ANAYASAMAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı : 2007/91
Karar Sayısı : 2009/25
Karar Günü : 19.2.2009
R.G. Tarih-Sayı :02.06.2009-27246
İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN : Doğubayazıt Ağır CezaMahkemesi
İTİRAZIN KONUSU : 26.9.2004 günlü, 5237 sayılıTürk Ceza Kanunu'nun 29. maddesinin, Anayasa'nın 2., 12., 17. ve 19. maddelerineaykırılığı savıyla iptali istemidir.
I- OLAY
Haksız tahrik altında kasten adam öldürmek suçundan sanıklarhakkında açılan davada, itiraz konusu kuralın Anayasa'ya aykırı olduğu kanısınavaran Mahkeme iptali için başvurmuştur.
III- YASA METİNLERİ
A- İtiraz Konusu Yasa Kuralı
5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun iptali istenen 29. maddesişöyledir:
"Haksız bir fiilin meydana getirdiği hiddet veya şiddetlielemin etkisi altında suç işleyen kimseye, ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasıyerine onsekiz yıldan yirmidört yıla ve müebbet hapis cezası yerine onikiyıldan onsekiz yıla kadar hapis cezası verilir. Diğer hallerde verilecekcezanın dörtte birinden dörtte üçüne kadarı indirilir."
B- Dayanılan Anayasa Kuralları
Başvuru kararında, Anayasa'nın 2., 12., 17. ve 19. maddelerinedayanılmıştır.
IV- İLK İNCELEME
Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi gereğince Haşim KILIÇ,Sacit ADALI, Fulya KANTARCIOĞLU, Ahmet AKYALÇIN, Mehmet ERTEN, MustafaYILDIRIM, A.Necmi ÖZLER, Serdar ÖZGÜLDÜR, Şevket APALAK, Serruh KALELİ ve OsmanAlifeyyaz PAKSÜT'ün katılımlarıyla 2.10.2007 günü yapılan ilk incelemetoplantısında dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesineOYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir.
V- ESASIN İNCELENMESİ
Başvuru kararı ve ekleri, işin esasına ilişkin rapor, itirazkonusu kural, dayanılan Anayasa kuralları ve bunların gerekçeleri ile diğeryasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
Başvuran mahkeme, suç işleyen kişi hakkında, işlenen fiilinağırlığı ile orantılı olarak ceza ve güvenlik tedbirine hükmolunmasıgerektiğini, ceza ve güvenlik tedbirlerinin işlenen suçun ağırlığı ile orantılıolmadığı durumlarda, kişi hak ve özgürlüklerinin ihlal edildiğini, kasten adamöldürme suçlarında verilen müebbet hapis cezalarının haksız tahrik nedeniyle 18yıl hapis cezasına indirilmesinin kamu düzenini bozduğunu ve toplum barışınıortadan kaldırdığını, bu gibi olumsuzlukları ortadan kaldırmanın devletingörevi olduğunu belirterek itiraz konusu kuralın Anayasa'ya aykırılığını ilerisürmüştür.
5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun itiraz konusu 29. maddesiyleyasakoyucu, suçtan zarar gören kişinin haksız eylemini, failin cezasorumluluğunu azaltan bir neden kabul ederek haksız fiilin meydana getirdiğihiddet veya şiddetli elemin etkisi altında suç işleyen kimseye verilecekcezadan belirlenen oranda indirim yapılmasını öngörmüştür.
Anayasa'nın 2. maddesinde belirtilen hukuk devleti, her eylem veişlemi hukuka uygun, insan haklarına dayanan, bu hak ve özgürlükleri koruyupgüçlendiren, her alanda adaletli bir hukuk düzeni kurup bunu geliştirereksürdüren, Anayasa'ya aykırı durum ve tutumlardan kaçınan, hukuku tüm devletorganlarına egemen kılan devlettir.
Temel hak ve hürriyetlerin niteliğini belirleyen Anayasa'nın 12.maddesiyle herkese, kişiliğine bağlı dokunulmaz, devredilmez, vazgeçilmez temelhak ve hürriyetler tanınmıştır.
