ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı : 2008/101
Karar Sayısı : 2011/22
Karar Günü : 20.01.2011
R.G. Tarih-Sayı : Tebliğedildi.
İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN:Ula Sulh Ceza Mahkemesi
İTİRAZIN KONUSU:8.6.1942 günlü, 4250 sayılıİspirto ve İspirtolu İçkiler İnhisarı Kanunu'nun 11.1.2001 günlü, 4619 sayılıYasa'nın 4. maddesi ile değiştirilen 28. maddesininAnayasa'nın 2. ve 5.maddelerine aykırılığı savıyla iptali istemidir.
I- OLAY
Ruhsatsız alkol satmak suçundanaçılan kamu davasında, itirazkonusu kuralın Anayasa'ya aykırı olduğu kanısına varan Mahkeme, iptali içinbaşvurmuştur.
II- YASA METİNLERİ
A- İtiraz Konusu Yasa Kuralı
8.6.1942 günlü, 4250 sayılı İspirto ve İspirtolu İçkiler İnhisarıKanunu'nun 11.1.2001 günlü, 4619 sayılı Yasa'nın 4. maddesi ile değiştirilen28. maddesi şöyledir:
'Madde 28- (Değişik: 11/1/2001 - 4619/4 md.)
19 uncu maddeninbirinci fıkrasına göre ruhsat almadan satışyapanlar ve aynı maddeninüç ve dördüncü fıkralarındaki esaslara uymayanlaraltmış milyon Türk Lirasından altıyüz milyon Türk lirasına kadar adli paracezası ile cezalandırılırlar. Bu miktarlar Maliye Bakanlığınca her yılbelirlenen yeniden değerleme oranında artırılır. Ayrıca, bu fiili işleyenlereait işyerlerinin bir aydan üç aya kadar kapatılmasına hükmolunur.'
B- İlgili Yasa Kuralları
8.6.1942 günlü, 4250 sayılı İspirto ve İspirtolu İçkiler İnhisarıKanunu'nun 'İspirto ve İspirtolu İçkilerle Diğer Maddelerin Satışı' başlıklı19. maddesinin birinci fıkrası şöyledir:
'Madde 19- (Değişik: 14/6/1984 - 3023/1 md.)
İspirto ile bira ve şarap dahil her çeşit ispirtolu içki satmakisteyenler İnhisarlar İdaresinden ruhsat almaya mecburdurlar. Bu ruhsatınesasları Maliye ve Gümrük Bakanlığınca objektif kurallar belirlenerekdüzenlenecek bir yönetmelikle tespit edilir.'
3.1.2002 günlü, 4733 sayılı Tütün ve Alkol Piyasası DüzenlemeKurumu Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun'un 5728 sayılı Yasayla değişik 8.maddesi şöyledir:
'Madde 8-(Değişik: 23/1/2008-5728/498 md.)Kuruluş vefaaliyet iznini almadan tütün ve tütün mamulleri ile alkol ve alkollü içkilerüretmek üzere fabrika, tesis veya imalathane kuran ve işletenlere; işyerleriveya ikametgâhlarında söz konusu maddeleri üretenlere, satanlara veya satışaarz edenlere bir yıldan üç yıla kadar hapis ve onbin güne kadar adlî paracezası verilir. Ancak, hükmolunan adlî para cezasının miktarı üretilmiş tütünve tütün mamulleri ile alkol ve alkollü içkiler piyasa değerinin on katıtutarından az olamaz. Bu hüküm 6 ncı maddenin ikinci ve üçüncü fıkrasına aykırıhareket edenler hakkında da uygulanır.
Satış belgesi almadan satış yapanlara, mahalli mülki amirtarafından satışa arzettiği ve sattığı mamullerin piyasa değerinin iki katıkadar idarî para cezası verilir. Ancak, verilecek idarî para cezasının miktarı,üçyüz Türk Lirasından az olamaz.'
3.1.2002 günlü, 4733 sayılı Tütün ve Alkol Piyasası DüzenlemeKurumu Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun'un 5752 sayılı Yasayla değişik'Cezai Hükümler' başlıklı 8. maddesinin beşinci fıkrasının (g) bendi şöyledir:
'Madde 8- (Değişik: 3/4/2008-5752/3 md.)
g) Kurumdan satış belgesi almadan tütün mamulleri, etil alkol,metanol ve alkollü içkilerin toptan satışını yapanlara ellibin Yeni TürkLirası; perakende satışını yapanlara ise beşbin Yeni Türk Lirası idarî paracezası verilir.'
III- İLK İNCELEME
Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi gereğince Haşim KILIÇ,Osman Alifeyyaz PAKSÜT, Sacit ADALI, Fulya KANTARCIOĞLU, Ahmet AKYALÇIN, MehmetERTEN, A. Necmi ÖZLER, Serdar ÖZGÜLDÜR, Şevket APALAK, Serruh KALELİ ve ZehraAyla PERKTAŞ'ın katılımlarıyla 20.11.2008 günü yapılan ilk incelemetoplantısında, dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesineOYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir.
