ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı : 2007/89
Karar Sayısı : 2010/3
Karar Günü : 14.1.2010
R.G. Tarih-Sayı:19.03.2010-27526
İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN:Ankara 2. İdare Mahkemesi
İTİRAZIN KONUSU:11.2.1964 günlü, 403 sayılıTürk Vatandaşlığı Kanunu'na 2383 sayılı Yasa ile eklenen Ek Geçici Madde 2'ninikinci fıkrasında yer alan'3 yıl içinde'ibaresinin Anayasa'nın 10., 11.ve 66. maddelerine aykırılığı savıyla iptali istemidir.
I- OLAY
Türk anne ve yabancı babadan evlilik birliği içinde 1969 yılındadoğan davacının Türk vatandaşı olduğunun tespiti için yaptığı başvurunun reddiişlemine karşı açtığı davada, itiraz konusu kuralın Anayasa'ya aykırı olduğusavını ciddi bulan Mahkeme, iptali için başvurmuştur.
II- İTİRAZ KONUSU YASA KURALI
403 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu'nun itiraz konusu ibareyi deiçeren Ek Geçici 2. maddesi şöyledir:
'Ek Geçici Madde 2 - (Ek madde: 13/02/1981 - 2383/12 md.)
22/05/1964 tarihinden bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihe kadarTürk anadan doğan ve doğumla Türk vatandaşlığını kazanmayan küçükler ana, babaya da yasal temsilcilerinin başvurmaları halinde analarına bağlı olarakdoğumlarından başlayarak Türk vatandaşı olurlar.
Ana, baba veya yasal temsilcilerinin başvurmamaları halindeçocuğun Türk Medeni Kanununa göre reşit olmasından itibaren3 yıl içindeseçmeyolu ile Türk vatandaşlığını kazanma hakkı saklıdır.'
III- İLK İNCELEME
Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi gereğince Haşim KILIÇ,Fulya KANTARCIOĞLU, Mehmet ERTEN, Mustafa YILDIRIM, Cafer ŞAT, A. Necmi ÖZLER,Ali GÜZEL, Serdar ÖZGÜLDÜR, Şevket APALAK, Osman Alifeyyaz PAKSÜT ve Zehra AylaPERKTAŞ'ın katılımlarıyla yapılan ilk inceleme toplantısında, dosyada eksiklikbulunmadığından işin esasının incelenmesine 13.9.2007 gününde OYBİRLİĞİYLEkarar verilmiştir.
IV- ESASIN İNCELENMESİ
Başvuru kararı ve ekleri, işin esasına ilişkin rapor, itirazkonusu Yasa kuralı ve bunun gerekçesi ile diğer yasama belgeleri okunupincelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
İtiraz konusu kuralla, 403 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu'nunyürürlük tarihi olan 22.5.1964'ten 2383 sayılı Yasa'nın yürürlük tarihi olan17.2.1981'e kadarki dönemde Türk anadan doğmasına rağmen Türk vatandaşlığınıkazanamayan küçüklerin; ana, baba ya da yasal temsilcileri başvurmadıklarıtakdirde, ergin olmalarından başlamak üzere üç yıllık süre içinde müracaatetmeleri durumunda, seçme yoluyla Türk vatandaşlığını kazanabilecekleridüzenlenmiştir.
Kuralın yer aldığı 403 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu, 29.5.2009günlü, 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu'nun 47. maddesinin birinci fıkrasıile yürürlükten kaldırılmış olup söz konusu Yasa 12.6.2009 günlü ve 27256sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. 5901 sayılı Yasa'nın'Doğumla kazanılan vatandaşlık' kenar başlıklı 6. maddesinde, doğumla kazanılanTürk vatandaşlığının, soy bağı veya doğum yeri esasına göre kendiliğindenkazanılacağı ve doğum anından itibaren hüküm ifade edeceği, 'Soybağı' kenarbaşlıklı 7. maddesinin (1) numaralı fıkrasında ise Türkiye içinde veya dışındaTürk vatandaşı ana veya babadan evlilik birliği içinde doğan çocuğun Türkvatandaşı olduğu kuralı yer almaktadır.