Anayasa'nın "Kişinin dokunulmazlığı, maddi ve manevivarlığı" başlıklı 17. maddesinde, "Herkes, yaşama, maddî vemanevî varlığını koruma ve geliştirme hakkına sahiptir. Tıbbî zorunluluklar vekanunda yazılı haller dışında, kişinin vücut bütünlüğüne dokunulamaz; rızasıolmadan bilimsel ve tıbbi deneylere tâbi tutulamaz. Kimseye işkence ve eziyetyapılamaz; kimse insan haysiyetiyle bağdaşmayan bir cezaya veya muameleye tâbitutulamaz" denilmektedir.
Anayasa'nın 19. maddesinin birinci fıkrasında ise herkesin kişihürriyeti ve güvenliğine sahip olduğu belirtilmiştir. Kişi hürriyeti vegüvenliğine sahip olmanın, bireylerin vücut ve hareket özgürlüğüne sahipoldukları anlamı taşıdığı ve kimsenin kanunlarda gösterilen durum ve koşullardışında bu hareket özgürlüğünden yoksun bırakılamayacakları güvence altınaalınmıştır.
Temel hak ve özgürlük kavramı içersinde öncelikle kişinin yaşamhakkının bulunduğunun kabulü zorunludur. Yasakoyucu bu ilkeye uygun olarak TürkCeza Kanunu'nun 81. maddesinde herhangi bir ayrım gözetmeksizin kasten adamöldürme suçunun cezasını müebbet hapis cezası olarak belirlemiş ve yaşamhakkının her birey için dokunulmaz olduğunu vurgulamıştır. Ancak, Yasa'nın 29.maddesinde, ölenin yapmış olduğu haksız hareketi de failin ceza sorumluluğunuazaltan bir neden kabul ederek cezadan indirim nedeni saymıştır.
Ceza hukuku alanında yapılacak yasal düzenlemelerde yasakoyucununsuç ve cezalara ilişkin uyması zorunlu temel ilkeler Anayasada belirtilmiştir.Bu ilkelere aykırı olmamak koşulu ile suçlar ve cezalar hakkında gerekligördüğü önlemleri almak yasakoyucunun yetkisi içinde kalmaktadır. Anayasa'da,suç ve cezaya ilişkin olarak belirlediği bu ilkeler dışında kalan, özellikle,ne tür eylemlerin suç sayılacağı, suç sayılan eylemlere ne kadar ve ne tür cezaverileceği, ceza sorumluluğunu kaldıran veya azaltan nedenler ile cezalardanyapılacak indirim veya artırım oranları gibi konularda bir kural konulmamış,bunların saptanması yasakoyucuya bırakılmıştır.
Yasa'nın genel gerekçesinde de ifadeedildiği gibi, toplum savunmasını hiç bir suretle tehlikeye sokmaksızıninsancıl yaklaşımı vurgulamak ve suçlunun toplumla barışık hale getirilmesinicezanın temel amacı olarak göz önünde bulundurmak ilkesini tercih edenyasakoyucu, bu ilkenin gereği olarak, suçlununyeniden sosyalleşmesini ve uygun bir iyileştirmeye tabi tutularaktoplumla yeniden bütünleşmesini sağlamak için itirazkonusu kuralda, haksız tahriki ceza sorumluluğunu azaltan bir nedenolarak kabul etmiş ve haksız tahrik altında suç işleyenlerin cezasından, maruzkaldıkları tahrikin derecesine göre belli indirimler öngörmüştür.
Açıklanan nedenlerle kural, Anayasa'nın 2., 12., 17. ve 19.maddelerine aykırı değildir. İptal isteminin reddi gerekir.
VI- SONUÇ
26.9.2004 günlü, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 29. maddesininAnayasa'ya aykırı olmadığına ve itirazın REDDİNE, 19.2.2009 günündeOYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Başkan
Haşim KILIÇ
Başkanvekili
Osman Alifeyyaz PAKSÜT
Üye
Sacit ADALI
Üye
Fulya KANTARCIOĞLU
Üye
Ahmet AKYALÇIN
Üye
Mehmet ERTEN
Üye
A. Necmi ÖZLER
Üye
Serdar ÖZGÜLDÜR
Üye
Şevket APALAK
Üye
Serruh KALELİ
Üye
Zehra Ayla PERKTAŞ