IV- ESASIN İNCELENMESİ
Başvuru kararı ve ekleri, işin esasına ilişkin rapor, itirazkonusu ve ilgili görülen Yasa kuralları, dayanılan Anayasa kuralları vebunların gerekçeleri ile diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonragereği görüşülüp düşünüldü:
Anayasa'nın 152. ve 2949 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu veYargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 28. maddesine göre, bir davaya bakmaktaolan mahkeme, o dava sebebiyle uygulanacak bir kanunun veya kanun hükmündekararnamenin hükümlerini Anayasa'ya aykırı görürse veya taraflardan birininileri sürdüğü aykırılık savının ciddi olduğu kanısına varırsa, bu hükmün iptaliiçin Anayasa Mahkemesine başvurmaya yetkilidir. Ancak, bu kurallar uyarınca birmahkemenin Anayasa Mahkemesine başvurabilmesi için, elinde yöntemince açılmışve mahkemenin görevine giren bir davanın bulunması ve iptali istenen kuralın odavada uygulanacak olması gerekir. Uygulanacak yasa kuralları ise davanındeğişik evrelerinde ortaya çıkan sorunların çözümünde veya davayısonuçlandırmada olumlu ya da olumsuz yönde etki yapacak niteliktekikurallardır.
Başvuran Mahkeme,4250 sayılı İspirto ve İspirtolu İçkiler İnhisarıKanunu'nun 28. maddesininiptalini istemektedir.
4250 sayılı Yasa'nın 19. maddesinin birinci fıkrasında ispirto ilebira ve şarap dahil her çeşit ispirtolu içki satmak isteyenlerin İnhisarlarİdaresinden ruhsat almaya mecbur oldukları; itiraz konusu kuralda ise bumecburiyete uymayanların adli para cezası ile cezalandırılacakları ve bu fiiliişleyenlere ait işyerlerinin bir aydan üç aya kadar kapatılmasına hükmolunacağıbelirtilmiştir.
4733 sayılı Tütün ve Alkol Piyasası Düzenleme Kurumu Teşkilat veGörevleri Hakkında Kanun'un 8. maddesindeki satış belgesi almadan alkol satışıyapma suçunun cezalandırıldığı kural, Anayasa Mahkemesi'nin 19.1.2006 gün veEsas: 2005/99, Karar: 2006/8 sayılı kararı ile iptal edilmesinden sonra ilkolarak 23.1.2008 gün ve 5728 sayılı, daha sonra 3.4.2008 gün ve 5752 sayılıYasayla değiştirilmiş ve bu suçu işleyenlerin idari para cezası ilecezalandırılacakları belirtilmiştir.
Bu durumda satış belgesi almadan alkol satma suçunun, unsurlarınınaynı olmasına rağmen hem 4250 sayılı hem de 4733 sayılı Yasa'nın anılanmaddelerinde farklı şekilde cezalandırıldığı anlaşılmaktadır. Ancak ceza hukukuilkelerine göre, bir fiilden dolayı kişinin birden fazla ceza ilecezalandırılması söz konusu olamaz. Buna göre somut olayda, sonradan yürürlüğegiren ve satış belgesi almadan alkol satma suçunu düzenleyen 4733 sayılı Yasahükümlerinin kendi içerisinde lehe yasa değerlendirmesi de yapılarakuygulanması gerekeceğinden itiraz konusu kural, bakılmakta olan davadauygulanacak kural değildir. Başvurunun, Mahkemenin yetkisizliği nedeniyle reddigerekir.
V- SONUÇ
1-7.5.2010 günlü, 5982 sayılı Türkiye Cumhuriyeti AnayasasınınBazı Maddelerinde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun uyarınca, 2949 sayılıAnayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun ile ilgiligerekli düzenlemeler yapılmadan, Mahkeme'nin çalışıp çalışamayacağına ilişkinön meselenin incelenmesi sonucunda; Mahkeme'nin çalışmasına bir engelbulunmadığına, Fulya KANTARCIOĞLU, Mehmet ERTEN, Fettah OTO, Zehra Ayla PERKTAŞile Celal Mümtaz AKINCI'nın, gerekçesi 2010/68 esas sayılı dosyada belirtilenkarşıoyları ve OYÇOKLUĞUYLA,
2-8.6.1942 günlü, 4250 sayılı İspirto ve İspirtolu İçkilerİnhisarı Kanunu'nun, 11.1.2001 günlü, 4619 sayılı Kanun'un 4. maddesiyledeğiştirilen 28. maddesinin, itiraz başvurusunda bulunan Mahkeme'nin bakmaktaolduğu davada uygulanma olanağı bulunmadığından, bu maddeye ilişkin başvurununMahkeme'nin yetkisizliği nedeniyle REDDİNE, OYBİRLİĞİYLE,
20.1.2011 gününde karar verildi.
Başkan
Haşim KILIÇ
Başkanvekili
Osman Alifeyyaz PAKSÜT
Üye
Fulya KANTARCIOĞLU
Üye
Ahmet AKYALÇIN
Üye
Mehmet ERTEN
Üye
Fettah OTO
Üye
Serdar ÖZGÜLDÜR
Üye
Serruh KALELİ
Üye
Zehra Ayla PERKTAŞ
Üye
Recep KÖMÜRCÜ
Üye
Alparslan ALTAN
Üye
Burhan ÜSTÜN
Üye
Nuri NECİPOĞLU
Üye
Hicabi DURSUN
Üye
Celal Mümtaz AKINCI