreti vedöner sermaye payı ödemesi hariç) almış oldukları toplamdan düşük olmasıhalinde, aradaki farkın atandıkları kadrolarda kaldıkları sürece tazminatolarak ödenmesi öngörülmüştür.
İtiraz konusu tümce, Milli Eğitim Bakanlığı'na devredilenokulların, eğitim merkezlerinin ve kursların okul müdürü, okul müdüryardımcısı, müdür, müdür yardımcısı, turizm eğitim merkezi müdürü,turizm aşçılık eğitim merkezi müdürü, tapu vekadastro meslek lisesi müdürü, meteorolojiteknik lise müdürü,meteoroloji teknik lise müdür yardımcısı unvanlı kadrolarında bulunanlarıngörevlerinin, 5450 sayılı Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte sona ereceği,bunların, Kanun ekinde (2) sayılı liste ile ihdas edilen öğretmen unvanlıkadrolara (Turizm Eğitim Merkezleri Müdürleri, Turizm Aşçılık Eğitim MerkezleriMüdürleri, Tesis Müdürü unvanlı kadrolara), kadro ve görev unvanlarıdeğişmeyenlerinse bu liste ile ihdas edilen aynı unvanlı kadrolara atanmışsayılacakları hükmünü içermektedir.
Milli Eğitim Bakanlığı'nadevredilenokullarda, eğitim merkezlerinde ve kurslarda okul müdürü, okul müdüryardımcısı, müdür, müdür yardımcısı, turizm eğitim merkezi müdürü,turizm aşçılık eğitim merkezi müdürü, tapu vekadastro meslek lisesi müdürü, meteorolojiteknik lise müdürü,meteoroloji teknik lise müdür yardımcısı unvanlı görevleri yapanlarınkadroları, 5450 sayılı Kanun'un 5. maddesinin2.fıkrasının birinci tümcesi ile iptal edilmiştir. Fıkranın ikinci tümcesi ileMilli Eğitim Bakanlığına, devredilen okullar için yeni kadrolar ihdasedilirken, üçüncü tümcesi ile kadro iptali nedeniyle kadrosuz kalan personelinyeni ihdas edilen kadrolara atanmaları öngörülmüştür. Fıkranın kadro iptal veihdasına ilişkin kuralları itiraz konusu edilmemiş, kadrosuz kalan personelinyeni ihdas edilen kadrolara atanmalarını öngören üçüncü tümcesine itirazedilmiştir.
Anayasa'nın 2. maddesinde, Türkiye Cumhuriyeti'nin bir hukukdevleti olduğu belirtilmiştir. Hukuk devleti, eylem ve işlemleri hukuka uygunolan, insan haklarına dayanan, bu hak ve özgürlükleri koruyup güçlendiren, heralanda adil bir hukuk düzeni kurup bunu geliştirerek sürdüren, Anayasa'yaaykırı durum ve tutumlardan kaçınan, hukukun üstün kurallarıyla kendini bağlısayan ve yargı denetimine açık olan devlettir.
Bir kamu kurumunun, buna bağlı olarak bu kurumun gördüğü kamuhizmetinin kaldırılıp kaldırılmayacağına veya bir kamu hizmetinin hangi kamukurum veya kuruluşunca yerine getirileceğine karar verme yetkisi yasakoyucuyaaittir. Yasakoyucu Anayasa'ya uygun olmak kaydıyla, kamu hizmetininyürütülmesine ilişkin koşulları belirleyerek kadro düzenlemesi yapabilir. Kamuhizmetinin gerekleri yönünden ve kamu yararı amacıyla yeni kadrolar ihdasedebileceği gibi, mevcut bazı kadroları da kaldırabilir. Ayrıca, kamu idareleriile kamu görevlileri arasındaki ilişkiler, kural tasarruflarladüzenlendiğinden, kamu görevlilerinin statülerine ilişkin yeni kurallarkoyabilir ya da var olan kuralları değiştirebilir.
Temelde asli bir yetkiye dayanılarak yürürlüğe konulan yasa ilebağımlı bir yetkiyle çıkarılan tüzük, yönetmelik, kararname gibi yürütmeningenel düzenleyici işlemlerini içeren kural işlemler, objektif ve genel hukuksaldurumlar yaratırken, düzenledikleri konularda statü oluştururlar. Kişilerin bustatülere alınmaları, özel ve kişisel bir işlemle (şart işlemle) olur.
