ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı : 2008/17
Karar Sayısı : 2010/44
Karar Günü : 25.2.2010
R.G. Tarih-Sayı :01.12.2010-27772
İPTAL DAVASINI AÇAN :Anamuhalefet (CumhuriyetHalk) Partisi TBMM Grubu adına Grup Başkanvekilleri Hakkı Suha OKAY, K. KemalANADOL ve Kemal KILIÇDAROĞLU
İPTAL DAVASININ KONUSU :23.1.2008 günlü, 5728 sayılıTemel Ceza Kanunlarına Uyum Amacıyla Çeşitli Kanunlarda ve Diğer BazıKanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un;
1)25. maddesi ile değiştirilen 11.4.1928 günlü, 1219 sayılı Tababetve Şuabatı San'atlarının Tarzı İcrasına Dair Kanun'un 28. maddesinin birincifıkrasının '...milli savunmaya karşı suçlar, devlet sırlarına karşı suçlarve casusluk, kamunun sağlığına karşı suçlar,...'bölümünün,
2)29. maddesi ile değiştirilen 1219 sayılı Kanun'un 45. maddesininbirinci fıkrasının '...milli savunmaya karşı suçlar, devlet sırlarına karşısuçlar ve casusluk, kamunun sağlığına karşı suçlar,...'bölümünün,
3)167. maddesi ile değiştirilen 18.12.1953 günlü, 6197 sayılıEczacılar ve Eczaneler Hakkında Kanun'un 4. maddesinin (A) fıkrasının'...millisavunmaya karşı suçlar, devlet sırlarına karşı suçlar ve casusluk, kamununsağlığına karşı suçlar,...'bölümünün,
4)181. maddesi ile değiştirilen 9.3.1954 günlü, 6343 sayılıVeteriner Hekimliği Mesleğinin İcrasına, Türk Veteriner Hekimleri Birliği ileOdalarının Teşekkül Tarzına ve Göreceği İşlere Dair Kanun'un 6. maddesinin (a)fıkrasının'...milli savunmaya karşı suçlar, devlet sırlarına karşı suçlar vecasusluk, kamunun sağlığına karşı suçlar,...'bölümünün,
5)273. maddesi ile değiştirilen 4.1.1961 günlü, 213 sayılı VergiUsul Kanunu'nun 87. maddesinin (3) numaralı fıkrasının '...milli savunmayakarşı suçlar, devlet sırlarına karşı suçlar ve casusluk,...'bölümünün,
6)317. maddesi ile değiştirilen 14.7.1965 günlü, 657 sayılı DevletMemurları Kanunu'nun 48. maddesinin birinci fıkrasının (A) bendinin (5)numaralı alt bendinin'...milli savunmaya karşı suçlar, devlet sırlarınakarşı suçlar ve casusluk,...'bölümünün,
7)326. maddesi ile değiştirilen 19.3.1969 günlü, 1136 sayılıAvukatlık Kanunu'nun 5. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinin'...millisavunmaya karşı suçlar, devlet sırlarına karşı suçlar ve casusluk,...'bölümünün,
8)338. maddesi ile değiştirilen 24.4.1969 günlü, 1163 sayılıKooperatifler Kanunu'nun 56. maddesinin birinci fıkrasının (3) numaralıbendinin'...milli savunmaya karşı suçlar, devlet sırlarına karşı suçlar vecasusluk,...' bölümünün,
9)369. maddesi ile değiştirilen 28.7.1981 günlü, 2499 sayılı SermayePiyasası Kanunu'nun 33. maddesinin (f) bendinin'...milli savunmaya karşısuçlar, devlet sırlarına karşı suçlar ve casusluk,...' bölümünün,
10)370. maddesi ile değiştirilen 2499 sayılı Kanun'un 36. maddesininbirinci fıkrasının (f) bendinin'...milli savunmaya karşı suçlar, devletsırlarına karşı suçlar ve casusluk,...'bölümünün,
11)384. maddesi ile değiştirilen 5.5.1983 günlü, 2821 sayılıSendikalar Kanunu'nun 5. maddesinin birinci fıkrasının'...milli savunmayakarşı suçlar, devlet sırlarına karşı suçlar ve casusluk,...'bölümünün,
12)387. maddesi ile değiştirilen 5.5.1983 günlü, 2822 sayılı Toplu İşSözleşmesi, Grev ve Lokavt Kanunu'nun 56. maddesinin (4) numaralı bendinin'...millisavunmaya karşı suçlar, devlet sırlarına karşı suçlar ve casusluk,...'bölümünün,
13)430. maddesi ile değiştirilen 14.10.1983 günlü, 2920 sayılı TürkSivil Havacılık Kanunu'nun 18. maddesinin ikinci fıkrasının (b) bendinin'...millisavunmaya karşı suçlar, devlet sırlarına karşı suçlar veya casusluksuçlarından,...'bölümünün,
14)440. maddesi ile değiştirilen 7.6.1985 günlü, 3224 sayılı Türk DişHekimleri Birliği Kanunu'nun 33. maddesinin birinci fıkrasının (e) bendinin'...millisavunmaya karşı suçlar, devlet sırlarına karşı suçlar ve casusluk,...'bölümünün,
15)485. maddesi ile değiştirilen 28.3.2001 günlü, 4632 sayılıBireysel Emeklilik Tasarruf ve Yatırım Sistemi Kanunu'nun 8. maddesinindördüncü fıkrasının (g) bendinin (3) numaralı alt bendinin'...millisavunmaya karşı suçlar, devlet sırlarına karşı suçlar ve casusluk,...'bölümünün,
16)538. maddesi ile değiştirilen 18.5.2004 günlü, 5174 sayılı TürkiyeOdalar ve Borsalar Birliği ile Odalar ve Borsalar Kanunu'nun 74. maddesininbirinci fıkrasının (d) bendinin'...milli savunmaya karşı suçlar, devletsırlarına karşı suçlar ve casusluk,...'bölümünün,
17)545. maddesi ile değiştirilen 10.6.2004 günlü, 5188 sayılı ÖzelGüvenlik Hizmetlerine Dair Kanun'un 10. maddesinin birinci fıkrasının (d)bendinin'...kamunun sağlığına karşı suçlar,...'bölümünün,
Anayasa'nın 2., 5., 10., 13., 49., 70. ve 90. maddelerineaykırılığı savıyla iptalleri ve yürürlüklerinin durdurulması istemidir.
II- YASA METİNLERİ
A- İptali İstenilen Yasa Kuralları
23.1.2008 tarihli ve 5728 sayılı Temel Ceza Kanunlarına UyumAmacıyla Çeşitli Kanunlarda ve Diğer Bazı Kanunlarda Değişiklik YapılmasınaDair Kanun'un iptali istenilen maddeleri şöyledir;
'MADDE 25-1219 sayılı Kanunun 28 inci maddesiaşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
MADDE 28- Hekimlik mesleğinin icrası için; Türk Ceza Kanununun 53üncü maddesinde belirtilen süreler geçmiş olsa bile; kasten işlenen bir suçtandolayı beş yıl veya daha fazla süreyle ya da devletin güvenliğine karşı suçlar,Anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlar,milli savunmaya karşısuçlar, devlet sırlarına karşı suçlar ve casusluk, kamunun sağlığına karşısuçlar, zimmet, irtikâp, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik,güveni kötüye kullanma, hileli iflas, ihaleye fesat karıştırma, edimin ifasınafesat karıştırma, suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama veyakaçakçılık suçlarından hapis cezasına mahkûm olmamak gerekir.
