ANAYASAMAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı : 2007/92
Karar Sayısı: 2008/85
Karar Günü : 20.3.2008
R.G. Tarih-Sayı :03.06.2008-26895
İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: Bakırköy 1. Sulh CezaMahkemesi
İTİRAZIN KONUSU: 10.6.2004 günlü, 5188 sayılıÖzel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun'un 11. maddesi ile 19. maddesinin (a) ve(c) bentlerinin, Anayasa'nın 10., 13. ve 48. maddelerine aykırılığı savıylaiptali istemidir.
I- OLAY
Geçici özel güvenlik izni olmayan özel güvenlik şirketinin,çalışma izni bulunmayan özel güvenlik görevlisini çalıştırması suçundan açılandavada itiraz konusu kuralların Anayasa'ya aykırı olduğu savını ciddi bulanMahkeme iptali için başvurmuştur.
III- YASA METİNLERİ
A- İtiraz Konusu Yasa Kuralları
İptali istenen 5188 sayılı Yasa'nın itiraz konusu 11. maddesi ile19. maddesinin (a) ve (c) bentleri şöyledir:
1- "Madde 11- Özel güvenlik görevlisiolarak istihdam edilecekler ile özel güvenlik şirketlerinde ve özel güvenlikeğitimi verecek kurumlarda yönetici olarak çalışacaklar hakkında valilikçegüvenlik soruşturması yapılır. Soruşturma sonucu olumlu olanlara, bu Kanunun 14üncü maddesinde belirtilen özel güvenlik temel eğitimini başarıyla bitirmişolmak şartıyla, valilikçe beş yıl süreli çalışma izni verilir. Ateşli silahtaşımayacak özel güvenlik görevlileri hakkında sadece arşiv araştırmasıyapılır. Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması bir ay içinde tamamlanır.
Göreve başlayan özel güvenlik görevlileri işverentarafından onbeş gün içinde valiliğe bildirilir.
Çalışma izninin yenilenebilmesi için, güvenliksoruşturmasının olumlu olması ve Kanunun 14 üncü maddesinde belirtilen özelgüvenlik yenileme eğitiminin başarıyla tamamlanmış olması zorunludur.
Özel güvenlik görevlilerinde aranan şartlardan herhangibirisinin kaybedilmesi halinde çalışma izni iptal edilir.
Genel kolluk kuvvetinden ve Milli İstihbarat Teşkilatındanemekli olanlar ile en az beş yıl fiilen bu görevlerde çalıştıktan sonra kendiistekleriyle görevlerinden ayrılmış olanlarda, görevlerinden ayrıldıklarıtarihten itibaren beş yıl süreyle özel güvenlik temel eğitim şartıaranmaz."
2- "Madde 19 - BuKanunda öngörülen adli suçlar ve cezalar şunlardır:
a) Bu Kanunun 3 üncü maddesindebelirtilen özel güvenlik iznini almadan özel güvenlik görevlisi istihdam edenkişilere veya kuruluşların yöneticilerine altı aya kadar hapis ve altı milyarlira ağır para cezası verilir.
...
c) Bu Kanunun 11 inci maddesine göre çalışma izni verilmeyen kişileriözel güvenlik görevlisi olarak istihdam eden kişi, kurum, kuruluş veyaşirketlere, çalıştırdıkları her kişi için üçmilyar lira ağır para cezasıverilir. Bu kişiler silahlı olarak çalıştırılmış ise altı aya kadar hapis veçalıştırılan her kişi için altımilyar lira ağır para cezası verilir."
B- Dayanılan Anayasa Kuralları
Başvuruda Anayasa'nın 10., 13. ve 48. maddelerinedayanılmıştır.
IV- İLK İNCELEME
Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi uyarınca Haşim KILIÇ, Sacit ADALI, Fulya KANTARCIOĞLU, Ahmet AKYALÇIN, Mehmet ERTEN,Mustafa YILDIRIM, A. Necmi ÖZLER, Serdar ÖZGÜLDÜR, Şevket APALAK, Serruh KALELİve Osman Alifeyyaz PAKSÜT'ün katılımlarıyla 2.10.2007 tarihinde yapılan ilkinceleme toplantısında dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasınınincelenmesine oybirliği ile karar verilmiştir.