Kazanılmış hak, özel hukuk ve kamu hukuku alanlarında genel olarak,bir hak sağlamaya elverişli objektif yasa kurallarının bireylere uygulanmasıile onlar için doğan şahsi hakkın korunması anlamında kabul edilmektedir. Bunagöre kazanılmış hak, kişinin bulunduğu statüden doğan (maaş gibi), tahakkuketmiş ve kendisi yönünden kesinleşmiş ve kişisel alacak niteliğine dönüşmüşhaktır. Bir statüye bağlı olarak ileriye dönük, beklenen haklar bu niteliktedeğildir. 'Statü hukuku' esasına dayalı nesnel ve düzenleyici kuralların egemenolduğu idare hukuku alanında statü hukukunun olanak verdiği oranlarda vekoşullarda, genel durumun kişisel duruma dönüşmesinden sonra kazanılmış haklarortaya çıkabilmektedir. Objektif ve genel hukuksal durumun, şart işlemle özelhukuksal duruma dönüşmesi kazanılmış hak yönünden yeterli değildir. Kuralişlemler her zaman değiştirilebilir ya da yargı organları tarafından Anayasa'yaveya yasaya aykırı görülerek iptal edilebilir. Kural işlemin değişmesi ya daortadan kaldırılması, ona bağlı kişi ile ilgili şart işlemi de etkiler. Budurumda ilerisi için kazanılmış haktan söz edilemez. Ancak kişi, yeni kuraltasarrufa göre oluşan statüde yerini alır.
5450 sayılı Yasa ileMilliEğitim Bakanlığı'nadevredilen okullarda, eğitim merkezlerinde vekurslarda okul müdürü, okul müdür yardımcısı, müdür, müdür yardımcısı, turizmeğitim merkezi müdürü,turizm aşçılık eğitimmerkezi müdürü, tapu ve kadastro meslek lisesi müdürü, meteorolojitekniklise müdürü, meteoroloji teknik lise müdür yardımcısı unvanlı kadrolarda görevyapmakta iken, kadroları bu okulların Milli Eğitim Bakanlığı'na devredilmesinedeniyle kaldırılan ve bu bakanlık için gerekli olmadığı değerlendirilerekyeniden ihdas edilmeyen kişilerin önceki kadro ve unvanları ile bu kadro veunvana bağlı hakları, halen bulundukları statüden doğan, tahakkuk etmiş vekendileri yönünden kesinleşmiş kişisel alacak niteliğine dönüşmüş bir hakniteliğinde değildir.
Öte yandan, 657 sayılıDevlet Memurları Kanunu'nun 33., 71. ve 91.maddelerinden de, kadroları kaldırılan devlet memurlarının eski sınıflarındakiderecelerine uygun, diğer bir deyimle buna eşit veya daha üst derecedeki yenibir göreve atanmalarının zorunlu olduğu, bunun ötesinde, bu kişilerin eskigörev yaptıkları sınıfta yer alan veya eski görev ve unvanlarına denk yeni birgöreve atanmaları zorunluluğunun bulunmadığı, kazanılmış hak kavramı ilekişinin daha önceki görevindeki derecesinin korunmasının amaçlandığı, eskigörevin memura sağladığı unvan ile ileriye dönük parasal olanakların kazanılmışhak olarak değerlendirilmediği anlaşılmaktadır.
Buna göre, yasa koyucu tarafından Milli Eğitim Bakanlığı içingerekli olmadığı değerlendirilen okul müdürlüğü ve müdür yardımcılığıkadrolarının, devredilen okulların devirden önceki genel idare hizmetlerisınıfındaki müdür ve müdür yardımcısı unvanlı kadrolarında bulunan kişilerinşahsi durumlarının korunması amacıyla ihdasının hukuk devleti ilkesinin birgereği ve sonucu olduğu söylenemeyeceğinden, itiraz konusu kural ile kazanılmışhaklar ihlal edilmemiştir.
Açıklanan nedenlerle kural Anayasa'nın 2. maddesine aykırıdeğildir. İtirazın reddi gerekir.
VI - SONUÇ
26.1.2006 günlü, 5450 sayılı Kamu Kurum ve Kuruluşlarına BağlıOkulların Millî Eğitim Bakanlığına Devredilmesi ile Bazı Kanunlarda ve KanunHükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un 5. maddesininikinci fıkrasının üçüncü tümcesinin Anayasa'ya aykırı olmadığına ve itirazınREDDİNE, 4.2.2010 gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Başkan
Haşim KILIÇ
Başkanvekili
Osman Alifeyyaz PAKSÜT
Üye
Sacit ADALI
Üye
Fulya KANTARCIOĞLU
Üye
Mehmet ERTEN
Üye
A. Necmi ÖZLER
Üye
Fettah OTO
Üye
Serdar ÖZGÜLDÜR
Üye
Şevket APALAK
Üye
Serruh KALELİ
Üye
Zehra Ayla PERKTAŞ