İcrayı sanat etmesine mani ve gayrıkabili şifa bir marazı aklı ilemalul olduğu bilmuayene tebeyyün eden tabipler, Sağlık Bakanlığının teklifi veSağlık Bakanlığı Yüksek Disiplin Kurulu kararıyla icrayı sanattan menolunur vediplomaları geri alınır.'
'MADDE 29-1219 sayılı Kanunun 45 inci maddesiaşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
'MADDE 45- Diş hekimliği mesleğinin icrası için; Türk CezaKanununun 53 üncü maddesinde belirtilen süreler geçmiş olsa bile; kastenişlenen bir suçtan dolayı beş yıl veya daha fazla süreyle ya da devletingüvenliğine karşı suçlar, Anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşısuçlar,milli savunmaya karşı suçlar, devlet sırlarına karşı suçlar vecasusluk, kamunun sağlığına karşı suçlar, zimmet, irtikâp, rüşvet,hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma, hileli iflas,ihaleye fesat karıştırma, edimin ifasına fesat karıştırma, suçtan kaynaklananmalvarlığı değerlerini aklama veya kaçakçılık suçlarından hapis cezasına mahkûmolmamak gerekir.
İcrayı sanata mani ve gayri kabili şifa bir marazı akli ile malulolduğu bilmuayene tebeyyün eden diş tabibi ve dişçiler, Sağlık Bakanlığınınteklifi ve Sağlık Bakanlığı Yüksek Disiplin Kurulu kararıyla icrayı sanattanmenolunur ve diploma veya ruhsatnameleri geri alınır.'
'MADDE 167-18/12/1953 tarihli ve 6197sayılı Eczacılar ve Eczaneler Hakkında Kanunun 4 üncü maddesi aşağıdaki şekildedeğiştirilmiştir.
'MADDE 4- Aşağıda yazılı haller eczacılık yapmaya manidir:
A) Türk Ceza Kanununun 53 üncü maddesinde belirtilen sürelergeçmiş olsa bile; kasten işlenen bir suçtan dolayı beş yıl veya daha fazlasüreyle ya da devletin güvenliğine karşı suçlar, Anayasal düzene ve bu düzeninişleyişine karşı suçlar,milli savunmaya karşı suçlar, devlet sırlarına karşısuçlar ve casusluk, kamunun sağlığına karşı suçlar, zimmet, irtikâp,rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma, hileliiflas, ihaleye fesat karıştırma, edimin ifasına fesat karıştırma, suçtankaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama veya kaçakçılık suçlarından hapiscezasına mahkûm olmak.
B) Başka memleketlerde sanatını icradan menedilmiş olup bumuamelenin haklı olduğu İcra Vekilleri Heyetince kabul edilmiş olmak;
C) Sanatını yapmasına mani iyileşmez bir hastalığı bulunmak;
Ç) Sanatını yapmasına mani olacak derecede iki gözü rüyettenmahrum olmak.'
'MADDE 181-9/3/1954 tarihli ve 6343sayılı Veteriner Hekimliği Mesleğinin İcrasına, Türk Veteriner HekimleriBirliği ile Odalarının Teşekkül Tarzına ve Göreceği İşlere Dair Kanunun 6 ncımaddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
'MADDE 6- Aşağıda yazılı haller, veteriner hekimlik mesleğininicrasına mani teşkil eder:
a) Türk Ceza Kanununun 53 üncü maddesinde belirtilen sürelergeçmiş olsa bile; kasten işlenen bir suçtan dolayı beş yıl veya daha fazlasüreyle ya da devletin güvenliğine karşı suçlar, Anayasal düzene ve bu düzeninişleyişine karşı suçlar,milli savunmaya karşı suçlar, devlet sırlarına karşısuçlar ve casusluk, kamunun sağlığına karşı suçlar,zimmet, irtikâp, rüşvet,hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma, hileli iflas,ihaleye fesat karıştırma, edimin ifasına fesat karıştırma, suçtan kaynaklananmalvarlığı değerlerini aklama veya kaçakçılık suçlarından hapis cezasına mahkûmolmak.
b) Bu Kanun ile teşekkül eden Haysiyet veya Yüksek Haysiyet Divanıkararları ile meslekini icradan menolunmak.
c) Yüksek Haysiyet Divanınca haklarında diplomalarının istirdadıkararı ittihaz edilmek.'
'MADDE 273-213 sayılı Kanunun 87 ncimaddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
'MADDE 87- Takdir, tadilat ve zirai kazançlar il komisyonları ileözel komisyonlara, memurların dışında, seçilecek kimselerde aşağıdaki vasıflararanır:
1. İyi ahlak sahibi olmak ve ikamet ettiği veya iş gördüğü muhitinemniyet ve itimadını kazanmış bulunmak.
2. Medeni haklardan ıskat edilmiş bulunmamak.
3. Türk Ceza Kanununun 53 üncü maddesinde belirtilen sürelergeçmiş olsa bile; kasten işlenen bir suçtan dolayı beş yıl veya daha fazlasüreyle hapis cezasına ya da devletin güvenliğine karşı suçlar, Anayasal düzeneve bu düzenin işleyişine karşı suçlar,milli savunmaya karşı suçlar, devletsırlarına karşı suçlarve casusluk, zimmet, irtikâp, rüşvet, hırsızlık,dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma, hileli iflas, ihaleye fesatkarıştırma, edimin ifasına fesat karıştırma, suçtan kaynaklanan malvarlığıdeğerlerini aklama, kaçakçılık veya vergi kaçakçılığı suçlarından mahkûmolmamak.
4. Takdir ve özel komisyonlara seçileceklerde, ayrıca otuz yaşınıbitirmiş olmak.
5. Tadilat ve zirai kazançlar il komisyonlarına seçileceklerdeayrıca mensup olduğu şehir veya kasabanın iktisadi şartlarına ve emlak veziraat işlerine vukufu olmak ve yirmibeş yaşını bitirmiş bulunmak.'
'MADDE 317-14/7/1965 tarihli ve 657sayılı Devlet Memurları Kanununun 48 inci maddesinin birinci fıkrasının (A)bendinin (5) numaralı alt bendi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
'5. Türk Ceza Kanununun 53 üncü maddesinde belirtilen sürelergeçmiş olsa bile; kasten işlenen bir suçtan dolayı bir yıl veya daha fazlasüreyle hapis cezasına ya da affa uğramış olsa bile devletin güvenliğine karşısuçlar, Anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlar,millisavunmaya karşı suçlar, devlet sırlarına karşı suçlarve casusluk, zimmet,irtikâp, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma,hileli iflas, ihaleye fesat karıştırma, edimin ifasına fesat karıştırma, suçtankaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama veya kaçakçılık suçlarından mahkûmolmamak.'