V- ESASIN İNCELENMESİ
Başvuru kararı ve ekleri, işin esasına ilişkin rapor,itiraz konusu Yasa kuralları, dayanılan Anayasa kuralları ve bunlarıngerekçeleri ile diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereğigörüşülüp düşünüldü:
A-Davada Uygulanacak Kural Sorunu
Anayasa'nın 152. ve 2949 sayılı Yasa'nın 28. maddesine göremahkemeler, bakmakta oldukları davalarda uygulayacakları bir yasa veya yasahükmünde kararnamenin hükümlerini Anayasa'ya aykırı görürler veya taraflardanbirinin ileri sürdüğü aykırılık iddiasının ciddi olduğu kanısına varırlarsa ohükmün iptali için Anayasa Mahkemesi'ne başvurmaya yetkilidirler. Ancak, bukurallar uyarınca bir mahkemenin Anayasa Mahkemesi'ne başvurabilmesi içinelinde yöntemince açılmış ve görevine giren bir dava bulunması ve iptaliistenen kuralın da o davada uygulanacak olması gerekmektedir. Uygulanacak yasakuralları, davanın değişik evrelerinde ortaya çıkan sorunların çözümünde vedavayı sonuçlandırmada olumlu ya da olumsuz yönde etki yapacak niteliktebulunan kurallardır.
10.6.2004 günlü, 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine DairKanun'un 19. maddesinin (a) bendinin iptali istenilmiş ise de, bu hükümaynı Yasa'nın 3. maddesinde belirtilen özel güvenlik izni almaksızın özelgüvenlik görevlisi istihdam eden kişi veya kuruluşların yöneticileri hakkındauygulanacağından; itiraz başvurusunda bulunan Mahkeme'ye, talep üzerinegüvenlik hizmetinin istihdam edilecek personel eliyle görülmesine yönelik özelgüvenlik izninin alınmamasından dolayı açılmış bir dava olmaması nedeniyleuygulanma olanağı bulunmamaktadır. Bu nedenle, 19. maddenin (a) bendine ilişkinbaşvurunun Mahkemenin yetkisizliği nedeniyle reddine 20.3.2008 günündeoybirliği ile karar verilmiştir.
B- Sınırlama Sorunu
Anayasa'nın 152. ve 2949 sayılı Yasa'nın 28. maddesinegöre, Anayasa Mahkemesi'ne itiraz yoluyla yapılacak başvurular, mahkemeninbakmakta olduğu davada uygulayacağı yasa kuralları ile sınırlıdır.
İtiraz yoluna başvuran Mahkemede açılmış olan dava, çalışmaizni bulunmayan özel güvenlik görevlisinin istihdamına ilişkin olduğundan, 5188sayılı Yasa'nın 11. maddesi ile 19. maddenin (c) bendine ilişkin esasincelemenin "özel güvenlik görevlisi olarak istihdam edilenler"yönünden yapılmasına, 20.3.2008 gününde oybirliği ile karar verilmiştir.
C- Anayasa'ya Aykırılık Sorunu
Başvuru kararında, 5188 sayılı Yasa ile özel güvenlikşirketlerine özel güvenlik izni, özel güvenlik görevlilerine de çalışma iznialmak zorunluluğunun getirildiği, aksine davranışın yaptırıma bağlandığı, 2495sayılı Bazı Kurum ve Kuruluşlarının Korunması ve Güvenliklerinin SağlanmasıHakkında Kanun'a göre kurulmuş özel güvenlikteşkilatlarına 5188 sayılı Yasa'nın geçici 1. maddesi ile güvenlikizni ve özel güvenlik görevlilerine de beş yıllık çalışma izni verilmesinedeniyle itiraz konusu kuralların Anayasa'nın 10., 13. ve 48.maddelerine aykırılık oluşturduğu ileri sürülmüştür.
5188 sayılı Yasa'nın itiraz konusu 11. maddesinde özelgüvenlik görevlisiolarak istihdam edilecekler hakkında valilikçe güvenliksoruşturması yapılacağı, soruşturma sonucu olumlu olanlara bu Yasa'nın 14.maddesinde belirtilen özel güvenlik eğitimini başarıyla bitirmek şartıyla beşyıl süreyle çalışma izni verileceği; 19. maddesi (c) bendinde ise bu Yasa'nın11. maddesine göre çalışma izni verilmeyen kişileri özel güvenlik görevlisiolarak istihdam eden kişi, kurum, kuruluş veya şirketlere, çalıştırdıkları herkişi için üçmilyar lira ağır para cezası verileceği, bu kişilersilahlı olarak çalıştırılmış ise altı aya kadar hapis ve çalıştırılan her kişiiçin altımilyar lira ağır para cezası verileceği öngörülmüştür.