Bu kurallar gereğince evlilik birliği içinde Türk anadan doğanlar,bu konuda herhangi başvuruya gerek bulunmaksızın doğumla Türk vatandaşlığınıkazanmaktadırlar. Ayrıca kuralın uygulanmasına ilişkin zaman sınırlaması dabulunmadığından Yasa yürürlüğe girmeden önce doğmuş olan Türk ananın çocuklarıda doğdukları andan itibaren Türk vatandaşlığını kazanmış kabul edileceklerdir.Buna göre itiraz konusu kuralın davada uygulanma niteliği bulunmadığından,konusu kalmayan istem hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesigerekir.
V- SONUÇ
11.2.1964 günlü, 403 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu, 29.5.2009günlü, 5901 sayılı Yasa'nın 47. maddesinin (1) numaralı fıkrası ile yürürlüktenkaldırıldığından, 403 sayılı Yasa'ya 13.2.1981 günlü, 2383 sayılı Yasa'nın 12.maddesiyle eklenen Ek Geçici Madde 2' nin ikinci fıkrasında yer alan '' 3 yıliçinde '' ibaresine ilişkin KONUSU KALMAYAN İSTEM HAKKINDA KARAR VERİLMESİNEYER OLMADIĞINA, Serdar ÖZGÜLDÜR, Şevket APALAK ile Serruh KALELİ'ninkarşıoyları ve OYÇOKLUĞUYLA, 14.1.2010 gününde karar verildi.
Başkan
Haşim KILIÇ
Başkanvekili
Osman Alifeyyaz PAKSÜT
Üye
Sacit ADALI
Üye
Fulya KANTARCIOĞLU
Üye
Ahmet AKYALÇIN
Üye
Mehmet ERTEN
Üye
A. Necmi ÖZLER
Üye
Serdar ÖZGÜLDÜR
Üye
Şevket APALAK
Üye
Serruh KALELİ
Üye
Zehra Ayla PERKTAŞ
KARŞIOY GEREKÇESİ
29.5.2009 tarih ve 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu, 48.maddesi uyarınca yayımı tarihinde yürürlüğe girmiştir. (Kanun Resmi Gazete'de12.6.2009 tarihinde yayımlanmıştır.) Bu Kanun'da, Mülga 403 sayılı TürkVatandaşlığı Kanunu'nun ihtilafa konu Ek Geçici 2. maddesine konu düzenlemenin,ilgililer lehine geçmişe yürürlü bir biçimde çözümlendiğine ilişkin hiçbirkural öngörülmemiştir. Yasaların -geçmişe yürürlü geçici hükümler öngörülmediğisürece- yayımlandıktan sonraki durum ve hallere uygulanacağı hukukun genelilkelerindendir. 5901 sayılı Kanun'da bu yönde herhangi bir Geçici Maddealmadığı gibi, bilakis 21. maddesi ile Mülga 403 sayılı Kanun'un Ek Geçici 2.maddesine benzer bir düzenlemeye yer verilmiştir. Öte yandan, somut normdenetiminde itiraz başvurusunun yapılmasından sonra vaki olacak yasadeğişikliklerinin (yargılama usul kanunları hariç) yapılmış olan başvuruyuetkilemeyeceği, Anayasa Mahkemesi'nin yerleşik uygulaması bulunmaktadır.
Davanın somutunda, itiraz mahkemesinin önündeki kural yönündengeçmişe yürürlü bir yasa değişikliği yapılmadığı gibi, böyle bir değişiklikyapılması halinde dahi yargılama harçları vb. usul konularının tam anlamıylaçözüme kavuşturulması söz konusu olamayacağından; davanın esasının hükmebağlanması gerektiği kanısına vardığımızdan, istem hakkında bir kararverilmesine yer olmadığı yolundaki çoğunluk kararına katılamıyoruz.
Üye
Serdar ÖZGÜLDÜR
Üye
Şevket APALAK
Üye
Serruh KALELİ