'MADDE 326-19/3/1969 tarihli ve 1136sayılı Avukatlık Kanununun 5 inci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendiaşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
'a) Türk Ceza Kanununun 53 üncü maddesinde belirtilen sürelergeçmiş olsa bile; kasten işlenen bir suçtan dolayı iki yıldan fazla süreylehapis cezasına ya da Devletin güvenliğine karşı suçlar, Anayasal düzene ve budüzenin işleyişine karşı suçlar,milli savunmaya karşı suçlar, devletsırlarına karşı suçlar ve casusluk, zimmet, irtikâp, rüşvet, hırsızlık,dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma, hileli iflas, ihaleye fesatkarıştırma, edimin ifasına fesat karıştırma, suçtan kaynaklanan malvarlığıdeğerlerini aklama veyakaçakçılık suçlarından mahkûm olmak,'
'MADDE 338-1163 sayılı Kanunun 56 ncımaddesinin birinci fıkrasının (3) numaralı bendi aşağıdaki şekildedeğiştirilmiştir.
'3. Devletin güvenliğine karşı suçlar, Anayasal düzene ve budüzenin işleyişine karşı suçlar,milli savunmaya karşı suçlar, devletsırlarına karşı suçlar ve casusluk, zimmet, irtikâp, rüşvet, hırsızlık,dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma, hileli iflas, ihaleye fesatkarıştırma, edimin ifasına fesat karıştırma, suçtan kaynaklanan malvarlığıdeğerlerini aklama veya kaçakçılık suçlarından ya da bu Kanun hükümlerine göremahkum olmamak.'
'MADDE 369-2499 sayılı Kanunun 33 üncümaddesinin (f) bendi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
'f) Kurucularının müflis olmaması ve Türk Ceza Kanununun 53 üncümaddesinde belirtilen süreler geçmiş olsa bile; kasten işlenen bir suçtandolayı beş yıl veya daha fazla süreyle hapis cezasına ya da Devletin güvenliğinekarşı suçlar, Anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlar,millisavunmaya karşı suçlar, Devlet sırlarına karşı suçlar ve casusluk,zimmet,irtikâp, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma,hileli iflas, ihaleye fesat karıştırma, edimin ifasına fesat karıştırma,bilişim sistemini engelleme, bozma, verileri yok etme veya değiştirme, bankaveya kredi kartlarının kötüye kullanılması, suçtan kaynaklanan malvarlığıdeğerlerini aklama, kaçakçılık, vergi kaçakçılığı veya haksız mal edinmesuçlarından mahkûm olmaması,'
'MADDE 370-2499 sayılı Kanunun 36 ncımaddesinin birinci fıkrasının (f) bendi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
'f) Kurucularının müflis olmaması ve Türk Ceza Kanununun 53 üncümaddesinde belirtilen süreler geçmiş olsa bile; kasten işlenen bir suçtandolayı beş yıl veya daha fazla süreyle hapis cezasına ya da Devletingüvenliğine karşı suçlar, Anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşısuçlar,milli savunmaya karşı suçlar, devlet sırlarına karşı suçlar vecasusluk, zimmet, irtikâp, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik,güveni kötüye kullanma, hileli iflas, ihaleye fesat karıştırma, edimin ifasınafesat karıştırma, bilişim sistemini engelleme, bozma, verileri yok etme veyadeğiştirme, banka veya kredi kartlarının kötüye kullanılması, suçtankaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama, kaçakçılık, vergi kaçakçılığı veyahaksız mal edinme suçlarından mahkûm olmaması,'
'MADDE 384-5/5/1983 tarihli ve 2821sayılı Sendikalar Kanununun 5 inci maddesinin birinci fıkrası aşağıdaki şekildedeğiştirilmiştir.
'Sendika kurucusu olabilmek için; Türk vatandaşı, medeni haklarıkullanmaya ehil ve sendikaların kurulacağı işkolunda fiilen çalışır olmak;Türkçe okur-yazar olmak ve ayrıca; Türk Ceza Kanununun 53 üncü maddesindebelirtilen süreler geçmiş olsa bile; kasten işlenen bir suçtan dolayı bir yılveya daha fazla süreyle hapis cezasına ya da devletin güvenliğine karşı suçlar,Anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlar,milli savunmaya karşısuçlar, devlet sırlarına karşı suçlar ve casusluk, zimmet, irtikâp, rüşvet,hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma, hileli iflas,ihaleye fesat karıştırma, edimin ifasına fesat karıştırma, suçtan kaynaklananmalvarlığı değerlerini aklama veya kaçakçılık suçlarından mahkûmiyetinbulunmaması şarttır.'
'MADDE 387-5/5/1983 tarihli ve 2822sayılı Toplu İş Sözleşmesi, Grev ve Lokavt Kanununun 56 ncı maddesinin (4)numaralı bendi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
'4. Türk Ceza Kanununun 53 üncü maddesinde belirtilen sürelergeçmiş olsa bile; kasten işlenen bir suçtan dolayı bir yıl veya daha fazlasüreyle hapis cezasına ya da devletin güvenliğine karşı suçlar, Anayasal düzeneve bu düzenin işleyişine karşı suçlar,milli savunmaya karşı suçlar, devletsırlarına karşı suçlar ve casusluk, zimmet, irtikâp, rüşvet, hırsızlık,dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma, hileli iflas, ihaleye fesatkarıştırma, edimin ifasına fesat karıştırma, suçtan kaynaklanan malvarlığıdeğerlerini aklama veya kaçakçılık suçlarından mahkûmiyetin bulunmaması vesiyasi partilerin organlarında görevli olmamak,'
'MADDE 430-2920 sayılı Kanunun 18 incimaddesinin ikinci fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
'İzin belirli şartlara ve süreye bağlanabilir. İzin belgesi,
a) Milli güvenliğin veya kamu düzeninin tehlikeye girebileceğidurumlarda,
b) Gerçek kişilerin veya tüzel kişilerin kurucu ortakları iletemsile yetkili yöneticilerinin; Türk Ceza Kanununun 53 üncü maddesindebelirtilen süreler geçmiş olsa bile, bankacılık, sermaye piyasası ve kaçakçılıkmevzuatında tanımlanan ve hapis cezasını gerektiren suçlar ile hırsızlık,yağma, güveni kötüye kullanma, dolandırıcılık, hileli iflâs, parada, parayaeşit sayılan değerlerde, kıymetli damgada, mühürde, resmi belgede, özel belgedesahtecilik, ihaleye fesat karıştırma, edimin ifasına fesat karıştırma,tefecilik, zimmet, irtikâp, rüşvet, suçtan kaynaklanan mal varlığı değerleriniaklama, devletin güvenliğine karşı suçlar, anayasal düzene ve bu düzeninişleyişine karşı suçlar,milli savunmaya karşı suçlar, devlet sırlarına karşısuçlar veya casusluk suçlarındanya da ulaşım araçlarının kaçırılması veyaalıkonulması suçlarından dolayı mahkûm edilmiş olması hâlinde,
verilmez.'