5188 sayılı Yasa yürürlüğe girdikten sonra özel güvenlikgörevlisi olarak istihdam edileceklerin çalışma izni almaları belli bir aşamayıgerektireceğinden yasakoyucu geçiş süreci öngörmüştür. 5188 sayılı Yasa'nınyürürlükle ilgili 28. maddesinde, 11. maddeye göre çalışma izni verilmeyenkişilerin özel güvenlik görevlisi olarak istihdam edilmelerini de içeren adli ve idari suçlar ve cezalara ilişkin 19. ve 20. maddelerinin 1.1.2006tarihinde, diğer maddelerinin yayımı tarihinde yürürlüğe gireceğibelirtilmiştir. 5188 sayılı Yasa'nın 19. ve 20. maddeleri dışında diğermaddeleri 5.5.2005 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Bu Yasa yürürlüğe girdiktensonra özel güvenlik görevlisi olacakların özel güvenlik temel eğitiminibitirmeleri ve güvenlik soruşturmasının yapılarak çalışma izni almalarıiçin yaklaşık altı aylık sürede herhangi bir yaptırım uygulanmayarakonların lehine bir düzenleme yapılmıştır.
Anayasa'nın 10. maddesinde belirtilen yasa önünde eşitlikilkesi, hukuksal durumları aynı olanlar için söz konusudur. Bu ilke ile eylemlideğil, hukuksal eşitlik öngörülmüştür. Eşitlik ilkesinin amacı, aynı durumdabulunan kişilerin yasalar karşısında aynı işleme bağlı tutulmalarını sağlamak,ayırım yapılmasını ve ayrıcalık tanınmasını önlemektir. Bu ilkeyle, aynıdurumda bulunan kimi kişi ve topluluklara ayrı kurallar uygulanarak yasakarşısında eşitliğin çiğnenmesi yasaklanmıştır. Yasa önünde eşitlik, herkesinher yönden aynı kurallara bağlı tutulacağı anlamına gelmez. Durumlarındakiözellikler, kimi kişiler ya da topluluklar için değişik kuralları veuygulamaları gerektirebilir. Aynı hukuksal durumlar aynı, ayrı hukuksaldurumlar farklı kurallara bağlı tutulursa Anayasa'da öngörülen eşitlik ilkesizedelenmez.
2495 sayılı Yasa'ya göre oluşturulan güvenlikteşkilatları kamu ya da özel kuruluşların bünyelerinde yapılanan birimlerdir.Özel güvenlik teşkilatlarının önceden beri faaliyette bulunmalarıve teşkilat personeli olarak bu Yasa'ya göre eğitilmiş ve belli bir statüalmış özel güvenlik görevlileri için kazanılmış haklarının korunmasıdüşüncesi ile 5188 sayılı Yasa'nın geçici 1. maddesinde özel güvenlikteşkilatlarına özel güvenlik izni, özel güvenlik görevlilerine de beş yıllıkçalışma izni verilmiştir. Buna göre geçici 1. madde kapsamındakilerle,5188 sayılı Yasa'nın yürürlüğe girmesinden sonra 11. maddedeki koşulları yerinegetirip ilk kez çalışma izni alarak özel güvenlik görevlisi olacaklar aynıhukuksal durumda bulunmadıklarından aralarında eşitlik karşılaştırmasıyapılamaz.
Açıklanan nedenlerle, itiraz konusu kurallar Anayasa'nın 10.maddesine aykırı değildir. İtirazın reddi gerekir.
İtiraz konusu kuralların, Anayasa'nın 13. ve 48. maddeleriyleilgisi görülmemiştir.
VI- SONUÇ
10.6.2004 günlü, 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine DairKanun'un 11. maddesi ile 19. maddesinin (c) bendinin"özel güvenlikgörevlisi olarak istihdam edilenler" yönünden Anayasa'ya aykırı olmadığınave itirazın REDDİNE, 20.3.2008 gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Başkan
Haşim KILIÇ
Başkanvekili
Osman Alifeyyaz PAKSÜT
Üye
Sacit ADALI
Üye
Fulya KANTARCIOĞLU
Üye
Ahmet AKYALÇIN
Üye
Mehmet ERTEN
Üye
A. Necmi ÖZLER
Üye
Serdar ÖZGÜLDÜR
Üye
Şevket APALAK
Üye
Serruh KALELİ
Üye
Zehra Ayla PERKTAŞ