'MADDE 440-7/6/1985 tarihli ve 3224sayılı Türk Diş Hekimleri Birliği Kanununun 33 üncü maddesinin birincifıkrasının (e) bendi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
'e) Türk Ceza Kanununun 53 üncü maddesinde belirtilen sürelergeçmiş olsa bile; kasten işlenen bir suçtan dolayı beş yıl veya daha fazlasüreyle ya da devletin güvenliğine karşı suçlar, Anayasal düzene ve bu düzeninişleyişine karşı suçlar,milli savunmaya karşı suçlar, devlet sırlarına karşısuçlar ve casusluk, zimmet, irtikâp, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık,sahtecilik, güveni kötüye kullanma, hileli iflas, ihaleye fesat karıştırma,edimin ifasına fesat karıştırma, suçtan kaynaklanan malvarlığı değerleriniaklama, kaçakçılık, vergi kaçakçılığı veya haksız mal edinme suçlarından hapiscezasına mahkûm olanlar,'
'MADDE 485-28/3/2001 tarihli ve 4632sayılı Bireysel Emeklilik Tasarruf ve Yatırım Sistemi Kanununun 8 incimaddesinin dördüncü fıkrasının (g) bendinin (3) numaralı alt bendi aşağıdakişekilde değiştirilmiştir.
'3. Müflis veya konkordato ilan etmiş olmaması, Türk CezaKanununun 53 üncü maddesinde belirtilen süreler geçmiş olsa bile; kastenişlenen bir suçtan dolayı beş yıl veya daha fazla süreyle hapis cezasına ya dadevletin güvenliğine karşı suçlar, Anayasal düzene ve bu düzenin işleyişinekarşı suçlar,milli savunmaya karşı suçlar, devlet sırlarına karşı suçlar vecasusluk, zimmet, irtikâp, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik,güveni kötüye kullanma, hileli iflas, ihaleye fesat karıştırma, edimin ifasınafesat karıştırma, bilişim sistemini engelleme, bozma, verileri yok etme veyadeğiştirme, banka veya kredi kartlarının kötüye kullanılması, suçtankaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama, kaçakçılık, vergi kaçakçılığı veyahaksız mal edinme suçlarından mahkûm olmaması,'
'MADDE 538-18/5/2004 tarihli ve 5174sayılı Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ile Odalar ve Borsalar Kanununun 74üncü maddesinin birinci fıkrasının (d) bendi aşağıdaki şekildedeğiştirilmiştir.
'd) Türk Ceza Kanununun 53 üncü maddesinde belirtilen sürelergeçmiş olsa bile; kasten işlenen bir suçtan dolayı beş yıl veya daha fazlasüreyle ya da devletin güvenliğine karşı suçlar, Anayasal düzene ve bu düzeninişleyişine karşı suçlar, milli savunmaya karşı suçlar, devlet sırlarına karşısuçlar ve casusluk, zimmet, irtikâp, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık,sahtecilik, güveni kötüye kullanma, hileli iflas, ihaleye fesat karıştırma,edimin ifasına fesat karıştırma, suçtan kaynaklanan malvarlığı değerleriniaklama, kaçakçılık, vergi kaçakçılığı veya haksız mal edinme suçlarından hapiscezasına mahkûm olanlar.'
'MADDE 545-5188 sayılı Kanunun 10 uncumaddesinin birinci fıkrasının (d) bendi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
'd) Türk Ceza Kanununun 53 üncü maddesinde belirtilen sürelergeçmiş olsa bile; kasten işlenen bir suçtan dolayı bir yıl veya daha fazlasüreyle hapis cezasına ya da affa uğramış olsa bile devletin güvenliğine karşısuçlar, Anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlar, cinseldokunulmazlığa karşı suçlar,kamunun sağlığına karşı suçlar, zimmet,irtikâp, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma,hileli iflas, ihaleye fesat karıştırma, edimin ifasına fesat karıştırma, suçtankaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama, kaçakçılık veya fuhuş suçlarındanmahkûm olmamak.'
B- Dayanılan Anayasa Kuralları
Dava dilekçesinde Anayasa'nın 2., 5., 10., 13., 49., 70. ve 90.maddelerine dayanılmıştır.
III- İLK İNCELEME
Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi uyarınca Haşim KILIÇ,Osman Alifeyyaz PAKSÜT, Sacit ADALI, Fulya KANTARCIOĞLU, Ahmet AKYALÇIN, MehmetERTEN, A.Necmi ÖZLER, Serdar ÖZGÜLDÜR, Şevket APALAK, Serruh KALELİ ve ZehraAyla PERKTAŞ'ın katılımlarıyla 20.3.2008 günü yapılan ilk incelemetoplantısında dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine,yürürlüğü durdurma isteminin bu konudaki raporun hazırlanmasından sonra kararabağlanmasına OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir.
IV- ESASIN İNCELENMESİ
Dava dilekçesi ve ekleri, işin esasına ilişkin rapor, iptaliistenilen Yasa kuralları, dayanılan Anayasa kuralları ve bunların gerekçeleriile diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüpdüşünüldü:
A- Dava Konusu Kuralların Anlam ve Kapsamları
İptal davasına konu olan kurallarla düzenlenen meslek vegörevlilerden; hekimler, diş hekimleri, eczacılar, veteriner hekimler için'millisavunmaya karşı suçlar', 'devlet sırlarına karşı suçlar ve casusluk' ve'kamunun sağlığına karşı suçlar',takdir, tadilat ve zirai kazançlar ilkomisyonları ile özel komisyonlara memurların dışında seçilecek kimseler,memurlar, avukatlar, kooperatif yönetim kurulu üyeleri, aracı kurumlarınkurucuları, yatırım ortaklıklarının kurucuları, sendika kurucuları, YüksekHakem Kurulu'na işçi ve işverenler adına seçilecek üyeler, ticari havaişletmelerinde gerçek kişilerin veya tüzel kişilerin kurucu ortakları iletemsile yetkili yöneticileri, Türk Diş Hekimleri Birliği'nin organlarınaseçilecek meslek mensupları, emeklilik şirketi kurucuları, oda ve borsa genelsekreteri için'milli savunmaya karşı suçlar' ve 'devlet sırlarına karşısuçlar ve casusluk',özel güvenlik görevlileri için'kamunun sağlığınakarşı suçlar'dan mahkûmiyet hallerinde bu meslekler ya da görevlerTürk CezaKanunu'nun 53. maddesinde belirtilen süreler geçmiş olsa bileicraedilemeyecektir. Türk Ceza Kanunu'nunikinci bölümünde'Güvenlik Tedbirleri'anabaşlığı altında yer alan 53. maddesi 'belli hakları kullanmaktan yoksunbırakılma' kenar başlığı altında düzenlenmiş, kişinin kasıtlı bir suç işlemesive bu suçtan dolayı hapis cezasına mahkûm olması halinde mahkûmiyetinkesinleşmesiyle başlayıp hapis cezasının infazı tamamlanıncaya kadar devam edenhak yoksunluğunu öngörmüştür. İptal davasına konu kurallarda ise Türk CezaKanunu'nun53. maddesinden farklı olarak bu suçların kasıtlı veya taksirliişlenmeleri arasında bir fark gözetilmemiş ve mahkûmiyet halinde süresiz olarakbelirli mesleklerin ya da görevlerin yapılması konusunda hak yoksunluğu getirilmiştir.
Türk Ceza Kanunu'nun 317 ila 325. maddelerinde dokuz madde halindedüzenlenmiş milli savunmaya karşı suçlar ile korunmak istenen hukuki yararmilli savunma, 326 ila 339. maddelerinde ondört madde halinde düzenlenmiş olanDevlet sırlarına karşı suçlar ve casusluk ile korunmak istenen hukuki yarardevletin güvenliği, milli savunma, iç ve dış siyasal yararlar, 185 ila 196.maddelerinde de oniki madde halinde düzenlenen kamunun sağlığına karşı suçlarile korunmak istenen hukuki yarar ise kamunun sağlığıdır.
Dava konusu bölümlerde yer alan suçlar, kasıtla işlenen, müebbetve uzun süreli hapis cezası gerektiren suçlardan taksirle işlenen veya altı ayakadar hapis cezasını gerektiren suçlara kadar çeşitlilik göstermektedir.
B- Anayasa'ya Aykırılık Sorunu
Dava dilekçesinde, iptali istenen maddelerde, milli savunmaya,kamunun sağlığına ve Devlet sırlarına karşı suçlar ile casusluk suçlarındanhapis cezasına mahkûm olanların, Türk Ceza Kanunu'nun 53. maddesinde belirtilensüreler geçmiş olsa bile, belirli meslek ve görevleri icra edemeyecekleri,doğrudan doğruya bir suçun karşılığı olmak üzere öngörülen asli cezalara ekolarak hak yoksunluğunun getirildiği; söz konusu düzenlemelerin bir bölümündemesleğiyle hiç ilgisi bulunmayan bir suçtan veya azami haddi bir yıl yada dahaaz hapis cezasını gerektiren veya dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırıdavranarak taksirli bir suçtan mahkûm olan bir kişinin mesleğini icra etmektensüresiz yoksun bırakılması sonucunun öngörüldüğü; yasa koyucu, asli cezanınyanında bu cezaya bağlı olarak kimi kısıtlılıklar öngörüp öngörmeme konularındaanayasal ilkeler çerçevesinde takdir hakkına sahip olmakla birlikte, söz konusuhak yoksunluklarının Anayasanın 2. ve 5. maddelerinde ifadesini bulan 'HukukDevleti' ilkesi ile bağdaşmadığı, bu meslek mensuplarının yürüttüğü hizmet ileiptali istenen kuralların öngördüğü mahkûmiyetten dolayı hak yoksunluğugetirilmesi arasında, günün koşullarına ve gerçeklerine uyan ve zorunlu birneden-sonuç bağının bulunmadığı, yaptırımların işlenen suçla orantısızlığınınadaletsiz ve hakkaniyete aykırı olduğu, söz konusu meslek veya görevsahiplerinin mesleklerini veya görevlerini icra etme yönünden diğer meslekmensupları ile aynı hukuki durumda bulunmaları nedeniyle iptal istemine konubölümlerdeki meslek mensupları ile görevliler yönünden getirilen farklıkuralların kanun önünde eşitlikilkesi, ölçülülük ve demokratik toplumungereklerine uygunluk ilkesi, çalışma hakkı, kamu hizmetine alınmada görevin gerektirdiğiniteliklerden başka hiç bir ayrımın gözetilemeyeceği ilkesi ve çalışma hakkınınetkin kullanımını sağlama görevini veren Avrupa Sosyal Şartını da ihlâl etmesinedeniyle Anayasanın 2., 5., 10., 13., 49., 70. ve 90. maddelerine aykırıoldukları ileri sürülmüştür.
İptal konusu kurallarla, 23.1.2008 günlü, 5728 sayılı Temel CezaKanunlarına Uyum Amacıyla Çeşitli Kanunlarda ve Diğer Bazı KanunlardaDeğişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un değişik onyedi maddesindeTürk CezaKanunu'nun 53. maddesinde belirtilen süreler geçmiş olsa bile;'milli savunmayakarşı suçlar', 'Devlet sırlarına karşı suçlar ve casusluk' ve 'kamununsağlığına karşı suçlar'dan mahkûm olanların belirli meslekleri ve görevleriicra edemeyecekleri öngörülmektedir.
5728 sayılı Yasa'nın genel gerekçesi ile madde gerekçelerinden,dava konusu kurallarda yer alan belirli meslek ya da görevler için aranacakmahkûmiyet koşulunun, Türk Ceza Kanunu'nun hükümleri de dikkate alınarakyeniden düzenlendiği ve Türk Ceza Kanunu'nun suç karşılığı uygulanan yaptırımteorisine bağlı, mahkûmiyetin yasal sonucu olarak belli hakları kullanmaktanyoksun bırakılma şeklinde değerlendirildiği anlaşılmaktadır.
Anayasa'nın 2. maddesinde belirtilen hukuk devleti, eylem veişlemleri hukuka uygun, insan haklarına saygılı, bu hak ve özgürlükleri koruyupgüçlendiren, her alanda adaletli bir hukuk düzeni kurup bunu geliştirereksürdüren, Anayasa'ya aykırı durum ve tutumlardan kaçınan, Anayasa ve hukukunüstün kurallarıyla kendini bağlı sayan, yargı denetimine açık, yasalarınüstünde yasa koyucunun da uyması gereken temel hukuk ilkeleri ve Anayasa'nınbulunduğu bilincinde olan devlettir.
Yasa koyucu asli cezalara bağlı olarak kimi yoksunluklar öngörüpöngörmeme konularında anayasal ilkeler çerçevesinde takdir hakkına sahiptir.Ceza hukukunda, doğrudan doğruya bir suçun karşılığı olmak üzere öngörülen aslicezanın yanında, bu cezanın etkisini artırmak, suç işlenmesinde caydırıcılığısağlamak için, asli cezaya ek olarak kimi hak yoksunlukları da getirilmiştir.İptal davasına konu yasal düzenlemelerde de, bazı meslek ya da görevlerinsaygınlığı, bunlara karşı toplumun güven duygusu ve içeriklerinde yer alan etikdeğerleri göz önüne alarak, bu meslek ve görevleri icra edecek olanların bellisuçlardan mahkûm olmaları hâlinde, aslî cezanın yanı sıra sürekli olarak hakyoksunlukları öngörülmüştür. Ancak, ceza hukuku alanında olduğu gibi hakyoksunluğu getiren iptal davasına konu düzenlemelerde de kuralların, önleme veiyileştirme amaçlarına uygun olarak ölçülü, adil ve orantılı olması gerekir.Yasa koyucunun hak yoksunluklarını belirlerken takdir hakkı çerçevesindekitercih serbestisinin de Anayasa'ya uygun olması gerektiği açıktır.
Dava konusu düzenlemeler, meslek veya görevlerin özellikleri,suçların niteliği, bu suçlara verilen cezalar ve cezaların süresi, kasıtla veyataksirle işlenip işlenmediğine bakılmaması ve bir kademelendirme de yapılmamasıve bu suçlardan mahkûm olanların belirli meslekleri ve görevleri sürekli olarakicra edememeleri, işledikleri suçlara göre adaletli ve eylemle orantılı olmayanölçüsüz bir hak yoksunluğuna yol açması nedeniyle Anayasa'nın 2. maddesindebelirtilen 'Hukuk Devleti' ilkesine aykırıdır. İptali gerekir.
Dava konusu kurallar Anayasa'nın 2. maddesine aykırı görülerekiptal edildiğinden 5., 10., 13., 49., 70. ve 90. maddeler yönünden incelemeyapılmasına gerek görülmemiştir.
Mehmet ERTEN ve Fettah OTO bu görüşlere ek gerekçe ilekatılmışlardır.
V- YÜRÜRLÜĞÜN DURDURULMASI İSTEMİ
23.1.2008 günlü, 5728 sayılı Temel Ceza Kanunlarına Uyum AmacıylaÇeşitli Kanunlarda ve Diğer Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına DairKanun'un;
1-25. maddesiyle değiştirilen 11.4.1928 günlü, 1219 sayılı Tababet veŞuabatı San'atlarının Tarzı İcrasına Dair Kanun'un 28. maddesinin birincifıkrasının '' milli savunmaya karşı suçlar, devlet sırlarına karşı suçlar vecasusluk, kamunun sağlığına karşı suçlar, ' ' bölümüne,
2-29. maddesiyle değiştirilen 1219 sayılı Yasa'nın 45. maddesininbirinci fıkrasının '' milli savunmaya karşı suçlar, devlet sırlarına karşısuçlar ve casusluk, kamunun sağlığına karşı suçlar, '' bölümüne,
3-167. maddesiyle değiştirilen 18.12.1953 günlü, 6197 sayılıEczacılar ve Eczaneler Hakkında Kanun'un 4. maddesinin (A) fıkrasının '' millisavunmaya karşı suçlar, devlet sırlarına karşı suçlar ve casusluk, kamununsağlığına karşı suçlar, '' bölümüne,
4-181. maddesiyle değiştirilen 9.3.1954 günlü, 6343 sayılı VeterinerHekimliği Mesleğinin İcrasına, Türk Veteriner Hekimleri Birliği ile OdalarınınTeşekkül Tarzına ve Göreceği İşlere Dair Kanun'un 6. maddesinin (a) fıkrasının' ' milli savunmaya karşı suçlar, devlet sırlarına karşı suçlar ve casusluk,kamunun sağlığına karşı suçlar, '' bölümüne,
5-273. maddesiyle değiştirilen 4.1.1961 günlü, 213 sayılı Vergi UsulKanunu'nun 87. maddesinin (3) numaralı bendinin ' ' milli savunmaya karşısuçlar, devlet sırlarına karşı suçlar ve casusluk, '' bölümüne,
6-317. maddesiyle değiştirilen 14.7.1965 günlü, 657 sayılı DevletMemurları Kanunu'nun 48. maddesinin birinci fıkrasının (A) bendinin (5)numaralı alt bendinin ' ' milli savunmaya karşı suçlar, devlet sırlarına karşısuçlar ve casusluk, '' bölümüne,
7-326. maddesiyle değiştirilen 19.3.1969 günlü, 1136 sayılıAvukatlık Kanunu'nun 5. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinin ' ' millisavunmaya karşı suçlar, devlet sırlarına karşı suçlar ve casusluk, '' bölümüne,
8-338. maddesiyle değiştirilen 24.4.1969 günlü, 1163 sayılıKooperatifler Kanunu'nun 56. maddesinin birinci fıkrasının (3) numaralıbendinin ' ' milli savunmaya karşı suçlar, devlet sırlarına karşı suçlar vecasusluk, '' bölümüne,
9-369. maddesiyle değiştirilen 28.7.1981 günlü, 2499 sayılı SermayePiyasası Kanunu'nun 33. maddesinin (f) bendinin ' ' milli savunmaya karşısuçlar, Devlet sırlarına karşı suçlar ve casusluk, '' bölümüne,
10-370. maddesiyle değiştirilen 2499 sayılı Yasa'nın 36. maddesininbirinci fıkrasının (f) bendinin ' ' milli savunmaya karşı suçlar, devletsırlarına karşı suçlar ve casusluk, '' bölümüne,
11-384. maddesiyle değiştirilen 5.5.1983 günlü, 2821 sayılıSendikalar Kanunu'nun 5. maddesinin birinci fıkrasının ' ' milli savunmayakarşı suçlar, devlet sırlarına karşı suçlar ve casusluk, '' bölümüne,
12-387. maddesiyle değiştirilen 5.5.1983 günlü, 2822 sayılı Toplu İşSözleşmesi, Grev ve Lokavt Kanunu'nun 56. maddesinin (4) numaralı bendinin ' 'milli savunmaya karşı suçlar, devlet sırlarına karşı suçlar ve casusluk, ''bölümüne,
13-430. maddesiyle değiştirilen 14.10.1983 günlü, 2920 sayılı TürkSivil Havacılık Kanunu'nun 18. maddesinin ikinci fıkrasının (b) bendinin ' 'milli savunmaya karşı suçlar, devlet sırlarına karşı suçlar veya casusluksuçlarından '' bölümüne,
14-440. maddesiyle değiştirilen 7.6.1985 günlü, 3224 sayılı Türk DişHekimleri Birliği Kanunu'nun 33. maddesinin birinci fıkrasının (e) bendinin ' 'milli savunmaya karşı suçlar, devlet sırlarına karşı suçlar ve casusluk, ''bölümüne,
15-485. maddesiyle değiştirilen 28.3.2001 günlü, 4632 sayılı BireyselEmeklilik Tasarruf ve Yatırım Sistemi Kanunu'nun 8. maddesinin dördüncüfıkrasının (g) bendinin (3) numaralı alt bendinin ' ' milli savunmaya karşısuçlar, devlet sırlarına karşı suçlar ve casusluk, '' bölümüne,
16-538. maddesiyle değiştirilen 18.5.2004 günlü, 5174 sayılı TürkiyeOdalar ve Borsalar Birliği ile Odalar ve Borsalar Kanunu'nun 74. maddesininbirinci fıkrasının (d) bendinin ' ' milli savunmaya karşı suçlar, devletsırlarına karşı suçlar ve casusluk, '' bölümüne,
17-545. maddesiyle değiştirilen 10.6.2004 günlü, 5188 sayılı ÖzelGüvenlik Hizmetlerine Dair Kanun'un 10. maddesinin birinci fıkrasının (d)bendinin ' ' kamunun sağlığına karşı suçlar, '' bölümüne,
ilişkin iptal hükümlerinin yürürlüğe girmesinin ertelenmesinedeniyle bu bölümlerin YÜRÜRLÜĞÜNÜN DURDURULMASI İSTEMİNİN REDDİNE, 25.2.2010gününde OYBİRLİĞİYLEkarar verildi.
VI- İPTAL HÜKMÜNÜN YÜRÜRLÜĞE GİRECEĞİ GÜN SORUNU
Anayasa'nın 153. maddesinin üçüncü fıkrasında,'Kanun, kanunhükmünde kararname veya Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğü ya da bunlarınhükümleri, iptal kararlarının Resmî Gazetede yayımlandığı tarihte yürürlüktenkalkar. Gereken hallerde Anayasa Mahkemesi iptal hükmünün yürürlüğe gireceğitarihi ayrıca kararlaştırabilir. Bu tarih, kararın Resmî Gazetede yayımlandığıgünden başlayarak bir yılı geçemez'denilmektedir. 2949 sayılı Yasa'nın 53.maddesinin dördüncü fıkrasında da bu kural tekrarlanmakta, maddenin beşincifıkrasında ise, Anayasa Mahkemesi'nin, iptal sonucunda meydana gelecek hukuksalboşluğu, kamu düzenini tehdit veya kamu yararını ihlâl edici mahiyette görmesihalinde, dördüncü fıkradaki hükmü uygulayacağı belirtilmektedir.
23.01.2008 günlü, 5728 sayılı Temel Ceza Kanunlarına Uyum AmacıylaÇeşitli Kanunlarda ve Diğer Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına DairKanun'un, iptal edilen bölümlerinin doğuracağıhukuksal boşluk, kamu düzeninitehdit ve kamu yararını ihlâl edici nitelikte görüldüğünden, iptal hükmünün,kararın Resmî Gazete'de yayımlanmasından başlayarak bir yıl sonra yürürlüğegirmesi uygun görülmüştür.
VII- SONUÇ
23.1.2008 günlü, 5728 sayılı Temel Ceza Kanunlarına Uyum AmacıylaÇeşitli Kanunlarda ve Diğer Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına DairKanun'un;
A- 1-25. maddesiyle değiştirilen 11.4.1928 günlü, 1219 sayılıTababet ve Şuabatı San'atlarının Tarzı İcrasına Dair Kanun'un 28. maddesininbirinci fıkrasının
'' milli savunmaya karşı suçlar, devlet sırlarına karşı suçlar vecasusluk, kamunun sağlığına karşı suçlar, ' ' bölümünün,
2-29. maddesiyle değiştirilen 1219 sayılı Yasa'nın 45. maddesininbirinci fıkrasının '' milli savunmaya karşı suçlar, devlet sırlarına karşısuçlar ve casusluk, kamunun sağlığına karşı suçlar, '' bölümünün,
3-167. maddesiyle değiştirilen 18.12.1953 günlü, 6197 sayılıEczacılar ve Eczaneler Hakkında Kanun'un 4. maddesinin (A) fıkrasının '' millisavunmaya karşı suçlar, devlet sırlarına karşı suçlar ve casusluk, kamununsağlığına karşı suçlar, '' bölümünün,
4-181. maddesiyle değiştirilen 9.3.1954 günlü, 6343 sayılıVeteriner Hekimliği Mesleğinin İcrasına, Türk Veteriner Hekimleri Birliği ileOdalarının Teşekkül Tarzına ve Göreceği İşlere Dair Kanun'un 6. maddesinin (a)fıkrasının ' ' milli savunmaya karşı suçlar, devlet sırlarına karşı suçlar vecasusluk, kamunun sağlığına karşı suçlar, '' bölümünün,
5-273. maddesiyle değiştirilen 4.1.1961 günlü, 213 sayılı VergiUsul Kanunu'nun 87. maddesinin (3) numaralı bendinin ' ' milli savunmaya karşısuçlar, devlet sırlarına karşı suçlar ve casusluk, '' bölümünün,
6-317. maddesiyle değiştirilen 14.7.1965 günlü, 657 sayılı DevletMemurları Kanunu'nun 48. maddesinin birinci fıkrasının (A) bendinin (5)numaralı alt bendinin ' ' milli savunmaya karşı suçlar, devlet sırlarına karşısuçlar ve casusluk, '' bölümünün,
7-326. maddesiyle değiştirilen 19.3.1969 günlü, 1136 sayılıAvukatlık Kanunu'nun 5. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinin ' ' millisavunmaya karşı suçlar, devlet sırlarına karşı suçlar ve casusluk, '' bölümünün,
8-338. maddesiyle değiştirilen 24.4.1969 günlü, 1163 sayılıKooperatifler Kanunu'nun 56. maddesinin birinci fıkrasının (3) numaralıbendinin ' ' milli savunmaya karşı suçlar, devlet sırlarına karşı suçlar vecasusluk, '' bölümünün,
9-369. maddesiyle değiştirilen 28.7.1981 günlü, 2499 sayılıSermaye Piyasası Kanunu'nun 33. maddesinin (f) bendinin ' ' milli savunmayakarşı suçlar, Devlet sırlarına karşı suçlar ve casusluk, '' bölümünün,
10-370. maddesiyle değiştirilen 2499 sayılı Yasa'nın 36.maddesinin birinci fıkrasının (f) bendinin ' ' milli savunmaya karşı suçlar,devlet sırlarına karşı suçlar ve casusluk, '' bölümünün,
11-384. maddesiyle değiştirilen 5.5.1983 günlü, 2821 sayılıSendikalar Kanunu'nun 5. maddesinin birinci fıkrasının ' ' milli savunmayakarşı suçlar, devlet sırlarına karşı suçlar ve casusluk, '' bölümünün,
12-387. maddesiyle değiştirilen 5.5.1983 günlü, 2822 sayılı Topluİş Sözleşmesi, Grev ve Lokavt Kanunu'nun 56. maddesinin (4) numaralı bendinin '' milli savunmaya karşı suçlar, devlet sırlarına karşı suçlar ve casusluk, ''bölümünün,
13-430. maddesiyle değiştirilen 14.10.1983 günlü, 2920 sayılı TürkSivil Havacılık Kanunu'nun 18. maddesinin ikinci fıkrasının (b) bendinin ' 'milli savunmaya karşı suçlar, devlet sırlarına karşı suçlar veya casusluksuçlarından '' bölümünün,
14-440. maddesiyle değiştirilen 7.6.1985 günlü, 3224 sayılı TürkDiş Hekimleri Birliği Kanunu'nun 33. maddesinin birinci fıkrasının (e) bendinin' ' milli savunmaya karşı suçlar, devlet sırlarına karşı suçlar ve casusluk, ''bölümünün,
15-485. maddesiyle değiştirilen 28.3.2001 günlü, 4632 sayılıBireysel Emeklilik Tasarruf ve Yatırım Sistemi Kanunu'nun 8. maddesinindördüncü fıkrasının (g) bendinin (3) numaralı alt bendinin ' ' milli savunmayakarşı suçlar, devlet sırlarına karşı suçlar ve casusluk, '' bölümünün,
16-538. maddesiyle değiştirilen 18.5.2004 günlü, 5174 sayılıTürkiye Odalar ve Borsalar Birliği ile Odalar ve Borsalar Kanunu'nun 74.maddesinin birinci fıkrasının (d) bendinin ' ' milli savunmaya karşı suçlar,devlet sırlarına karşı suçlar ve casusluk, '' bölümünün,
17-545. maddesiyle değiştirilen 10.6.2004 günlü, 5188 sayılı ÖzelGüvenlik Hizmetlerine Dair Kanun'un 10. maddesinin birinci fıkrasının (d)bendinin ' ' kamunun sağlığına karşı suçlar, '' bölümünün,
Anayasa'ya aykırı olduğuna ve İPTALİNE,
B-İptal edilen bölümlerin doğuracağı hukuksal boşluk kamu yararınıihlal edici nitelikte görüldüğünden, Anayasa'nın 153. maddesinin üçüncüfıkrasıyla 2949 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama UsulleriHakkında Kanun'un 53. maddesinin dördüncü ve beşinci fıkraları gereğince, bubölümlere ilişkin İPTAL HÜKMÜNÜN, KARARIN RESMÎ GAZETE'DE YAYIMLANMASINDANBAŞLAYARAK BİR YIL SONRA YÜRÜRLÜĞE GİRMESİNE,
25.2.2010 gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Başkan
Haşim KILIÇ
Başkanvekili
Osman Alifeyyaz PAKSÜT
Üye
Sacit ADALI
Üye
Fulya KANTARCIOĞLU
Üye
Ahmet AKYALÇIN
Üye
Mehmet ERTEN
Üye
Fettah OTO
Üye
Serdar ÖZGÜLDÜR
Üye
Şevket APALAK
Üye
Serruh KALELİ
Üye
Zehra Ayla PERKTAŞ
EK GEREKÇE
Temel Ceza Kanunlarına Uyum Amacıyla Çeşitli Kanunlarda ve DiğerBazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair 5728 sayılı Kanun, kimi yasalardayer alan bazı mesleklerin ve görevlerin icra edilebilmesi için, milli savunmayakarşı suçlar, devlet sırlarına karşı suçlar ve casusluk suçları ile kamununsağlığına karşı suçlardan taksirle işlenenler de dahil olmak üzere mahkumolmama kuralını getirmiştir.
Getirilen kural, sözü edilen meslek ve görevlerin icrası içinaranan bir koşul mu, yoksa bir ceza mı olduğunun öncelikle saptanmasıgerekmektedir. Bu bağlamda, 5728 sayılı Yasa'nın genel gerekçesi ile maddegerekçeleri incelendiğinde, meslek ya da görevlerin icrası için aranan mahkumolmama koşulunu, Türk Ceza Kanunu hükümleri de dikkate alınarak yenidendüzenlendiği ve Türk Ceza Kanunu'nun suç karşılığı uygulanan mahkumiyetin yasalsonucu olarak belli hakları kullanmaktan yoksun bırakılma şeklinde değerlendirildiğianlaşılmaktadır.
Yasa koyucu, bu düzenlemeler ile iptali istenilen kurallardabelirtilen kasıtlı ve taksirli suçlardan mahkumiyet halinde bu suçlarıncezasına ek ayrı bir ceza (hak yoksunluğu) getirerek asli cezanın etkisiniartırmış, ayrıca da güvenlik önlemi oluşturmuştur. Nitekim, gerekçedebellihakları kullanmaktan yoksun bırakılmanın bir güvenlik tedbiri olduğu ifadeedilmiştir.
Buna göre, kural, bazı meslek ve görevlerin icrası için aranankoşul olma yanında, cezanın çekilmesinden sonra uygulanması öngörülen güvenliktedbiriyle de, suç ve ceza ilkelerine uygun bir yaptırım durumundadır.
Bu nedenle iptali istenen kuralların, hem farklı ceza sürelerinihem de taksirli suçları içermesine rağmen, bunlar arasında ayırım yapmadan saltbu suçlardan mahkum olmayı, belirli meslek ve görevlerin icra edilmesindesürekli engel olarak kabul etmesi, adaletli ve eylemle orantılı olmayan ölçüsüzbir yaptırım olduğundan çoğunluğun bu doğrultudaki iptal gerekçesinekatılıyoruz.
Ayrıca, yasa koyucu Türk Ceza Kanunu'nun 53. maddesindekidüzenlemeyle, güvenlik tedbirlerinin süresini mahkumiyet süresiyle sınırlamışve cezanın infazının sona ermesiyle birlikte güvenlik tedbirlerinin de sonaereceğini kabul etmiştir. Böylece, daha önce var olan 'memnu hakların iadesi'kurumu uygulamadan kaldırılmış, cezanın infazının sona ermesiyle birlikte herhangi bir isteme gerek olmaksızın mahrum kalınan hakların kullanılabilmesisağlanarak süresiz hak yoksunluğuna son verilmiştir. Buna rağmen CezaKanunlarına Uyum Amacıyla Çeşitli Kanunlarda ve Diğer Bazı KanunlardaDeğişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un iptali istenen bölümleri de içerenmaddelerinde yer alan'Türk Ceza Kanununun 53 üncü maddesinde belirtilensüreler geçmiş olsa bile'biçimindeki düzenlemeyle iptali istenen (Türk CezaKanununda tanımlanan) suçlardan mahkumiyet halinde belirli mesleklerin vegörevlerin icra edilemeyeceği belirtilerek, cezanın infazıyla birlikte güvenliktedbirlerinin de sona ereceğine ilişkin kuralın aksine belirli meslek vegörevlerin icra edilmesi süresiz olarak engellenmiştir.
Cezalandırmanın asıl amacı işlediği suçtan dolayı kişininpişmanlık duymasını sağlayarak topluma kazandırmaktır. Mahkum olduğu cezanınusulüne uygun olarak yerine getirilmesine imkan veren bir kişinin işlediğisuçtan nadim olduğunun ve toplumda güven duyulacak hale geldiğinin kabulügerekir.
İptali istenen kurallarla suça bağlı hak yoksunlukları, cezasınıçekerek ıslah olduğu kabul edilen kişiler yönünden devam ettirilmekte vekaybettiği hakları tekrar elde etmeleri süresiz olarak engellenmek suretiyle bukişiler toplumdan tamamen dışlanmaktadır.
Bu durum,, Anayasamızda öngörülen sosyal Devlet anlayışına, cezahukukunun genel ilkelerine, suç ve ceza politikasıyla hedeflenen amacaaykırıdır.
Adli Sicil Kanunu'nun 13/A maddesinin (1) fıkrasında'5237sayılı Türk CezaKanunudışındakikanunların belli bir suçtan dolayı veya belli bir cezaya mahkumiyete bağladığıhak yoksunluklarının giderilebilmesi için, yasaklanmış hakların geri verilmesiyoluna gidilebilir''denilerek memnu hakların iade edilmesi sonradankurallaştırılmışsa da iptali istenilen kuralların,bazı meslek ve görevlerinicrası için aranan koşul olması ya da hak yoksunluklarının 5237 sayılı TürkCezaKanunu'nda tanımlanansuçlardan kaynaklanması nedeniyle bu Kanun kapsamında olduğu düşünülerek, budüşüncelerle yasaklanmış hakların (hak yoksunluklarının) geri verilmesiisteminin reddedilebileceği gözetildiğinde, sonradan yapılan söz konusu budüzenlemenin de kapsamının net ve anlaşılabilir olmadığı hukuk devletinde yasakurallarının açık ve anlaşılabilir olması gerektiğine ilişkin kuralauyulmadığı, dolayısıyla itiraz konusu kurallarla getirilen yaptırımların adil,ölçülü olmalarının sağlanamadığı açıktır.
Diğer yandan, değişik yasalarda yer alan ve anayasaya aykırılığıileri sürülen bu düzenlemelerin temel yasada yer verilecek olan memnu haklarıniadesi müessesesi ile bağlantı kurulması gereğine uyulmayarak bu konunun özelyasa da düzenlenip kaybedilen hakkın yeniden kazanılmasının sonradan düzenlenenbu yasanın yürürlükte kalmasına bağlanması da hukuki güvenlik ilkesineaykırıdır.
Belirtilen nedenlerle söz konusu kurallar, Anayasa'nın 2.maddesindeki sosyal devlet anlayışı ile hukuk devleti ilkesine ve cezahukukunun genel prensiplerine bu yönüyle de aykırı olduğundan iptallerigerekir.
Üye
Mehmet ERTEN
Üye
Fettah OTO